فایل پاورپوینت کامل ماهیت ابلیس از نگاه قرآن

فایل پاورپوینت کامل ماهیت ابلیس از نگاه قرآن؛ انتخابی مطمئن برای ارائه‌ای حرفه‌ای

اسلایدهایی آماده برای استفاده:

فایل فایل پاورپوینت کامل ماهیت ابلیس از نگاه قرآن شامل 83 اسلاید با طراحی دقیق و ساختاری استاندارد است که برای ارائه‌های رسمی یا چاپ، کاملاً مناسب و آماده استفاده می‌باشد.

ویژگی‌هایی که فایل فایل پاورپوینت کامل ماهیت ابلیس از نگاه قرآن را متمایز می‌کند:

• طراحی بصری حرفه‌ای:فایل پاورپوینت کامل ماهیت ابلیس از نگاه قرآن با بهره‌گیری از رنگ‌بندی هوشمندانه و چیدمان اصولی جهت انتقال بهتر مفاهیم ارائه.
• سهولت در اجرا: تمامی اسلایدها از پیش تنظیم شده‌اند و بدون نیاز به ویرایش، قابل استفاده هستند.
• وضوح بالا و نظم ساختاری: کیفیت بالای عناصر گرافیکی و هماهنگی کامل در نمایش، تجربه‌ای بدون نقص را فراهم می‌سازد.

استاندارد بالا در تولید محتوا:

فایل فایل پاورپوینت کامل ماهیت ابلیس از نگاه قرآن با رعایت اصول حرفه‌ای طراحی شده و عاری از هرگونه ایراد گرافیکی یا ناهماهنگی در نمایش می‌باشد.

نکته مهم:

در صورت مشاهده نسخه‌هایی با کیفیت پایین‌تر، توجه داشته باشید که ممکن است نسخه‌های غیررسمی باشند. نسخه اصلی فایل فایل پاورپوینت کامل ماهیت ابلیس از نگاه قرآن تنها از طریق منبع معتبر در دسترس است.

هم‌اکنون فایل فایل پاورپوینت کامل ماهیت ابلیس از نگاه قرآن را دریافت کرده و ارائه‌ای حرفه‌ای و متمایز تجربه نمایید

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل ماهیت ابلیس از نگاه قرآن :

طرح مسأله

ابلیس یکی از ملائکه بارگاه احدی بود که به علت سرپیچی از فرمان الهی مبنی برسجده به آدم از درگاه خداوند رانده شد. قرآن کریم چهره پلیدی از او ارائه می دهد. در مقابلاز فرشتگان چهره مثبتی را به تصویر می کشد. از سوی دیگر موجوداتی به نام جن در اینکتاب آسمانی حد وسط معرفی شده اند. یعنی هم قادرند عصیان ورزند و هم راه اطاعت وعبادت پیش گیرند. این تصویر در کنار آیه ای که ابلیس را از زمره جنیان به حساب می آورد.

(۱)-عضو هیأت علمی گروه معارف اسلامی دانشگاه پیام نور. moc. oohay@1829 rehaT

(۲)-کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث.

ذهن انسان را به آن سو می کشاند که او از جنس فرشتگان نمی تواند باشد. غلط بودن اینبرداشت زمانی روشن می شود که ما به معنای لغوی جن و فرهنگ مخاطبان اولیه قرآن کریمتوجه کنیم. باید دانست خطاکار بودن ابلیس دلیل بر تفاوت ماهوی او با فرشتگان نیست.

ضرورت تحقیق

امروزه کنجکاوی بشر در خصوص علوم ماوراء طبیعت رو به افزایش گذاشته است. ازسوی دیگر گرایش های فاسد و خرافی که برگرفته از تصورات غلط انسان از جهان غیباست، علاوه بر فرد جوامع را نیز با مشکلاتی مواجه می کند. خسارات ناشی از اینانحرافات تا حد زیادی غیر قابل جبران است. به عنوان مثال فرقه ضاله شیطان پرستان نهتنها خود را در گنداب فساد و تباهی غرق می کنند، بلکه جامعه را نیز دچار ناامنی وناامیدی می نمایند.

رفتار هر انسانی ناشی از نحوه جهان بینی اوست؛ یعنی تصوری که او از خود و جهاندارد. با این توضیح، اگر فرد به اطلاعات صحیحی از جهان دست یابد و این اطلاعات در اونهادینه شود، می توان امیدوار بود که احتمال انحراف در وی نزدیک به صفر خواهد بود. ازآن جا که دست یابی به اطلاعات جهان نادیده جز از طریق منابع معتبر دینی امکان پذیرنیست، لذا وظیفه تبیین و آگاه سازی اقشار جامعه بر عهده علماء و محققان علوم دینی است تابا فرهنگ سازی مناسب جلوی خسارات جبران ناپذیر بعدی را بگیرند. البته این مهم کمتر ازحد نیاز مورد توجه صاحب نظران قرار گرفته و به ندرت می توان نوشته مستقلی در اینموضوع یافت. نظر علمای صاحب نظر را نیز تنها می توان از لابه لای تفاسیر آنان بیرون کشید.

اسامی ابلیس

قرآن کریم در اغلب موارد از این روح شریر با عنوان «شیطان» یاد کرده است. اینکلمه به صورت مفرد هفتاد بار و به صورت جمع (شیاطین )هجده بار در قرآن مجید آمده است(المعجم المفهرس). شیطان به معنای موجودی سراپا شراست و به همین جهت ابلیسرا بدان نامیده اند(طباطبایی، ۵۵/۱).

بنابراین شیطان وصف است نه اسم خاص آن روح شریر و به مناسبت دوری از خیر ورحمت حق تعالی، این وصفت بر او اطلاق شده است(قرشی، ۳۳/۴). به همین دلیل اینواژه در قرآن کریم به جن و انس و سایر جانداران اطلاق شده است. این کلمه عبری وسریانی(مصطفوی؛ التحقیق، ۶۱/۶) و ریشه «شطن » گرفته شده که به معنای دوری (راغب، ۴۵۴)یا ریسمان بلند تابیده شده(فراهیدی، ۲۳۶/۶)است.

برخی اصل آن را از شاط یشیط دانسته اند که به معنی هلاکت یا شدت غضب است؛ ولی محققان این قول را قبول ندارند(قرشی، ۳۳ /۴).

گاه گروهی از مفسران «طاغوت» را نیز معادل شیطان دانسته اند(طبرسی، ۳۳۳/۳؛ بانوی اصفهانی، ۱۱۳/۴). می توان گفت در کاربرد هریک از این دو لفظ خصوصیتی منظوراست. شیطان از لحاظ بعد از مقام رحمت و لطف الهی و حالت اعوجاج و طاغوت از لحاظطغیان و تجاوز از اعتدال اطلاق می شود(مصطفوی؛ تفسیر روشن، ۸۱/۶).

قرآن کریم در یازده محل از این روح شریر به لفظ «ابلیس » یاد کرده است(المعجمالمفهرس). ابلاس اندوهی است که از شدت سختی ناشی شود(راغب، ۱۴۳)و آن مرتبه ایشدید و کامل از یأس است (مصطفوی؛ التحقیق، ۳۳۱/۱). ابلیس بدان دلیل چنین نامیده شد که از رحمت خدا نومید گردید (ابن منظور، ۳۰/۶).

از حضرت رضا(ع)نقل شده است که نامش «حارث» بود(فیض کاشانی، ۱۱۶/۱). ناماو به عبری «عزازیل» و کنیه اش «ابو مره» است. او را پدر جن دانسته اند (طریحی، ۵۳ /۴).

مبدأ خلقت ابلیس

قرآن کریم او را از «جن» معرفی می کند «الکهف، ۵۰). جن هر آن چیزی است که ازحواس پوشیده باشد، برخلاف انس(راغب، ۲۰۳). به قلب جنان گویند که در میان بدن پوشیده است؛ به سپر مجن و مجنه گویند که صاحب سپر را می پوشاند؛ بچه را از آن جنینگویند که شکم مادر او را پوشانده است (قرشی، ۶۱/۲). پس با توجه به معنای لغوی اینلفظ، ملائکه را نیز می توان از زمره جنیان به حساب آورد؛ یعنی این که هر ملکی جن است، اما هر جنی ملک نیست (راغب، ۲۰۳).

اعراب جاهلی ملائکه را به جهت پوشیدگی از نظر جن می نامیدند (ابن منظور، ۹۷/۱۳؛ طریحی، ۲۶۶/۶). قرآن کریم نیز متناسب با فرهنگ مخاطبین اولیه خود گاه ازملائکه با لفظ جن تعبیر آورده است. به عنوان نمونه آن جا که می فرماید: «و جعلوا بینه وبین الجنّه نسبا» (الصافات، ۳۷)اشاره به زعم عرب جاهلی دارد که ملائکه را دختران خدامی دانستند (زمخشری، ۶۴/۴). برخی این تفسیر را اعتقاد اکثر مفسران معرفی کرده اند(قرطبی، ۱۳۴/۱۶؛ شوکانی، ۴۷۵/۴). به این خرافه جاهلی در آیات زیادی اشاره شدهاست(نک: الانعام، ۱۰۰؛ النحل، ۵۷؛ الصافات، ۱۴۹).

بنابر آیات، مبدأ تکون جن از آتش است(نک: الحجر، ۲۷؛ الرحمن، ۱۵)؛ همانطورکه مبدأ تکون انس از خاک(نک: المؤمنون، ۱۲). در آتش حرارت نور، لطافت، جریان، نفوذ و قدرت است و اگر این حرارت و نیرو آرام شود، آن خاک خواهد بود و هر آن چه کهاز خاک متفرع می شود. پس خاک به خلاف آتش مقتضی سکون، محدودیت و محجوبیتاست(مصطفوی؛ التحقیق، ۲۵/۲ با تلخیص ). با این توضیح که ملائکه از نور خلق شده اندمی توان پذیرفت که نار و نور حقیقت واحدی هستند(مظهری، ۵۶ /۱) پس ابلیسمی بایست از خواص مشترکی با ملائکه برخوردار باشد.

می دانیم یکی از توانایی های ملائکه قدرت ابلاغ وحی است. وجود این نیرو در قرآنصراحتا برای شیاطین-که قطعا ابلیس یکی از آن هاست -مورد تأیید قرار گرفته است(نک، الانعام، ۱۲۱). این استعداد ممکن است از حالت لطافت و قدرت نفوذ ماده اولیه ومنشأ خلقت این موجودات به دست آمده باشد. جن معروف-که در واقع طایفه ای ازجنیان پوشیده از نظر می باشند-در سابق می توانست در محل هایی جهت شنیدن اخبار آسمانی حضور یابد و سپس از آن منع شد(نک، الجن، ۹). یعنی همچون ملائکه تواناییدستیابی به اخبار آسمانی را داشت اما به هر دلیل از آن منع شد.

یکی دیگر از وجوه مشترک میان جن و ملک، تجسیم و به صورت بشر در آمدن هردو گروه است. تجسیم ملک در قرآن مجید صریح است مثل تجسم ملک بر مریم(س)(نک: مریم، ۱۷)و آمدن فرشتگان نزد ابراهیم (ع)و بشارت وی به اسحاق و إخبارش بهعذاب قوم لوط(نک: الذاریات، ۲۴ به بعد).

درباره تجسیم جن صراحتی در قرآن دیده نمی شود جز آن که بگوئیم در قصه حضرتسلیمان کار و غواصی اجنه برای او ظهور در تجسیم دارد(نک: الانبیاء، ۸۲). اما در لساناخبار به طور قطع جن مجسم و دیده می شود. در حدیث آمده که سعد اسکاف آن ها را بهشکل مردانی زاهد دید و امام باقر (ع)فرمود: اینان جنیان هستند. همچنین ابن جبل آنان رابه صورت هندی ها و دیگران به صور دیگر دیده اند و در این باره روایات و نقل ها زیاد است(کلینی، ۳۹۴/۱).

این اشتراکات همگی در قالب ماهیت وجودی است. اما به لحاظ مرتبه وجودی، همهجنیان (با عنایت به معنای لغوی کلمه)در یک سطح قرار نمی گیرند. با همین دیدگاه یکیاز علما عالم ملکوت را به دو شعبه تقسیم کرده است: شعبه عالی، و شعبه دانی. گروهی راکه در شعبه عالی قرار می گیرند ملک نامند که خود نیز با توجه به اختلاف منازل ووظائفشان از اختلاف مراتب و طبقات برخور دارند. اما گروه دانی و پست را اصطلاحجن نامند. آن ها محدودیت هایی دارند که طبقه عالی ندارند(نک: الجن، ۸). اینمحدودیت ها موجب بروز طغیان و عصیانی در آن ها می شود که ملائکه را در آن راهینیست(نک: الجن، ۱۱)(مصطفوی؛ التحقیق، ۶۳/۶).

بنابراین به لحاظ مبدأ خلقت، ابلیس از جنس فرشتگان بود. مفسران بزرگی همچونطوسی(نک: طوسی، ۱۴۸/۱)، رشید رضا(نک: رشید رضا، ۲۶۵ /۱)، بغوی (نک: مراغی، ۸۸/۱)و مظهری(نک: مظهری، ۵۶/۱)ابلیس را از ملائکه برشمرده اند. رشید رضا می نویسد: «دلیلی نداریم که میان ملائکه و جنّ اختلاف ذاتی هست فقط اختلاف صنفی ووصفی دارند، چنانکه آیات نشان می دهند، ظاهر آن است که جنّ صنفی از ملائکه است» (رشید رضا، همانجا ).

صاحب قاموس در این رابطه کلامی مشابه کلام مفسر مذکور دارد و می افزاید: «اشکالی ندارد که صنف جن از ملائکه اهل گناه باشند» (قرشی، ۳۴/۴). اما وی بعدا ازنظر خود برمی گردد و نقدی بر آن وارد می کند. برخی دیگر همچون شیخ مفید و رمانی نیزبا طرح اشکالاتی این نظریه را مردود می شمرند که ما در این جا به نقل این اشکالات وپاسخ آن ها می پردازیم.

اشکالاتی بر نظریه ملک بودن ابلیس

این اشکالات را که اکثرا شیخ طوسی و طبرسی آن ها را نقل قول نموده اند می توانفهرست وار چنین خلاصه کرد:

۱-خداوند در قرآن ابلیس را از جن معرفی کرده (نک: الکهف، ۵۰)و هر کجا نامیاز جن به میان آورده منظور همان جن معروف است؛

۲-آیه ۶ سوره تحریم ملائکه را از نافرمانی امر خدا مبری می داند(طوسی، ۱۵۱/۱)و راجع به ملائکه ابدا ذکر گناهی در قرآن نیست(قرشی، ۲۸۷/۶)؛

۳-برای ابلیس ذریه و نسل است (نک: الکهف، همان)، درحالی که ملائکه روحانی اندو توالد و تناسل ندارند؛

۴-مطابق آیه ۱ سوره فاطر ملائکه فرستادگان خداوند هستند؛ اگر بر آنان فسقی رواباشد، دروغ نیز رواست؛ در این صورت نمی توانند فرستاده قرار گیرند(طوسی، ۱۵۲/۱)؛

۵-امر خدا در سجده به آدم (نک: الاعراف، ۱۱)خطاب به ملائکه و جنیان هر دوبوده است، اما به دلیل کثرت ملائکه در مقایسه با جنیان به لفظ ملائکه اکتفا شده و یا شایداستثناء از نوع منقطع بوده است (طبرسی، ۱۹۰/۱)؛

۶-ممکن است منتقد به این حدیث امام صادق(ع)متوسل شود که نقل شده: «جمیل بن دراج از آن حضرت پرسید: آیا ابلیس از ملائکه بود یا کاری از آسمان رابر عهده داشت؟فرمود: از ملائکه نبود و کاری از آسمان را مباشرت نداشت. از جن بو درمیان ملائکه. فرشتگان چنین می پنداشتند که او از آن هاست؛ چون به سجده مأمور شد، ازاو واقع شد آن چه واقع شد » (عیاشی، ۳۴/۱).

پاسخ اشکالات

۱-گفته شد جن به معنای پوشیده اس و از این لحاظ اطلاق جن بر ملائکه بلامانعاست؛ همانطور که در فرهنگ عرب جاهلی نیز این امر معمول بود. هیچ دلیلی مبنی براین که در قرآن هر کجا نامی از جن آمده حتما منظور همان جن به معنای معروف استوجود ندارد.

۲-خود شیخ اشکال دوم را چنین پاسخ می دهد که آیه ۶ سوره تحریم تنها صفتملائکه موکل بر آتش را گوشزد کرده است نه صفت تمامی ملائکه را بدون استثناء(طوسی، ۱۵۲/۱).

در پاسخ به ایراد صاحب قاموس، کلام خود ایشان قابل تأمل است که می فرمایند: «ازآیات «یفعلون ما یؤمرون» (النحل، ۵۰)و «لا یسبقونه بالقول و هم بأمره یعملون» (الانبیاء، ۲۷)مستفاد آن است که ملائکه قادر به گناهند ولی نمی کنند؛ مخصوصا به قرنهآیه «و من یقل منهم إنیّ إلاه مّن دونه» (الانبیاء، ۲۹)که اگر کسی از آن ها ادعایمعبودیت کند مورد عذاب است، این می رساند که قدرت این ادعا را دارند و نیز آیاتشامل عموم ملائکه است» (قرشی، ۲۸۳/۶).

بغوی، از مفسران قرن ششم هجری نیز معتقد است: «وصف ملائکه به عدم عصیاندلیل بر عدم تصور عصیان از آن ها نمی شود و اگر چنین نبود به این خصوصیت مدحنمی شدند؛ بلکه اطاعت مورد طبع آن ها بوده و عصیان تکلیفی است بر آنان؛ یعنی طبعشان خلاف طبع بشر است. این امر دلیل بر آن نیست که بین ملائکه و جن تفاوت جوهری باشدکه یکی بر دیگری امتیاز داشته باشد، بلکه تنها در اوصاف متفاوتند» (مراغی، ۸۸/۱).

از ابن عباس نقل شده: «همه ملائکه معصوم نیستند بلکه غالب آنان معصومند؛ همچنان که بعضی از انسان ها معصومند و غالب آنان معصوم نیستند» (مظهری، ۵۶/۱).

پس در خصوص ملائکه امکان گناه خارج از تصور نیست. کافی است به اظهارات نقلشده مضمون حدیثی را بیفزائیم که در خصوص عصیان یکی از فرشتگان در کتب معتبرحدیثی نقل گردیده است. در این حدیث از فرشته ای به نام فطرس یاد می کند که از حاملانعرش الهی بود. خداوند به جرم سستی فطرس در به جا آوردن امر الهی بالش را شکست واو را در جزیره ای از زمین گرفتار ساخت (ابن بابویه، ۱۳۷ و ۱۳۸؛ ابن قولویه، ۶۶).

با این بیانات مبرهن گردید تصور عصمت مطلق ملائکه تصوری غلط بوده بامستندات عقلی و نقلی ناسازگار است.

۳-نظر دادن درباره نحوه زندگی و تکثیر فرشتگان نوعی رجما بالغیب است. کسیچه می داند؟!شاید میان این مخلوقات نوعی توالد و تناسل متناسب با ماهیت وجودیشانباشد که ما به دلیل محدودیت علم از انکار یا حتی پذیرش آن معذوریم. قرآن کریم نیز دراین باره سکوت اختیار کرده و سکوت قرآن نشانه عدم امکان وجود تناسل میان این صنفمخلوقات نمی تواند باشد.

از طرف دیگر نر و مادگی در تمام اشیساء عمومیت دارد. این مطلب به صراحت در آیه «و من کلّ ت شیء خلقنا زوجین» (الذاریات، ۴۹)بیان گردیده است. این آیه به طور حتمشامل فرشتگ