فایل پاورپوینت کامل تحلیل مفهوم آخرالزمان در ادیان ابراهیمی با رهیافت تطبیقی

فایل پاورپوینت کامل تحلیل مفهوم آخرالزمان در ادیان ابراهیمی با رهیافت تطبیقی؛ انتخابی هوشمند برای ارائه‌های حرفه‌ای

با پاورپوینت فایل پاورپوینت کامل تحلیل مفهوم آخرالزمان در ادیان ابراهیمی با رهیافت تطبیقی، محتوای خود را در قالب 120 اسلاید استاندارد و جذاب ارائه دهید و در نگاه اول تاثیرگذار باشید.

چرا باید از پاورپوینت استفاده کنید؟

1. چیدمان دقیق و کاربرپسند: فایل پاورپوینت کامل تحلیل مفهوم آخرالزمان در ادیان ابراهیمی با رهیافت تطبیقی با طراحی ساختاریافته و اصولی، مخاطب را به‌خوبی درگیر محتوا می‌کند.
2. صرفه‌جویی در زمان: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل تحلیل مفهوم آخرالزمان در ادیان ابراهیمی با رهیافت تطبیقی آماده‌ی استفاده هستند؛ بدون نیاز به هیچ‌گونه ویرایش.
3. نمایش با وضوح بالا: کیفیت طراحی در فایل پاورپوینت کامل تحلیل مفهوم آخرالزمان در ادیان ابراهیمی با رهیافت تطبیقی به‌گونه‌ای است که در هر صفحه‌نمایشی عالی به‌نظر می‌رسد.

هشدار: استفاده از نسخه‌های ناقص فایل پاورپوینت کامل تحلیل مفهوم آخرالزمان در ادیان ابراهیمی با رهیافت تطبیقی ممکن است باعث بروز اختلال در نمایش یا افت کیفیت شود. تنها نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل تحلیل مفهوم آخرالزمان در ادیان ابراهیمی با رهیافت تطبیقی، کیفیت تضمین‌شده دارد.

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل تحلیل مفهوم آخرالزمان در ادیان ابراهیمی با رهیافت تطبیقی :

مقدمه

پاسخ به این سوال که آخرالزمان دقیقا چیست و چه ویژگی هایی دارد آسان نیست (Borg، ۱۹۹۴؛ Rowland، ۲۰۰۸). به لحاظ لغوی آخرالزمان به کسر خاء به معنای انتهای زمان یا مکان بوده و در اینجا به زمان اضافه شده است و به معنای پایان زمان یا دوره می باشد. “ال” در “الزمان” یا برای جنس است یعنی جنس زمان به پایان می رسد و نه زمان جزئی و یا برای عهد ذهنی است که معنای خاصی از آن اراده شده، یعنی زمانی که حیات موجودات بر چیده می شود و ” قسمت واپسین از دوران که به قیامت پیوندد”. به لحاظ اصطلاحی آخرالزمان معادل Eschatology از ریشه یونانی Eschatos به معنای آخر یا “آخرین امور” گرفته شده است. اسکاتولوژی آنگونه که پیترسن (Petersen، ۱۹۹۲) میگوید اشاره دارد به زمانی در آینده که در آن تاریخ تا بحدی دستخوش تغییر میشود که می توان از ایجاد واقعیتی بکلی جدید سخن گفت. نیکلسبورگ (Nickelsburg،۱۹۹۲) نیز آنرا به عنوان پایان سرنوشت ساز نظم موجود و شروع نظمی کاملا نوین معرفی می کند. آخرالزمان شناسی یکی از زیر مجموعه های علم کلام محسوب میشود زیرا “آخرین امور” بیانگر نهایی ترین تصمیمات خدا برای تاریخ بشریت است (Gillman، ۲۰۰۷). دلیل اهمیت آخرالزمان شناسی در تفکر الهیاتی آن است که می تواند به سوالات ما در مورد معناداری نظام خلقت پاسخ دهد (Polkinghorne، ۲۰۰۲). علاوه بر این مداخله مستقیم، روشن و قدرتمندانه خدا در تاریخ نه تنها نشانگر قدرت خدا است بلکه اثبات کننده آن نیز هست که خالق هستی خداست (Baker، ۲۰۱۴). سخن از آخرالزمان برای فلاسفه سکولار نیز از اهمیت برخوردار است زیرا با دو مفهوم مهم مرگ و قضاوت اخلاقی روح در ارتباط است (Ward، ۲۰۰۲؛ Campos، ۲۰۰۵). اما باید اضافه کرد که اهمیت آخرالزمان تنها مربوط به علم کلام و یا فلسفه نیست. نظام الهیات آخرالزمانی ادیان گوناگون بطور گسترده ای مسائل سیاست داخلی، سیاست های فرهنگی و امور اجتماعی جوامع را تحت تاثیر قرار می دهد. علاوه بر این رد پای اعتقادات آخرالزمانی را میتوان در بسیاری از درگیریها و تضادهای منطقه ای و بین المللی نیز به وضوح مشاهده کرد. از این رو شناخت هرچه بیشتر بنیاد این مفهوم و بررسی تحولات مرتبط با آن از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

مفهوم آخر الزمان در ادیان ابراهیمی

مفهوم آخرالزمان در دین یهود

مفهوم آخرالزمان در یهودیت بطور گسترده ای با مفهوم اعتراض پیوند خورده است؛ اعتراض یک اقلیت سرکوب شده (Aune، ۲۰۰۵). این مفهوم در دین یهود دارای سه بعد می باشد: بعد جهانی، بعد ملی و بعد فردی. سوال اصلی در این سه بعد این است: سرنوشت دنیا چه خواهد بود؟ سرنوشت قوم یهود چه خواهد بود؟ و سرنوشت تک تک افراد بشر در آخرالزمان چه خواهد شد؟ پاسخ سوال اول این است: جهان به صلح می رسد با اجرای عدالت اجتماعی و برقراری دین واحد (یهودیت) بر جهان (Gillman، ۲۰۰۷).با بررسی متون مقدس میتوان دو پاسخ برای سوال دوم یافت: ۱. به کیفر رسیدن دشمنان قوم یهود و پیروزی بنی اسرائیل و تشکیل حکومت بر سرتاسر زمین که در همین دنیا تحقق می یابد: «وای بر شما که مشتاق روز خداوند هستید، روز خداوند برای شما چه خواهد بود؟ تاریکی، و نه روشنایی….ظلمت غلیظی که در آن هیچ درخشندگی نباشد.»( عهد عتیق، عاموس نبی، ۵: ۱۸ ـ ۲۰). ۲.آغاز دوره ای جدید از زندگی که مخصوص قوم یهود است و آنها در این زندگی به سعادت ابدی نایل می شوند. همچنان که دشمنان یهود دچار عذاب الاهی و ابدی می گردند. از بعضی عبارات عهد عتیق چنین برداشت می شود که دوره کامروایی قوم یهود در همین دنیا است اما از عبارات دیگر چنین استنباط می شود که آخرالزمان که به روز یهوه تعبیر شده، عبارت از عالمی جدید با زندگی نو خواهد بود که با داوری یهوه و سپس به پاداش و کیفر رسیدن افراد همراه است. اما در بعد فردی سرنوشت همگان مرگ است اما پس از آن بدن ها از خاک سربرمی آورند. اما رستاخیز ارواح نکته ای است که در منابع اولیه یهودیت یافت نمی شود (Gillman، ۲۰۰۷).

مفهوم آخرالزمان در مسیحیت

مسیحیت دینی است که اصولا ایمان خود و نیز دکترین سعادت و رستگاری را تا حد زیادی بر آموزه های آخرالزمانی بنا کرده است. به عبارت دیگر مسیحیت تجربه اکنون و حال را در پرتو آینده تفسیر می کند. این امر زمانی روشن تر می شود که به مفهوم امید و امید دادن به بازگشت عیسی در آینده نزدیک توجه کنیم (The International Standard Bible Encyclopedia، ۱۹۱۵). آخرالزمان در مسیحیت، آنگونه که بارث (Barth، ۱۹۳۳) می گوید تنها به معنای انتهای امور نیست بلکه انتهایی است که خود سرآغازی نوین است و آن انتها بدون در نظر گرفتن این سرآغاز کامل نیست. انتها خود آغاز است و با مفهوم امید در این دین پیوند دارد. گروههایی از مسیحیان مانند پیوریتن ها، پیتیست های آلمانی و مسیحیان محافظه کار امریکایی حتی از پیوند امید و آغاز آخرالزمانی برای ایجاد جنبش های سیاسی، اجتماعی و اقتصادی در تاریخ معاصر استفاده کرده اند (Clouse، ۲۰۰۸؛ Sauter، ۲۰۰۸).

آموزه آخرالزمان در بخش های مختلف کتاب عهد جدید آمده است، اما به طور یکنواخت نیست و به سختی می توان تفسیری روشن از آنها به دست آورد. از برخی سخنان عیسی نیز که در انجیل ها نقل شده، استفاده می شود که وی خود را آغازگر تحولی بزرگ و منجی آخرالزمان می شناخته و این که عیسی، یحیی معمدان را همان الیاس پیامبر می داند (انجیل متی، ۷۱: ۱۱ ـ ۱۳؛ مرقس، ۹: ۱۱ ـ ۱۳.) که ظهورش مقدمه ظهور مسیحا است. «یحیی همان کسی است که اشعیا درباره اش پیشگویی کرده و گفته بود: کسی در بیابان صدا می زند و می گوید که راهی برای آمدن خداوند بسازید، راهی درست در صحرا برایش آماده کنید.» ( انجیل متی، ۷۱: ۱۱ ـ ۱۳؛ لوقا، ۳: ۴). بنا بر این در اینجا همانند منابع یهود، از آخرالزمان تعبیر به روز خدا یا آمدن خداوند شده است.

مفهوم آخر الزمان در اسلام

آخر الزمان نقش برجسته و قابل توجهی در نظام اندیشه اسلامی ایفا می کند (Chittick، ۱۹۸۷؛ Rippin، ۱۹۹۶) با این حال این اصطلاح به طور صریح و مشخص در قرآن بیان نشده، اما با واژه هایی دیگر مانند: پسینیان یا آخرین (واقعه/۱۴ و۴۰) و یا آیاتی که مربوط به عاقبت زندگی بشر بر روی زمین آمده است (قصص/۵). اما در منابع روایی فریقین (صحیح بخاری، ابو داوود، ابن ماجه، و مرحوم مجلسی) احادیثی از پیامبر نقل شده که نزدیک شدن عالم به پایان عمر خود را بیان می کند مانند: « میان من و قیامت فاصله ای نیست، همان سان که میان انگشتان سبابه و وسطی فاصله نیست» (صحیح مسلم،ج۲،۵۸۱؛اشراط الساعه، ۸۱)و یا « آنچه از عمر دنیا باقی مانده است در مقایسه با گذشته آن به همان نسبت باقی مانده وقت امروز در مقایسه با گذشته آن است». بنابر این نزد مسلمانان به ویژه شیعه، اصطلاح «آخرالزمان» حکایت از عصری می کند که منجی موعود در آن ظهور می کند و تحولات ویژه ای در جهان رخ می دهد. در روایات مسلمانان برای این عصر، مشخصات ویژه ای به نام «علائم آخرالزمان» نقل شده است. در نظر عده ای از مفسران متأخر علاوه بر روایات، در قرآن آیاتی است که آینده جوامع انسانی را بیان می کند و راجع به حکومت توحید و عدل است. این عده از مفسران معتقدند که آیات مربوط به استخلاف انسان وراثت صالحان آیاتی هستند که سرنوشت آینده بشریت را پیشگویی می کنند و مستقیماً به مسأله آخرالزمان مربوط هستند (المنار، ج ۹، ص ۸۰؛ تفسیر المیزان، ج۱۴، ص ۳۳۰؛ سیدقطب، ج ۵، اعراف/ ۱۲۸؛ انبیاء/ ۱۰۵؛ صافات/ ۱۷۱ـ۱۷۵). چنین افرادی آیات و روایات مربوط به تحولات آخرالزمان را بیانگر نوعی فلسفه تاریخ و آینده طبیعی جامعه انسانی می دانند. در نقطه مقابل این تصور در آثار اکثر مسلمانان قدیم مسأله آخرالزمان به فلسفه تاریخ ربط داده نشده است. در نظر آنان تحولات آخرالزمان امری است غیرعادی که در آخرین بخش از زندگی نوع انسان واقع می شود. طبق این نظر ممکن است هر قطعه ای از تاریخ نوع انسان، آخرالزمان باشد.

بعد کیهانی آخرالزمان در ادیان ابراهیمی

منظور از بعد کیهانی وقایع و حوادث آسمانی و اتفاقات غیر منتظره در عالم طبیعت است که بعنوان مقدمه ای برای جهان آخرت رخ می دهند.

بعد کیهانی آخرالزمان در دین یهود

متون مقدس یهودیت موارد زیر را از جمله نشانه های کیهانی آخرالزمان برشمرده اند:

۱.جهان با نور خداوند روشن می شود: «بار دیگر آفتاب در روز نور تو نخواهد بود، و ماه با درخشندگی برای تو نخواهد تابید، زیرا که یهوه نور جاودانی تو و خدایت زیبایی تو خواهد بود.»( عهد عتیق، اشعیاء، ۶۰: ۱۹، ۳۰: ۲۶).

۲.آب در آخرالزمان از أورشلیم جاری می شود و به گونه ای است که شخص بیمار با نوشیدن آن شفا پیدا می کند: «و واقع خواهد شد که هر ذی حیات جنبنده ای در هر جایی که آن نهر داخل شود زنده خواهد گشت» ( عهد عتیق، حزقیال، ۴۷: ۹) و گیاهان و درختان میوه پر ثمر خواهند شد به طوری که همیشه میوه دارند و برگ آنها هم برای شفای بیماری استفاده می شود چون با آب مقدس آبیاری می شوند.( همان، ۴۷: ۱۲).

۳.جهان آباد و سامان پیدا می کند و حتی شهرهایی هم که قبلاً ویران شده ساخته می شوند ( همان، ۱۶: ۵۵).

۴.در آخرالزمان مرگ وجود نخواهد داشت (همان، اشعیاء، ۲۵: ۸) که احتمال دارد منظور عدم مرگ طبیعی یا وجود عمر طولانی (همان، ۶۵: ۲۱ ـ ۲۳) و یا از بین رفتن مرگ معنوی در اثر گناه باشد.

۵.نعمت فراوان میشود و قحطی بروز نمی کند: «… و غله را خوانده آن را فراوان خواهم ساخت و دیگر قحط بر شما نخواهم فرسناد. و میوه درختان و حاصل زمین را فراوان خواهم ساخت تا دیگر میان امتها متحمل رسوایی قحط نشود» (عهد عتیق، حزقیال، ۳۶:۲۹ـ۳۰).

بعد کیهانی آخرالزمان در مسیحیت

در مسیحیت در رابطه با آخرالزمان به اتفاقات کیهانی و طبیعی زیر اشاره شده است:

۱.در آخرالزمان آسمان و زمین جدید، پدید می آید: «و دیدم آسمانی جدید و زمینی جدید چون که آسمان اول و زمین اول درگذشت».( عهد جدید، مکاشفه یوحنا، ۲۱: ۱) و در عبارت بعد میگوید: «گفت الحال همه چیز را نو می سازم».

۲.مرگ از بین خواهد رفت و انسان ها دارای حیات ابدی می شوند: «و خدا هر اشکی را از چشمان ایشان پاک خواهد کرد و بعد از آن مرگ نخواهد بود. و ماتم و ناله و درد دیگر رو نخواهد نمود»( همان، ۲۱: ۴).

۳.آبادی و عمرانی زمین به ویژه شهر اورشلیم، بعد از محاصره و تخریب که خود به اعتقاد بسیاری از محققین یهودی و مسیحی خود یک عذاب آسمانی و نشانه اجرای عدالت الهی بوده است (Gleason، ۲۰۰۲ ). عهد جدید در این باره می گوید: «و شهر مقدس اورشلیم جدید را دیدم که از جانب خدا از آسمان نازل می شود، حاضر شده چون عروسی که برای شوهر خود آراسته است.» و «و شهر مقدس اورشلیم را به من نمود که از آسمان از جانب خدا نازل می شود و جلال خدا را دارد و نورش مانند جواهر گرانبهاست چون یشم بلورین»( همان، ۲ و ۱۰).

۴.شب و تاریکی از بین می رود و زمین همیشه روشن است و دیگر احتیاجی به چراغ نیست: «و شهر احتیاج ندارد که آفتاب یا ماه آن را روشنایی دهد، زیرا که جلال خدا آن را منوّر می سازد و چراغش برّه است…… و دروازه هایش بسته نخواهد بود، زیرا که شب در آن جا نخواهد بود»( عهد جدید، مکاشفه یوحنا،۲۳ـ۲۵).

۵.فراوانی نعمت در آخرالزمان و جاری شدن آب و ثمر دادن فراوان درختان و استفاده از برگ درختان جهت درمان: «و در وسط شارع عام آن و بر هر دو کناره نهر درخت حیات را که دوازده میوه می آورد. یعنی هر ماه میوه خود را می دهد و برگ های آن درخت برای شفای امت ها می باشد. و دیگر هیچ لعنت نخواهد بود.»( همان، ۲۲: ۲ـ۳).

۶.از بین رفتن بیماری ها و شفا یافتن مریضان: «کوران، بینا می شوند و لنگان، به رفتار می آیند و ابرصان، طاهر و کران، شنوا و مردگان، زنده و فقیران، بشارت داده می شوند.» (انجیل متی، ۱۱: ۵).

لازم است به این نکته اشاره شود که در مسیحیت نشانه های هراس آمیزی نیز ذکر شده است که البته بعضی ازمحققان معتقدند این نشانه های هراسناک جنبه فرعی داشته و بیشتر برای اخواف و هشدار به غیر معتقدانی است که در میان جماعت مسیحی وجود دارند ( Peterson1993(.

بعد کیهانی آخرالزمان در اسلام

طبق آنچه از روایات در این باب فهمیده می شود، درآخر زمان نعمت در جامعه زیاد می شود، زمین از رشد گیاهان خوداری نمی کند و باران های فراوان می بارد، زمین آنچه که استعداد دارد می رویاند، و بیماری های مهلک نیز از بین می روند.(الزام الناصب، ص ۱۶۳؛ البرهان، ب اول؛ بحارالانوار، ج ۱۰ و ج ۵۲، ص ۳۲۷).

۱.ابی سعید خدری روایتی از پیامبر اسلام (ص) نقل کرده که حضرت فرمودند: امت من در زمان حکومت مهدی به اندازه ای از نعمت برخوردار می شوند که به طور قطع هیچ امتی چنان از نعمت ها برخوردار نشدند و حتی شخص فاجر هم از آن برخوردار می شود. از سویی آسمان مرتب بر انسان ها باران می بارد و از طرفی زمین هم از رویاندن گیاه خودداری نمی کند (فرائدالسمطین، ج ۲، ص ۳۱۵).

۲.در حدیثی از امام حسن عسکری آمده است که فرموده خداوند در هر زمان و دوره ای، از زمان آدم (ع) تا قیامت، به سبب وجود حجت خود بر روی زمین بلا را از اهل زمین دور می کند، به برکت او باران می بارد و نیز به واسطه اوست که زمین برکات و میوه های خود را آشکار می سازد و یکی از آن حجت ها، مهدی موعود است، که در زمان او به جهت وجودش چنین آثاری مترتب می شود (کمال الدین و تمام النعمه، ج ۲، ص ۳۸۴).

۳.در آخر الزمان معادن زمین استخراج و قابل دسترسی است و همه از این نعمت به طور مساوی برخوردار می شوند، بر این اساس فقر و تنگدستی از جامعه دور می شود. در حدیثی دیگر پیامبر می فرماید: در زمان مصلح، اهل زمین و آسمان، پرندگان، حیوانات درنده، ماهیان دریا، از فراوانی نعمت بهره مند می شوند. آب نهرها فراوان، میوه های درختان چند برابر و معادن استخراج می شود (منتخب الاثر، ج ۳، فصل ۴، ب ۸،۱۳۳ـ۱۴۶).

بخش دوم: بعد اجتماعی آخرالزمان در ادیان ابراهیمی

ادیان ابراهیمی توجه خاصی به مسائل اجتماعی که در آخرالزمان رخ میدهد داشته و ویژگی هایی را برای آن ذکر کرده اند که ذیلا مورد بررسی قرار میگیرد.

بعد اجتماعی آخرالزمان در دین یهود

یکی از ابعاد اجتماعی آخرالزمان در دین یهود حکومت مصلح موعود است. به لحاظ تاریخی بسیاری از یهودیان منتظر و مشتاق ظهور رهبرانی بوه اند که دین آنان را از فساد کشیشان مبرا نماید (Gleason، ۲۰۰۳). این اشتیاق به تنهایی برای ایجاد تغییر کافی نبوده است و بنابراین تعدادی از پژوهشگران، با تفسیری هرمنوتیک از وعده ها و مواعید آخرالزمانی، معتقدند که این سخنان در دین یهود کارکردی عملگرایانه در راستای ایجاد یک جنبش سیاسی موعودگرایانه و مبتنی بر حمایت از قوم بنی اسرائیل دارد (Harvey،. n.d). در این رابطه مزامیر سلیمان از این دوران به عنوان عصر رهایی از گناه و روشنی و شادابی تعبیر می کند. مسیحا اورشلیم را از گناهانش پاک ساخته و بین قبایل بنی اسرائیل داوری کند و سپس آن را میان قوم تعلیم می کند و به غیر یهود حتی اجازه نمی دهد که بین آنها ساکن شوند و ایشان به عنوان یک حاکم شناخته می شوند. از عبارات مزامیر سلیمان چنین برداشت می شود که قوم یهود در نهایت در اورشلیم حاکم می شوند. اما بر خلاف کتب دیگر یهود، قوم بنی اسرائیل تنها در آن محدوده حکومت می کنند و نه در تمام زمین. مطلب دیگر اینکه: در اینجا داوری مسیحا را محدود به قوم بنی اسرائیل دانسته در حالی که در موارد دیگر از کتب مقدس، داوری را نسبت به همه انسانها دانسته و در روز داوری همه افراد روی زمین نتیجه اعمال خود را می بینند. البته در جای دیگر آمده است که بیگانگان تسلیم قدرت جهانی بنی اسرائیل خواهند شد (۱۷: ۳۲).

انبیای بنی اسرائیل مکرر به روزهای آخر به عنوان دورانی که در آن عظمت ملی یهود به آخرین حد اعتلای خود خواهد رسید، اشاره کرده اند. اعتقاد بر این است که ظهور “ماشیح” در جهت تأمین سعادت بشر، قسمتی از نقشه خداوند در آغاز آفرینش جهان بوده است. در یکی از میدارش های متأخر آمده است: «از آغاز خلقت عالم، پادشاه ماشیح به دنیا آمد. زیر لزوم وجود او حتی پیش از آن که جهان آفریده شود، به ذهن خداوند خطور کرد»( بسیقتار باتی، ب ۱۵۲ و به نقل از گنجینه ای از تلمود). جنگ در حکومت ماشیح از بین می رود و جای خود را به صلح می دهد (عهد عتیق، ارمیا، ۱۱: ۶ ـ ۹).

سلطنت

در ظهور مسیحیت فدائیان متعصب یهودی که به «زیلوت» مشهور بودند، یک شعار عمومی داشتند که عبارت بود از «هیچ شاهی جز خدا». در بین یهودیان آن دوران، چه آنهایی که در فلسطین خود را در بند می دانستند و چه آنهایی که در دیاسپورا، بی وطن می زیستند و یا سرگردان بودند، بزرگترین امید و آرزویشان همین تحول جهان و ظهور حکومت خدا بود تا در صهیون تخت خود را برقرار سازد و قوم برگزیده خویش را در اسرائیل به دور خود جمع کند. در کتاب مقدس بارها به سلطنت یهوه اشاره شده است. در این مجموعه هم ملکوت معرف قلمرو الهی و هم نشان سلطنت خداوند است. یهوه تنها سلطان ملت اسرائیل است و اطاعت از خدای دیگر و یا قبول سلطانی جز یهوه خلاف این میثاق و مستحق کیفر شدید است. باید پذیرفت که معتقدات بنی اسرائیل هیچ گونه سازشی با حکومت و سلطنت ندارد. در (۱۳/۱۴۵) آمده است «ای خداوند سلطنت تو ابدی است و حکومت تو از نسلی به نسل دیگر ادامه دارد.» در اینجا مقصود از حکومت تنها تسلط او بر جهان از این جهت که خالق و مدبر می باشد نیست، بلکه برای اسرائیل یک شاه و حاکم است.

ویژگی های حکومت منجی در دین یهود

دین یهود مانند بسیاری از ادیان الاهی قایل است که در آخرالزمان منجی موعود ظهور خواهد نمود و با تشکیل حکومت الاهی از جانب خداوند، به وعده های الاهی محقق می گردد. با تتبع در عهد قدیم می توان برای این حکومت ویژگیهایی ذکر نمود: ۱. توحید و خدا پرستی (عهد قدیم، ارمیا، ۳۱: ۱ـ۲)؛ (همان، ۱۵ـ۱۹)؛ ۲. برقراری عدالت (عهد قدیم، اشعیا، ۹: ۷.)، (همان، ۱۱: ۴ـ۵ و ۳۲: ۱۵)؛ ۳. نابودی قدرتها و تسلط او بر جهان (همان، ۱۱: ۶ـ۹)؛ (همان، ۶۵: ۲۵)؛ ۴. آرامش و امنیت (همان، ۳۲: ۱۶ـ۱۸)، (عهد قدیم، هوشع، ۲: ۱۸)؛ ۵. بهبود وضع اقتصادی (همان، اشعیا، ۳۲: ۱۵ـ۲۰)، (همان، ۲: ۴).

بعد اجتماعی آخرالزمان در دین مسیحیت

سلطنت

مهم ترین اصل تعلیمات عیسی، که مرکز رسالت او قرار گرفته است، بشارت ظهور دولت آسمانی است. در انجیل های همگون حکومت خدا هسته تعلیمات عیسی است و رستگاری انسان فقط در این قلمرو تحقق می پذیرد. در انجیل مرقس، قدیمی ترین انجیل کانن، که به برداشت اولیه مسیحیت نزدیک تر است، حکومت خدا را با ظهور پسر انسان معرفی می کند که لازم است متحمل رنجهای فراوان شود و به وسیله رهبران، سران کاهنان و ملایان یهود طرد و کشته شود و پس از سه روز رستاخیز نماید (انجیل مرقس، ۳۱: ۸؛ ۳۱: ۹؛ ۳۳: ۱۰). البته باید توجه داشت این سلطنت و پادشاهی تنها در آینده تحقق نخواهد پذیرفت بلکه همیشه و در هر حال برای عیسی مقرر و متحقق است (Kümmel، ۱۹۵۷).

بعد اجتماعی آخرالزمان در دین اسلام

طبق وعده قرآن مجید، عاقبت، حکومت از آن متقیان و صالحان خواهد بود و آنها هستند که وارث زمین می شوند (ابراهیم/ ۱۳). و یا در جایی دیگر فرموده که من و پیامبرانم هر آینه پیروز می شویم و این جای تردید نیست، زیرا خداوند، توانا و نیرومند است و از کلمه «کتب» معلوم می شود که سرنوشت، تغییرناپذیر و محتوم است و از طرفی هم فرموده که خداوند به وعده هایش عمل می کند و قابل تخلف نیست (همان/ ۴۷). طبق روایات این آیه و مشابه آن مختص به آخرالزمان و حکومت حضرت مهدی (عج) است که مشرکان را از بین می برد و حاکم بر شرق و غرب عالم می شود و عالم را پر از عدل و داد می کند، بعد از آنکه از ظلم و جور پر شود، زیرا تا کنون چنین وعده ای تحقق نیافته و از طرفی هم تخلف در وعده الاهی محال است. خداوند در آیه ای دیگر می فرماید: «ما در زبور نوشتیم که بعد از ذکر، بندگان صالح خدا وارث زمین می شوند» (انبیاء/ ۱۰۵). از امام پنجم نقل شده که مراد از ذکر، اهل بیت هستند و صالحون هم آل محمد «ص» می باشند. که از این آیه و روایت دو چیز فهمیده می شود. اولاً ظهور و آمدن منجی آخرالزمان و حکومت عدل او بر سراسر زمین و دیگر مسأله رجعت و آمدن سایر أئمه زیرا صالحون را به جمع آورده و طبق روایت هم مراد ائمه علیهم السلام است.

ویژگی های حکومت منجی در اسلام

ابعاد و مأموریت و تشکیل حکومت الاهی تنها شامل جنبه سیاسی نیست بلکه به معنویات و بعد اجتماعی، و علمی هم توجه دارد که موارد زیر را در بر میگیرد: مبارزه با ظلم و ستم (الغیبه نعمانی، ص ۱۲۷)؛ (شرح نهج البلاغه، ج ۲، ص ۱۷۸ به نقل از عصر ظهور، ص ۲۵۲)؛ مبارزه با انحرافات دینی (کهف/ ۶۵)؛ عدالت در حکومت (بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۳۵۱)؛ ایجاد امنیت در جامعه (نور/ ۵۵) (کتاب الغیبه، ص ۲۴۰)؛ بالا رفتن سطح زندگی(بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۳۳۶.) (همان، ص ۳۳۶ و ۳۹۱.) (کمال الدین و تمام النعمه، ص ۳۳۱)؛ بالا رفتن عقول و فهم بشری (منتخب الاثر، ب ۸، ص ۱۶۹ـ۱۷۰)؛ پیروزی اسلام و جهانی شدن آن (توبه/ ۳۳) (محجه بهرانی، ص ۸۶) و استخراج معادن و گنج های زمین (بقره/ ۲۲ و ۲۹؛ اعراف/ ۱۰؛ طه۵۳ـ۵۴).به طور خلاصه می توان ویژگی های حکومت در آخرالزمان که توسط مصلح موعود تحقق پیدا می کند را در چهار محور عدالت، معنویت، عقلانیت، و امنیت خلاصه کرد.

بخش سوم: بعد معنوی آخرالزمان در ادیان ابراهیمی

جنبه های معنوی آخرالزمان نیز از جمله مواردی است که سه دین ابراهیمی بر بوجود آمدن تغییراتی در آن تاکید کرده اند.

بعد معنوی آخرالزمان در دین یهود

یهودیت تاکید دارد که تمام ملل در دین متحد و همه در زیر پرچم حکومت ماشیح دارای دین توحیدی می شوند: «زیرا که در آن زمان، به ملت ها زبان پاک و روشنی خواهم داد، تا جمیع ایشان اسم (یهوه) را بخوانند، و یک دل (و یک دوش) او را عبادت نمایند» ( عهد عتیق، صفنیا، ۳: ۹، تنحومانوح/ ۱۹). این مسئله با رجعت و آمدن منجی تحقق پیدا می کند.

روز خداوند

از مفاهیمی که از طریق انبیا در دین یهودیت وارد شده، مفهوم یوم الرب یا روز خداوند است. این اصطلاح اولین بار در کلمات عاموس نبی از پیامبران قرن هشتم (ق.م) به چشم می خورد و از اصطلاحات اندیشه آخرالزمان می باشد.( فکر دینی یهودی، ص ۹۶) طبق آیات ذیل، یهودیان روز خداوند را روز نجات، پیروزی و تمام شدن گرفتاریها می شمردند، ولی عاموس نبی می گوید که این روز به علت گناه و خطاهای بنی اسرائیل، روز تاریکی و ظلمت است: «وای بر شما که مشتاق روز خداوند می باشید، روز خداوند برای شما چه خواهد بود، تاریکی نه روشنایی… آیا روز خداوند تاریکی نخواهد بود و نه روشنایی و ظلمت غلیظی که در آن هیچ درخشندگی نیست» ( عهد قدیم، عاموس، ۵: ۱۸ ـ ۲۰). «یوم الرب» در کلمات انبیای بعد از عاموس با تعابیر و تفاسیر مختلفی آمده است. برخی آن را نزدیک شمرده اند (همان، حزقیال، ۳۰: ۳؛ صفنیاء، ۱: ۱۴) و برخی آن روز را به دلیل گناهان و خطاهای مردم دوران سختی و تاریکی بیان کرده اند که در آن روز، گناهکاران هلاک می شوند. و گاهی اتفاقات طبیعی و نجومی نیز، بیان شده است ( همان، اشعیاء، ۱۳: ۹ و ۳۴: ۴ و ۱۴: ۱۰؛ عاموس، ۵: ۱۸ ـ ۲۰۳).

همچنین واقعه «یوم الرب» گاهی به قوم بنی اسرائیل، اختصاص داده شده و زمانی شامل همه قومها و اقوام بت پرست می شود و غضب خداوند برای هر کسی که گناهکار باشد وجود دارد و بشارت پیروزی می دهد (همان، صفنیاء، ۲: ۴ ـ ۱۵ و ۳: ۸). می توان نتیجه گرفت که در منابع دینی یهود «یوم الرب» هم روز غضب گناهکاران و هم دشمنان بنی اسرائیل و هم بشارت و پیروزی برای کسانی است که تنها «یهوه» را پرستیدند.

داوری در دین یهود

«اگر از تو بپرسند که چرا آه میکشی، بگو که آه و ناله ات، به خاطر خبر هولناکی است که خداوند داده است. با شنیدن این خبر، بند دل ها پاره خواهد شد و هول و هراس بر همه مستولی خواهد گشت، دست ها سست و زانوها لرزان خواهد گردید. بگو که روز هلاکت و سیاهی ایشان نزدیک است و داوری های من واقع خواهد شد» ( عهد عتیق، حزقیال، ۲۱: ۷).

پاداش و کیفر در دین یهود بنابر قبول رستاخیز مردگان در این دین است و دلیل دیگر مطرح شدن