بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل کسب تقوا رمز نزول قرآن در رمضان :

اشاره

چگونگی نزول قرآن همواره از جمله موضوعات قابل توجه و دقت مفسران و اندیشمندان علوم و معارف قرآنی بوده و در این خصوص بحث های طولانی و پردامنه ای صورت گرفته است. هرچند در این بحث و کاوش ها اختلاف نظر چندان کم نیست، ولی در نهایت امر اکثر محققین در این قول متفق هستند که آیات مربوط به نزول قرآن به دو واژه «انزال» و «تنزیل» که هم ریشه هستند، آمده اند و هر کدام از این دو به صورتی از نزول قرآن اشاره و دلالت دارد.

بسیاری از علما عقیده دارند، آیاتی که با لفظ انزال و مشتقات آن باب افعال آمده اند، بر نزول دفعی و یکپارچه قرآن دلالت دارند. این لفظ در چندین جا از قرآن به کار رفته و مطالب زیادی از آن ها مورد استفاده است. قرآن نزول یکباره را چنین ترسیم می کند:

. «انا انزلناه فی لیله القدر» (قدر/): همانا ما آن را (قرآن) در شب قدر فرود آوردیم.

پس از آن، با تعظیم و بزرگداشتی که از شب قدر دارد، می فرماید: «تو چه دانی که شب قدر چیست؟ شب قدر بهتر و برتر از هزار ماه است. در این شب فرشتگان و روح به اجازه پروردگارشان برای هر امری فرود می آیند. و آن شب تا طلوع فجر و سپیده دم، سلام است». (قدر/ – ).

در آیه دیگری خداوند توضیحی درباره این شب که قرآن در آن فرود آمده است، می دهد:

. «انا انزلناه فی لیله مبارکه، انا کنا منذرین. فیها یفرق کل امر حکیم» (دخان/ – ): همانا ما قرآن را در شب مبارک و فرخنده ای فرو فرستادیم، ما بیم دهندگان بودیم. در آن شب هر امر استواری از هم جدا می گردد.

و در تعیین ماه نزول قرآن نیز چنین فرموده است: «شهر رمضان الذی انزل فیه القرآن»: ماه رمضان ماهی است که در آن قرآن نازل شده است.

این آیات به زمان نزول قرآن به صورت یکپارچه و یکباره اشاره دارند که آن لیله مبارکه قدر است که در ماه رمضان واقع شده است.

اما آنچه با لفظ «تنزیل» و مشتقات آن وارد شده، بیانگر نزول تدریجی و پی درپی آن در طول ایام بعثت پیامبر بزرگوار(ص) است. آیاتی نیز به نزول تدریجی تصریح دارند:

• «و قرانا فرقناه لتقراه علی الناس علی مکثٍ » (اسراء / ): قرآن را جزء به جزء بر تو فرستادیم تا آن را برای مردم به تدریج بخوانی.

دانشمندان علوم قرآنی برای نزول تدریجی قرآن و قرائت جزء به جزء آن فوایدی را ذکر کرده اند که از امتیازات قرآن مجید به شمار می رود. از آن جمله گفته اند: نزول تدریجی قرآن، فرصت بهتری برای غور و بررسی و تأمل در آیات، مضامین و محتوای آیات قرآن فراهم می ساخت تا مخاطبان وحی با بصیرتی عمیق تر در آیات الهی تدبر و اندیشه کنند. دیگر اینکه نزول مستمر قرآن در طول سال بعثت پیامبر اسلام(ص)، مسلمانان را در برابر حوادث و رویدادها پایدارتر می ساخت و بر نیروی ایمان آنان می افزود. آنان با تجدید وحی و نزول مکرر فرشته وحی همیشه خود را در ارتباط با خداوند می یافتند. این دو از جمله حکمت های نزول تدریجی است که در پرورش و تربیت علمی و عملی مردم اهمیت بسزایی داشت.

لازم به ذکر است، محققان و پژوهشگران علوم قرآنی ذیل همین تقسیم بندی، آرا، نظرات، بیانات و توجیهات گوناگون دارند. برای مثال، این پرسش مطرح است که نزول دفعی و یکباره قرآن بر «بیت المعمور» بوده و یا به صورت یک روح کلی و اجمالی بر قلب پاک پیامبر(ص) فرود آمده است و یا آغاز وحی و نزول قرآن در شب قدر بوده است یا نزول تدریجی از بیت المعمور به قلب پیامبر(ص) توسط فرشته وحی در ماه رمضان شروع شده و سال طول کشیده است.

ما در این مقال و مقام درصدد بازگویی، ارزیابی و نقد این اقوال نیستیم و این مهم در این مجال نمی گنجد. ولی می خواهیم در این مقاله بحث نزول قرآن را از زاویه دیگری مورد دقت قرار دهیم. با فرض درست پنداشتن همه آرا، چه تنزیل و انزال را یک معنا باشد و یا اینکه مراد از «انا انزلناه فی لیله القدر» آغاز و شروع نزول قرآن در شب قدر باشد و یا نزول دفعی آن در شب قدر، و چه مراد از انزال، فرود آمدن قرآن بر قلب مبارک پیامبر(ص) باشد، می خواهیم ببینیم چه رازی در نزول قرآن در ماه مبارک رمضان نهفته است. یا به عبارت دیگر، ماه مبارک رمضان چه امتیاز و ویژگی را داراست که قرآن در آن نازل شده است؟

برای دریافت بهتر و بیشتر این موضوع دوباره به آیه شریفه توجه می کنیم که فرمود:

• «شهر رمضان الذی انزل فیه القرآن، هدی للناس و بینات من الهدی و الفرقان» (بقره / ): ماه رمضان ماهی است که در آن قرآن نازل شده است، همان که وسیله هدایت برای مردم و دارای دلایل و روش هدایت و جداکننده حق و باطل است.

آنچه در این قسمت از آیه برای ماه رمضان به عنوان امتیاز ذکر شده، این است که قرآن در آن ماه نازل شده است. قرآن کتابی است که وسیله هدایت عموم مردم است و در آن، آیات و نشانه های روشن و معالم هدایت وجود دارد که جداکننده حق و باطل است. خداوند در جای دیگر در بیان مقام قرآن چنین می فرماید:

• «الر، کتاب انزلناه الیک لتخرج الناس من الظلمات الی النور » (ابراهیم/ ): کتابی بر تو فرو فرستادیم تا مردم را از تاریکی ها به سوی نور رهنمون شوی.

و یا در جای دیگری می فرماید:

• «هو الذی ینزل علی عبده آیات بینات لیخرجکم من الظلمات الی النور» (حدید/): خداوند است که فرو می فرستد بر بنده اش آیات روشن و دلایل محکم را تا شما را از ظلمات و تاریکی ها به سوی نور رهنمون سازد.

در آیه دیگری به عموم مردم خطاب نموده است و می فرماید:

• «یا ایها الناس قد جاءکم برهان من ربکم و انزلنا الیکم نورا مبینا» (نساء/ ): ای مردم از جانب پرودگارتان برای شما برهان و دلیل آمد و ما نور روشنگر و مبین را برای شما فرو فرستادیم (تا در پرتو آن هدایت یابید).

همچنان که از آیات مذکور برمی آید، خداوند متعال از کتاب منزَل خود به عنوان وسیله هدایت، آیات روشن و برهان و نور مبین نام می برد که برای هدایت و رهیابی همه انسان ها فرود آمده است. این کتاب آسمانی می تواند همه انسان ها را از ظلمات خارج و به نور و کمال برساند اما خروج از ظلمات و رسیدن به نور شرایطی می خواهد و زمینه هایی را لازم دارد که ایجاد آن زمینه ها و فراهم آوردن این شرایط به خود انسان بستگی دارد.

هدایت ابتدایی از جانب خداوند به همگان یکسان عطا شده و حتی در عالم تکوین، هرچه لباس کینونیت بر خود پوشیده، از هدایت الهی بهره مند گشته است:

• «ربنا الذی اعطی کل شیءٍ خلقه ثم هدی» (طه/ ): پروردگار ما هر چیزی را بعد از اعطای خلقت و آفرینش، هدایت کرده است.

این هدایت عمومی در انسان به صورت افزون تر و در مرتبه ای بالاتر صورت گرفته است:

• «انا هدیناه السبیل اما شاکراً و اما کفورا » (دهر/ ): ما راه را به انسان نموده ایم (و او را به راه خود هدایت کرده ایم)، حال می خواهد شکرگذار نعمت هدایت باشد یا آنکه کفران این نعمت بکند.

پس لُبّ کلام و جان سخن اینکه هدایت به معنای «ارائه الطریق» در حق همه انسان ها روا داشته شده و بعد از این است که خداوند می خواهد، انسان با زاد و توشه اولیه، خود را به مرحله کمال برساند و چنان تعالی معنوی یابد که بتواند از آن هدایت خاص قرآنی که انبیای پیشین نیز برای آن دعوت کرده اند و حتی کتاب های آسمانی قبل از قرآن نیز قبسی از آن نور هدایت را داشته اند، بهره بگیرد. خداوند متعال در راستای همین هدایت خاصه همه انبیا را مأمور کرده و کتاب های آسمانی را فرستاده است. از جمله به موسی(ع) مأموریت داد:

• «ان اخرج قومک من الظلمات الی النور» (دهر/ ): قوم خود را از ظلمات به سوی نور رهنمون باش.

همچنین کتاب های آسمانی «تورات» و «انجیل» را نیز کتاب هدایت و نور معرفی می کند:

• «انا انزلنا التوراه فیها هدی و نور» (مائده/ ): به راستی که ما تورات که در آن هدایت و روشنایی است، نازل کردیم.

• «و اتیناه الانجیل فیه هدی و نور» (مائده/ ): و به او