فایل پاورپوینت کامل خانواده آرمانی در اندیشه امام سجاد (ع)

فایل پاورپوینت فایل پاورپوینت کامل خانواده آرمانی در اندیشه امام سجاد (ع)؛ راهکاری شایسته برای ارائه‌های موفق

اگر به‌دنبال یک فایل ارائه‌ی آماده با کیفیت بالا و طراحی حرفه‌ای هستید، فایل فایل پاورپوینت کامل خانواده آرمانی در اندیشه امام سجاد (ع) انتخابی مناسب برای شماست. این مجموعه شامل 120 اسلاید استاندارد و دقیق است که با هدف ارتقاء کیفیت ارائه‌های شما تهیه شده‌اند.

دلایل انتخاب فایل فایل پاورپوینت کامل خانواده آرمانی در اندیشه امام سجاد (ع):

• طراحی ساختارمند و چشم‌نواز: هر اسلاید با دقت بالا و توجه به اصول طراحی گرافیکی تهیه شده است تا محتوای شما به‌خوبی دیده و درک شود.
• آمادگی کامل برای ارائه: نیازی به ویرایش مجدد نیست؛ فایل فایل پاورپوینت کامل خانواده آرمانی در اندیشه امام سجاد (ع) آماده‌ی استفاده در کلاس، جلسه یا کنفرانس است.
• سازگاری کامل با پاورپوینت: نمایش صحیح اسلایدها در تمامی نسخه‌های PowerPoint بدون بهم‌ریختگی یا مشکل ظاهری تضمین شده است.

تولید شده با رویکرد حرفه‌ای:

تمامی بخش‌های فایل پاورپوینت کامل خانواده آرمانی در اندیشه امام سجاد (ع) با هدف ایجاد یک تجربه کاربری روان و بی‌نقص طراحی شده‌اند. جزئیات با دقت بالا تنظیم شده‌اند تا ارائه‌ای حرفه‌ای و تأثیرگذار داشته باشید.

توجه:

تنها نسخه رسمی فایل فایل پاورپوینت کامل خانواده آرمانی در اندیشه امام سجاد (ع) از کیفیت کامل برخوردار است. نسخه‌های غیرمجاز ممکن است شامل اشکالات طراحی باشند و توصیه نمی‌شود از آن‌ها استفاده شود.

با تهیه فایل فایل پاورپوینت کامل خانواده آرمانی در اندیشه امام سجاد (ع)، سطح ارائه‌های خود را ارتقاء دهید و مخاطبان خود را تحت تأثیر قرار دهید

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل خانواده آرمانی در اندیشه امام سجاد (ع) :

مقدّمه

خانواده یکی از مهم ترین نهادهای جامعه به شمار مـی آید و در پی پاسخ گویی به یکی از نیازهای مادی که همان نیاز جنسی است، می باشد. خـانواده قدرتمندترین کانون اثرگذاری و مـؤثرترین مـرکز برای سامان دهی اجتماع و عامل تشکل و نظام دهی به جامعه است. در دهه اخیر، تهدیدها و آسیب هایی خانواده را به چالش کشیده و پیامدهای ناگواری برای آن به بار آورده اند. نادیده گرفتن یا انکار تفاوت های طبیعی زن و مرد، گـسترش روابط آزاد جنسی، رفع محدودیت های ارتباط بین زنان و مردان در محیط های عمومی و افزایش فرزندان نامشروع، و خشونت های خانوادگی، از بارزترین تهدیدها و آسیب هایی هستند که جوامع امروزی را تهدید می کنند. این آسیب ها محصول رویکردهایی هستند که از پشـتوانه نـظریه های به ظاهر علمی برخوردارند و در حال گسترش در همه جوامع اند.

بنابراین، ارائه الگویی مطلوب از خانواده دینی، جهت تبیین منطقی و کارآمد از نظریه اسلام در زمینه خانواده، ضروری به نظر می رسد. از همین رو، ما در این نوشتار بـه ارائه الگـویی مطلوب از خانواده دینی در قالب ویژگی ها و راهکارها، از دیدگاه امام سجاد علیه السلام می پردازیم.

در این زمینه کتابی که مستقل و مستقیم به موضوع پرداخته باشد، یافت نشد؛ ولی کتاب های زیر غیرمستقیم به موضوع پرداخـته اند: در آمـدی بر نظام خانواده در اسلام، (سالاری فر، ۱۳۸۵) اسلام و جامعه شناسی خانواده، (بستان، ۱۳۸۵) اخلاق در قرآن، (مصباح، ۱۳۸۰) و خانواده در اسلام. (بستان، ۱۳۹۰)

سؤال اصلی مقاله عبارت است از: خانواده آرمانی در اندیشه امام سجاد علیه السلام، چه ویژگی ها و راهـکارهایی دارد؟

هـمچنین سـؤال های فرعی عبارت اند از:

۱- امام سجاد عـلیه السلامچه ویـژگی هایی بـرای نهاد خانواده آرمانی در سه محور ازدواج، ساختار و کارکردها بیان می کند؟

۲- براساس اندیشه امام سجاد علیه السلام، چه راهکارهایی می توان برای تحقق و استحکام خانواده مـطلوب ارائه کرد؟

بـا پاسـخ به سؤال های فوق، ویژگی ها و راهکارهای تحقق خانواده مـطلوب از دیـدگاه امام سجاد علیه السلام روشن خواهد شد.

ویژگی های خانواده آرمانی

از دیدگاه امام سجاد علیه السلام، سعادت و کمال انسان در بندگی و قرب او تـبلور مـی یابد و تـوحیدمحوری، مهم ترین ویژگی جامعه مطلوب و نهادهای تشکیل دهنده آن است. در این نوشتار، بـه برخی دیگر از ویژگی های خانواده آرمانی در اندیشه امام سجاد علیه السلام در سه محور ازدواج، ساختار خانواده و کارکردهای آن می پردازیم.

۱- ویژگی های سـنت ازدواج

ازدواج در جـامعه آرمـانی نسبت به سایر جوامع ویژگی های متمایزی دارد که ما در این نوشتار بـه بـرخی از آنها از دیدگاه امام سجاد علیه السلام اشاره می کنیم:

۱ـ۱) تقدس سنت ازدواج: از جمله عواملی که در سوق یابی به ازدواج، دوری گزیدن از جـایگزین احـتمالی، ایـجاد آمادگی های فردی و اجتماعی برای مقابله با عوارض و آسیب های احتمالی پیوند زناشویی و در نـتیجه، حـفظ و تـثبیت خانواده، نقشی تعیین کننده دارد، تلقی ارزشی از پیوند زناشویی، و به تعبیری، قداست داشتن آن است. بـه اعـتقاد صـاحب نظران، یکی از عوامل مهم سقوط جایگاه خانواده در غرب، فرایند عمومی دنیوی شدن یا تقدس زدایی بـوده اسـت که افزون بر دیگر حوزه های حیات اجتماعی، بر نهاد خانواده نیز به شـدت تـحت تـأثیر گذاشته است. در نتیجه این فرایند، ازدواج که پیش تر اقدامی مقدس و دینی تلقی می شد، رفـته رفته قـداست خود را از دست داد و به یک قرارداد مدنی صرف مبدل شد.

نهاد خانواده از منظر اسـلام، دارای جـایگاه و قـداست ویژه ای است که قابل مقایسه با هیچ نهاد دیگری نیست. حکمت قداستی که اسلام بـه خـانواده بخشیده است، ارزش گذاری معنوی بر پیوند خانوادگی، زمینه سازی برای تقویت این رابـطه، و پیـشگیری از فـروپاشی آن است.

قداست ازدواج و خانواده، سد محکمی در برابر سوءاستفاده جنسی از زن به عنوان یک کالا یا ابـزار فـروش کـالا، و در واقع مانع بردگی مدرن زن است. خطری که امروز نسل بشر را تهدید مـی کند، تـقدس زدایی از کانون خانواده است. (محمدی ری شهری، ۱۳۸۹، ص ۱۱ـ۱۲)

اسلام کوشیده است نگاه قدسی به ازدواج را در میان مردم گسترش دهد. ایـن مـدعا، از تعبیرهای روایات اسلامی با دلالت های صریح یا تلویحی استفاده می شود. نمونه های زیـر، رویـکرد ارزشی و قدسی اسلام به خانواده را منعکس مـی سازند: امـام سـجاد علیه السلام فرمودند: «هرکس برای رضا و خشنودی خـداوند ازدواج کند و با خویشان خود صله رحم نماید، خداوند او را در قیامت مفتخر و سربلند می کند.» (طـبرسی، ۱۳۸۵ق، ص ۱۶۶)

ازدواج، از نـظر حقوقی کاری جایز است؛ امـا از دیـدگاه اسلام، افـزون بـر ایـنکه مستحب است، می تواند وجوب هم داشـته و دارای ارزش اخلاقی باشد و در نهایت، موجب کمال نفسانی انسان نیز بشود. امام سـجاد عـلیه السلام با تأکید بر نقش نیت در کـار اخلاقی، تشکیل خانواده بـا نـیت الهی را سربلندی و رسیدن به سـعادت در آخـرت معرفی می کند. این امر بر ارزش اخلاقی ازدواج دلالت می کند. ازدواج صرفا پدیده ای دنیوی نیست، بلکه مـی تواند مـوجب تکامل و نزدیکی انسان به خـداوند بـاشد.

ایـن دیدگاه در مقابل نـگرشی اسـت که رشد معنوی را در دوری از ازدواج مـی جوید. اگـر در آموزه های اسلام به افراد سفارش می شود که پیش از اقدام به ازدواج، برای انتخاب همسر و انـجام مـراسم در مراحل بعدی، رفتارهای خود را با نـماز، دعـا و توکل بـر خـدا هـمراه کنند، به این دلیـل است که به ازدواج رنگ و بوی معنویت دهند و به آن تقدس بخشند تا بتوانند زمینه تکامل انسانی را فـراهم آورنـد. (سالاری فر، ۱۳۸۵، ص ۳۴)

۱ـ۲) انتخاب آگاهانه: یکی دیگر از مـهم ترین ویـژگی های ازدواج در نـهاد خـانواده کـه نقشی بسیار تـعیین کننده در سـرنوشت خانواده دارد، انتخاب آگاهانه همسر است. کارشناسان امور خانواده بر این باورند که بسیاری از مشکلات و اختلالات خـانوادگی، در ضـعف مـجاری اطلاع رسانی، شتاب زدگی و عدم انجام مطالعات دقیق در مـرحله گـزینش، اعـتماد بـی مورد بـه اظـهارنظرهای واسطه ها و اطرافیان، جدی نگرفتن برخی نقاط ضعف مهم یا توجیه آنها، کم توجهی به اوصاف بایسته، و در مواردی فریب کاری و اغفال آگاهانه ریشه دارد.

در هر جامعه ای، شیوه های کم وبیش مرسومی متناسب بـا شرایط فرهنگی، ضرورت های عصری و حساسیت های محیطی برای عبور از این مرحله وجود دارد که افراد آن جامعه به فراخور حال، در فرایند انتخاب همسر از آنها سود می جویند؛ برای مثال، بسیاری از جوانان امروزی در غرب، بـه شـیوه هم خانگی روی آورده اند و آن را دوره ای آزمایشی و مقدماتی برای ورود به ازدواج تلقی می کنند. (اچ ترنر، ۱۳۷۸، ص ۲۶۹)

به هرحال، معرفی شیوه های مناسب و کارآمد، و بی اعتبار ساختن شیوه هایی که از درصد اطمینان کمی برخوردارند، احتمال دست یابی به انتخاب درست و مـصونیت از گـرفتار شدن به برخی پیامدهای ناگوار را تا حد قابل توجهی افزایش خواهد داد.

نظام حقوقی اسلام، تحقیق از مجاری مختلف، گفت وگوی مستقیم دوطرف و دیگر راه های احـتمالی را کـه موجب شناخت هرچه بیشتر افـراد خـواهان زناشویی نسبت به یکدیگر می شود، به صورت مشروط و با رعایت حدود و ضوابط خاص، مجاز شمرده است. اسلام حتی اقدام هایی مانند ملاقات حضوری به منظور آگـاهی یـافتن از خصوصیات فیزیکی طرف مـقابل را تـجویز یا بدان ترغیب نموده است. (بستان، ۱۳۸۵، ص ۱۷۳ـ۱۷۴)

امام سجاد علیه السلام فرمودند: «هرکه خواهد زن بگیرد، از موی او نیز بپرسد، همان گونه که از زیبایی اش می پرسد؛ که موی یکی از دو قسمت زیبایی است.» (طبرسی، ۱۳۷۰، ص ۲۰۰)

در آموزه های دینی، بـا تـأکید فراوان بر به کارگیری عقلانیت و پرهیز از غلبه احساسات در زمان انتخاب همسر، زمینه پشیمانی بعد از ازدواج را از بین برده است.

۱ـ۳) همسان همسری: یکی دیگر از ویژگی های مهمی که مورد توجه کارشناسان مسائل خانواده در حوزه جامعه شناسی در مـرحله ازدواج و تشکیل خـانواده قرار گرفته، «همسان همسری» است. از مجموع دیدگاه های ارائه شده، چنین استنباط می شود که همسانی زوج در ویژگی های شخصیتی، موقعیت تحصیلی، مـوقعیت خانوادگی و شرایط سنی و فرهنگی، بقا و استحکام زندگی مشترکشان را تا حد زیـاد تـضمین خـواهد کرد، و ناهمسان همسری میان دو همسر، سرچشمه کشمکش های خانوادگی است. (ساروخانی، ۱۳۸۰، ص ۴۱)

از مهم ترین انواع همسانی زوج که در موفقیت زندگی مـشترک نـقشی اساسی ایفا می کند، همسانی فرهنگی آنان است که گونه های مختلف اشتراک در زبان، دیـن، مـلیت، نـظام ارزشی، بینش ها و باورها را شامل می شود. بدون شک، همسان همسری، شرط لازم در هم زیستی بی دغدغه انسان ها و محوری ترین نقطه وفـاق و همبستگی آنهاست و این به دلیل تأثیر آن بر جلب محبت متقابل، کاهش سوءتفاهم ها و حـل آسان تر مشکلات احتمالی، و در نـتیجه رسـیدن خانواده به آرامش است. از سوی دیگر، فقدان زمینه مشترک، امکان برقراری ارتباط مثبت را دشوار می سازد و افراد را به صورت جزیره های مجزا و مستقل از یکدیگر درمی آورد. (بستان، ۱۳۸۵، ص ۱۹۵)

در اسلام، بر اصل همسان همسری به عنوان معیار همسرگزینی و ضـامن انسجام خانواده، در ذیل عنوان «کفویت» تأکید شده است؛ اما دیدگاه ارزشی اسلام، تعریف خاصی از کفویت زن و شوهر ارائه داده است. به موجب این تعریف، با برخی جنبه های همسان همسری (همسانی دینی، ایمانی و اخلاقی) برخورد ایـجابی، و بـا برخی از جنبه های دیگر آن (همسانی نژادی، قومی و طبقاتی) برخورد سلبی صورت گرفته است.

اگر همسانی ایمانی و اخلاقی همسران، به درستی رعایت شود، احتمال بروز آسیب های ناشی از ناهمسانی نژادی، قومی و طبقاتی زنـ وشوهر بـه شدت کاهش می یابد.

زراره از امام محمدباقر علیه السلام نقل می کند که: پدرش، امام سجاد علیه السلام در یکی از سفرهایش به مکه، زنی را از خانواده ای بی بضاعت خواستگاری کرد و بعد از آن، او را برای خود تزویج نمود. یکی از همراهان حـضرت بـه محض آگاهی از این امر، بسیار ناراحت شد که چرا حضرت چنین زن بی بضاعتی را انتخاب کرده است. وی به تفحص و تحقیق پرداخت تا بداند که این زن کیست و از چه خانواده ای است و چون به ایـن نـتیجه رسـید که زن از خانواده ای گمنام و بی بضاعت اسـت، فـورا بـه محضر مبارک امام سجّاد علیه السلام آمد و پس از اظهار ارادت، عرض کرد: یابن رسول اللّه! من فدای شما گردم؛ این چه کاری بود کـه کردید؟ چـرا بـا چنین زن بی بضاعتی، از چنین خانواده ای ازدواج کردید که هیچ شـهرت و ثـروتی ندارد. این امر حتی برای مردم نیز مسئله انگیز شده است.

امام سجاد علیه السلام فرمودند: «من گمان می کردم که تـو شـخصی خـوش فکر و نیک سیرت هستی. خداوند متعال به وسیله دین مبین اسلام تـمام این افکار ـ خرافی و بی محتوا ـ را محکوم و باطل گردانده، و این نوع سرزنش ها و خیالات را ناپسند و زشت شمرده است.» آنچه در انتخاب هـمسر بـرای ازدواج و زندگی مهم است، ایمان و تقواست و آنچه امروز مردم به آن می اندیشند، افـکار جـاهلیت است و ارزشی نخواهد داشت. (اهوازی، ۱۴۱۲ق، ص ۴۵)

۲- ویژگی های ساختاری نهاد خانواده

مجموعه پایگاه ها و نقش ها که خاصیت تقسیم اجـتماعی کـار را نـشان می دهند، بستری می شوند تا براساس آن، روابط اجتماعی نسبتاپایدار حاصل شودکه آن را ساختار می گویند.

پذیـرفتن مـجموعه ای از نـقش ها در نهاد خانواده که در برهه ای خاص، سیری نسبتا پایدار از روابط متقابل اجتماعی را به وجود می آورند، ساختار خـانواده را شـکل مـی دهد.

در این قسمت، به بررسی برخی از ویژگی های ساختاری این نهاد در اندیشه امام سجاد علیه السلام مـی پردازیم:

۲ـ۱) سـرپرستی مرد: از نظر حقوقی، خانواده به عنوان یک واحد اجتماعی، همانند هر اجتماع دیگر، نیاز به یک سرپرست دارد و از آنجا که اسـلام خـانواده را اسـاس جامعه می داند، توجه فراوانی به پی ریزی درست بنیان خانواده دارد تا از این رهگذر، استحکام و سـلامت جـامعه را تضمین کند.

اسلام در عین توجه بسیار به گسترش و تعمیق عواطف در میان اعضای خـانواده و طـرح آن بـه عنوان یک اصل حاکم بر رفتار خانوادگی، اصل سرپرستی مرد بر نهاد خانواده را مطرح می کند تـا در مـواردی که مشکلات خانوادگی، از طریق برخوردهای عاطفی برطرف نمی شود، از طریق این اصل بـرطرف شـود.

در انـدیشه امام سجاد علیه السلام، مدیریت خانواده به شوهر اعطا شده است: «و اگرچه حق تو بر عـهده او (زن) سـخت تر و فـرمان پذیری از تو در آنچه دوست می داری و ناپسند می شماری ـ تا جایی که گناه نباشد ـ بـر او لازم تر است.» (حرانی، ۱۴۰۴ق، ص ۲۶۲)

البته، سرپرستی مرد در خانواده، به معنای مطلق بودن فرمانروایی او در محیط خانواده نیست که به دلخـواه فـرمان دهد و زن همانند برده ای مطیع و تسلیم او باشد.

بنابراین، همان گونه که برای تحکیم بـنیاد خـانواده، وجود یک سرپرست، ضروری است و بدون آن، خـانواده بـه سـستی و تزلزل می گراید، خودسری ها، خودکامگی ها، خودمحوری ها و اعمال زور و قـدرت بـی جا نیز بنیاد خانواده را متزلزل خواهد کرد. اسلام کوشیده است از طریق تلفیق قدرت بـا ویـژگی های اخلاقی ای همچون فروتنی، مهرورزی و گـذشت، رابـطه زن و شوهر را تـا جـایی کـه امکان دارد، تلطیف کند و از تبدیل شدن آن بـه یک رابطه زورمدارانه جلوگیری نماید.

امام سجاد علیه السلام فرمودند: «اگرچه حق تـو (شـوهر) بر عهده او سخت تر و فرمان پذیری از تو در آنـچه دوست می داری و ناپسند مـی شماری ـ تـا جایی که گناه نباشد ـ بـر او لازم تر است، ولی زن نیز حق مهرورزی و همدمی دارد و حق دارد که آرامشش در برآوردن لذتی که در انجامش نـاگزیر اسـت، فراهم شود. (حرانی، ۱۴۰۴ق)

در این روایـت امـام سـجاد علیه السلام، در راستای مـحدودسازی قـدرت مردان، توسل به شـیوه های تـربیتی و اخلاقی را اولویت خود قرار داده است و بعد از توصیه به اطاعت زن از شوهر خود، مهرورزی و همدلی بـا زن را حق وی بیان می فرماید و از این طریق بـه تـلفیق قدرت بـا آمـوزه های اخـلاقی می پردازد و از آسیب های احتمالی قـدرت برای مرد جلوگیری می کند و بدین گونه الگویی مطلوب از مدیریت در این نهاد مقدس ترسیم می نمایند.

۲ـ۲) آگاهی و پذیـرش نـقش ها: از دیگر زمینه ها و عوامل بسیار مؤثر بـر وضـعیت خـانواده، ارائه آگـاهی ها و آمـوزش های لازم به دختران و پسـران جـهت احراز موقعیت همسری، و در مرحله بعد، موقعیت پدر و مادری نسبت به فرزندان، و ایفای نقش های متناسب با این مـوقعیت هاست. تـردیدی نـیست که موفقیت روابط خانوادگی، تا حدود زیـاد بـه بـرخورداری هـریک از هـمسران از پاره ای آگاهی ها و مهارت های مرتبط با نقش های زن و شوهری یا پدر و مادری بستگی دارد. آشنایی با جهات مثبت و منفی زناشویی، یکی از لوازم مهم ورود به این رابطه است. زن و مردی که به ازدواج تصمیم دارند، بـاید بدانند که زناشویی از سویی نویدبخش است و از سوی دیگر، مسئولیت ها و وظایف جدیدی را ایجاد می کند. (بستان، ۱۳۸۵، ص ۱۸۸)

۲ـ۲ـ۱) نقش عاطفی همسران: نقش عاطفی همسر به مجموعه وظایف و انتظاراتی الزامی یا ترجیحی اشاره دارد که بـرای فـرد در بُعد ارضای نیازهای عاطفی همسرش، تعیین شده است.

یکی از نیرومندترین عوامل دوام و رشد خانواده، عاطفه و محبت اعضای خانواده به یکدیگر است. بنابراین، به حکم عقل، اگر زندگی خانوادگی، ضرورت داشـته بـاشد. بهترین عامل برای استحکام و بقای آن، برانگیختن عواطف متقابل افراد خانواده نسبت به یکدیگر است.

تقویت عواطف، تأمین بهتر مصالح خانواده را به دنبال دارد؛ زیـرا وقـتی انسان کسی را دوست می دارد، تـلاش مـی کند تا مصالح او تأمین شود و در هرجا که عواطف متقابل وجود دارد، همه افراد سعی در پیشرفت یکدیگر دارند. آنچه انسان را از این همدلی و همیاری بازمی دارد، خودخواهی و خودمحوری افـراد اسـت که به اساس خـانواده لطـمه می زند و بنیاد آن را سست و متزلزل می سازد. (مصباح، ۱۳۸۰، ج ۳، ص ۷۳ـ۷۴)

زن و مرد با توجه به تفاوت هایی که در آفرینش دارند، از طریق برآورده کردن نیازهای غریزی و روانی یکدیگر و در کنار هم قرار گرفتن، احساس آرامش می کنند. (طباطبائی، ۱۳۷۴، ج ۱۶، ص ۲۴۹)

الف) نـقش عـاطفی زن: امام سجاد علیه السلام در رساله حقوق، بر نقش عاطفی زن در قبال شوهر اشاره می کند: «و اما حق همسرت ـ که با پیوند زناشویی زیردست تو شده ـ این است که بدانی خدای عزوجل او را مایه آرامـش و راحـتی تو سـاخته است.» (حرانی، ۱۴۰۴ق)

در روایت دیگری امام سجاد علیه السلام می فرمایند: «هر کس برای او (مؤمن) همسری تزویج کند که مـوجب انس و آرامی دل او شود، خداوند در قبر کسی را که به صورت محبوب ترین بـستگان اوسـت، بـا وی مأنوس می سازد. » (صدوق، ۱۴۰۶ق، ص ۱۴۶)

در متن عربی روایت، ضمیر مذکر در واژه «یسکن» به مرد برمی گردد؛ یعنی مرد بدون آفرینش زن آرامـش نـدارد و نیازمند انیس است. ضمیر «الیها» نیز نیز به زوجه، یعنی زن برمی گردد و مفاد آن چـنین مـی شود کـه گرایش انسی مرد، به زن است و بدون آن مأنوس نیست و با وی انس گرفته و آرام می شود.

در این سـخن امام سجاد علیه السلام نیز به وجود آرامشگر زن در خانواده اشاره شده و بر توجه بـه این ویژگی در هنگام انـتخاب هـمسر تأکید شده است. آرامش زن در خانه موجب آرامش و آسایش خانواده می شود و قوه محرکه اعضای خانواده در داشتن روحیه ای شاداب و سرزنده و ابراز محبت میان آنهاست.

ب) نقش عاطفی شوهر: در اندیشه امام سجاد علیه السلام گزاره هایی را مـی بینیم که از آنها لزوم توجه شوهران به ارضای نیازهای عاطفی همسرانشان استفاده می شود. در این بخش، به برخی از این روایات که بر رفتار شایسته شوهر با همسرش و برخورد محترمانه و محبت آمیز با وی دلالت دارند، اشاره کـرده، آنـها را بر حسب چند محور ذیل تفکیک می کنیم:

۱- نیکو سخن گفتن: زن و شوهر در محیط خانواده باید علاوه بر محتوای کلام، در انتخاب قالب آن نیز دقت کافی را داشته باشند تا اثرش بر دیـگری پایـدار و پردوام باشد.

امام سجاد علیه السلام فرمودند: «گفتار نیک، فرد را نزد خانواده محبوب نماید.» (صدوق، ۱۳۶۲ق، ج ۱، ص ۳۱۷ )

۲- احترام: انسان به صورت فطری دارای کرامت و حرمت است و به همین دلیل باید از احترام برخوردار بوده، از تحقیر بـه دور بـاشد. امام سجاد علیه السلاماحترام به زن در محیط خانواده را یکی از حقوق زن بیان می فرماید که رعایت آن می تواند نقش مهمی در تحکیم روابط بین همسران داشته باشد.

آن حضرت می فرمایند: «و اما حق زن و همسر آن است کـه احـترامش کـنی.» (طبرسی، ۱۳۷۰، ص ۴۲۱)

۲ـ۲ـ۲) نقش جنسی همسران: نـقش جـنسی هـمسر، به مجموعه وظایف و انتظارات الزامی یا ترجیحی اشاره دارد که برای هر فرد در بعد نیازهای جنسی مقرر شده است.

غریزه جنسی، کـشش و جـاذبه ای اسـت که دو جنس مخالف را به هم نزدیک می کند و بـاعث تـشکیل خانواده می شود. در نظام آفرینش، با رفع نیاز جنسی، نیاز عاطفی انسان تأمین می شود و در نتیجه انسان می تواند به آرامش و سـکونی کـه بـه زوجین وعده داده شده است، دست یابد. این واقعیت وقتی تـحقق می یابد که زن و شوهر، هریک با آگاهی کامل به نقش جنسی خود و با میل و رغبت و آمادگی های کامل، به آن بـپردازند. (رشـیدپور، ۱۳۸۸، ص ۱۶۸) بـدیهی است محیط خانواده مناسب ترین محیط برآورده کردن این نیازهاست؛ زیرا چـنان که ایـور موریش نیز تأکید کرده است: «هرچند واضح است که می توان این نیازها را در خارج از نهاد خانواده و ازدواج بـرآورده کـرد، ولی ایـن نکته نیز واضح است که ارضای کاملاً نامحدود خواسته های جنسی، به فـروپاشی نـظام جـامعه و مناسبات آن منجر می شود.» (موریش، ۱۳۷۳، ص ۱۷۲)

الف) نقش جنسی زن: نقش جنسی زن در قبال شوهر که در منابع فـقهی تـحت عـنوان حق تمکین بررسی می شود به این معناست که زن باید امکان بهره گیری جنسی را بـرای شـوهرش، بدون هیچ گونه محدودیتی فراهم کند.

امام سجاد علیه السلام درباره نقش جنسی زن می فرمایند: «اگـرچه حـق تـو (شوهر) بر عهده او (زن) سخت تر و فرمان پذیری از تو در آنچه دوست می داری و ناپسند می شماری ـ تا جایی کـه گـناه نباشد ـ بر او لازم تر است.» (حرانی، ۱۴۰۴ق، ص ۲۶۲)

تأمین نیازهای مرد و تمکین از خواسته های مرد، یکی از حـقوق مـرد بـر زن بیان شده است. بدون شک، نیاز جنسی یکی از اساسی ترین نیازهای مرد شمرده می شود.

ب) نقش جـنسی شوهر: امـام سجاد علیه السلام یکی دیگر از نقش های مرد در خانواده را نقش جنسی می داند که ایـفای مـناسب ایـن نقش، تأثیر بسزایی در تحکیم نهاد خانواده دارد.

امام سجاد علیه السلام درباره نقش جنسی شوهر می فرمایند: «زن حق دارد کـه آرامـشش در بـرآوردن لذتی که در انجام آن ناگزیر است، فراهم شود.» (همان)

آن حضرت اشباع غـریزه جـنسی و لذت بردن از یکدیگر را عامل و محور مهم سکون و آرامش در نهاد خانواده معرفی می کند. این سخن حضرت، به تـوجه خـاص مرد به میل جنسی زن اشاره دارد و آرامشگری زن را منوط به اشباع درست غریزه جـنسی اش مـی داند. عدم ارضای این نیاز موجب تنش و عـصبیت، و در نـتیجه بـروز درگیری های فراوان می شود. توصیه ها و آموزه های فراوان دیـن اسـلام درباره نحوه اشباع غریزه جنسی نشان از اهمیت این غریزه و نقش کلیدی آن در تحکیم پایـه های کـانون خانواده دارد. نقش ارضای جنسی و عـاطفی زن و شـوهر در کاهش کـجروی های اجـتماعی، بـه ویژه تخلفات جنسی، امری است که بـه اسـتدلال چندانی نیاز ندارد.

۲ـ۲ـ۳) نقش پدری ومادری: نقش پدری و مادری به مجموعه وظایف و انتظارات الزامـی یـا ترجیحی اشاره دارد که برای هریک از والدیـن نسبت به فرزندان خـود مـقرر شده است.

بعد از زن و شوهر، فـرزندان رکـن سوم خانواده را تشکیل می دهند. با تولد فرزندان، روابط و نقش های جدیدی در درون خانواده شکل مـی گیرد کـه هدایت و سازمان دهی آنها نقش بـسیار مـهمی در تـحقق اهداف خانواده مـطلوب دارد. بـرعکس، بی توجهی به آنها نـه تنه