فایل پاورپوینت کامل سبک زندگی اقتصادی امام حسن (ع)

فایل پاورپوینت کامل سبک زندگی اقتصادی امام حسن (ع)؛ انتخابی هوشمند برای ارائه‌های حرفه‌ای

با پاورپوینت فایل پاورپوینت کامل سبک زندگی اقتصادی امام حسن (ع)، محتوای خود را در قالب 120 اسلاید استاندارد و جذاب ارائه دهید و در نگاه اول تاثیرگذار باشید.

چرا باید از پاورپوینت استفاده کنید؟

1. چیدمان دقیق و کاربرپسند: فایل پاورپوینت کامل سبک زندگی اقتصادی امام حسن (ع) با طراحی ساختاریافته و اصولی، مخاطب را به‌خوبی درگیر محتوا می‌کند.
2. صرفه‌جویی در زمان: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل سبک زندگی اقتصادی امام حسن (ع) آماده‌ی استفاده هستند؛ بدون نیاز به هیچ‌گونه ویرایش.
3. نمایش با وضوح بالا: کیفیت طراحی در فایل پاورپوینت کامل سبک زندگی اقتصادی امام حسن (ع) به‌گونه‌ای است که در هر صفحه‌نمایشی عالی به‌نظر می‌رسد.

هشدار: استفاده از نسخه‌های ناقص فایل پاورپوینت کامل سبک زندگی اقتصادی امام حسن (ع) ممکن است باعث بروز اختلال در نمایش یا افت کیفیت شود. تنها نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل سبک زندگی اقتصادی امام حسن (ع)، کیفیت تضمین‌شده دارد.

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل سبک زندگی اقتصادی امام حسن (ع) :

مقدمه

زندگی امامان شیعه، از جنبه های مختلف از جمله حیات اقتصادی ایشان مهم و قابل مطالعه است. با وجود اهمیت شناخت حیات امامان شیعه، به عنوان الگوی جامعه شیعی، کار شایسته ای در زمینه ابعاد مختلف زندگانی ایشان انجام نگرفته و مطالعه و تحقیق در این زمینه، از عرصه هایی است که کم ترین مطالعات روشمند در آن ها انجام گرفته و اقتضای کارهای پژوهشی بسیار وسیعی را دارد.

اگر بتوان امامان را به دو دسته- امامانی که خلافت را در دست داشتند و امامانی که خلیفه نبودند- تقسیم کرد، امام حسن (ع) در هر دو دسته جای می گیرند. کنار رفتن امام از خلافت را می توان نقطه عطفی در ابعاد مختلف حیات امامان از جمله در زندگی اقتصادی ایشان دانست. امام حسن (ع) در دوران خلافت، به عنوان خلیفه مسلمانان عمل کردند و زندگی اقتصادی ایشان نیز تحت تأثیر آن بود که بررسی آن روشی متفاوت می طلبد. این مقاله، در پی مطالعه سبک زندگی ایشان پس از صلح با معاویه است.

امام حسن (ع) پس از پذیرش صلح و اقامت در مدینه، از سویی چون سایر مردم در زندگی شخصی خود، مصارف، مخارج و منابع درآمدی داشتند و از سوی دیگر، رهبری جامعه شیعی در دست ایشان بود. گمان می رود درآمدهای امام از منابعی چون وجوهات شیعیان، صدقات و فعالیت های شخصی امام تأمین می شده و امام در بخش هزینه ها نیز علاوه بر تأمین نیازهای شخصی موظف بودند نیازهای مالی نهاد امامت را تأمین کنند. هم چنین گمان می رود برخی از اموال نیز صرف هزینه های تبلیغی و دعوت می شد.

هدف از این پژوهش، تبیین حیات اقتصادی امام حسن (ع)، است که می تواند باعث ارتقای سطح معرفتی جامعه شیعی نسبت به ابعاد مختلف زندگانی ایشان و الگوگیری از سیره اقتصادی امامان و ترویج تعالیم ایشان گردد.

زندگی امام حسن (ع)

امام حسن (ع) در پانزده رمضان سوم هجری در مدینه به دنیا آمدند.

[۱]

مادر ایشان حضرت فاطمه زهرا (س) و پدرش امام علی (ع) بودند. گزارش هایی که از دوران کودکی امام حسن (ع) موجود است، عموماً به علاقه زیاد پیامبر گرامی اسلام (ص) و مهرورزی ایشان نسبت به امام اشاره می کنند. پیامبر (ص) در مورد ایشان می فرمودند:

«الله انی احبه فاحبه و احب من یحبه یقولها ثلاث مرات»

«پروردگارا! من حسن را دوست دارم، پس تو هم او را دوست بدار و هر کس را که او را دوست دارد دوست بدار.»

[۲]

ابن عباس می گوید:

روزی پیامبر (ص) امام حسن (ع) را بر گردن خود سوار کرده بودند. مردی گفت: «ای پسر چه مرکب نیکویی را سوار شده ای!» پیامبر (ص) در پاسخ او فرمود: «و او چه نیکو سواری است.»

[۳]

پیامبر (ص) ایشان را سرور جوانان بهشت خواندند.

[۴]

در سال ششم هجری در مباهله میان پیامبر (ص) و گروهی از مسیحیان نجران، پیامبر (ص) نزدیک ترین افراد خانواده اش یعنی امام علی (ع)، دخترش حضرت فاطمه (س) و نیز دو فرزند ایشان حسنین (علیهما السلام) را به همراه بردند.

[۵]

به گفته برخی روایات، حسنین (علیهما السلام) در بیعت رضوان شرکت داشتند و پیامبر (ص) با ایشان بیعت کردند.

[۶]

امام مجتبی (ع) در جنگ جمل، برای بسیج مردم کوفه علیه دشمنان، تلاش فراوانی نمودند و با خطبه هایی که ایراد کردند، توانستند نه هزار نفر را برای یاری پدر بسیج کنند.

[۷]

وظیفه تحریک و تحریض مردم کوفه در جنگ صفین نیز به عهده امام حسن (ع) بود. این بار نیز امام مجتبی (ع) با ایراد خطبه، مردم را برای پیوستن به جبهه امام تشویق کردند

[۸]

هم چنین در جنگ صفین در کنار پدر و برادرانش جنگیدند و به اندازه ای جان فشانی از خود نشان دادند که امام علی (ع) از یاران خود خواستند تا او را از ادامه نبرد بازدارند.

[۹]

امام علی (ع) می فرمود: «من در مرگ این دو (حسنین (علیهما السلام)) بخل می ورزم؛ زیرا می ترسم با مرگ آن ها نسل رسول خدا (ص) قطع گرد.»

[۱۰]

امام در دوران خلافت حضرت علی (ع)، برای انجام دادن برخی امور مأموریت می یافتند. به گفته مسعودی، هرگاه عذری برای امیرمؤمنان (ع) پیش می آمد و نمی توانستند برای اقامه نمازجمعه در مسجد کوفه حضور یابند، طی حکمی فرزند خود را بر این کار می گماردند.

[۱۱]

امام علی (ع) در برخی موارد، وظیفه رسیدگی به شکایت ها را به فرزند خود محول می کردند. از قضاوت های امام حسن (ع) در زمان پدر هم گزارش هایی وجود دارد.

[۱۲]

سرپرستی موقوفات امام علی (ع) از دیگر مسئولیت های ایشان بود. امام علی (ع) پس از بازگشت از صفین، سرپرستی موقوفات و صدقات را به امام حسن (ع) سپردند تا ایشان ضمن نگه داری و رسیدگی به امور موقوفات و صدقات، عایدات آن ها را بین مستمندان تقسیم کند.

[۱۳]

پس از شهادت امام علی (ع) مردم برای بیعت به سوی امام حسن (ع)، بزرگ ترین فرزند او، آمدند. چهل هزار نفر از مردم کوفه با امام بیعت کردند. مردم مدینه و مکه نیز بدون مخالفتی از بیعت با امام استقبال نمودند.

[۱۴]

امام از همان ابتدا از تردید مردم کوفه در جنگ با معاویه آگاه بودند و سعی کردند همه جوانب را سنجیده، با مردم بیعت کنند با این شرط که با هر کس او در جنگ است، بجنگند و با هر کس او صلاح می داند، صلح کنند.

معاویه که از بیعت با امام حسن (ع) احساس خطر کرده بود، برای مقابله با امام آماده شد. ازاین روی، جاسوسانی به کوفه و بصره فرستاد و خود نیز با سپاهی به سوی کوفه رهسپار شد. امام پس از آگاه شدن از حضور جاسوسان، دستور داد ایشان را بیابند؛ سپس دستور قتل آن ها را صادر فرمود. امام به دنبال این واقعه، نامه تهدیدآمیزی به معاویه نوشت و به او اخطار فرمود برای جنگیدن با او آماده شده است.

[۱۵]

افزایش عطای سپاهیان، اقدام دیگری بود که امام برای بهبود اوضاع برای نبرد با معاویه انجام دادند. امام در نامه های خود به معاویه، ضمن توبیخ او در فرستادن جاسوسان، حقانیت اهل بیت (علیهم السلام) در جانشینی پیامبر (ص)، غاصب بودن دیگرانی که در این جایگاه قرار گرفتند و ناشایستگی معاویه برای احراز این مقام را بیان کردند. امام از معاویه خواستند از راه باطل بازگشته، با او بیعت کند، در غیر این صورت با او خواهند جنگید.

[۱۶]

امام پس از اطلاع از حرکت معاویه به سوی کوفه، بر بالای منبر رفته، طی خطبه ای از مردم خواستند تا ایشان را در نبرد با معاویه یاری دهند و آنان را به صبر و پایداری در جهاد دعوت کردند و پیروزی را فقط در سایه استقامت و تحمل مشقت ها برای ایشان ممکن دانستند؛ سپس از آن ها خواستند تا دعوت ایشان را بپذیرند و به سوی اردوگاه نخیله حرکت کنند؛ ولی کوفیان هیچ پاسخی ندادند،

[۱۷]

مگر بر اثر فشار روانی ناشی از پیش قدم شدن اشراف و بزرگانی چون عدی بن حاتم، قیس بن سعد، معقل بن قیس و زیاد بن صعصعه تمیمی که ضمن پیوستن به امام، با سخنانی توبیخ آمیز سکوت کوفیان را شکستند. امام خشنودی خود را از ایشان ابراز کردند؛

[۱۸]

ولی بر شکننده بودن این اتحاد و بی میلی کوفیان از شرکت در این جنگ بیش ازپیش آگاه گردیدند.

به گفته شیخ مفید، گروه های مختلف حاضر در سپاه امام عبارت بودند از: شیعیان امام و پدرش، خوارج، مردمی که به طمع غنایم جنگی آمده بودند، شکاکان که عقیده و ایمان محکمی به امام نداشتند و کسانی که از روی غیرت و عصبیت قومی و پیروی از سران قوم خود آمده بودند.

[۱۹]

سپاه امام در ابتدای نبرد دچار تزلزل شد و برخی فرماندهان سپاه و سرشناسان کوفه به معاویه پیوستند.

[۲۰]

و امام چاره ای جز صلح با معاویه در پیش روی خود ندیدند و امید خود را از ادامه جنگی بی همراه که فقط به کشته یا اسیر شدن خود و یارانش می انجامید، از دست دادند و با معاویه صلح کردند.

[۲۱]

شرایطی که امام برای صلح با معاویه اعلام داشتند، در منابع با اختلافاتی بیان شده است. طبق گفته بلاذری، معاویه نامه ای به سوی امام فرستاد و در آن متعهد شد که خلافت پس از وی از آن امام حسن (ع) باشد؛ یاران امام را تعقیب نکند و در هر سال یک میلیون درهم از بیت المال و نیز خراج فسا و دارابگرد را به امام بدهد. وقتی نامه به امام رسید، آن را رد کردند و تنها «امان» را شرط بیعت خود دانستند. پیش از آن که پاسخ امام به معاویه برسد، او نامه سفیدی برای امام فرستاد تا شرایط خود را بنویسد؛ امام نیز در آن شرایطی را ذکر کردند و خواستار امنیت برای اصحاب و شیعیان خود شدند و خواستند تا معاویه به کتاب و سنت پیامبر (ص) عمل کند و انتخاب خلیفه بعدی به شورا واگذار شود.

[۲۲]

شرایطی که شیخ مفید برای صلح ذکر کرده، ترک لعن امام علی (ع)، امنیت شیعیان و احقاق حق ایشان است.

[۲۳]

برخی منابع شرایط مالی از جمله خراج دارابگرد

[۲۴]

و پرداخت سالیانه مبالغی به شکل سالیانه به حسنین (علیهما السلام) را به عنوان شرایط صلح امام ذکر کرده اند.

[۲۵]

امام حسن (ع) پس از انعقاد صلح با معاویه، همراه اهل بیت (علیهم السلام) به مدینه بازگشتند و تا پایان عمر در آن جا به سر بردند. گزارش های چندانی از زندگی امام در مدینه پس از صلح موجود نیست. آن حضرت در مدینه، به پرورش جامعه شیعی و حفظ حیات و انسجام ایشان پرداختند. امام با پرورش شاگردانی چون ابوالاسود دوئلی، ابومخنف بن لوط، اسحاق بن یسار و عبدالله بن عباس و نیز افرادی چون احنف بن قیس، اصبغ بن نباته و جابر بن عبدالله انصاری که از اصحاب علی (ع) نیز بودند، به ترویج تعالیم اهل بیت (علیهم السلام) پرداختند. به گفته ابن صباغ، روزها مردم گرداگردش حلقه می زدند و حضرت برایشان معارف و احکام الهی را بازگو می نمودند. بیانشان حجت قاطع بود، به طوری که جای احتجاج و مجادله باقی نمی گذاشت.

[۲۶]

کمک به فقرا از دیگر فعالیت های امام در مدینه بود. بخش عمده ای از موقوفات و صدقات پیامبر (ص) و امیرمؤمنان (ع) و حضرت فاطمه (س) و اموال شخصی وی به این امر اختصاص می یافت.

احتجاجات امام با معاویه و سایر امویان و رسوا ساختن ایشان در دفاع از حقوق اهل بیت (علیهم السلام) در شناساندن معاویه و اطرافیانش به دیگران نقش مهمی داشت.

[۲۷]

گزارش هایی در منابع از مناظرات امام با امویان هم چون معاویه بن خدیج؛

[۲۸]

حبیب بن مسلمه

[۲۹]

و عمرو عاص

[۳۰]

وجود دارد. امام تا جایی که می توانستند از حقوق شیعیان دفاع می کردند.

[۳۱]

امام حسن (ع) در ۲۸ صفر سال ۵۱ هجری بر اثر سم به شهادت رسیدند. برخی منابع مسمومیت ایشان را به دست همسرش جعده و به دستور معاویه عنوان کرده اند.

[۳۲]

امام در روزهای پایان عمر خود فرمودند که بارها مسموم شداند. ایشان به برادرش امام حسین (ع) وصیت کردند در صورتی که منعی نباشد و موجب خون ریزی نگردد پیکرشان را در کنار قبر پیامبر (ص) دفن کنند.

[۳۳]

اما امویان با همراهی عایشه از این کار خودداری کردند.

[۳۴]

عاقبت امام در بقیع دفن شدند.

[۳۵]

منابع درآمدی

از منابع تأمین کننده درآمد امام حسن (ع) می توان موقوفات، ارث، هدایا و کشاورزی را نام برد.

۱. موقوفات

ائمه از جمله پیامبر (ص)، حضرت علی (ع) و حضرت زهرا (س) بخشی از اموال خود را برای رسیدگی به امور نیازمندان خصوصاً فقرای بنی هاشم، وقف می کردند و تولیت آن را پس از خود به دست افرادی از خاندان خویش می سپردند تا سود آن را به مصرف مستمندان برسانند. تولیت این صدقات پس از شهادت حضرت علی (ع)، در دست امام حسن (ع) و سپس در دست امام حسین (ع) و فرزندانشان بوده است. این موقوفات عبارت بودند از:

۱- ۱- اموال پیامبر (ص)

آنچه از پیامبر (ص) به جای ماند، اموال و املاکی بود که منابع مختلف به شکل های متفاوت دسته بندی کرده اند.

[۳۶]

به طورکلی این اموال عبارت بودند از:

الف) باغ های هفت گانه

این بستان ها را مخیریق یهودی

[۳۷]

به پیامبر (ص) هدیه کرد و عمده صدقات حضرت رسول (ص) از این اموال بود.

[۳۸]

این باغ ها شامل عواف، صافیه، دلال، میثب، برعه، حسنی و مشربه ام ابراهیم

[۳۹]

بود،

[۴۰]

در محله بنی نضیر قرار داشت. عمده صدقات پیامبر (ص) از این اموال بود.

[۴۱]

این باغ ها را پر درخت با نهرها و چشمه های فراوان و محصول بسیار گفته اند.

[۴۲]

ابوبکر پس از رحلت پیامبر (ص) این زمین ها را همراه با فدک و خیبر به بیت المال اختصاص داد. اما به گفته برخی منابع، تولیت این صدقات را به حضرت فاطمه (س) بازگرداند.

[۴۳]

طبق وصیت حضرت زهرا (س) صدقات پیامبر (ص) در اختیار امام علی (ع) و پس از او امام حسن (ع)، امام حسین (ع) و سپس به بزرگ ترین فرد از اولادش می رسید

[۴۴]

. ایشان اموالی را نیز برای فقرای بنی هاشم، بنی عبدالمطلب و نفقه همسران پیامبر (ص) وصیت کردند.

[۴۵]

ب) اموال بنی نضیر؛

[۴۶]

ج) اراضی خیبر؛

[۴۷]

د) نصف زمین فدک؛

[۴۸]

ه) یک سوم از زمین های وادی القری؛

[۴۹]

و) موضعی در بازار مدینه به نام مهزور

[۵۰]

که پیامبر (ص) آن را جزو صدقات قرار داده بودند.

حضرت زهرا (س) پس از رحلت پیامبر (ص) از ابوبکر اموال پدر در مدینه، فدک و بقیه خمس خیبر و هرچه پس از اختصاص بخش هایی از آن به مسلمانان توسط پیامبر (ص)، باقی مانده بود، مطالبه کردند،

[۵۱]

اما خلیفه با استناد به این حدیث جعلی از پیامبر (ص) که «لا نورث، ما ترکنا فهو صدقه» (پیامبر از خود ارثی به جای نگذاشته است)، از باز پس دادن این اموال خودداری کرد

[۵۲]

. اما بعد تولیت باغ های هفت گانه را به حضرت فاطمه (س) بازگرداند و فدک نیز سرنوشت پر فراز و نشیبی داشت، اما در زمان حیات امام حسن (ع) به اهل بیت (علیهم السلام) بازگردانده نشد.

۲- ۱- صدقات امام علی (ع)

از جمله اموال امام علی (ع) املاک و زمین های کشاورزی ایشان در ینبُع،

[۵۳]

بود که حضرت جزو صدقات قرار دادند.

[۵۴]

این منطقه، روستایی بود که در زمان پیامبر (ص) از یهود مدینه گرفته شد و همراه روستای عرینه و فدک، به عنوان «فی ء»

[۵۵]

در اختیار پیامبر قرار گرفت.

[۵۶]

ابن شبه این منطقه را خلیجی از نخل و چشمه توصیف کرده و از جمله چشمه های آن «بغیبغات»، «خیف لیلی» و «خیف بسطاس» می داند. او می گوید: پیامبر این ملک را به امام علی (ع) داد. ایشان نیز قطعه ای دیگر خریدند و چشمه ای در آن حفر کردند و آن را جزو صدقات برای فقرا در راه ماندگان قرار دادند.

[۵۷]

هزینه زندگی امام از غله این زمین ها تأمین می شد.

[۵۸]

ابن اثیر نقل می کند که می گفتند: علی (ع) آجری و خشتی بر خشتی ننهاد و حال آن که هدایا و پرداخت هایش که از درآمد صدقات و اوقافش بود، در انبان برایش از مدینه می رسید.

[۵۹]

به گفته خود امام، درآمد موقوفاتش بالغ بر چهار هزار و به روایتی چهل هزار دینار (در سال) می شد.

[۶۰]

برپایه روایات، گاو و گوسفند هم در آن پرورش می داده اند.

[۶۱]

امام علاوه بر این آنچه را در «اذینه»، «فقیرین» و «بدعه» (برعه) داشتند، نیز جزو اموال صدقه قرار دادند.

[۶۲]

منابع صدقات دیگری نیز برای امام علی (ع) برشمرده اند.

[۶۳]

امام علی (ع) امور مربوط به صدقات خود را به امام حسن (ع) و پس از او به امام حسین (ع) و سپس به صالح ترین فرزند خود و در نبود چنین فردی، به صالح ترین فرد از فرزندان فاطمه (س) واگذار نمودند.

[۶۴]

امام حسن (ع) پس از صلح، برخی از صدقاتی را که به شیعیان می دادند از این اموال بود. همان طور که خانه و زمینی از املاک ینبع را به ابورافع، کاتب امام علی (ع) بخشیدند. او از شیعیان و یاران حضرت علی (ع) بود و خانه و ملکش را در مدینه به سبب شرکت در جنگ جمل فروخته و به کوفه رفته بود و بعدها با امام حسن (ع) به مدینه بازگشت.

[۶۵]

۲. ارث

اموال و املاک دیگری از پیامبر (ص) و امام علی (ع) به عنوان ارث باقی ماند.

پیامبر (ص) اموالی از پدرش عبدالله، مادرش آمنه و همسرش خدیجه به ارث بردند.

[۶۶]

و به گفته امام رضا (ع) برای پیامبر (ص) غیر از فدک، اموالی دیگر نیز وجود داشت،

[۶۷]

مثل باغی در مدینه، چهل شتر، شش اسب و اموالی دیگر که به حضرت زهرا (س) رسید،

[۶۸]

اما معلوم نیست پس از او در اختیار فرزندانش قرار گرفت یا نه. امام علی (ع) نیز در وصیت خود به اموالی اشاره کرده که از پیامبر به فاطمه (س) رسیده و باید در اختیار فرزندانش قرار بگیرد.

[۶۹]

امام علی (ع) در وادی القری، املاکی داشتند که به فرزندان حضرت زهرا (س) هبه کردند،

[۷۰]

اما از اموال نقدی تنها هفتصد درهم به جای گذاشتند. هنگامی که حضرت علی (ع) به شهادت رسیدند، امام حسن (ع) در خطبه ای بیان کردند که وی از مال سفید و سرخ دنیا (کنایه از نقره و طلا)، جز هفتصد درهم که آن هم از عطایش زیاد آمده بود، باقی نگذاشتند و می خواستند با آن پول، خدمت کاری برای خانواده اش بخرند.

[۷۱]

امام حسن (ع) برای پرداخت قرض پدر که هشتصد درهم بود، بعضی از املاک ایشان را فروخت.

[۷۲]

۳. کشاورزی

همان گونه که کشاورزی یکی از منابع درآمدی مهم مردم گذشته محسوب می شد، از راه های درآمدزای امامان شیعه نیز بود. امام حسن (ع) املاکی از امام علی (ع) به ارث بردند. مزرعه و نخلستانی نیز در دره صدر نخلی واقع در ینبع، داشتند.

[۷۳]

پس طبیعتاً خود یا غلامانش در این زمین ها به کشاورزی مشغول بوده اند. خصوصاً پس از صلح که امام از مشغله های سیاسی کناره گرفتند.

۴. هدایا و مقرری از حکومت

منظور از هدایا، هدایای مردمی و مقرری و هدایای حکومتی است. گزارش های زیادی از رسیدن هدایای شیعیان به دست امام حسن (ع) وجود ندارد که می توان برای آن دلایلی مثل شکل نگرفتن جامعه شیعه اعتقادی، محدود بودن تعداد شیعیان و متمکن بودن امام را حدس زد. امام حسن عسکری (ع) فرموده اند که کسی هدیه ای برای امام حسن (ع) آورد، امام بیست برابر آن را که معادل بیست هزار درهم می شد به وی بازگرداند.

[۷۴]

گزارش های نسبتاً زیادی از تقدیم هدایای حکومتی به امام حسن (ع) وجود دارد. برخی منابع ذیل شرایط صلح امام با معاویه، شرایط مالی را نیز به عنوان شروط پذیرش صلح از سوی امام حسن (ع) ذکر کرده اند که عبارت اند از:

۱. پنج میلیون درهم که در بیت المال کوفه موجود است به امام حسن (ع) واگذار شود؛

۲. سالانه دو میلیون درهم به حسین بن علی (ع) تعلق گیرد؛

۳. بنی هاشم در مستمری ها بر بنی عبدالشمس مقدم باشند؛

[۷۵]

۴. یک میلیون درهم بین اولاد کسانی که در جنگ های جمل و صفین، در رکاب امام علی (ع) به شهادت رسیده اند، توزیع شود.

[۷۶]

و این از محل خراج دارابگرد

[۷۷]

باشد.

[۷۸]

مفاد قرارداد به ویژه بندهای مالی آن، به روشنی در منابع نیامده و مغشوش است. به نظر می رسد علت آن این باشد که پیش از صلح، دو طرف چندین بار شروطی به صورت شفاهی و کتبی اعلام کرده اند، و احتمالًا تاریخ نگاران، هرکدام پاره ای از این مفاد را گزینش و ثبت نموده اند. به همین دلیل، گزارش های مختلفی وجود دارد. در برخی منابع، ردوبدل شدن بیش از یک نامه بین امام و معاویه و مشاجره آن ها بر سر مفاد صلح نامه آمده است.

[۷۹]

درهرحال، برخی احتمال پیشنهاد شروط مالی از سوی امام را با استناد به برخی منابع کاملًا رد کرده اند.

[۸۰]

ابن اعثم نیز آوردن شروط مالی را از سوی پیک امام دانسته و نه خود امام.

[۸۱]

درهرحال، برخی منابعی که تعهدات مالی بین امام و معاویه را آورده اند، عدم وفاداری معاویه را نسبت به تعهداتش بیان کرده اند؛

[۸۲]

خراج دارابگرد به امام پرداخت نشد؛ چون مردم بصره که از نظر اداری دارابگرد را در تابعیت خود داشتند، به تحریک معاویه، حاضر به دادن خراج به امام نشدند.

[۸۳]

تنها برخی از منابع به پرداخت پنج هزار درهم از بیت المال کوفه به امام که آن را هزینه سفر همراهان و خانواده خود و پدرش به مدینه نمودند،

[۸۴]

و تعلق گرفتن سالانه یک میلیون درهم به آن حضرت اشاره کرده اند.

[۸۵]

طبق برخی گزارش ها، حسنین (علیهما السلام) با وجود خصومتی که با معاویه داشتند، هدایای او را می پذیرفتند.