بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل نگاهی به شکل گیری شبکه ملی اطلاعات :

رهبر انقلاب اسلامی در ارتباط تصویری با جلسه هیئت دولت در تاریخ (//) بار دیگر اهمیت فضای مجازی و نقش شبکه ملی اطلاعات برای مدیریت این فضا را گوشزد کرده و فرمودند: «بنده روی مسئله ی شبکه ی ملّی اطّلاعات این همه تأکید میکنم. این شورای عالی فضای مجازی و مرکز ملّی فضای مجازی که تشکیل داده ایم و بنده اصرار داشتم و دارم که این [شورا] تشکیل بشود و رؤسای محترم در آن شرکت کنند و تصمیم گیری کنند و اجرا کنند، به خاطر اهمّیّت این مسئله است؛ نمیشود این مسئله را رها کرد. و من میبینم که آن اهتمام لازم به خرج داده نمیشود.»

چیستی شبکه ملی اطلاعات و کاربردهای آن

در دو دهه ی گذشته و به خصوص در دهه ی اخیر بحث فضای مجازی خیلی شتاب گرفته، تحولاتش خیلی بیشتر شده و آثارش فراگیرتر شده است. یک زمانی فقط یک سری اطلاعات در کامپیوترها بود، ولی بعداً باهم شبکه شدند و از این طریق خدمت دادن به جامعه شروع شد و این روند به همین شکل توسعه پیدا کرد. این روند توسعه به نحوی شد که فضای مجازی در همه ی عرصه های اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و راهبردی روزبه روز تأثیرگذارتر باشد. زمانی جامعه دو فضایی گفته می شد، یعنی یک فضای مجازی و یک فضای واقعی، امّا حضرت آقا در بیانات اخیرشان فرمودند: «همه ی این ها حقیقی شده»، یعنی امتزاج این ها آن قدر درهم تنیده است که در تمام زیرساخت های فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی که در فضای واقعی بود، در فضای مجازی امتداد پیدا کرده و این یعنی یکپارچگی تا حدود زیادی اتفاق افتاده است.

در نتیجه، حکمرانی کشور که تا الان در حوزه ی حقیقی تعریف شده، باید به حوزه فضای مجازی امتداد پیدا کند. اعمال حاکمیت و سیاست های نظام که در حوزه ی واقعی تعریف شده بود، حالا باید به حوزه ی فضای مجازی امتداد پیدا کند. این موضوع خودش یک بحث مفصلی است. حاکمیت و حکمرانی که دو لفظ مختلف اند در عصر امروز که مبتنی بر فضای مجازی است، در حال شکل گیری است. کشورهای متعددی نیز با ورود به این حوزه، سیاستگذاری ها و فرآیندهای کاری خودشان را تدوین کردند.

در حکم اوّل حضرت آقا در اسفند ابلاغ فرمودند که در رابطه با تشکیل شورای عالی فضای مجازی برای استفاده از فرصت ها و صیانت ناشی از آسیب های فضای مجازی تشکیلاتی به نام شورای عالی فضای مجازی برای هماهنگی و تصمیم گیری در حوزه ی این فضا ایجاد شود. این به نوعی ایجاد نظام حکمرانی در کشور بود. در حکم شهریور سال هم ایشان این را تقویت کردند. حضرت آقا ضمن تأکید بر اهمیت کار شورای عالی فضای مجازی و مرکز ملی فضای مجازی فرمودند که: «باید در شورا به نحوی برنامه ریزی کنیم که کشور قدرت سایبری اش در حد قدرت های تأثیرگذار جهانی بشود.» این دیدگاه کلی است. حالا این اگر بخواهد پیاده شود چه معنی دارد؟ این سیاست و فرمان کلی چه مسیری دارد؟

البته در فضای مجازی بحث های گوناگونی مطرح است، ولی تمام بخش های سیاسی، اقتصادی، حتی راهبردی و غیره، روی زیرساختی ایجاد می شود و آن زیرساخت «شبکه ی ملی اطلاعات» است. بنابراین زیربنای اصلی فضای مجازی شبکه ی ملی اطلاعات خواهد بود. به عبارت دیگر اگر ما این زیربنای اصلی را نداشته باشیم، کاربردهایی که در حوزه های مختلف باید به جامعه خدمت بدهد یا اعمال حاکمیت کند، روی زیرساخت خارجی شکل خواهد گرفت. یعنی حاکمیت ما در فضای مجازی روی زیرساخت خارجی قرار می گیرد که چیز نامربوطی است. این اصلی ترین دلیل برای ایجاد شبکه ی ملی اطلاعات است. اگر این شبکه تشکیل شود حاکمیت ما در حوزه ی فضای مجازی، مستقل و در داخل کشور ایجاد می شود، و اگر تشکیل نشود این حاکمیت از دست ما می رود و در حوزه های اقتصادی و اجتماعی به دست خارجی ها می افتد. کمااینکه الان شما این ها را می بینید. بنابراین هرچه تأخیر در ایجاد زیرساخت فضای مجازی کشور باشد بیشتر ضرر می کنیم.

ایده اوّلیه ایجاد شبکه ملی اطلاعات

از دو دهه ی پیش این بحث در کل دنیا مطرح بوده و از همان زمان کشورهای مختلف راه های خاص خودشان را طراحی کردند و جلو می برند. در ایران فکر می کنم حول وحوش سال بود که یکی از معاونان وقت وزارت ارتباطات این ایده را به صورت یک طرح کلی مطرح کردند و به مجلس هم ارائه دادند و مسیری را شروع کردند. البته در ابتدا نه تحت عنوان شبکه ی ملی اطلاعات، بلکه این طرح تحت عنوان شبکه ی ملی اینترنت پیگیری شد. بعد که معلوم شد اینترنت یک امکان بین المللی است و ما باید در داخل فقط زیرساخت و سرویس های مرتبط با آن را ایجاد کنیم. به مرور در برنامه ی پنجم هم این قضیه تحت عنوان شبکه ی ملی اطلاعات مطرح شد، ولی در آن زمان صرفاً تعریفی از آن ارائه شد.

وقتی که مسئولیت دبیری شورای عالی فضای مجازی به بنده سپرده شد، ما یک تعریف مشخص به علاوه ی الزامات آن، طراحی کردیم و در جلسه ی پانزدهم شورای عالی فضای مجازی با اکثریت مطلق اعضایی که در جلسه بودند به تصویب رسید. ما موظف بودیم که مصوبات شورای عالی را جهت استحضار خدمت حضرت آقا بفرستیم که اگر ایشان نظر خاصی دارند بفرمایند. شاید تنها مصوبه ای که در طول این نه سال حضرت آقا روی آن دستور دادند و پی نوشت فرمودند همین مصوبه بود. ایشان نوشتند: «مصوبه ی خوبی است، خبر اجرایی شدنش را به من بدهید». از این نظر که ایشان مطالبه می کنند، این یک مصوبه ی بسیار مهمی است. یعنی اگر ما شبکه ی ملی اطلاعات داشته باشیم، فضای مجازی مستقل برای خودمان خواهد بود. البته طرح های مهم دیگری هم در پیوست اوّل حکم حضرت آقا بود، ولی شاید خیلی هایش اجرا نشدند یا کم وبیش اجرا شده باشند. البته از همان موقع که آن شش بند به عنوان الزامات فضای مجازی در دی ماه مصوب شد، آن ها را یک مقدار دقیق تر تفصیل دادیم. بعد از من هم، وقتی آقای دکتر فیروزآبادی دبیر شورای عالی شدند، در تابستان سند دیگری دوباره درباره ی شبکه ی ملی اطلاعات به نام «سند تبیین الزامات شبکه ی ملی اطلاعات» تصویب شد که آن هم سند بسیار مهمی است و این ها مرجع ما هستند.

یکی از دلایلی که این مسئله نتوانست خوب جلو برود، این است که روی آن نظارت ملی، نظارت مرکز ملی فضای مجازی اعمال نشد. الان هم اعمال نمی شود. این مسئله تا الان هم ادامه دارد. هیچ کارش هم نمی شود کرد، مگر اینکه براساس قانون تخصیصی