فایل پاورپوینت کامل درسها و عبرتهای سرگذشت لوط علیه السلام و قوم او

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل درسها و عبرتهای سرگذشت لوط علیه السلام و قوم او :

چه شد عاقبت مجرمین؟

خداوند می فرماید: «و امطرنا علیهم مطرا فانظر کیف کان عاقبه المجرمین؛ و (سپس چنان) بارانی (از سنگ) بر آنها فرستادیم؛ (که آنها را درهم کوبید و نابود ساخت) پس بنگر سرانجام کار مجرمان چه شد. » (اعراف/ ۸۴)

پس (با دیده عبرت و نظر فکرت) بنگر که فرجام کار و عاقبت حال گنهکاران (و کسانی که در حق خودشان و حق پروردگارشان جرم می کنند) چگونه است و باید بدانیم که این عقاب و بی پروائی و فسق و فجوری است که خلق را فاسد و ملتها را معدوم می سازد و این عقاب طبیعی و سنت الهی است و هرگز تغییرپذیر نیست، «و لن تجد لسنه الله تبدیلا؛ هرگز برای سنت خدا دگرگونی نخواهی یافت. » (فاطر/ ۴۳) خطاب به پیامبر اسلام (ص) است تا او و امتش عبرت بگیرند.

ظالمین همیشه در تیررس

خداوند می فرماید: «مسومه عند ربک و ما هی من الظالمین ببعید؛ (سنگهایی که) نزد پروردگارت نشاندار بود و آن از (سایر) ستمگران دور نیست. » (هود/ ۸۳)

منظور از «مسومه» ظاهرا آن است که، این سنگها بر همه نمی بارد بلکه علامتدار و (نام گذاری شده است) فقط برای ظالمان است. و نیز گفته اند، «مسومه» صفت «حجاره» است یعنی آن سنگها نشاندار بود و علامتهای در آنها گذارده شده بود که دلالت داشت بر اینکه آنها مخصوص عذاب است بعضی گفته اند یعنی خط قرمزی بر اطرافش کشیده شده بود و بعضی گفته اند نام صاحبش بر آن نوشته شده بود و نیز گفته اند نشانه ای داشت که از سنگهای زمین متمایز بود و بعضی گفته اند مهر خورده بود، در جمله «و ما هی من الظالمین ببعید» یعنی این سنگها از ستمگران امت تو نیز ای محمد دور نیست، و منظور از این جمله تهدید و ارعاب قریش است و گفته اند پس از قوم لوط خداوند هیچ ستمگری را از آن سنگها پناه نداده است، پس از خدا بترسید و از وی برحذر باشید.

از امام باقر (ع) نقل شده که فرمود: «معنای اینکه خدای عز و جل به محمد (ص) فرمود: ((و ما هی من الظالمین ببعید)) این است که چنین عذابی که بر قوم لوط نازل شد از ظالمان امت تو نیز اگر همان گناه را مرتکب شوند که قوم لوط مرتکب می شدند دور نیست، و رسول خدا (ص) درباره این عمل شنیع فرمود: کسی که بر عمل ((وطی رجال)) اصرار بورزد نخواهد مرد مگر بعد از آنکه مبتلا به این بیماری شود که مردان را به سوی خود دعوت کند. » بنابر این جمله ((و ما هی من الظالمین ببعید)) تهدید قریش است. و قمی در تفسیرش به سند خود از ابی بصیر از امام صادق (ع) روایت کرده که در ذیل جمله: «و امطرنا علیها حجاره من سجیل منضود؛ پس همین که امر ما آمد، سرزمینشان را زیر و رو نموده بلندیهایش را پست، و پستیهایش را بلند کردیم و بارانی از کلوخ بر آن سرزمین باریدیم؛ کلوخهایی چون دانه های تسبیح ردیف شده. » (هود/ ۸۲) فرموده «هیچ بنده ای از بندگان خدا که عمل قوم لوط را حلال بداند از دنیا نمی رود مگر آنکه خدای تعالی با یکی از آن سنگها که بر قوم لوط زد او را خواهد زد و مرگش در همان سنگ خواهد بود ولی خلق، آن سنگ را نمی بینند. »

مرحوم کلینی نیز در کافی به سند خود از میمون البان از آن حضرت نظیر این روایت را نقل کرده و در آن آمده «کسی که اصرار بر عمل لواط داشته باشد نمی میرد مگر بعد از آنکه خدا او را با یکی از این سنگها هدف قرار دهد و مرگش در همان سنگ باشد و احدی آن سنگ را نمی بیند. » و در این دو حدیث اشاره ای هست به اینکه جمله ((و ما هی من الظالمین ببعید)) اختصاصی به قریش ندارد و نیز اشاره دارد به اینکه عذاب مذکور (یعنی رمی به سنگ ریزه) عذابی روحانی بوده نه مادی.

تعقل و تفکر

خداوند می فرماید: «و انکم لتمرون علیهم مصبحین* و بالیل افلا تعقلون؛ و شما پیوسته صبحگاهان از کنار (ویرانه های شهرهای) آنها می گذرید. و (همچنین) شبانگاه آیا نمی اندیشید؟» (صافات/ ۱۳۷- ۱۳۸) آیه شریفه خطاب به قریش است که می فرماید: «شما ای گروه قریش می گذرید بر منازل ایشان وقتی که به تجارت شام می روید صبحگاهان و نیز شامگاه بر منازل ایشان گذر دارید (روز و شب بر آنها گذر دارید) آیا تعقل و اندیشه نمی کنید که عاقبت تکذیب کنندگان جز به هلاکت ختم نمی شود. »

نشانه ها و علائم عبرت

خداوند می فرماید: «ان فی ذلک لأیات للمتوسمین* و انها لبسبیل مقیم* ان فی ذلک لأیه للمومنین؛ در این (سرگذشت عبرت انگیز قوم لوط) نشانه هایی است برای هوشیاران. و ویرانه های سرزمین آنها بر سر راه همیشگی (کاروانها) است. در این نشانه ای است برای مؤمنان. » (حجر/ ۷۵- ۷۷)

گفته اند، یعنی آنچه درباره هلاکت قوم لوط گفته شد برای اهل تفکر و عبرت، دلائل و راهنمایی است، و نیز گفته اند برای اهل فراست دلائل و راهنمایی است. از پیامبر اسلام (ص) نقل شده است که «از فراست مؤمن بپرهیزید که او به نور خداوند می نگرد. » و نیز فرموده «خداوند را بندگانی است که مردم را به نشانه می شناسند. » آنگاه همین آیه را قرائت کرد و امام صادق (ع) فرمودند: «مائیم کسانی که می اندیشیم و عبرت می گیریم. راه سعادت در ما اقامه شده و این راه به سوی بهشت است. » و نیز گفته در حقیقت (در این نزول عذاب قوم لوط) از برای هشیاران بیداردل دلیل و برهان است، یعنی از تنبیه عاصیان و سرکشان پیشین باید عبرت گرفت و مرتکب قبایح نگردید.

معنا و مفهوم «متوسمین»: گفته اند «متوسم» از وسم» به معنای «نشان» است. و نیز گفته اند متوسمین، به معنای متفکرین، متفرسین (تیزهوشان) که حقیقت هرچیز را به سمت و علامت آن می شناسند. از حضرت امام صادق (ع) مروی است که فرمود: «نحن المتوسمون و السبیل فینا مقیم والسبیل طریق الجنه؛ متوسمین ما هستیم و راه در نزد ما برپا و ثابت است و سبیل راه بهشت است. »

بنابراین آیه اول می فرماید: نابود شدن قوم لوط و به درک اسفل رفتن آنان بهترین وسیله است برای افرادی که لایق عبرت گرفتن باشند. و شهر لوط در رهگذر مردم قرار دارد. آنها برای انجام حوائج زندگی از آنجا می گذرند و به آن عبرت می گیرند، زیرا آثاری که مورد توجه قرار می گیرد در آنجا برقرار و ثابت و پایدار است. این شهر «سدوم» است.

قتاده گوید: «قریه های قوم لوط میان راه مدینه و شام است. » بنابراین معنای آیه دوم این می شود که (وانها) یعنی، و به درستی که شهرهای مؤتفکه (لبسیل مقیم) بر راه دایم السلوک است یعنی راهی که قافله ها همیشه از آن می روند و آثار آن را می بینند. باز هم به عنوان تأکید بیشتر و دعوت افراد با ایمان به تفکر و اندیشه در این داستان عبرت انگیز اضافه می کند که در این داستان نشانه ای است برای افراد با ایمان «ان فی ذلک لآیه للمومنین» چگونه ممکن است انسان ایمان داشته باشد و این سرگذشت تکان دهنده را بخواند و عبرتها نگیرد؟ اختصاص دادن آیت به مؤمنین برای این است که اهل ایمان می فهمند و عبرت می گیرند و درک می کنند و متنبه می شوند که این نوع بلاها از جانب خداوند است که در اثر کفر و شرک و معاصی و مخالفت با انبیا و تکذیب رسل و ارتکاب قبایح بوجود آمده، و اما غیرمؤمنین چنین نیستند.

خداوند می فرماید: «و لقد اتوا علی القریه التی امطرت مطر السوء افلم یکونوا یرونها بل کانوا لا یرجون نشورا؛ آنها [مشرکان مکه] از کنار شهری که باران شر [بارانی از سنگهای آسمانی] بر آن باریده بود [دیار قوم لوط] گذشتند؛ آیا آن را نمی دیدند؟ (آری، می دیدند) ولی به رستاخیز ایمان نداشتند. » (فرقان/ ۴۰)

کفار مکه از قریه قوم لوط که سنگباران شد عبور کرده اند، آیا این قریه را در مسافرتها ندیده اند که بترسند و عبرت بگیرند؟ بلکه قریه را دیده اند و عبرت نگرفته اند. زیرا از قیامت نمی ترسند و امید پاداش ندارند و به نشأه بعد از دنیا مؤمن نیستند تا از ارتکاب گناه خودداری کنند. و نیز گفته شده است، پروردگار بر سبیل تنبیه به کفار خطاب می فرماید که آمدید و قریه ای را که باران عذاب بر ایشان نازل نمودیم مشاهده کردید که چگونه اهالی نابود شدند، شما در این مسافرت ها که می کنید از کجا ایمن هستید که گرفتار همان سرنوشت نشوید با وجود این مشاهدات باز کفار از روز رستاخیز و قیامت بی خبر و امیدی به معاد و محشر ندارند.

بیشترشان مؤمن نبودند

خداوند می فرماید: «ان فی ذلک لأیه و ما کان اکثرهم مؤمنین* و إن ربک لهوالعزیز الرحیم؛ در این (ماجرای قوم لوط