فایل پاورپوینت کامل وضعیت پیروان ادیان، مذاهب و مخالفان در حکومت جهانی امام مهدی علیه السلام

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل وضعیت پیروان ادیان، مذاهب و مخالفان در حکومت جهانی امام مهدی علیه السلام :

مقدمه

تحقق حکومت عدل جهانی از دیرباز آرزوی همه انسان ها و همه پیامبران و اولیاء الهی بوده است. اما چگونگی تحقق این حکومت و تعامل آن با انسان ها و گروه ها و ادیان مختلف، امکان حضور یا عدم حضور مخالفان و مذاهب و پیروان ادیان دیگر و موضوعاتی از این دست، از مسائل پراهمیت و دغدغه-برانگیز، اختلافی میان اندیشمندان و نویسندگان این عرصه بوده و آنها براساس مبانی و اصول مورد پذیرش خود به تبیین این گونه موضوعات پرداخته اند.

براساس آموزه های اسلامی، حکومت عدل جهانی توسط آخرین اولیاء الهی و آخرین وصی پیامبر اعظم محمدبن عبدالله صل الله علیه وآله، حجت بن الحسن المهدی علیه السلام برپا خواهد شد.

در میان نویسند گان و محققان اسلامی در پاسخ به مسائل فوق و امثال آن اختلاف نظر وجود دارد. آنها نیز براساس اصول و مبانی مورد پذیرش و گاه براساس آمال و آرزوهای خود و با توجه به بعضی اسناد موجود، در صدد پاسخگویی به مسائل فوق برآمدند.

تبیین درست این گونه موضوعات از جهات مختلف دارای ضرورت است ازجمله، پرده جهل و کوته بینی را از چهره درخشان حکومت مهدوی خواهد زدود و از ایجاد رعب و وحشت و نفرت پراکنی بی مورد در میان انسان ها و پیروان ادیان و مذاهب مختلف جلوگیری خواهد کرد و از سویی دیگر زمینه را برای پذیرش آن حضرت و حکومت جهانی او فراهم خواهد کرد.

پیشینه این تحقیق در نوشته های اسلامی سابقه طولانی دارد و ریشه در آیات و روایاتی دارد که در صدد توصیف عصر حکومت جهانی مهدوی از جهات مختلف برآمده اند. مفسران و شارحان نیز به فراخور مجال به صورت گذار به این گونه امور پرداخته اند. اما در سال های اخیر به علت پیگیری بیشتر مسائل آخرالزمان و گسترش معارف مهدوی توجه به مسئله مورد نظر برانگیخته شده است و در زمینه اصل وجود پیروان ادیان مختلف در عصر حکومت جهانی مهدوی فعالیت هایی صورت گرفته است. در این راستا کتابی با عنوان« تاملی بر وضعیت ادیان در عصر ظهور» اثر مرتضی عبدی چاری منتشر شده است که مسئله را با رویکرد نقلی دنبال کرده است؛ مقاله ای نیز با عنوان«اهل کتاب در دولت اسلامی» و«تاملی بر نظریه وجود اهل کتاب در دوران حکومت جهانی امام زمان» در مجله انتظار موعود شماره ۱۵و ۴۹ منتشر شده است. هردو این تحقیق به مسئله حضور و عدم حضور پیروان ادیان الهی در عصر حکومت جهانی مهدوی پرداختند. همچنین در بعضی از کتاب هایی که در زمینه مهدویت نگاشته شده است مثل کتاب موعودنامه یا درسنامه مهدویت جلد چهارم درس سوم به صورت مجمل به وجود یا عدم وجود پیروان ادیان دیگر در حکومت جهانی مهدوی اشاره شده است.

این مقاله در صدد است با روش نقلی- تحلیلی در مرحله نخست اصل وجود پیروان، مذاهب و مخالفان را در عصر حکومت جهانی مهدوی بررسی کند و در مرحله بعد به وضعیت این گروه ها در این حکومت جهانی پرداخته می شود.

نوآوری این تحقیق اولا: در پاسخ به شبهات در مورد عدم حضور پیروان ادیان مختلف در حکومت جهانی مهدوی است؛ ثانیا در تفصیلی جدید از حضور یا عدم حضور بین ادیان مختلف، مخالفان و مذاهب است؛ ثالثا: پرداختن به وضعیت گروه هایی است که حضور آنها در عهد حکومت جهانی مهدوی پذیرفته شده است.

لازم به ذکر است که در این تحقیق روایات براساس کتاب معجم احادیث الامام المهدی علیه السلام چاپ دوم (۱۴۲۸) بررسی می شود.

حضور یا عدم حضور پیروان ادیان، مذاهب و مخالفان در حکومت جهانی مهدوی

بررسی وضعیت پیروان ادیان، مذاهب و مخالفان در حکومت جهانی امام زمان علیه السلام، مبتنی بر پذیرش حضور پیروان ادیان، مذاهب و مخالفان در عهد آن حکومت جهانی است. براین اساس در مرحله نخست لازم است به این سؤال پاسخ داده شود که آیا در عصر حکومت جهانی امام زمان علیه السلام پیروان ادیان، مذاهب و مخالفان آن حضرت حضور دارند یا اینکه تمام عالم یک دست شده و دینی جز اسلام و مکتبی جز تشیع وجود نخواهد داشت و همه مردم مطیع امام خواهند شد و کسی به مخالفت با حضرت برنخواهد خاست.

در پاسخ به این پرسش سه دیدگاه مطرح است. دیدگاه نخست از این ایده حمایت می کند که در عصر حکومت جهانی امام زمان عج الله فرجه الشریف، پیروان ادیان دیگر حضور دارند. برخلاف این نظریه، دیدگاه دوم بر عدم حضور پیروان ادیان، مذاهب و مخالفان تاکید دارد. دیدگاه سوم قائل به تفصیل شده است؛ معتقدان به این نظریه باور دارند که پیروان ادیان و مذاهب دیگر و مخالفان در ابتدای عصر حضور امام زمان سلام الله علیه وجود دارند اما با تشکیل حکومت جهانی امام، دیگر اثری از آنها نخواهد بود.

طرفداران هریک از این سه نظریه برای اثبات دیدگاه خود به دلایل و شواهدی تمسک می جویند. بررسی تک تک دلائل و شواهد این سه نظریه از محدوده این مقاله خارج است. در این مقاله دیدگاه مورد نظر و ادله و شواهد آن بیان و تا حدودی به شبهات مطرح پاسخ داده خواهد شد. باید توجه داشت با پذیرش دیدگاه دوم و سوم، بررسی به وضعیت پیروان ادیان و مذاهب در عهد حکومت جهانی مهدوی معنا نخواهد داشت، زیرا پیروان این ادیان کاملا از بین رفته اند و وجود خارجی نخواهند داشت.

الف: حضور پیروان ادیان، مذاهب و مخالفان در عصر حکومت جهانی مهدوی

دیدگاه مورد قبول در زمینه حضور پیروان ادیان، مذاهب و مخالفان در عصر حکومت جهانی مهدوی این است که پیروان ادیان الهی چون مسیحیت و یهودیت به عنوان اقلیت هایی د ینی در عصر حکومت جهانی مهدوی حضور خواهند داشت و در پناه حکومت آن حضرت در امنیت و آسایش به زندگی خود ادامه خواهند داد. اما پیروان مذاهب اسلامی و مخالفان آن حضرت در عهد حکومت جهانی مهدوی حضور نخواهند داشت.

برای اثبات این نظریه تنها از آیات و روایات می توان سود جست، زیرا عقلا نمی توان اثبات کرد در عصر حکومت جهانی مهدوی چه روی خواهد داد و کدام ادیان و مذاهب حضور خواهند داشت.

الف: آیات

با مراجعه به آیات، به ظاهر با دوسته از آیات در این زمینه روبرو هستیم. از دسته نخست آیات می توان استفاده کرد که پیروان ادیان دیگر در عصر حکومت جهانی حضور دارند. این دسته از آیات خود به دو گروه تقسیم می شوند. گروه اول آیات عامی است که به صورت کلی دلالت بر عدم جبر در امر دین و اعتقاد دارند و هرگونه اجبار در این زمینه را ناپذیرفتنی می دانند. یعنی اینکه نباید کسی را در پذیرش و عدم پذیرش اعتقاد و باوری مجبور کرد و برای بشر در انتخاب باور و دین، اختیار و آزادی قائل می شود. آیاتی چون:

۱.إِنَّا هَدَینَاهُ السَّبِیلَ إِمَّا شَاکرًا وَإِمَّا کفُورًا( انسان/۳)،

۲.وَقُلِ الْحَقُّ مِن رَّبِّکمْ فَمَن شَاء فَلْیؤْمِن وَمَن شَاء فَلْیکفُرْ(کهف/۲۹)،

۳.وَلَوْ شِئْنَا لَآتَینَا کلَّ نَفْسٍ هُدَاهَا(سجده/ ۱۳)

۴.وَلَوْ شَاء رَبُّک لآمَنَ مَن فِی الارْضِ کلُّهُمْ جَمِیعًا أَفَأَنتَ تُکرِهُ النَّاسَ حَتَّی یکونُواْ مُؤْمِنِینَ (یونس/ ۹۹).

از این آیات به دست می آید که اجبار در اعتقادات و باورها مورد پذیرش الهی نیست و مشیت الهی در مسائل اعتقادی بر مجبور نبودن انسان ها استوار است. از سوی دیگر خواست و مشیت الهی تغییرناپذیر است؛ زیرا خواست و مشیت الهی جزء سنت و قانون الهی است که امکان تغییر در آن وجود ندارد. در نتیجه اجبار در اعتقاد و باورها معنی نخواهد داشت.

با توجه به این آیات، امکان اینکه در زمان حکومت جهانی مهدوی پیروان ادیان دیگر حضور داشته باشند، منتفی نخواهد بود و اجباری نیز از جانب امام زمان سلام الله علیه برای تغییر باورها و اعتقادات مردم صورت نخواهد گرفت؛ چون این کار مخالف خواست و مشیت الهی است و آن حضرت خلاف خواست و قانون الهی هرگز عمل نخواهند کرد.

گروه دوم آیاتی است که به ظاهر دلالت دارند که مسیحیان و یهودیان تا قیامت در کره خاکی حضور دارند. آیاتی چون:

۱.تَأَذَّنَ رَبُّک لَیبْعَثَنَّ عَلَیهِمْ إِلَی یوْمِ الْقِیامَهِ مَن یسُومُهُمْ سُوءَ الْعَذَابِ إِنَّ رَبَّک لَسَرِیعُ الْعِقَابِ وَإِنَّهُ لَغَفُورٌ رَّحِیم (اعراف/ ۱۶۷)

۲.وَمِنَ الَّذِینَ قَالُواْ إِنَّا نَصَارَی أَخَذْنَا مِیثَاقَهُمْ فَنَسُواْ حَظًّا مِّمَّا ذُکرُواْ بِهِ فَأَغْرَینَا بَینَهُمُ الْعَدَاوَهَ وَالْبَغْضَاء إِلَی یوْمِ الْقِیامَهِ وَسَوْفَ ینَبِّئُهُمُ اللّهُ بِمَا کانُواْ یصْنَعُونَ (مائده/ ۱۴)

۳.وَقَالَتِ الْیهُودُ یدُ اللّهِ مَغْلُولَهٌ غُلَّتْ أَیدِیهِمْ وَلُعِنُواْ بِمَا قَالُواْ بَلْ یدَاهُ مَبْسُوطَتَانِ ینفِقُ کیفَ یشَاء وَلَیزِیدَنَّ کثِیرًا مِّنْهُم مَّا أُنزِلَ إِلَیک مِن رَّبِّک طُغْیانًا وَکفْرًا وَأَلْقَینَا بَینَهُمُ الْعَدَاوَهَ وَالْبَغْضَاء إِلَی یوْمِ الْقِیامَهِ کلَّمَا أَوْقَدُواْ نَارًا لِّلْحَرْبِ أَطْفَأَهَا اللّهُ وَیسْعَوْنَ فِی الارْضِ فَسَادًا وَاللّهُ لاَ یحِبُّ الْمُفْسِدِینَ( مائده/ ۶۴)

۴.إِذْ قَالَ اللّهُ یا عِیسَی إِنِّی مُتَوَفِّیک وَرَافِعُک إِلَی وَمُطَهِّرُک مِنَ الَّذِینَ کفَرُواْ وَجَاعِلُ الَّذِینَ اتَّبَعُوک فَوْقَ الَّذِینَ کفَرُواْ إِلَی یوْمِ الْقِیامَهِ ثُمَّ إِلَی مَرْجِعُکمْ فَأَحْکمُ بَینَکمْ فِیمَا کنتُمْ فِیهِ تَخْتَلِفُونَ( آل عمران/ ۵۵)

براساس این گروه از آیات به دست می آید که یهودیان و مسیحیان تا برپایی قیامت در این دنیا حضور خواهند داشت و اینکه بتوان زمان و دوره ای را تصور کرد – همچون عصر حکومت جهانی مهدوی- که پیروان این دو دین وجود نخواهند داشت به ظاهر مخالف این آیات است.

از مجموع این دو گروه از آیات به دست می آید: اولا، امکان حضور پیروان ادیان در عصر حکومت جهانی مهدوی وجود دارد، ثانیا: یهودیان و مسیحیان تا بر پایی قیامت در این دنیا حضور خواهند داشت. در نتیجه وجود پیروان ادیانی چون مسیحیت و یهودیت در عصر حکومت جهانی مهدوی امری قابل پذیرش خواهد بود.

اما دسته ای دیگر از آیات وجود دارد که به ظاهر دلالت می کنند که تنها دین در عصر حکومت جهانی مهدوی اسلام خواهد بود و همه باید تسلیم آن گردند. آیاتی چون:

۱.هُوَ الَّذِی أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدَی وَدِینِ الْحَقِّ لِیظْهِرَهُ عَلَی الدِّینِ کلِّهِ وَلَوْ کرِهَ الْمُشْرِکونَ (توبه/۳۳)

این آیه شریفه بیان می کند که دین حق که همان اسلام باشد بر همه ادیان فائق خواهد آمد. مفسران زمان تحقق این امر را در عصر حکومت جهانی مهدوی ذکر کرده اند.( تفسیر المیزان،۱۳۶۳، ج۹، ص ۳۹۲-۳۹۳) براین اساس دین دیگری در عصر حکومت امام زمان سلام الله علیه وجود نخواهد داشت تا پیروانی داشته باشد.

۲.وَقَاتِلُوهُمْ حَتَّی لاَ تَکونَ فِتْنَهٌ وَیکونَ الدِّینُ کلُّهُ لِلّه (انفال/۳۹)

مفسران براساس روایات وارده، زمان تحقق این واقعیت را که دین تماما برای خدا باشد، در عهد امام زمان سلام الله علیه می دانند(الطبرسی،۱۳۷۹، ج۳-۴، ص ۵۴۲-۵۴۳؛ تفسیر المیزان، ۱۳۶۳، ج۹، ص ۱۳۲-۱۳۳).

لازمه این که دین تنها برای خدا گردد، این است که از ادیان مختلف خبری نباشد، در نتیجه پیروانی هم نخواهند داشت.

به ظاهر بین این دو دسته از آیات تهافت وجود دارد، چون براساس آیات دسته نخست ادیان دیگر در عهد حکومت جهانی مهدوی حضور خواهند داشت، اما براساس دسته دوم آیات، تنها دین در عصر ظهور امام زمان سلام الله علیه، دین اسلام خواهد بود. اما با دقت در این آیات عدم سازگاری و تهافت رخت برمی بندد. در حقیقت وجود پیروان ادیان دیگر در زمان مورد نظر، منافاتی با اینکه دین اسلام فائق و غالب بر همه ادیان گردد یا دین تنها برای خدا گردد، ندارد و قابل جمع است.

در آیه ۳۳ سوره توبه آمده است«لیظهره علی الدین کله» معنای کلمه «اظهار» در لغت به معنای غلبه کردن و برتری یافتن است(ابن منظور، ۱۴۱۶، ج۸، ص ۲۷۸-۲۷۹؛ ابن فارس، ۱۴۱۱، ج۳، ص ۴۷۱). صاحب مجمع البیان در تفسیر این آیه می فرماید:«لیظهره علی الدین کله معناه لیعلی دین الاسلام علی جمیع الادیان بالحجه و الغلبه و القهر لها حتی لایبقی علی وجه الارض دین الا مغلوبا و لایغلب احد اهل الاسلام بالحجه و هم یغلبون اهل سائر الادیان بالحجه» ( طبرسی،۱۳۷۹، ج۵-۶، ص ۲۴).

براین اساس مراد از اظهار اسلام بر ادیان دیگر، یعنی غلبه اسلام بر آن ادیان و برتری یافتن اسلام بر آن ادیان، نه اینکه تنها اسلام باقی می ماند و بقیه ادیان حذف می گردند. در حقیقت این آیه شریفه در صدد بیان وحدت ادیان در عصر امام زمان علیه السلام نیست، بلکه در صدد بیان غلبه و برتری دین اسلام بر ادیان دیگر است. در نتیجه معنای این آیه با معنای آیات دسته نخست منافاتی ندارد.

آیه ۳۹ انفال نیز با وجود داشتن پیروان ادیان در عصر حکومت جهانی مهدوی منافاتی ندارد، چنانکه مرحوم علامه طباطبایی در تفسیر همین آیه به همین مطلب اشاره کرده اند:« جمله “و یکون الدین کله لله” منافاتی با باقی گذاردن اهل کتاب به دین خود در صورتی که به ذمه اسلام درآمده و جزیه دهند، ندارد.»( تفسیرالمیزان، ۱۳۶۳، ج۹، ص۱۱۶-۱۱۷).

عدم منافات به این دلیل است که وقتی پیروان ادیانی چون مسیحیت و یهودیت به ذمّه اسلام درآمده باشند و جزیه بدهند، به این معنی است که آنها گردن به اسلام نهاده اند، چون شرایط ذمّه و جزیه را که از احکام اسلام است، پذیرفته اند و براساس آن عمل می کنند. پس در حقیقت آنها نیز به احکام اسلام گردن نهاده اند. در نتیجه «الدین» که منظور اسلام باشد« کلّه لله» می گردد.

با این توضیحات مشخص می گردد که براساس آیات قرآن کریم، حضور پیروان ادیانی چون مسیحیت و یهودیت در عصر حکومت جهانی مهدوی ممکن است.

ب: روایات

روایات مطرح در زمینه حکومت جهانی مهدوی همانند آیات به ظاهر به دو طیف مخالف تقسیم می شوند. دسته ای وجود پیروان ادیان دیگر را به صراحت نفی می کنند و گروه دیگر حضور آنها را اثبات می کنند.

الف: روایاتی نافی حضور پیروان ادیان دیگر

براساس یک سری از روایات، هیچ دینی غیر از اسلام در زمان حکومت جهانی مهدوی وجود نخواهد داشت و تمام انسان ها باید یا مسلمان شوند یا گردن زده شده و کشته شوند و در نتیجه تنها یک دین که آن هم اسلام است حاکم و مستقر می گردد. تقریبا در این زمینه به ۱۵ روایت می توان تمسک جست. طرفداران دیدگاهی که قائل به عدم وجود ادیان و و مذاهب و مخالفان در عصر حکومت جهانی مهدوی هستند، به همین روایات تمسک می جویند.

این مجموعه روایات را از نظر محتوا به سه دسته می توان تقسیم بندی کرد:

دسته نخست روایاتی است که سخن از پرچیده شدن کفر و شرک از عالم و گسترش توحید درجهان دارد. روایاتی چون:

۱.لایبقی علی وجه الارض الّا من یقول لا اله الا الله(معجم احادیث الامام المهدی علیه السلام، ۱۴۲۸،ج۲، ح۳۱۱، ص ۳۱۷)،

۲.لایبقی کافر الا آمن به( قبلی، ج۴، ح ۶۹۵، ص ۲۴۲)،

۳.لا تبقی فی الارض بقعه عبد فیها غیر الله الا عبد الله فیها و یکون الدین کله لله( قبلی، ج۵، ح۹۵۱، ص ۹۳)،

۴.یظهره الله تعالی به دینه علی الدین کله و لو کره المشرکون… فلا یبقی فی الارض معبود من دون الله من صنم و غیره الا وقعت فیه نار فاحترق( قبلی، ج۵، ح ۱۰۶۶، ص ۲۲۸-۲۲۹)از این قرارند.

براساس این روایات( که هم دارای شمول افرادی و هم شمول مکانی است) ادیانی که توحیدی نباشند و به خداوند متعال اعتقاد نداشته باشند از بین خواهند رفت؛ چون لازمه گسترش توحید در سرتاسر عالم از بین رفتن ادیان غیر توحیدی و انسان های غیر موحد است. اما اگر ادیانی توحیدی باشند، این روایات دلالت بر از بین رفتن آنها نمی کند. یهودیان و مسیحیان خود را موحد می دانند و دین آنها نیز دین توحیدی و الهی محسوب می گردد و اسلام نیز آنها را اهل کتاب قرار داده است. به همین دلیل محتوای این روایات منافاتی با حضور پیروان ادیان الهی چون مسیحیت و یهودیت در عصر حکومت جهانی مهدوی ندارد، زیرا مسیحیان و یهودیان کافر به خداوند و مخالف توحید نیستند.

دسته دوم، روایاتی است که دلالت دارند که اسلام حاکم بر جهان و ادیان دیگر می گردد. روایاتی چون:

۱.حتی یهلک الله فی زمانه الملل کلها غیر الاسلام( قبلی، ج۲، ح۳۷۳، ص۴۵۸)،

۲.ان الاسلام قد یظهره الله علی جمیع الادیان( قبلی، ج۴، ح ۷۱۵، ص ۲۸۱)،

۳.تملا الارض من الاسلام و یسلب الکفار ملکهم فلایکون ملک الا الاسلام(قبلی، ج۲، ح ۲۰۶، ص ۸۳)،

۴.یظهره الله تعالی به دینه علی الدین کله و لو کره المشرکون( قبلی، ج۵، ح ۱۰۶۶، ص ۲۲۸-۲۲۹) از این قرارند.

این دسته از روایات نیز منافاتی با حضور ادیان دیگر ندارند. چنانکه در تفسیر آیه ۳۳ سوره توبه گذشت، این متون سخن از گسترش اسلام و غالب شدن آن بر تمام ادیان می گویند، نه اینکه تنها اسلام باقی می ماند و بقیه ادیان از صحنه روزگار محو می شوند. اصلا لازمه غالب شدن و فائق شدن اسلام بر ادیان دیگر، وجود ادیان دیگر است، در غیر این صورت اگر ادیان دیگر وجود نداشته باشند، غالب و فائق شدن اسلام معنی نخواهد داشت.

دسته سوم، روایاتی است که دلالت دارد که پیروان ادیان دیگر در صورت نپذیرفتن دین اسلام کشته می شوند. از این رو تنها دین اسلام باقی می ماند. روایاتی چون:

۱.فیسیر فی الدنیا و سیفه علی عاتقه و یقتل الیهود و النصاری و اهل البدع( قبلی ج۴، ح۶۶۲، ص ۱۷۷)،

۲.یقتل الناس حتی لایری الا دین محمد( قبلی،ج۴،ح ۸۴۸، ص ۴۷۹)،

۳.یقتل الناس حتی لایبقی الا دین محمد( قبلی،ج۴، ح ۸۶۲،ص ۵۰۲)،

۴.اذا قام القائم عرض الایمان علی کل ناصب فان دخل فیه بحقیقه و الا ضرب عنقه او یؤدی الجزیه کما یؤدیها الیوم اهل الذمه ( قبلی، ج۴، ح ۸۴۹، ص ۴۷۹-۴۸۰)،

۵.لایأتون علی اهل دین الا دعوهم الی الله و الی الاسلام. .. ومن لم یسلم قتلوه حتی لایبقی بین المشرق و المغرب و مادون الجبل الا اقر( قبلی، ج۵، ح ۱۱۳۸، ص ۳۱۵)، در این دسته قرار دارند.

پذیرش محتوای این روایات از جهات مختلف دچار مشکل است زیرا:

۱.با مفهوم آیاتی که دلالت دارند نباید کسی را در پذیرش و عدم پذیرش اعتقاد و باوری مجبور کرد (دهر/۳، کهف/۲۹، سجده/۱۳ و یونس /۹۹)سازگاری ندارد. همانطور که گذشت مفهوم این آیات از سنن الهی است. یقینا امام زمان سلام الله علیه مخالف سنت و اراده الهی عمل نخواهند کرد.

۲.با آیاتی که دلالت داشته اند که یهودیت و مسیحیت تا پرپایی قیامت بر کره خاکی وجود خواهند داشت(اعراف/ ۱۶۷، مائده/ ۱۴ و ۶۴، آل عمران/ ۵۵) مخالف است.

۳.محتوای این دسته از روایات با روایات دیگر این باب که ذکر آن خواهد آمد، سازگاری ندارد.

۴.محتوای این روایات با اصل مکلف بودن انسان ها سازگار نیست، چون لازمه مکلف بودن انسان ها مختار بودن آنها است و در صورت مجبور بودن