فایل پاورپوینت کامل شریعت، طریقت و حقیقت

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل شریعت، طریقت و حقیقت :

آیا شریعت و طریقت و حقیقت[۱] با یکدیگر متفاوتند؟ این مسئله که آیا این سه مفهوم، مخالف یکدیگر و یا قابل جمعند، مورد اختلاف واقع شده است. اکثر متصوّفه و عُرفا را عقیده بر آن است که آن سه مفهوم با یکدیگر مختلفند، آن گاه در بیان نسبت هر یک از آن ها با دیگری، در میان خود اختلافی دارند. از طرف دیگر، اکثریت قریب به اتفاق متکلّمین و دانشمندان معارف اسلامی می گویند: در دین اسلام، این سه مفهوم، جدا از هم مطرح نیست.

چون این مسئله یکی از با اهمیت ترین معارف اسلامی است، و جلال الدّین محمد مولوی در آثار خود، خصوصاً در کتاب مثنوی، با بیانات گوناگون و در دیباچه دفتر پنجم صراحتاً آن سه مفهوم را از یکدیگر تفکیک کرده، و شاید بتوان گفت مسئله مزبور برای همه طبقات اسلامی و دیگر ادیان الهی نیز مطرح باشد، بنابراین مجبوریم تا حدّ توانایی و امکان، در این مسئله بررسی نماییم.

محمد معصوم شیرازی ملقّب به نایب الصّدر (معصومعلی شاه)، عبارات زیر را درباره تفاوت سه مفهوم از بعضی محقّقین نقل می کند:

بعضی محقّقین گفته اند: شریعت و طریقت و حقیقت، نام هایی است که به یک حقیقت صدق می کند و آن حقیقت، همان شرع محمدی صلی الله علیه و آله است به اعتبارات مختلف، و تفاوتی میان این سه وجود ندارد، مگر به اعتبار مقامات، زیرا با تحقیق صحیح، این سه امر شبیه به پوست بیرونی بادام و مغز و مغزِ مغزِ آن است. پوست مانند شریعت، مغز مانند طریقت، و مغزِ مغز مانند حقیقت است. پس حقیقت، باطنِ باطن است و بادام جامع هر سه است. این تشبیه در مَثَل نماز چنین است که نماز خدمت و وظیفه است و موجب تقرّب به خدا و وسیله وصول به بارگاه ربوبی است. خدمت و وظیفه، شریعت، و تقرّب مرتبه طریقت، و وصول به بارگاه ربوبی، حقیقت، و نماز اسمی است که جامع همه آن هاست.

و بدین جهت است که گفته اند: شریعت عبادت او، طریقت راه یافتن به حضور او و حقیقت مشاهده اوست، و گفته شده است که: شریعت اقامه دستور او، طریقت قیام به امر او، حقیقت قیام با اوست.

و این معنی است که در حدیث وارد شده است، زیرا اقوال و اذکار چیزهایی است که باید آن ها را به جا آورد و افعال امری است که اقوال و اذکار به وسیله آن ها قائم است