فایل پاورپوینت کامل رهیافت شاخصه های جامعه دینی در عصر ظهور با نگرش قرآنی و روایی

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل رهیافت شاخصه های جامعه دینی در عصر ظهور با نگرش قرآنی و روایی :

مقدمه

جامعه دینی مطلوب و مورد تأیید دین را می توان به جامعه ی آرمانی مورد انتظار صالحان، تعبیر نمود که سالهاست همگان در انتظار آن نشسته و در صدد سیراب شدن از حیات طیبه ی آن هستند. جامعه ی دینی مورد انتظار در اسلام موضوعی است که با ظهور حضرت حجت(عج) شکوفا و همگان در سایه ی آن، زندگی سراسر عدلی را تجربه خواهند نمود. سوال اساسی این پژوهش بر این محور استوار است که آیا مؤلفه ها و شاخصه های بارز جامعه ی منتظَر با جامعه ی اسلامی موجود، تفاوت ماهیتی دارند یا اینکه با پیرایش خرافه ها و انحرافات از ساحت جامعه ی دینی موجود، می توان آن را به جامعه ی مهدوی، نزدیک ساخت؟ مسلماً جامعه ی دینی مطلوب، دارای شاخصه هایی است که با نهادینه شدن آنها در جامعه، تحصیل مراد خواهد شد. اجرای دقیق عدالت در ابعاد مختلف، از جمله ی این شاخصهاست، به گونه ای که کمتر حدیثی است که از موعود آینده سخن بگوید و بر عدالت گستری آن امام تأکید نکرده باشد. در حقیقت فراز معروف «یَملَأُ الاَرضَ عَدلاً و قِسطاً» مشخصه-ی اصلی و وصف آشکار جامعه ی مهدوی است. در این مجال، سعی می گردد با مقایسه ی برخی از شاخصهای جامعه ی موجود با معیارهای جامعه ی موعود، سطح اختلافات آن دو بررسی گردد تا بتوان با تلاش و کوشش در مقام رفع اختلافات و هدایت جامعه ی موجود به سوی جامعه ی مهدوی برآمد…

شاخصه های جامعه ی دینی

محور اصلی در این پژوهش، مقایسه ی شاخصه های جامعه ی موجود با جامعه ی مطلوب مهدوی است؛ به این منظور تلاش شده با محورقراردادن آیات و روایات، اختلافات جامعه ی موجود با جامعه ی مطلوب را بررسی و زمینه را برای ظهور منجی موعود، فراهم و راه کمال جامعه، هموارتر گردد. مهمترین شاخصه ها و مؤلفه های جامعه ی مهدوی را می توان در دو قالب شاخصه های بینشی و رفتاری(کُنشی) تفکیک نمود:

الف) شاخصه های بینشی

۱- تصحیح انحرافات فکری

از اقدامات مهم حضرت حجت(عج)، تصحیح انحرافاتی است که در تفسیر احکام و توجیه مبانی دین به مرور زمان روی داده است و حذف برداشتهای نادرستی که به نام اسلام به اذهان القا شده و در مبانی دین، تحریف معنوی یا موضعی پدید آورده است؛ بدین سان که در بسیاری از تعالیم و آموزشهای وحی، اصل دین و احکام اسلامی ناشناخته مانده و تفسیرها و برداشتهای غلط به نام دین جایگزین گشته است. این موضوع، مانعی عظیم بر سر راه قیام آن حضرت نیز می باشد. گذشت قرنها و غرض ورزیهای گوناگون در خلال دوران گذشته ی اسلام و غیبت مفسر واقعی قرآن و همچنین برداشتهای ارتجاعی افراد کوته فکر، دگرگونیهایی را در مفاهیم قرآنی پدید آورده است و در دوران ظهور باید از خرافات و جعلیات، پیرایش گردد. لذا یکی از مشکلات اساسی در زمان ظهور آن است که چگونه می توان با مخاطبانی که تعالیم دین را به گونه ای انحرافی آموخته و یا معنای بسیاری از احادیث و آیات قرآنی را وارونه فهمیده اند، رو به رو شد؟ این جریان یکی از موانع بزرگ در سر راه امام مهدی(عج) است، زیرا که در این جریان امام تنها با توده های ناآگاه روبه رو نیست، بلکه عاملین اصلی توجیه ها و تحریفهای نادرست نیز پشت سر آنان قرار دارند و همواره به تحریک افکار و فتنه گری خواهند پرداخت. در طول تاریخ بشریت به اذعان قرآن همواره افرادی بوده اند که سعی در انحراف اعتقادات کلی جامعه به سوی منافع و مطامع خود داشته اند و بارها در قرآن مورد نکوهش قرار گرفته اند از جمله در آیه ی ۷۹ سوره ی بقره که می فرماید: “فَوَیلٌ لِلَّذینَ یکتُبُونَ الْکتابَ بِأَیدیهِمْ ثُمَّ یقُولُونَ هذا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ لِیشْتَرُوا بِهِ ثَمَناً قَلیلاً فَوَیلٌ لَهُمْ مِمَّا کتَبَتْ أَیدیهِمْ وَ وَیلٌ لَهُمْ مِمَّا یکسِبُون؛ پس وای بحال کسانی که کتاب را با دست خود می نویسند و آنگاه می گویند این کتاب از ناحیه خداست تا باین وسیله بهایی اندک به چنگ آورند پس وای بر ایشان از آنچه که دستهاشان نوشت و وای بر آنان از آنچه بکف آوردند.” و یا در جای دیگر می فرماید: “مِنَ الَّذینَ هادُوا یحَرِّفُونَ الْکلِمَ عَنْ مَواضِعِه؛ بعضی از یهودیان کلمات خدا را با جابجا کردن تحریف می کنند.”(نساء، ۴۶) امام صادق(ع) در این زمینه می فرماید: “قائم در جنگ خویش به دشواریهایی برمی خورد که پیامبر برخورد نکرد، زیرا پیامبر آمد و مردم بتهای سنگی و چوبهای تراشیده را می پرستیدند و گرفتار تعالیم انحرافی نبودند، لیکن قائم با مردمی روبرو می شود که رویاروی او می ایستند و آیه های کتاب خدا را در برابر او به نظر خود تاویل می کنند و در همین راستا با او به نبرد بر می خیزند.”(ابن ابی زینب، ۱۳۹۷ق، الغیبه للنعمانی، ص۲۹۸)صاحبان زر و زور، تحریف را سفارش می دهند و اما کسانی که به تفسیرهای غلط اقدام می کنند، افراد دنیاپرست و جیره خوار حکومتها هستند؛ مثلا تعالیم کوبنده و دستورات توجیه ناپذیر اسلام در مبارزه با مترفان و متکاثران که در سراسر قرآن آمده است، یا توجیه شده یا به دست فراموشی سپرده شده است. فقر و بیکاری و بیماری و بی مسکنی و بی فرهنگی و دیگر مشکلات فردی و اجتماعی را که به نصّ احادیث علل و اسبابی اجتماعی و انسانی دارند را به تقدیر و اراده الهی و سرنوشت نسبت دادند و مجرمان و عوامل اصلی که استثمارگران و مستکبرانند را نادیده گرفتند و بدین سان احکام را در جهتی ویژه سوق دادند و آنها را از مفهوم و محتوای اصلی اش که ساختن جامعه ی قائم بالقسط بود، تهی ساختند. این مشکلی است که هر سه پایگاه باطل و طاغوت در آن همدست و همداستانند؛ یعنی زر و زور و تزویر. امام مهدی(ع) در آغاز انقلاب خود با انحرافهای و برداشتهای نادرست از دین مبارزه و آیات و احادیث را طبق حقیقت آیات، تفسیر می کند، اینجاست که درگیری آغاز می گردد و آنان با امام مهدی(ع) که مبیّن اسلام ناب و خالص است به مبارزه بر می خیزند. پرچمدار میدان مبارزه، خودِ حضرت(عج) خواهند بود، بدین صورت که ابتدا برداشتهای نادرست از دین را برای مردم روشن و ابطال می کند و دست عالمان کج اندیش و وابسته به طاغوتان زمان را قطع خواهد کرد، سپس احکام اسلام را به صورت صحیح برای مردم بیان می فرماید و همچنین به توده های مردم که دچار بدآموزی های گسترده قرار گرفته بودند، آموزش داده خواهد شد. روشن است که پاکسازی ذهنها از رسوبات فکری گذشته به ویژه که به نام دین صورت گرفته است،کاری بس دشوار خواهد بود.ظاهرا احادیثی که درباره امام موعود(عج)رسیده و از آیین و کتاب جدید، سخن به میان آمده است، نظر به همین موضوع دارد، چون بی گمان قرآن آیین جاودان الهی است و امام مهدی(عج) تحقق بخش اهداف و آرمانهای همین کتاب مقدس است و در چارچوب آن حرکت می کند و ذره ای از حدود آن گام فراتر یا فروتر نمی نهد. چون دیگر بار درست و خالص تفسیر شود، چنان انگاشته می شود که کتاب تازه و آیین جدیدی است. حضرت در نقش احیاگر، همه ی پیرایه ها را می زداید و اسلام ناب محمدی را به مردم عرضه می کند و برای تصحیح انحراف های فکری با توجیه گران قرآن و حدیث درگیر می شود و آنان را که سالهای متمادی به تحریف احکام دین پرداخته بودند را از دم تیغ می گذارند و جامعه را از لوث وجودشان پاک می کند. امام علی(ع) در این ارتباط می فرماید: “چون مهدی بیاید، هواپرستی را به خداپرستی بازگرداند، پس از آن که خداپرستی را به هواپرستی بازگردانده باشند، رأیها و افکار را نیز به قرآن باز می-گرداند همانطور که آنها را از قرآن باز گردانده بودند.”(نهج البلاغه(صبحی صالح)، ص۱۹۶؛ تمیمی آمدی، ۱۴۱۰ق، ص۸۱۴)این کلام امام علی (ع) به همین تاویلها و برداشت های نادرست از قرآن اشاره دارد که در طول دوران غیبت، در اثر نبودن مفسر واقعی قرآن، جامعه های اسلامی دچار چنین تحریفهایی می شوند. امام علی(ع) در ادامه می فرماید: “آنگاه است که مهدی به شما نشان دهد که سیرت عدالت چگونه است و قسمتهای مرده ی کتاب و سنت را زنده می کند.”(نهج البلاغه(صبحی صالح)، ص۱۹۶)از این سخن روشن می شود که کتاب و سنت در دوران قبل از ظهور به نوعی تعطیل گشته است، با اینکه به ظاهر نامی از آنها برده می شود. مرگ کتاب و سنت به معنای مرگ حاکمیت واقعی کتاب و سنت در زندگی انسان است، چراکه اگر کتاب و سنت زنده باشد، عدالت واقعی نیز در زندگی همگان مشهود خواهد بود. کوشش امام و رسالت او تطبیق درست و دقیق تعالیم قرآن بر مسائل حیات بشری و مشخص کردن حد و مرزهای واقعی احکام اسلام است به گونه ای که تاویل بردار نباشد و راه هر انحراف بدآموزی را مسدود سازد. از مهم ترین برنامه های آن امام منجی این است که تحریفها را از دامن قرآن بزداید، و توحید و عدالت و معاد قرآنی را چنان که هست، عرضه کند و شناخت غیرقرآنی را از میان بردارد.

۲- وحدت و همبستگی

بسترسازی جهت ترویج وحدت و همدلی در جامعه ی اسلامی و همچنین ایجاد ارتباط کارآمد با محوریت وحدت، از برنامه های اساسی قیام حضرت حجت(عج) می باشد. وحدت، مقوله ای است که از اعتقاد راسخ و ایمان راستین سرچشمه می گیرد. تنها در پرتو ایمان و اعتقاد راستین به خدا و تعالیم وحی است که وحدت و هم دلی به وجود می آید و می توان در سایه ی این وحدت و هم دلی، در برابر زیاده خواهی های متجاوزان ایستاد. بسیاری از آیات قرآن به مسأله ی وحدت در جامعه ی دینی اشاره دارند؛ از آنجا که حضرت مهدی(عج) احیاکننده ی کتاب خدا و حدود آن می باشد، لذا آیاتی که به این مسأله ، اشاره دارند نیز مورد تأکید آن حضرت قرار خواهند گرفت و در مسیر وحدت و همدلی جامعه تلاش خواهد کرد. برخی از آیات وحدت که محور قیام حضرت قرار خواهند گرفت عبارتند از:

الف) «وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمیعاً وَ لا تَفَرَّقُوا؛ و همگی به ریسمان خدا چنگ زنید و پراکنده نشوید»(۱۰۳ آل عمران)

ب) «وَ اعْتَصِمُوا بِاللَّهِ هُوَ مَوْلاکمْ فَنِعْمَ الْمَوْلی وَ نِعْمَ النَّصیرُ؛ و به پناه خدا روید. او مولای شماست چه نیکو مولایی و چه نیکو یاوری »(۷۸ حج)

ج) «قُل…تَعَالَوْا الَی کلمَهٍ سَوَاءٍ بَینَنَا وَبَینَکم؛ بگو:…بیایید بر سر سخنی که میان ما و شما یکسان است بایستیم»(آل عمران ۶۴)نکته ی مشترک در همه ی آیات فوق اعتصام به ریسمان الهی و توکل به او می باشد، که مویّد این مدعا است وحدت اسلامی یکی از مهم ترین ضرورت های قِوام جامعه ی دینی در جهت ایستادگی و پویایی و هویت امت اسلامی و از مهم ترین عوامل عزت و پیروزی آنها در همه صحنه هاست، و در مقابل، به خطر افتادن جان مردم و خوداتکایی جامعه دینی در اثر تفرقه و نزاع است؛ تفرقه و تشتّت جز ذلت و پراکندگی و به هدر رفتن نیروهای فکری و سرمایه های انسانی امت اسلامی، ثمری نخواهد داشت. بنابراین اتحاد و انسجام امت اسلامی یک ضرورت و دستور قرآنی که در دستور کار حضرت قرار دارد. امام مهدی(عج) که مصلحی حقیقی است و راه و روش او بر قانون جاویدان حق و عدالت استوار است و با فطرت و سرشت انسانها هم آهنگ است، وحدتی واقعی را بر اساس توحید و ایدئولوژی اسلامی بنا خواهد گذاشت و همه ی انسانها را در زیر شعار یگانه و دین واحد گرد خواهد آورد. امام علی(ع) در این ارتباط می فرماید: “ای مالک بن حمزه! در زمان اختلاف مردم، قائم ما قیام خواهد کرد و خدای متعال به سبب او همه را محور یک مرام و عقیده، گِرد خواهد آورد.”(ابن ابی زینب، ۱۳۹۷ق، ص۲۰۷) از طرف دیگر، تفرقه یک عمل ناصواب و مفسد و زیان بار از نظر دین و عقل است که با آمدن حضرت از جامعه ی دینی رخت بر خواهد بست: «و با هم نزاع مکنید که سُست شوید و مهابت شما از بین برود.»(انفال ۴۶) «اگر اختلاف پیدا کنید، نسیم پیروزی بر زندگی شما نخواهد وزید.»(طبرسی، ۱۳۶۰ش، ج ۱۰، ص۲۳۲) «اختلاف و تشتّت، مقدمه ی نابودی و سقوط جوامع است.»(سیوطی، ۱۴۰۴ق، ج۳، ص۱۸۹) «اتحاد و همدلی، تنها راه مقابله با کفار است.» (فضل الله، ۱۴۱۹ ق، ج۱۰، ص ۳۹۳؛ آلوسی،۱۴۱۵ق، ج۵، ص ۲۱۱) در حقیقت، کوشش برای وحدت و برادری، حرکت در جهت اعتلای جامعه ی اسلامی از گزند ورود ستمگران و اقتدا به سنّت پیامبر(ص) و اولیای دین است. رفع اختلاف در زمان ظهور در همه ی زمینه ها و مسائل صورت می گیرد، اعمّ از مسائل اخلاقی و مهم درباره ی معاد و مبدأ تا اقتصاد و مالکیت و عدالت و روابط فردی و روزمره ی زندگی. با آمدن حضرت حجت(عج)، تمامی اختلافات برچیده شده و وحدت و یکدلی جای آن را می گیرد.امام حسین(ع) در این باره می فرمایند: “تمام خوبیها با آمدن قائم، مستقر شده و اختلافات و نزاعها ریشه کن خواهد شد.”(ابن ابی زینب، ۱۳۹۷ق، ص۲۰۶)

در قرآن به تشکیل جامعه ی دینی و ایمانی، بر اساس اتحاد و رفع اختلافها سفارش شده است، مانند آیه-ی شریفه: “إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَهٌ، فَأَصْلِحُوا بَینَ أَخَوَیکم، در حقیقت، مؤمنان با هم برادرند، پس میان برادرانتان را سازش دهید.” (حجرات، ۱۰) می توان گفت که وحدت، هدیه ای الهی است که خداوند با ظهور حضرت حجت(عج) به جامعه ی ایمانی عطا می کند، همانگونه که با بعثت پیامبر اکرم(ص) یکی از اقدامات اساسی و برنامه های ایشان در واکسینه کردن مسلمانان در برابر ستمگران، ایجاد وحدت و الفت و اخوت میان آنها به دستور الهی بوده است؛ «وَذْکرُوا نعْمَهَ للّه عَلَیکم اذْ کنْتُم أَعْدَاءً فَاَلِّف بَین قُلُوبکم فَاَصْبَحْتُم بنعْمَته اخْوَاناً، و نعمت خدا را بر خود یاد کنید: آن گاه که دشمنان یکدیگر بودید، پس میان دلهای شما الفت انداخت، تا به لطف او برادران هم شدید»(آل عمران ۱۰۳) امام مهدی نیز هم با کلمات روشن بخش و هدایت گر و هم با سیره ی عملی خود، همواره امت را به اتحاد و هم بستگی و دوری از تفرقه و پراکندگی دعوت خواهد کرد و هرگز اجازه بروز اختلاف و تفرقه میان مسلمانان را نخواهد داد. علی(ع) با عبرت گیری از داستان پیشینیان می فرماید: «امت های پیشین مادامی که با هم اتحاد و وحدت داشتند، در حال پیشرفت و شکوفایی بودند، و به عزت و اقتدار دست یافتند، خلافت و وراثت در زمین را به دست آوردند و رهبر و زمامدار جهان شدند.»(دشتی،۱۳۷۹ ش، خطبه ۵) پس از منظر امام علی (ع) اتحاد و عزت مسلمین از اولویتهای مهم جامعه ی دینی بوده و در این راه نباید از هیچ تلاش و جهاد و استقامتی دریغ نکرد. در دوره ی معاصر، امام خمینی (ره) به عنوان رهبر جامعه ی دینی ماقبل ظهور، بر بنیان های وحدت گرایی، تأکید و آن را از مبانی رشد و پیشرفت نظام دینی قرار داده اند. علامه جوادی آملی در این ارتباط، بیان زیبایی دارند که نشان از اندیشه ی بلند امام راحل در حفظ وحدت همه جانبه ی جامعه ی اسلامی دارد: «اگر انسان بخواهد در دوره ی معاصر، درِ وحدت اسلامی را بزند، صدای «یا خمینی» طنین انداز خواهد شد و چنانچه وحدت اسلامی را به شکل بنیانی مرصوص ترسیم و تصویر کنید و زنگ درِ آن را بزنید، صدای یا خمینی شنیده می شود.»(جوادی آملی، ۱۳۸۴ش، بنیان مرصوص امام خمینی(ره)، ص۳۸۴) ایجاد وحدت در گرو عزم ملی یک ملت، محقق خواهد شد؛ یعنی خواست همگانی یک ملت، در دفع خطرات موجود و احتمالی که از ناحیه ی کفار متوجه جامعه ی اسلامی می شود؛ چراکه ایستادگی در برابر دشمنان و مبارزه با نقشه های شوم آنان، خطابِ همیشگیِ قرآن به مسلمانان از دستورات بارز اسلام بوده است. در این راستا هرگونه سازشی که مصالح عمومی جامعه ی اسلامی را تهدید کند از منظر آیات شریفه ی قرآن، نفی شده است و مبارزه ی دائمی جهت تحقق آرمان های اسلامی در جامعه را مورد تأکید قرار داده است. «فَلا تُطِعِ الْکافِرینَ وَ جاهِدْهُمْ بِهِ جِهاداً کبیراً (فرقان ۵۲) بنابراین از کافران اطاعت مکن، و بوسیله قرآن با آنان جهاد بزرگی بنما!» کلمه ی مجاهده و نیز جهاد به معنای جد و جهد و به کار بردن نهایت نیرو در دفع دشمن است» (طباطبایی،۱۳۷۴ش، ج ۱۵، ص ۳۱۵) نکته ی ظریف در مقابله با دشمن این است که نقشه های دشمن در مقابله با جامعه ی دینی، منحصر در حمله ی نظامی و جنگ رودررو نخواهد بود، بلکه ممکن است با ایجاد شبهات در اندیشه ی سست کردن پایه های جامعه ی اسلامی باشند. در نتیجه باید با اتحاد و همدلی، نقشه های دشمنان در ایجاد اختلاف میان أمّت اسلامی را خنثی کرده و با ثبات قدم جهت اعتلای جامعه ی دینی، گام برداشت. اختلافها و برخوردهای ناهنجار در جوامع دینی به ویژه اسلامی، دشوارتر است؛ زیرا با تکفیر و تفسیق نیز همراه خواهد بود و از دین به عنوان دست آویز استفاده خواهد شد؛ که در نتیجه ی آن، ازهم پاشیدگی عمیق اجتماعی حاصل خواهد شد و جامعه ی مؤمنان را دچار تضادهای فراوانی خواهد نمود. با آمدن حضرت حجت(عج) این اختلافات از جامعه ی اسلامی ریشه کن خواهد شد و همگان در سایه ی قیام ان حضرت، به اتفاق و همدلی خواهند رسید. امام صادق(ع) در این باره می فرماید: “به خدا قسم ای مفضل! آنگاه که قائم ما قیام کند اختلافات از میان مردم رخت خواهد بست و یک دین بر کل آنها، حاکم می-گردد، همانگونه که خدای متعال فرمود: همانا دین نزد خدا تنها اسلام است و در جای دیگر فرمود: هر کس بخواهد غیر از اسلام را به عنوان دین بپذیرد،از او قبول نمی شود و او در آخرت از زیانکاران است. “(جزائری، ۱۴۲۷ق، ج ۳، ص۲۱۴)امام مهدی با برنامه های منسجم و هماهنگ خود، جامعه را به اتحاد و یکپارچگی رهنمون می سازد. مسلم است در چنین دورانی وظیفه ی همه ی مسلمانان است که در راستای تحقق آرمانهای مهدوی گام بردارند و اختلاف و تشتت در جامعه ی دینی پرهیز نمایند. امروزه نیز اگر امت اسلامی و عالمان مسلمان در موارد اختلاف نظر، اخوت و برادری را مدّنظر قرار دهند، بسیاری از اختلافات از بین خواهد رفت و اتحاد و همدلی جای آن را خواهد گرفت.

ب) شاخصه های رفتاری یا کُنشی

۱- عدالت اجتماعی

از آغاز زندگی بشر، همواره ظلم و بی عدالتی روح بشر را آزرده و او را شیفته ی جهانی عاری از هرگونه تبعیض و بی عدالتی ساخته است. در طول تاریخ، همه ی افراد بشر، خواهان اجرای عدالت بوده و از نقض آن متنفّر بوده اند. «اعلامیه ی جهانی حقوق بشر در ۳۱ ماده نیز هدفی جز رفع تجاوز و تبعیض و عاری از ظلم ندارد و در تمام بندهای آن، آزادی و احقاق حقوق افراد در هر زمینه ای تأکید شده است؛ هرچند در عمل، امضاکنندگان بزرگ آن، بزرگترین ناقضان آن هستند.»(مدرس، ۱۳۷۶ش، ص۳۵۹) تصویری که اسلام و دیگر مکاتب نیز از مدینه فاضله ارائه کرده اند تصویری آمیخته و مبتنی بر مساوات و برابری بوده و رکن اصلی آن، وعده ی برقراری عدالت اجتماعی بوده است؛ از جمله در فلسفه ی قیام حضرت حجت(عج) آمده است که جایگزینی عدالت به جای ظلم و ستم از اهداف اصلی قیام آن حضرت خواهد بود: “همو که زمین را پر از داد می کند، چنان که پُر از بیداد شده باشد، پس از دوره ی فترت امامان خواهد آمد.”(کلینی، ۱۴۲۹ق، ج ۲، ص۱۶۲) چنانکه این اصل از نخستین هدفها و اصلی ترین برنامه های همه ی پیامبران نیز بوده است. عدالتی که با آمدن حضرت، به بار خواهد نشست، پویا و سازنده است و برای تحقق جامعه ی آرمانی و نیل انسان ها به کمال ضروری است. به عبارتی گسترش عدالت در سراسر گیتی و ریشه سوزی بیداد از همه ی آبادیهای زمین، در رأس آرمانهای انقلاب امام مهدی(عج) قرار دارد و از هدفهای اساسی آن، تحوّل عظیم جهانی است. این حرکت سازنده، سرآغاز اقدامات در آن انقلاب است؛ چراکه بسیاری از مردم در آتش تبعیض و حق کشی گرفتار و در روابط ناانسانی می سوزند.

۱-۱. عدالت مهدوی در آیینه ی قرآن

آیات متعددی از قرآن، عدالت را از لوازم اصلی زندگی فردی و اجتماعی دانسته و بر اجرای آن، تأکید فراوان کرده است. در حقیقت، زندگی فاقد عدالت، نوعی شکنجه و مرگ تدریجی است؛ از این رو نیاز عمده ی جامعه ی بشری، برقراری عداالت و گسترش دادگری و حاکمیت روابط انسانی بر جامعه است. انسانها تشنه ی عدالت اند و خواهان آرمان و ایدیولوژی و مکتبی که این تشنگی را فرو بنشاند و عدالت راستین را در عینیت و عمل در جامعه حاکم سازد. یکی از خواستگاه های اصلی درگیریها و برخوردهای اجتماعی که سبب شده قدرتمندان مالی به رویارویی و نبرد با حق برخیزند، رعایت عدالت و گردن نهادن به حقوقها در روابط اجتماعی بوده است و قرآن به روشنی این مطلب را یادآوری می کند و بر آن صحّه می نهد: “قالُوا یا شُعَیبُ أَ صَلاتُک تَأْمُرُک أَنْ نَتْرُک ما یعْبُدُ آباؤُنا أَوْ أَنْ نَفْعَلَ فی أَمْوالِنا ما نَشاء؛ گفتند: ای شعیب آیا نمازت به تو دستور می دهد که ما آنچه را پدرانمان می پرستیدند ترک گوییم وآنچه را که دلخواه ماست در اموالمان انجام ندهیم. “قرآن کریم اهداف اصلی دعوت داعیان الهی را چنین ترسیم کرده است: ” لَقَدْ اَرْسَلْنا رُسُلَنا بِالْبَیِّناتِ وَ اَنْزَلْنا مَعَهُمُ الْکتابَ وَ الْمِیزانَ لِیَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ؛ البته ما رسولان خود را با دلایل روشن فرستادیم تا مردم به عدالت برخیزند.”(حدید آیه ۲۵) طبق این آیه، هدف اصلی قیام پیامبران در روابط اجتماعی و انسانی، قیام مردم به قسط و برپاداری عدالت شمرده شده است. به عبارتی خداوند، عدالت را محوری ترین رُکن جامعه معرفی فرموده و بر اجرای آن تأکید دارد: “إِنَّ اللَّهَ یأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَ الْإِحْسان؛ خدا به عدالت و نیکی کردن فرمان می دهد.”(نحل،۹۰) در مقابل، به جامعه ی اسلامی نیز یادآور می شود که بدی ها و دشمنی ها نباید شما را از راه عدالت بیرون سازد، به گونه ای که حتی با دشمنانتان به عدالت رفتار کنید: «وَلَا یجْرِمَنَّکمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَی أَلَّا تَعْدِلُوا اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَی؛ دشمنی با جمعیتی شما را به گناه ترک عدالت نکشاند، عدالت پیشه کنید که به پرهیزگاری نزدیک تر است.»(مائده، ۸) طبق آیه ی ۵ سوره ی مبارکه ی قصص که می فرماید: وَ نُریدُ أَنْ نَم