فایل پاورپوینت کامل غالیان، اقدامات و موضع امام صادق (ع)

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل غالیان، اقدامات و موضع امام صادق (ع) :

غالیان

[طیاره]

در اصطلاح به افراد و گروه هایی می گویند که اعتقاد به اولوهیت امام علی (علیه السلام)[۱] و سایر ائمه (علیهم السلام)[۲] از جمله امام صادق (علیه السلام)[۳] پیدا کردند و یا قائل به نبوت آن ها شدند.[۴] یا ادعا می کردند که فرستاد و رسول خدای مورد ادعای خود هستند.[۵] این افراد قائل به تناسخ[۶] و حلول[۷] بودند یعنی معتقد به انتقال ارواح از بدنی به بدن دیگر در این دنیا و حلول و تجلی روح خدا در بدن ائمه (علیهم السلام) گشتند. همچنین اینان مسکل اباحی گری را در پیش گرفتند و به ارتکاب محرمات مثل ترک نماز و شرب خمر پرداخته و تنها شناخت امام را برای رستگاری کافی می دانستند.[۸] این گروه از غالیان افراطی در دوران خود گاهی به عنوان طیاره (پرواز کننده) خوانده می شدند.[۹] به این معنی که اینان خیلی از راه حق منحرف شده و به مسیر گمراهی و ضلالت پریده اند. در کتب رجالی نیز این افراد با عباراتی نظیر غالی المذهب[۱۰] و فاسد الروایه[۱۱] یا فاسد الروایه و الدین[۱۲] معرفی و مدح شده اند.

[مفوّضه]

گروه دیگری نیز از غالیان بودند که در درجه کمتری از غلو و افراط قرار داشتند. و قائل به اولوهیت یا نبوت ائمه (علیهم السلام) نبودند اما معتقد بودند که خداوند پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) و ائمه (علیهم السلام) را به شکل منحصر به فردی خلق کرده و تدبیر امور جهان من جمله خلق و روزی را به آن ها واگذار کرده است.[۱۳] همچنین آنان عالم به تمام امور غیبی[۱۴] و زبان جمیع ماخلق الله[۱۵] هستند و آنانند که می میرانند و زنده می کنند.[۱۶] این شاخه از غلات که به مفوضه شهرت داشتند[۱۷] همچنین اعتقاد داشتند که ائمه(علیهم السلام) می توانند احکام شرعی را نسخ کنند و همانند پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) نیز وحی دریافت می کنند.[۱۸] از معتقدان به این امور با عناوین مرتفع القول و یا اهل ارتفاع نام برده اند.[۱۹] به این وجه تسمیه که این افراد در نقل فضائل و درجات ائمه (علیهم السلام) از حد معمول خارج شده و ائمه (علیهم السلام) را به جایگاهی بالاتر از حد خود برده اند.

پس فرق غالیان دسته اول با این گروه در این بود که غالیان افراطی ائمه (علیهم السلام) را در عرض خدا قرار می دادند و آنان را خدا می دانستند؛ اما این گروه که مفوضه خوانده شدند ائمه (علیهم السلام) را مخلوق می دانستند ولی معتقد بودند که خداوند بعضی از قدرت خود را به ایشان واگذار کرده و آنان هستند که از جانب خدا جهان را تدبیر می کنند یعنی به نوعی قدرت ائمه (علیهم السلام) را در طول قدرت خدا می دانستند. در احادیث شیعه نیز از گروه اول به عنوان کفار و از صنف دوم به عنوان مشرک نام برده شده[۲۰] چرا که غالیان افراطی اساساً ائمه (علیهم السلام) را خدا می انگاشتند ولی مفوضه برای خدا در اعمال و رفتارش شریک قائل می شدند.

فعالیت ها و اقدامات غالیان

الف) جعل روایات با سند صحیح و نسبت دادن آن ها به ائمه (علیهم السلام)

یکی از خطرناک ترین و مصیبت بارترین اقدامات آنان جعل روایات با مضامین کفرآمیز و الحادی بود که این روایات را با سند درست و معتبر به یکی از معصومین (علیهم السلام) نسبت می دادند تا با مقاصد شوم خود دست یابند. در گستردگی این اقدام آن ها همین بس که زراره بن اعین یکی از بزرگترین دانشمندان شیعه و از اصحاب امام باقر (علیه السلام) و امام صادق (علیه السلام) آرزو می کرد که بتواند آتشی فراهم آورد و تمام احادیث شیعه را بسوزاند[۲۱] که نشان از نفوذ فراوان این روایات جعلی در کتب حدیث داشت.

هشام بن حکم از امام صادق (علیه السلام) نقل می کند که فرمودند: مغیره بن سعید[۲۲] (یکی از غالیان ملحد) تعمداً به پدرم مطالب دروغ نسبت می داد. یاران او در بین اصحاب پدرم نفوذ می کردند و کتاب های حدیث آن ها را به عنوان امانت قرض می گرفتند و به مغیره بن سعید می دادند او هم مطالب کفرآمیزی به پدرم نسبت می داد و در آن کتاب ها ثبت می کرد. سپس آن ها را به یاران خود می داد و به آنان امر می کرد که آن مطالب را در میان شیعیان تبلیغ کنند. پس هرچه از مطالب غلو آمیز در کتب اصحاب پدرم دیده می شود همه از جعلیات مغیره بن سعید است.[۲۳]

نمونه دیگر: یونس بن عبدالرحمن قمی از اصحاب نزدیک امام کاظم (علیه السلام) و از مدافعان سرسخت امامت حضرت رضا(علیه السلام)[۲۴] در امر حدیث بسیار سخت گیری می کرد و صحت بسیاری از احادیث را منکر می شد. ایشان می گوید: هنگامی که در عراق بودم با جمعی از اصحاب امام صادق(علیه السلام) برخورد نمودم از آنان حدیث شنیدم و برخی از کتب آن ها را گرفتم. کتاب ها را به نزد امام رضا(علیه السلام) بردم امام پس از مشاهده کتاب ها بسیاری از احادیث را که منسوب به امام صادق(علیه السلام) بود را انکار کرده و فرمودند: خدا ابوالخطاب (از غالیان ملحد زمان امام صادق(علیه السلام) که بارها از سوی ایشان مورد لعن قرار گرفت)[۲۵] را لعنت کند و همچنین یاران او را، که تا امروز هم در کتب یاران امام صادق(علیه السلام) دست می برند و حدیث جعل می کنند.[۲۶]

آن طور که ملاحظه شد از زمان امام باقر(علیه السلام) که مغیره بن سعید جعل احادیث و وارد کردن آن ها در کتب حدیث را به کثرت آغاز کرد تا زمان امام رضا(علیه السلام) غالیان به ساختن و نشر احادیث غیرصحیح اقدام می کردند و می توان تصور کرد که اینان تا آن زمان چه مقدار از کتب حدیثی شیعه را به جعلیات خود آلوده کرده بودند.

ب) جعل روایات در قدح یاران صدیق ائمه (علیهم السلام) و تفکر ایشان

از دیگر اقدامات آنان ساختن روایاتی در مذمت اصحاب وفادار ائمه (علیهم السلام) و نفی افکار آنان بود مثلاً روایاتی در قدح زراره بن اعین ساختند[۲۷] کسی که از اصحاب اجماع[۲۸] و به قول امام صادق(علیه السلام) از مصادیق «السابقون السابقون اولئک المقربون» می باشد.[۲۹] زراره از جمله کسانی بود که یاران امام صادق (علیه السلام) اصحاب ابوالخطاب را به وسیله دشمنی با او می شناختند.[۳۰]

در موردی دیگر غالیان جمعیت فراوانی از شیعیان را که در تشییع جنازه عبدالله بن ابی یعفور شرکت داشتند از زبان امام صادق (علیه السلام) مرجئه شیعه قلمداد کردند.[۳۱] عبدالله بن ابی یعفور شخصی نزدیک به امام صادق (علیه السلام) بود که تاییدات بی نظیری را از سوی ایشان دارد[۳۲] و به شدت با افکار و اندیشه های غالیانه مخالفت می کرد.[۳۳] مرجئه فرقه ای بودند و یا بهتر بگوییم اندیشه ای بود که توسط بنی امیه ایجاد شد و باعث تقویت نظامشان می شد. این اندیشه در میان اهل سنت رواج یافت. اینان معتقد بودند که معصیت به ایمان ضربه نمی زند و عصمت از لوازم ضروری امامت نیست.[۳۴] غالیان با نسبت دادن اندیشه های مرجئه به تشییع کنندگان جنازه ابن ابی یعفور در حقیقت در صدد ضربه زدن به شخص او و اندیشه های معتدلش بودند که در آن زمان طرفداران فراوانی داشت.

به طور کلی غالیان مخالفین خود، شیعیان و کسانی که صفات فوق بشری برای ائمه (علیهم السلام) قائل نمی شدند را مقصره[۳۵] می خواندند یعنی این که اینان در شناخت حقیقت امام(علیه السلام) و فضایل او دچار تقصیر شده اند و از درک کنه آن عاجز مانده اند که توهینی به خیل عظیم شیعیان محسوب می شد. و این گونه خود و پیروان نظرات شان را در راه صحیح و واقعی معرفی می کردند.

فعالیت غالیان به این مسائل محدود نمی شود و گستره اقدامات آنان بیش از این بود اما به علت محدودیت این قسمت از بحث را به این جا ختم می کنیم که تبیین کامل اقدامات آن ها در این مجال نمی گنجد.

نتایج فعالیت غالیان و عکس العمل جامعه اسلامی

فعالیت این جریانات انحرافی اثرات بسیار مخربی در اجتماع بر جای گذاشت و باعث شد که ذهنیت بدی در جامعه نسبت به شیعیان ایجاد شود.

فعالیت مخرب آن ها به حدی بود که امام صادق(علیه السلام) در مورد آن فرمود: این وقایع ضررش برای اسلام و مسلمین از ضرر قتل امام حسین(علیه السلام) به وسیله یزید بیشتر است. زیرا این مصائب از جانب گروهی است که دوستی ما را به خود بسته اند و پندارند موالات ما را در دین خود گرفته اند و به امامت ما عقیده دارند. سپس می فرمایند: اصولاً این گونه افراد شیعه ما نیستند.[۳۶]

البته احتمال بسیار زیادی وجود دارد که این جریانات به وسیله بعضی محافل سیاسی وابسته به حکومت، مخفیانه حمایت و تأیید می شدند تا از سویی هم ذهنیت مردم را نسبت به ائمه (علیهم السلام) و عموم شیعیان بدبین سازند و هم ائمه (علیهم السلام) و جامعه شیعه را دچار یک معضل درون گروهی کرده، تا ائمه (علیهم السلام) و یارانشان به جای نشر و ترویج معارف اصیل دینی در اجتماع، وقت و همت شان را مصروف دفع اعتقادات باطل آن ها کنند که نشانه هایی نیز از این نوع روابط موجود است.[۳۷]

اقدامات غالیان باعث می شد که حتی حضرت امام صادق (علیه السلام) احیاناً در نظر برخی افراد فردی ضعیف الحدیث باشد چرا که غلات به خاطر رسیدن ب