فایل پاورپوینت کامل مخالفت شیخ فضل الله با نهضتی که سر از سفارت انگلیس در آورد

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل مخالفت شیخ فضل الله با نهضتی که سر از سفارت انگلیس در آورد :

یک ساعت و نیم مانده به غروب روز سیزدهم رجب سال قمری (نهم مرداد شمسی) در میدان توپخانه ی تهران، هنگامه ای برپا بود. مردم تهران گرد آمده بودند تا بر دار شدن عالم صاحب نام شهر خود را شاهد باشند. در این روز، شیخ فضل الله نوری توسط مشروطه خواهان به دار آویخته شد. کینه و نفرت مشروطه خواهان از وی به قدری بود که به روایت منابع، جنازه ی شیخ شهید هم از اهانت و جسارت مصون نماند. البته مشروطه خواهان عداوت دیرینه ای با وی داشتند؛ به طوری که در ذی حجه هم قصد جان شیخ را کردند و کریم دواتگر، مجری دستور بود. لیکن مشروطه خواهان موفق به قتل شیخ نشدند، ولی در سال قمری به آرزوی خود رسیدند و مجلس پایکوبی برپا نمودند. سال قمری هم سید عبدالله بهبهانی را ترور کردند. سال بعدتر هم آخوند خراسانی را قبل از ورود به ایران مسموم کردند.

علما در عرصه ی اجتماع

با بررسی وظایفی که مراجع شیعه داشته اند، می توان به سهم آن ها در حفظ و نگهبانی هویت ملی پی برد. به تعبیر حامد الگار، «در عین حال که تقلید اساس غایی مرجعیت مجتهد را فراهم می کند، این مرجعیت در وظایف گوناگون به منصه ی ظهور می رسد.»[۱] علما و مراجع، علاوه بر وظایفی که در مورد امور فردی دینی دارند، به لحاظ اجتماعی هم دارای وظایفی هستند. از آن جمله، امین مردم در حفظ و نگهداری اموال یتیمان، تولیت اوقاف، امر قضاوت، و از همه مهم تر وظیفه ی ایجاد بسترسازی لازم اجتماعی- سیاسی برای تشکیل حکومت دینی دارند. حامد الگار به درستی به نکته ای جالب اشاره کرده و نوشته است: «علمای دوره ی قاجار، از رهگذر تقلید، صدای مطنطن اسلام ایرانی بودند؛ یعنی اینکه علمای اعلام، نمایندگان مؤثر و قوی اسلام در ایران بودند.»[۲]

استقلال از حکومت ها و وظایف و کارویژه های اجتماعی علمای شیعی، ایشان را در جایگاهی قرار داده است که پناهگاه مردم در مقابل ظلم و ستم حکام و نفوذ سیاسی و فرهنگی اقتصادی بیگانگان باشند. همکاری یا عدم همکاری علما با دولت ها، ارتباط مستقیم با حفظ استقلال و کیان اسلامی و مردم مسلمان ایران داشته است. همراهی آن ها در مقاطعی و رویارویی آن ها با حکومت در مقاطع دیگر، از جایگاه ایشان در حراست از هویت ملی جامعه حکایت می کند. بر این اساس، علمای شیعه با توجه به جایگاهی که در جامعه ی ایران داشته و دارند، همواره به عنوان نمادهای هویت ملی، وظایف خطیر سیاسی و اجتماعی را به رغم تمایل داشتن یا نداشتن حکومت ها، به انجام رسانیده اند. بدین معنا که فارغ از اینکه چه حکومتی روی کار بود، اولین و مهم ترین دغدغه ی علما، حفظ استقلال و عدم تسلط بیگانگان بر امورات کشور بود.

از همین روی، اولین تجلی حضور مهم علما از منظر دفاع از استقلال و هویت ایرانی را در جنگ های نابرابر روسیه علیه ایران شاهدیم. در دور دوم این نبردها، علما و مراجع علاوه بر صدور فتاوی جهادیه،[۳]حتی خود نیز در نبردها برای آزادسازی نواحی اشغال شده توسط قوای کفر وارد صحنه شدند.

دومین حضور مؤثر علما در محافظت از استقلال کشور، در قضیه ی واگذاری امتیاز توتون و تنباکو بود.[۴] در نهضت مشروطیت، مهم ترین سهم را علما و مراجع مقیم تهران، شهرستان ها و عتبات عالیات داشتند؛ حرکتی که در عکس العمل به تعرض های مستبدان داخلی و استعمارگران خارجی به استقلال ایران و هویت آن شکل گرفت. جامعه ی ایران در آن مقطع تاریخی، خود را عقب مانده و گرفتار استبداد و استعمار می دید. چون استبداد را عامل بی قانونی، ستمگری، عقب ماندگی و مجرا و مدخل سلطه ی بیگانه می دانست، ازاین رو چاره ی کار، یعنی تأمین استقلال و آزادی و عدالت و پیشرفت جامعه را در مهار استبداد، قانون مند کردن امور، مشارکت مردم و نخبگان در تصمیم گیری ها و سیاست گذاری ها و نظارت بر اداره ی امور کشور از طریق انتخاب نماینده و تشکیل مجلس شورای اسلامی و عدالتخانه می دید. آنچه به انقلاب مشروطیت نامبردار شد، دستاورد این چاره جویی ملی به پیشگامی علما بود. چنین مطالباتی از دیدگاه علمایی که رهبری نهضت را برعهده داشتند و اکثر قاطع جامعه ی ایران آن روز، که آفرینندگان انقلاب بودند، نه تنها ماهیتی غربی و سکولار نداشت، بلکه به عنوان بخشی از مصادیق توصیه ها و آموزه های دینی مبنی بر عدالت خواهی، ظلم ستیزی، تعالی طلبی، تنظیم امور زندگی، نفی سبیل بیگانه و استعمار، اموری ذاتاً دینی تلقی می شد.

* گزارش هایی از کردار مشروطه خواهان

طیف دیگری از مشروطه خواهان، شامل روشنفکران غربزه و برخی دولتمردان قاجاری می شد که معتقد بودند مشروطیت با مذهب و به تبع آن متولیان مذهب، تباین ذاتی داشت. آن ها بیش از آنکه با استبداد و استعمار بیرونی مخالف باشند، با مذهب و نهادهای مذهبی دشمن بودند و موضوع استقلال، برایشان اولویت اولیه نداشت. به همین علت برخی از آنان در ارتباط مستقیم با سفارت خانه های ممالک غربی بودند.

به همین دلیل، طیف روشنفکری، از همان ابتدا با علمایی چون شیخ فضل الله نوری مخالف بودند. در بین شهدای روحانی تاریخ معاصر ایران، دو مجتهد صاحب نام وجود دارند که سرنوشتی مشابه دارند: شیخ فضل الله نوری و میرزا علی ثقه السلام تبریزی. جالب آنکه هر دو بر دار شدند؛ یکی توسط مشروطه خواهان غربزده و دیگری توسط اشغالگران تزاری.

هرچه حرکت عدالت خواهی علما و مردم به پیش می رفت، صف بندی ها و اختلاف نظرهای اساسی بین علما و روشنفکران غربزده بیشتر می شد. در حقیقت بر دار شدن شیخ فضل الله نوری تاوان ایستادگی وی در برابر مشروطه خواهی غربی بود. همان مشروطه خواهانی که عین الدوله ی مستبد را بخشیدند!