فایل پاورپوینت کامل عدل الهی در قرآن

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل عدل الهی در قرآن :

اشاره:

در میان اوصاف الهی «صفات فعل» وصف «عدالت» دارای ویژگی ها و خصوصیت هایی است و همین سبب شده که علمای علم عقاید آن را مستقلاً به طور مشروح مورد بحث قرار دهند، تا آن جا که در میان اصول دین شکل استقلالی به خود گرفته و به عنوان یک اصل از اصول پنجگانه عقاید اسلامی معرفی شده است، در حالی که به ظاهر با بقیه صفات تفاوتی ندارد، و باید در مباحث خداشناسی در بحث «اسماء و صفات» ادغام گردد.

شرح این ویژگی ها پیش از بحث درباره ی اصل مسأله ممکن نیست، لذا همین اندازه می گوئیم که مسأله ی عدل الهی از یک سو با اصل ایمان به وجود خدا ارتباط دارد، و از سوی دیگر با مسأله ی معاد، و از سوی سوم با مسأله ی نبوت، و از سوی چهارم با مسائلی مانند: پاداش و جزا، جبر و تفویض، توحید و ثنوّیت، فلسفه ی احکام و امثال آن، لذا اعتقاد به این اصل یا نفی آن می تواند چهره ی تمام معارف و اعتقادات دینی را دگرگون سازد. اضافه بر این بازتاب عدل الهی در جامعه بشری در مسأله عدالت اجتماعی، و عدالت اخلاقی و مسائل تربیتی نیز قابل انکار نیست.به خاطر جهات فوق، ما هم این مسأله را به طور جداگانه و به صورت مشروح تر مورد بحث قرار می دهیم، اما همان گونه که روش بحث تفسیر موضوعی ایجاب می کند قبل از هر چیز باید به سراغ آیات قرآن مجید در این زمینه برویم، تا در پرتو آن مشکلات پیچیده ی این مسأله مهم گشوده شود، با این اشاره به آیات زیر گوش جان می سپاریم:

۱ـ إِنَّ اللَّهَ لا یظْلِمُ النَّاسَ شَیئاً وَ لکنَّ النَّاسَ أَنْفُسَهُمْ یظْلِمُونَ.[۱] خداوند هیچ به مردم ستم نمی کند، این مردمند که به خویشتن ستم می نمایند.

۲ـ وَ لا یظْلِمُ رَبُّک أَحَداً.[۲] و پروردگارت به احدی ظلم نمی کند.

۳ـ فَما کانَ اللَّهُ لِیظْلِمَهُمْ وَ لکنْ کانُوا أَنْفُسَهُمْ یظْلِمُونَ.[۳] خداوند به آنها ستم نکرد اما خودشان بر خویشتن ستم می کردند.

۴ـ فَالْیوْمَ لا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَیئاً وَ لا تُجْزَوْنَ إِلاَّ ما کنْتُمْ تَعْمَلُونَ.[۴] امروز به هیچ کس ستم نمی شود و جز آنچه را عمل می کردید جزا داده نمی شوید.

۵ـ وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ خَیرٍ یوَفَّ إِلَیکمْ وَ أَنْتُمْ لا تُظْلَمُونَ.[۵] جز برای رضای خدا انفاق نکنید و آنچه از خوبی ها انفاق می کنید به شما داده می شود و به شما ستم نخواهد شد.

۶ـ بَلِ اللَّهُ یزَکی مَنْ یشاءُ وَ لا یظْلَمُونَ فَتِیلاً.[۶] خدا هر کس را بخواهد مدح و ستایش می کند، و کمترین ستمی به آنها نخواهد شد.

۷ـ وَ مَا اللَّهُ یرِیدُ ظُلْماً لِلْعالَمِینَ.[۷] و خدا (هیچگاه) ستمی بر جهانیان نمی خواهد.

۸ـ شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ وَ الْمَلائِکهُ وَ أُولُوا الْعِلْمِ قائِماً بِالْقِسْطِ.[۸] خداوند (با ایجاد نظام واحد جهان هستی) گواهی می دهد که معبودی جز او نیست و فرشتگان و صاحبان دانش گواهی می دهند، در حالی که (خداوند) قیام به عدالت دارد.

۹ـ إِنَّهُ یبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ یعِیدُهُ لِیجْزِی الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ بِالْقِسْطِ.[۹] او خلق را آغاز کرد سپس آن را باز می گرداند، تا کسانی را که ایمان آورده اند و عمل صالح انجام دادند به عدالت جزا دهد.

۱۰ـ وَ نَضَعُ الْمَوازِینَ الْقِسْطَ لِیوْمِ الْقِیامَهِ فَلا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَیئاً.[۱۰] ما ترازوهای عدل را در روز قیامت نصب می کنیم، لذا به هیچ کس کمترین ستمی نمی شود.

۱۱ـ وَ ما رَبُّک بِظَلاَّمٍ لِلْعَبِیدِ.[۱۱] و پروردگارت هرگز به بندگان ستم نمی کند.

۱۲ـ أَمْ نَجْعَلُ الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ کالْمُفْسِدِینَ فِی الْأَرْضِ أَمْ نَجْعَلُ الْمُتَّقِینَ کالْفُجَّارِ.[۱۲] آیا کسانی را که ایمان آورده اند و عمل صالح انجام داده اند همچون مفسدان در زمین قرار دهیم؟ یا پرهیزگاران را همچون فاجران؟! (این با عدالت سازگار نیست).[۱۳]

شرح مفردات

واژه ی «ظلم» به گفته ی «مقائیس» در اصل دارای دو معنی متفاوت است: یکی به معنی تاریکی که از آن تعبیر به «ظلمت» می شود، و دیگری به معنی قرار دادن چیزی در غیر محلش (نقطه ی مقابل عدل که قرار دادن هر چیزی در محل لایق آن است). این احتمال وجود دارد که هر دو به یک حقیقت باز گردند، چرا که ظلم (نقطه ی مقابل عدالت) سبب ظلمت و تاریکی است در هر جا باشد و شاید به همین دلیل راغب در مفرادت نیز ریشه ی اصلی این واژه را همان ظلمت می شمرد. در «لسان العرب» آمده است که اصل «ظلم» همان «جور و تجاوز از حدّ» است، و در تعبیر دیگری می افزاید: ظلم به معنی «انحراف از میانه روی» است. البته این سه معنی «ظلم قرار دادن چیزی در غیر محل شایسته آن» و «تجاوز از حدّ» و «انحراف از میانه روی» همه به یک حقیقت باز می گردد.

نقطه مقابل ظلم، «عدل» است، و برای آن دو معنی متضاد ذکر کرده اند:

نخست معنی معروف آن است که به معنی قرار دادن چیزی در محل لایق و مناسب است، و این مفهوم وسیع، مصداق های زیادی دارد از جمله عدالت به معنی موزون بودن، عدالت به معنی رعایت تساوی و نفی هر گونه تبعیض، عدالت به معنی رعایت حقوق دیگران، عدالت به معنی رعایت استحقاق ها و لیاقت ها، و بالاخره عدالت به معنی تزکیه و پاک سازی.

و اگر گاهی به معنی شرک در قرآن مجید به کار رفته است به خاطر آن است که مشرک چیزی را عدیل و همتای خدا قرار می دهد، در سوره ی انعام می خوانیم: ثُمَّ الَّذِینَ کفَرُوا بِرَبِّهِمْ یعْدِلُونَ: «سپس کسانی که کافر شدند، موجوداتی را عدیل و همطراز خدا قرار می دهند.[۱۴] معنی دوم به گفته ی مقائیس اللّغه، اعوجاج و کجی و به گفته بعضی دیگر از ارباب لغت به معنی ظلم است (یعنی عدل از الفاظی است که دو معنی متضاد دارد، لذا به انحراف از یک مطلب، عدول گفته می شود).

واژه «قسط» در اصل به معنی سهم و نصیب عادلانه است و به همین جهت گاه به معنی عدالت می آید، و آن در صورتی است که نصیب عادلانه هر کس پرداخته شود، و گاه به معنی ظلم می آید و آن زمانی است که نصیب عادلانه او گرفته شود، اولی معمولاً به صورت باب «اِفعال» به کار می رود و لذا یکی از نام های خدا را «مُقسِط» ذکر کرده اند، و دومی به صورت «قِسط» (از ثلاثی مجرد) لذا «قاسِط» به معنی ظالم است، قرآن مجید می گوید: وَ أَمَّا الْقاسِطُونَ فَکانُوا لِجَهَنَّمَ حَطَباً: «اما ظالمان آتشگیره دوزخند»[۱۵]و نیز در قرآن می خوانیم: إِنَّ اللَّهَ یحِبُّ الْمُقْسِطِینَ: «خداوند عادلان را دوست دارد».[۱۶]-[۱۷]

ذکر این نکته نیز لازم است که «قسط» و «عدل» گاه به صورت جداگانه به کار می رود و تقریباً مفهومی معادل یکدیگر دارند، ولی گاه در بر