فایل پاورپوینت کامل وضوی سه گانه

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل وضوی سه گانه :

[یعنی با سه بارشستن اعضا] نزد پیشوایان مذاهب فقهی بپردازیم:

۱ فقه حنفی

حنفیه اتفاق نظر دارند که وضو با سه بار شستن اعضا و نیز شستن اعضای مسح است.

کتابهای مهم این مذهب همانند احکام القرآن جصاص (ف. ۳۷۰ ه ق. )، شرح معانی الاثار طحاوی (ف. ۳۲۱ ه ق. )، بدائع الضبائع کاشانی (ف. ۵۸۷ ه ق. )، عمده القاری بدرعین (ف. ۸۵۵ ه ق. )، شرح فتح القدیر ابن همام (ف. ۶۸۱ ه ق. )، المبسوطسرخسی (ف. ۴۸۳ ه ق. )، والفتاوی الهندیه و همانند آن گواه این مطلب است.

اینک برای نمونه متنی از المبسوط سرخسی را می نگریم. پیشتر یادآور می شویم که محمد بن حسن شیبانی آنچه را ابوحنیفه به عنوان فروع فقهی استنباط کرده بود درکتابی تدوین کرد و نام المبسوط را روی آن گذاشت. سپس محمد بن احمد مروزی این کتاب را خلاصه کرد و آن را المختصر نامید. آنگاه شمس الدین سرخسی همین کتاب راشرح کرده آن را المبسوط نامید.

آنچه در کتاب حاضر و البته به عنوان متن المختصرآمده چنین است: سپس صورت خود را سه بار می شوید، آنگاه دستان خود را تا آرنج سه بار می شوید و پس از آن سر و گوشهای خویش را یک بار می شوید.

سرخسی در شرح می افزاید: آنچه از دیدگاه ما در مسح سنت است یک بار مسح کردن و با یک آب مسح کردن است.

در المجرد از ابوحنیفه نقل شده که سه بار با یک آب مسح کند.

سرخسی در ادامه به این عبارت مروزی برمی گردد که گفته است: سپس پاهای خود را سه بار تا برآمدگی روی پا می شوید ((۱))

۲ فقه مالکی

مالکیه همان شیوه وضوی عثمان را پذیرفته و بدان عمل کرده اند. هر کس درکتابهای این مذهب، همانند کتاب احکام القرآن قرطبی (ف. ۳۴۰ ه ق. )، احکام القرآن ابن عربی (ف. ۵۴۳ ه ق. )، بدایه المجتهد ابن رشد (ف. ۵۹۵ ه ق. )، یا حتی در المدونه الکبری و الموطاء مالک بنگرد این حقیقت را بخوبی درخواهد یافت.

برای نمونه یک روایت از الموطاء مالک فراروی می نهیم: یحیی بن مالک، از عمر بن یحیی مازنی، از پدرش مرا حدیث آورده است که ازعبداللّه بن زید بن عاصم، جد عمر بن یحیی مازنی و از اصحاب رسول خدا(ص )، پرسید: آیا می توانی به من نشان دهی رسول خدا(ص ) چگونه وضو می گرفت؟ عبداللّه بن زیدگفت: آری. آنگاه ظرف آبی خواست. آب بر دست راست ریخت و دستانش را دو بار شست. آنگاه سه بار آب در دهان و سه بار آب در بینی چرخاند. سپس روی خود را سه بارشست. سپس دستانش را تا آرنج دو بار شست. آنگاه سر خود را با دستان مسح کرد و درحالی که دستها را به پشت و رو می چرخاند از پیش سر آغاز کرد و تا پس گردن مسح کشید و سپس دستها را به همین ترتیب برگرداند و به همان نقطه که مسح را آغاز کرده بودخاتمه داد. آنگاه نیز پاهای خود را شست ((۲)).

گفتنی است مالک در موطاء مشخص نکرده که آیا شستن اعضا تنها یک بار لازم است یا دو بار لازم است و یا سه بار.

او حتی ابوابی هم در این باره نگشوده و تنها به نقل همین روایت که از سه بار شستن صورت و همچنین شستن پاها حکایت دارد بسنده کرده است. با این حال ابن رشد قرطبی مالکی می گوید: عالمان اتفاق نظر دارند که اگرشستن اعضا به صورت کامل انجام پذیرد یک بار هم بسنده می کند، و شستن برای باردوم و سوم مستحب است ((۳)).

ابن عربی در احکام القرآن در این باره تحقیقی اختصاصی دارد و آن این که می نویسد: این که راوی می گوید پیامبر(ص ) دو یا سه بار اعضای وضو را شست مقصود وی آن است که با یک بار شستن همه عضو را دربرگرفته و بار دوم و سوم را افزون بر این انجام داده است. البته این غیبی است که یک انسان نمی تواند از آن آگاهی یابد و تنها این است که راوی مشاهده کرده است پیامبر(ص ) برای هر عضو یک بار مشت خود را پر آب کرده است.

راوی از همین روی گفته: توضاء مره (یک بار عضو را شست )، و این به لحاظصورت و معنا صحیح است، چه، ما می دانیم اگر آن حضرت با یک بار شستن و یک بارآب ریختن همه عضو را نمی شست برای بار دوم این کار را انجام می داد.

اما هنگامی که افزون بر یک مشت یا دو مشت آب بر عضو وضو ریخت یا برای بیش از یک بار بر عضووضو آب ریخت ما هیچ اطمینان نداریم که او با یک بار آب ریختن همه عضو را شسته وبار دوم را به عنوان زیاده انجام داده است، یا در بار اول و دوم همه عضو وضو رادربرنگرفته و نشسته و بنابراین بسته به مقدار آب و وضع نظافت عضو و بسته به این که باریختن کم یا زیاد آب بر عضو وضو عضو تمیز می شود. چند بار دیگر هم آب ریخته است. بنابراین، گویا البته خداوند خود به حقیقت امر آگاه است پیامبر اکرم (ص )خواسته است با تکرار آب ریختن، برای امت خود گشایشی ایجاد کند، چه این که بیشترمردم نمی توانند با یک مشت آب یا با یک بار آب ریختن همه عضو را بشویند، و از همین روی پیامبر(ص ) از باب لطف و مهرورزی و آسان گیری بر مردم به حسب کمترین توانایی آنان، راه گشایش و بیرون شدی برایشان قرار داده است. هم از این روی، مالک در وضومشخص نکرده که یک یا دو یا سه بار شستن لازم است. آنچه او قید کرده تنها این است که وضو پر و کامل انجام گیرد. می گوید: روایتها درباره توقیت با همدیگر متفاوت است، و مقصود وی آن است که مراد از همه این روایته، نه بیان شمار دفعات شستن، بلکه بیان این است که باید وضو پرو کامل انجام گیرد. پیامبر اکرم (ص ) وضو گرفت و در وضوی خود صورت را به سه مشت و دستها را به دو مشت آب شست، زیرا صورت دارای برجستگیه، فرورفتگیها و خطوطو چین و چروک است و بنابراین غالبا با یک بار آب ریختن، آب همه صورت را فرانمی گیرد.

بر خلاف دستها که صاف و مسطح است و جاری کردن آب بر روی آنها درمقایسه با صورت بسیار آسانتر است.

شاید گفته شود: پیامبر اکرم (ص ) یک یک وضو ساخت و فرمود: این وضویی است که نماز جز بدان پذیرفته نیست. هم دو دو وضو ساخت و فرمود: هر کس دو دو وضوگیرد [دو بار اعضای وضو را بشوید] خداوند او را دو بار پاداش دهد. جایی دیگر نیز سه سه وضو ساخت و فرمود: این وضوی من و وضوی پیامبران پیش از من و وضوی ابراهیم است. اینها از آن حکایت می کند که شستن اعضای وضو دارای دفعات متعدد ومتفاوت و افزون بر حد تحقق وضوی کامل است و به حسب این دفعات پاداش به شخص می رسد. در پاسخ می گوییم: این احادیثی صحیح نیستند. من نیز بارها و در هر زمان و هرجلسه گفته ام که خود را جز بدان احادیثی که سندهایشان صحیح است مشغول نکنید. بنابراین، چگونه می تواند چنین حکمی بر احادیثی فاقد اصالت استوار شود. افزون براین که این احادیث [بنابر فرض پذیرفتن ] دارای توجیه درستی نیز هست و آن این که پیامبر(ص ) یک یک وضو گرفت و فرمود: این وضویی است که خداوند نماز را جز بدان نپذیرد. این روایت بیانگر حداقل لازم در وضو است و البته در این نیز به اقتضای ظاهراین احادیث باید شستن فراگیر باشد و همه عضو را در بر بگیرد.

باری دیگر با دو مشت آب هر عضو را شست و فرمود: او را دو بار پاداش است و در هر زحمتی افزون، یک مشت پاداش به شخص می رسد. در جایی دیگر هم سه سه وضو ساخت و فرمود: این وضوی من است. یعنی این کاری است که به هدف آسان گیری بر امتم و به عنوان یک مستحب برای آنان انجام دادم. از همین جا نیز افزودن بر سه بار مکروه است، بدان دلیل که مشت اول آب عضو را نرم می کند و خشکی آن را از میان میبرد، مشت دوم چربی عضو را از میان می برد و مشت سوم آن را تمیز و پاکیزه می کند. بنابراین، اگر کسی شیوه اش بر این اخیر بود بدوی و خشک است و باید نرمخویی را بدو آموخت تافراگیرد، و بایست راه وضو گرفتن را برای او هموار کرد تا بدین کار اقدام کند. به همین سبب است که کسانی گفته اند: هر کس برسه بیفزاید ستم و تجاوز کرده است ((۴)). ابن العربی در کتاب الوصایا نیز می نویسد: چون وضو می گیری بر آن باش که پا راهم بشویی و هم مسح کنی که این کار سزاوارتر است ((۵)).

۳ فقه شافعی

عالمان شافعیه درباره احکام بسیار نوشته اند و با اندک مراجعه ای به کتابهای مهم این مذهب می توان از وضوی آنان آگاهی یافت و بدین نکته رسید که وضو از دیدگاه این مذهب در کلیات با وضوی دیگر مذاهب اهل سنت تفاوت چندانی ندارد و اثر پذیرفته از روایت وضوی عثمان است. برخی از کتابهای عمده این مذهب در زمینه فقه عبارتنداز: اختلاف ال