بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل نواب خاصه در غیبت صغری :

پس از رحلت امام عسکری – علیه السلام – به سال ۲۶۰، بلافاصله غیبت صغرا شروع شد و تا رحلت آخرین نایب امام زمان – علیه السلام – در سال ۳۲۹ ادامه داشت. پس از آن غیبت کبری آغاز گردید.در دوره غیبت صغرا، امام زمان – عجل الله تعالی فرجه الشریف – از طریق چهار نفر نایبان خاص خودش با شیعیان در رابطه بود و امور آنان را حل و فصل می کرد. این امور، افزون بر مسائل مالی، شامل مسائل عقیدتی و فقهی نیز می شد. رابطین میان آن حضرت و شیعیان چهار نفر از اصحاب با سابقه و مورد اعتماد امامان پیشین بودند که یکی پس از دیگری این وظیفه خطیر را بر عهده داشته و به عنوان نواب خاص آن حضرت معروفند. این افراد از طرف امام – علیه السلام – با وکلای او در دورترین نقاط بلاد اسلامی در تماس بوده و نامه ها و خواسته های شیعیان را به محضر مقدس ایشان می رساندند و در جواب، توقیعاتی از طرف آن حضرت صادر می شد.

نکته قابل توجه آن که در این دوره نه تنها شخص حضرت بقیه الله – عجل الله تعالی فرجه الشریف – از دیده ها پنهان بود، بلکه سفرای او نیز به طور ناشناخته و بدون آن که جلب توجه کنند عمل می کردند. افزون بر آن، دوری شیعیان امامی از برنامه های انقلابی و براندازی، سبب شد تا با تهدیدهای کمتری مواجه شده و بتوانند به اوضاع خویش سروسامانی بدهند. نتیجه این موضعگیری آن بود که شیعیان امامی در مرکز خلافت عباسی، حضور قاطع خویش را حفظ نمودند و به عنوان یک اقلیت رسمی و شناخته شده، خود را بر حکومت عباسی و سنیان افراطی ذی نفوذ در بغداد، تحمیل کردند. در این زمان، مرکزیت شیعه در بغداد، با نظارت خود بر شیعیان دیگر بلاد، زندگی مذهبی آنها را نیز تحت سازمان و تشکیلات خود درآورد. سیاستهای خاصی که در آن دوره، از سوی شیعیان به کار گرفته شد و از پشتیبانی امامان معصوم – علیهم السلام – نیز برخوردار بود، نفوذ برخی از بزرگان شیعه در دستگاه خلافت عباسی و حتی تصدی مقام وزارت آنها بود. [۱]

در اینجا شرحی کوتاه از نواب خاص امام زمان – عجل الله تعالی فرجه الشریف – و نیز اقداماتی که به دستور آن حضرت و به وسیله آنان صورت می گرفت ارائه می دهیم:

۱- عثمان بن سعید عمری سمان

او اولین نایب خاص حضرت بقیه الله – عجل الله تعالی فرجه الشریف – بود. سمان یعنی روغن فروش. اختیار این شغل، به منظور پوشش برای فعالیت های مذهبی و سیاسی وی بود؛ زیرا اموالی، که برای رسانیدن آن به امام، به وی داده می شد، در ظرف روغن می نهاد و نزد آن حضرت می برد. [۲] پیش از آن هم برخی از وکلای امامان، این سیاست را به کار گرفتند؛ چنانکه محمد قطان وجوهات را در پوشش پارچه فروش به آن حضرت می رسانید. [۳]

عثمان بن سعید از قبیله اسد و از وکلای حضرت عسکری – علیه السلام – محسوب می شد. پیش از آن نیز از افراد مورد اعتماد امام هادی – علیه السلام – بود؛ چنانکه آن حضرت او را به عنوان فردی موثق و معتمد به اصحاب خود معرفی فرموده بود. [۴] هنگامی که جمعی از شیعیان یمن خدمت امام عسکری – علیه السلام – مشرف شده بودند، آنحضرت به عثمان بن سعید، به عنوان وکیل خود، مأموریت داد تا اموالی را که برای ایشان آورده بودند تحویل بگیرد. [۵] همو بود که تغسیل و تکفین حضرت امام عسکری – علیه السلام – را به عهده گرفت و جسد پاک آن حضرت را در قبر نهاد[۶]

2- ابوجعفر محمد بن عثمان بن سعید عمری

دومین نایب خاص حضرت مهدی – علیه السلام – محمدبن عثمان بود که پس از درگذشت پدرش، حضرت ضمن توقیعی به وی تسلیت گفت و پس از دعای خیر در حقش، امور را به او واگذار کردند. [۷] او نیز همانند پدرش از نزدیکان و افراد مورد اعتماد امام عسکری – علیه السلام – بود؛ چنانکه ضمن روایتی از آن حضرت چنین آمده: العمری وابنه ثقتان، فما أد یا الیک فعنّی یؤد یان و ما قالا لک فعنی یقولان، فاسمع لهما وأطعهما فإنّهما ثقتان المأمونان. [۸] عمری و پسرش هر دو ثقه و مورد اعتمادند. هر چه رسانند از طرف من می رسانند و هر چه گویند از من است. به حرف آنان گوش بده و از آنان پیروی کن که آنان ثقه و امین منند.

علی رغم مخالفتهایی که از ناحیه برخی غالیان با وی صورت گرفت، بیشتر شیعیان پیروی از او را گردن نهاده و هرگز در عدالت وی تردیدی به خود راه ندادند. [۹] او تا سال ۳۰۵ هجری در قید حیات بود و رابط امام – علیه السلام – با شیعیان محسوب شده و کنترل و هدایت وکلای آن حضرت در بلاد اسلامی را بر عهده داشت. در طول مأموریت او توقیعاتی ناظر بر تأیید سفارت وی از ناحیه مقدسه صادر گردید. [۱۰] به نوشته شیخ طوسی، او تألیفاتی در حدیث نیز داشته که به دست حسین بن روح و سپس ابوالحسن سُمْری رسیده است. [۱۱]

3- ابوالقاسم حسین بن روح

سومین نایب خاص حضرت بقیه الله – علیه السلام – حسین بن روح بود که از معتمدان ابوجعفر عمری و از نزدیکان وی در بغداد به شمار می رفت. [۱۲] ابوجعفر با ارجاع مراجعین به