فایل پاورپوینت کامل سبک زندگی امام موسی کاظم(علیه السلام)

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل سبک زندگی امام موسی کاظم(علیه السلام) :

پیروی از سیره پیامبر صلی الله علیه و آله و اهل بیت(ع)

پروردگار متعال در قرآن مجید، در آیات متعدد، طرز زندگی پیامبران و تربیت یافتگان مکتب آنان را در زمینه های مختلف برای مؤمنین بازگو می کند و مسلمین را به پیروی از آن ها و تأسّی از شیوه زندگی آنان دعوت می کند تا زیستن سعادتمندانه را برای خویش فراهم کنند. قرآن می فرماید:

قد کانت لکم أسوهٌ حسنهٌ فی إبراهیمَ و الّذین معه…[۱]

برای شما تأسّی نیکی در زندگی ابراهیم و کسانی که با او بودند وجود دارد…

همچنین درباره خاتم انبیا صلی الله علیه و آله می فرماید:

لقد کان لکم فی رسول اللّه أسوه حسنه لمن کان یرجو اللّه و الیوم الآخر و ذکر اللّه کثیرا.[۲]

به یقین برای شما در زندگی رسول خدا سرمشق نیکویی بود برای آنان که امید به رحمت خدا و روز رستاخیز دارند و خدا را بسیار یاد می کنند.

امیرمؤمنان علی علیه السلام می فرماید: پس به پیامبر خود که از همه نیکوتر و پاکیزه تراست اقتدا کن، چرا که در وی سرمشق های عالی و ارزشمند برای کسی که بخواهد الگویی نیکو پیدا کند، و انتسابی شایسته بر آن که خواهان انتساب به وی باشد خواهد بود و محبوب ترین بندگان در نزد خدای متعال کسی است که به پیامبرش تأسی جوید و راهش رادنبال کند.[۳]

از آن جا که جهان بینی و اعتقادات و امور فکری و روحی و… ما کاملاً و مستقیم با سیره امامان معصوم ارتباط دارند، تأسی و دنباله روی از سیره ائمه اطهار (ع) برای ما امری ضروری به حساب می آید. باشد که با شناخت و به کار بستن صحیح سبک زندگی آنان، سعادتمندی خود را در دو جهان تأمین و تضمین نماییم.

راز تفاوت سبک زندگی ائمه (ع)

شرایط اجتماعی، سیاسی و حکومتی دوران ۲۵۰ ساله امامت امامان معصوم از رحلت نبی اکرم صلی الله علیه و آله تا وفات حضرت عسکری علیه السلام به ظاهر با یکدیگر متفاوت بوده است. هر یک از امامان به تناسب شرایط زمان خود موضع گیری های اجتماعی، سیاسی و حکومتی خاصی داشته اند و به همین جهت تاریخ نشان می دهد که بین سیره عملی و سبک زندگی امامان، در ظاهر با یکدیگر فرق هایی وجود داشته است به طوری که چه بسا به ظاهر متضاد با یکدیگر باشند، مثلاً تاریخ نشان گر آن است که برخی از امامان با دشمن صلح و برخی دیگر تا آخرین نفس با دشمن جنگیده اند و برخی اقدام به راه اندازی حوزه های درسی می کنند و برخی ولیعهدی حاکم ظالم را می پذیرد و…

اما با توجه و عنایت به شرایط متفاوت و مقتضیات زمان، آگاه می شویم که در حقیقت و واقع امر نه تنها هیچ گونه تضاد و تعارضی میان اصول و مبانی حرکت ایشان نبوده و نیست[۴]، بلکه همگی هدف واحدی را دنبال می نمودند که عبارت بوده از بیدار کردن مردم، با نشان دادن بدعت ها، تحریف ها و انحرافاتی که در دستگاه حکومت و در جامعه رواج داشته است و متقابلاً با تکیه بر آیات قرآنی و سنت نبوی به معرفی اسلام ناب محمدی می پردازند و نیز کوشش سازنده به امید محو حکومت جور و ستم و پدید آوردن نظام عادلانه و سرانجام تشکیل حکومت الهی، هرچند در درازمدت و آینده داشته اند.

سبک زندگی امام موسی کاظم علیه السلام

سبک زندگی امامان معصوم دارای ابعاد مختلفی از قبیل سبک زندگی در امور فردی، امور خانوادگی، امور سیاسی، امور اجتماعی و امور اقتصادی و غیره می باشد. این مقاله بازگو کننده گوشه هایی از سبک زندگی امام موسی کاظم علیه السلام در مسایل فردی است و یادآوری می شود که در سبک زندگی فردی همه امامان، دو امر مهم و ارزشمند به وضوح هویدا است: یکی توجه به عبادت و خوف از خدا؛ و دیگری همدلی وهمدردی با ضعفا، محرومان، بیچارگان و کارگشایی از کار مردم.[۵]

نوشتار حاضر که پیرامون سبک زندگی امام موسی کاظم علیه السلام می باشد، بر این دو اصل مهم متکی است و در هر قسمت فقط به ذکر سه مورد اکتفا می شود.

اصل اول: عبادت

نماز و دعای امام موسی کاظم علیه السلام

انسان هایی که به درجه بالایی از شناخت و معرفت الهی رسیده اند، آن چنان اشتیاق به پیوند و ارتباط با خدایی که سرچشمه همه خوبی ها و کمالات و پیراسته و منزّه از هر عیب و نقصی است دارند که چون به عبادت برخیزند، جز او را نمی بینند و نمی طلبند و چون به نماز بایستند، همچون بنده ای خطاکار که در برابر مولایش به عذرخواهی می ایستند، در برابر خدای خود می ایستند و به گریه و زاری می پردازند و در آن حال، سر تا پای وجودشان متعلق به خدا می شود و از هر چیز و هر کس جز او منقطع می گردند. چون در حالت نماز عبا از دوش امام سجاد علیه السلام می افتد، توجهی به افتادن عبا ندارد و دگر بار که حضرت در سجده است، در گوشه ای از خانه آن حضرت آتشی شعله ور می شود و سر و صدای خاموش کنندگان آتش، حضرت را متوجه آتش سوزی نمی کند.[۶]

درباره امام موسی کاظم علیه السلام می خوانیم که در هنگام نماز آن قدر خضوع و خشوع و حضور قلب داشت که جز به خدا به هیچ چیز و هیچ کس توجه نداشت حتی اگر از جلو چشم حضرت عبور می کردند و چون علت را سؤال می کردند، می فرمود: إن الّذی کنتُ أصلّی له کان أقرب إلی منهم: آن کس که من برای او به نماز ایستاده بودم، از همه به من نزدیک تر است.[۷] مورخان نقل کرده اند که امام موسی کاظم علیه السلام عابدترین فرد زمان خود و زینت متهجّدان و شب زنده داران بود تا آن جا که به لقب عبد صالح ملقّب گشت و هرگز چشم هیچ انسانی، مانند وی را در اطاعت و عبادت ندیده است.[۸]

امام کاظم علیه السلام فردی عبادت کننده بود و قلب او از اشتیاق به حق و دوستی خداوند لبریز بود و بیشترین چیزی که در زندگی دوست می داشت، عبادت و بندگی خدا و یاد حق بود و مردم آن زمان از عبادت و بندگی امام، آگاهی و شناخت داشتند چنان که تاریخ نگارن و سیره نویسان، از عبادت و شب زنده داری حضرت سخن ها گفته اند. حتی دشمنان وی[۹] مانند هارون، حضرت را از زاهدان و شب زنده داران بنی هاشم معرفی می کند.[۱۰]

درباره حضرت امام کاظم علیه السلام آمده است که چون به نماز می ایستاد، از هر دو دیدگانش اشک جاری می شد. حضرت بهترین ساعات و پربهاترین اوقات خود را وقتی می دانست که به نماز می ایستاد و با خدای خویش به مناجات می پرداخت و اغلب اوقات خود را به نماز سپری می کرد. به وقت نماز، از چشمان مبارکش اشک جاری می شد و شب ها برای نافله شب بر می خاست و پیوسته نماز می خواند تا وقت نمازصبح و چون از نماز صبح فارغ می شد، باز تا طلوع آفتاب، تعقیبات می خواند و پیوسته در سجود بود و در سجده به تحمید و راز و نیاز با خداوند می پرداخت و زبانش به ذکر و دعا مشغول بود و گاهی در ابتدای شب به مسجد جد بزرگوارش می رفت و به سجده می افتاد و از روی اخلاص و خشیت الهی، با چشمان گریان، تا صبح به درگاه الهی تضرع داشت و دعا می کرد و اغلب این دعا را تکرار می نمود که:

عَظُمَ الذَّنبُ عندی فَلْیحْسُنِ العَفْوُ من عندک.[۱۱]

گناه بزرگ و زشت از من است، پس عفو و گذشت از تو نیکو است. و نیز عرض می کرد:

إلهی أسئلک الرّاحه عند الموت و العفو عند الحساب.[۱۲]

خداوندا از تو راحتی به وقت مرگ و بخشش به هنگام حساب درخواست دارم.

این قسمت را با دو جمله زیر که در زیارت نامه آن حضرت آمده و به اختصار، بیان گر بُعد عبادی امام موسی کاظم می باشد، به پایان می بریم:

اللهم صل علی محمد و اهل بیته و صل علی موسی بن جعفر… الذی کان یحیی اللّیل بالسَّهَرِ الی السحَر بمؤاصله الاستغفار حلیف السّجده الطویله و الدموع الغزیره و المناجات الکثیره…[۱۳]

پروردگارا درود بفرست بر محمد و اهل بیت او و درود بفرست بر موسی بن جعفر… آن بزرگواری که شب ها تا صبح بیدار و شب زنده دار بود و پیوسته به استعفار و در سجده های طولانی با چشم اشکبار با خدا در مناجات و راز و نیاز بود.

انس امام کاظم علیه السلام با قرآن مجید

از جمله اموری که عموم سیره نویسان در تألیفات خود و درباره سبک زندگی امامان معصوم یادآور می شوند، این است که آنان انس شدید با کلام خدا و قرآن مجید داشته اند. از جمله درباره امام موسی کاظم علیه السلام می خوانیم که: کان الذّکر الحکیم رفیق الامام فی خلواته و صاحبه فی وحشته و کان یتلوه بإمعانٍ و تدبّر[۱۴]: کتاب خدای حکیم-قرآن مجید- رفیق حضرت در خلوت ها و همدم وی در تنهایی ها بود و آن را با امعان نظر و تدبر در آیات تلاوت می کرد.

وقتی آن حضرت قرآن می خواند، با آیات آن پیوند برقرار می کرد و در برابر اوامر و نواهیش سر تعظیم و اطاعت فرود می آورد و حافظ ترین مردم زمان در نگاهبانی دستورها و احکام قرآن بود و خوش لحن ترین و زیباترین صدا را در تلاوت قرآن داشت به طوری که درباره حضرت گفته اند: أحسَنهُم صوتا بالقرآن: خوش صداترینشان در تلاوت قرآن بود. و چون قرآن تلاوت می کرد، خود و شنوندگان تحت تأثیر آیات به گریه می افتادند.[۱۵]

حفص می گوید: در فضیلت قرآن شنیدم که امام موسی کاظم علیه السلام به مردی فرمود: دوست داری در دنیا بمانی؟ عرض کرد: بلی. فرمود: برای چه؟ جواب داد: برای خواندن سوره قل هو اللّه احد، امام چیزی نفرمود و پس از ساعتی فرمود: ای حفص! هرکس از دوستان و شیعیان ما بمیرد و قرآن را خوب نداند، در قبرش به او یاد می دهند تا خدا به وسیله آن، درجه اش را بالا ببرد، زیرا درجات بهشت به اندازه آیات قرآن است. به او گفته می شود: قرآن بخوان و بالا برو و او قرآن می خواند و بالا می رود. حفص می گوید: من احدی را به مانند موسی بن جعفر ندیدم که بر خود بترسد و احدی را ندیدم که از آن حضرت امیدوارتر باشد و حضرت قرآن را با صوت حزین می خواند و چون قرآن قرائت می کرد، گویا با کسی سخن می گفت.[۱۶]

عنایت خاص امام به تلاوت قرآن -آن هم با صدای خوش و لحن زیبا و آهنگی روحانی و معنوی- به صورت شمرده و مقطّع، رهگذران و مستمعین را از راه باز می داشت و تحت تأثیر خاص خود قرار می داد. این توجه خاص و تلاوت مخصوص و ممارست حضرت با آیات نورانی قرآن، از یک حقیقت بزرگ پرده بر می دارد و آن این که قرآن از دیدگاه اهل بیت، در یک مقام و عظمت و اهمیت والاتری قرار دارد که ما هنوز به آن حقیقت نرسیده ایم. آنان بهتر از دیگران به تأثیر شگفت و فوق العاده قرآن در زندگی فردی و اجتماعی و رسانیدن آنان به سعادت واقعی باخبرند، از این رو از همگان به ویژه پیروان خود می خواهند که در این زمینه نیز راه آنان را ادامه دهند.[۱۷]

امام موسی کاظم علیه السلام و حج آموزنده

یکی از عبادات مهم که دارای بُعد اجتماعی و سیاسی و اقتصادی نیز می باشد، حج است. طبق حدیثی که از امام باقر علیه السلام نقل شده، حج یکی از ستون های پنج گانه اسلام است: اسلام بر پنج پایه استوار شده است: نماز، زکات، روزه، حج و ولایت.[۱۸]

امام موسی کاظم علیه السلام به مانند اجداد طاهرینش به سفر روحانی حج علاقه ای وافر داشت به طوری که چهار سفر با پای پیاده به حج رفت. سفر اول حضرت ۲۶ روز، سفر دوم ۲۵ روز، سفر سوم ۲۴ روز و سفر چهارم ۲۱ روز به طول انجامید. در یکی ازسفرها که به سال ۱۴۹ق رخ داد، در راه، حضرت در قادسیه -نزدیک کوفه- منزل کرده بود و شقیق بلخی -یکی از صوفیان آن دوران- و نیز تعدادی دیگر از کسانی که قصد حج داشتند هم بودند. شقیق می بیند که جوانی لاغراندام و گندمگون که لباس پشمین زاهدانه ای به تن دارد، با قیافه ای بسیار روحانی و جذاب در گوشه ای نشسته است. شقیق که امام را نمی شناخت، مجذوب او می شود و در دل به خود می گوید: این جوان حتما یکی از زاهدنمایان است که با این قیافه زاهدانه خود می خواهد مردم را بفریبد و ارتزاقی کند و مخارج حج را به دست آورد. به خدا قسم نزدش می روم و او را سرزنش می کنم. آن گاه نزد او رفتم. همین که چشمش به من افتاد فرمود: شقیق! «اجتنبوا کثیرا من الظّنّ إنّ بعض الظّنّ إثمٌ»[۱۹] (از بسیاری از گمان ها دوری کنید که همانا بعضی از گمان ها گناهاست). سپس مرا واگذاشت و رفت. با خود گفتم کار بزرگی بود. از دل من خبر داد. اسم مرا می دانست و به اسم صدا زد. یقینا این مرد بنده ای صالح است؛ خود را به او برسانم و از خدمتش معذرت خواهی کنم. هر چه عجله کردم به او نرسیدم و از نظرم غایب شد.

در منزل گاه بعدی نزد او رفتم. دیدم مشغول نماز است و اعضایش در لرزش و اشک از چشمانش جاری است. گفتم همین است. بروم و از او حلالیت بطلبم. ایستادم تا نمازش تمام شد. به جانب او رفتم. همین که مرا دید، فرمود: شقیق! این آیه را بخوان: «إنّی لَغفّار لمن تاب و آمن و عمل صالحا ثمّ اهتدی»[۲۰]؛ یقینا من آمرزنده کسی هستم که توبه کند و ایمان آورد و کار شایسته انجام دهد و سپس در راه هدایت بماند. آن گاه باز مرا گذاشت و رفت.

با خود گفتم این جوان از اولیای بزرگ است. این دومین مرتبه است که از دل من خبر داد. به منزل زباله که رسیدم، دیدم کنار چاه ایستاده و کوزه ای در دست دارد و می خواهد از چاه آب بکشد. دیدم کوزه از دستش به چاه افتاد. سر به آسمان بلند کرد وگفت:

أنت ربّی إذا ظمئتُ إلی الماء

و قوّتی إذا اردتُ الطّعاما؛

آنگاه که تشنه می شوم، مایه سیراب شدنم تویی و وقتی که غذا می خواهم، نیرو و عذایم تویی.

آن گاه گفت جز این کوزه ظرفی ندارم؛ آن را به من برگردان. در این موقع دیدم آب بالا آمد. دست دراز کرد و کوزه را پر از آب کرد و بیرون آورد و با