فایل پاورپوینت کامل کیفیت سنجی و تحلیل کارآمدی بازگشت عیسی علیهم السلام از منظر عهدین و منابع اسلامی

تحولی در ارائه‌ها با فایل پاورپوینت کامل کیفیت سنجی و تحلیل کارآمدی بازگشت عیسی علیهم السلام از منظر عهدین و منابع اسلامی!

اگر به دنبال یک روش ساده اما حرفه‌ای برای ارائه‌ی مطالب خود هستید، فایل پاورپوینت کامل کیفیت سنجی و تحلیل کارآمدی بازگشت عیسی علیهم السلام از منظر عهدین و منابع اسلامی بهترین انتخاب شما خواهد بود. فایل پاورپوینت کامل کیفیت سنجی و تحلیل کارآمدی بازگشت عیسی علیهم السلام از منظر عهدین و منابع اسلامی از پایه بر اساس اصول طراحی مدرن ساخته شده و تضمین می‌کند که اسلایدهای شما جذاب، منظم و آماده‌ی استفاده باشند.

فایل پاورپوینت کامل کیفیت سنجی و تحلیل کارآمدی بازگشت عیسی علیهم السلام از منظر عهدین و منابع اسلامی شامل 120 اسلاید است که با ترکیب بصری زیبا و چیدمانی حرفه‌ای، ارائه‌ی شما را به سطحی بالاتر می‌برد.

چرا باید از فایل پاورپوینت کامل کیفیت سنجی و تحلیل کارآمدی بازگشت عیسی علیهم السلام از منظر عهدین و منابع اسلامی استفاده کنید؟

✔ طراحی حرفه‌ای: هر اسلاید فایل پاورپوینت کامل کیفیت سنجی و تحلیل کارآمدی بازگشت عیسی علیهم السلام از منظر عهدین و منابع اسلامی با دقت بالا تنظیم شده تا بیشترین تأثیر را روی مخاطبان بگذارد.

✔ صرفه‌جویی در زمان: نیازی نیست ساعت‌ها وقت خود را برای طراحی پاورپوینت بگذارید، همه چیز آماده است.

✔ استفاده‌ی آسان: بدون نیاز به ویرایش‌های پیچیده، کافی است فایل را باز کنید و ارائه دهید.

✔ فایل پاورپوینت کامل کیفیت سنجی و تحلیل کارآمدی بازگشت عیسی علیهم السلام از منظر عهدین و منابع اسلامی قابل استفاده در هر محیطی: چه در دانشگاه، چه در جلسات کاری، فایل پاورپوینت کامل کیفیت سنجی و تحلیل کارآمدی بازگشت عیسی علیهم السلام از منظر عهدین و منابع اسلامی حرفه‌ای نیاز شما را کاملاً برآورده خواهد کرد.

متمایز باشید!

دیگر نگران بهم‌ریختگی یا طراحی‌های غیرحرفه‌ای نباشید. فایل پاورپوینت کامل کیفیت سنجی و تحلیل کارآمدی بازگشت عیسی علیهم السلام از منظر عهدین و منابع اسلامی به شما این امکان را می‌دهد که بدون دغدغه روی محتوای خود تمرکز کنید و ارائه‌ای تأثیرگذار داشته باشید.

همین حالا دریافت کنید و تجربه‌ای متفاوت از ارائه‌های حرفه‌ای را داشته باشید!

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل کیفیت سنجی و تحلیل کارآمدی بازگشت عیسی علیهم السلام از منظر عهدین و منابع اسلامی :

طرح مسئله

موضوع نجات جامعه بشری از ظلم و ستم از مهم ترین موضوعات مطرح شده در ادیان مختلف و نحله های فکری است. رها شدن از اوضاع نامطبوع و نامطلوب موجود و امید به آینده از دیر زمان، ذهن و ضمیر بسیاری از انسان ها را به خود مشغول کرده و البته هر گروه و نحله دینی و غیر دینی با توجه به نگرش ها و مبانی خاص خود در این وادی گام نهاده اند. در این میان رجعت از موضوعات چالش برانگیز است که در آیات و روایات و کتب مختلف بدان پرداخته شده است. در اندیشه های موعودگرایی، چه در باور های مسلمانان و چه در اعتقادات مسیحیان و چه در معارف دینی یهودیان، نقش حضرت عیسی(ع)، پر رنگ و قابل توجه است. اصل باور به بازگشت حضرت عیسی(ع) ونقش موثر ایشان درسعادت بخشی بشر، مورد اتفاق آراء ادیان ابراهیمی است، لکن در جایگاه و مقام حقوقی ایشان میان پیروان این ادیان، اختلافات فراوانی دیده می شود. از یک منظر، اختلاف در میان اهل کتاب و مسلمانان مطرح است، که اهل کتاب حضرت عیسی(ع) را به عنوان رهبر و منجی جهانی می دانند، ولی مسلمانان ایشان را به عنوان معاون و دستیار حضرت مهدی(عج) دانسته به طوری که امر پیشبرد نهضت جهانی و تشکیل حکومت جهانی مهدوی با یاری این پیامبر بزرگوار امکان پذیر می شود.

از منظری دیگر، اختلاف در میان اهل کتاب مطرح است. یهودیان به عیسی(ع) که برای اولین بار از آسمان فرود آمده و بنی اسرائیل را به سعادت می رساند، اعتقاد دارند، ولی مسیحیان در انتظار رجعت عیسی به مثابه “داور جهان” که برای دومین بار به میان بشر آمده و بشر را به سعادت رهنمون می شود اذعان دارند.

اعتقاد پیروان ادیان ابراهیمی (یعنی یهودیت، مسیحیت و اسلام)، پیرامون آمدن حضرت عیسی در آخرالزمان، دست مایه مناسبی برای زمینه سازی اتحاد و هم بستگی میان باورمندان به ادیان ابراهیمی است. نزدیک بودن دیدگاه دو دین مسیحیت و اسلام، زمینه بهتری برای رفع موانع وحدت فراهم می آورد. با وجود اذعان جرارد آنتونی مسیحی در مقاله مهدی، مسیح، ضد مسیح و خشونت مقدس، مبنی بر همکاری حضرت مهدی(عج) و حضرت عیسی(ع) برای ایجاد حکومت هزارساله و جهاد علیه ضد مسیح و مکافات آخرالزمانی، بارقه های وحدت هر چه بیشتر میان ادیان اسلام و مسیح شدت می یابد.

بحث از منجی در عهدین، ابتدا به دین یهود برمی گردد که در آن منجی با عنوان ماشیح آمده و آن را از نسل حضرت داوود معرفی می کند (مزمور ۱۸: ۵۱) در میان ادیان مسیح و اسلام، منجی، جایگاه خاص خود را دارد به طوری که فرهنگ انتظار در این ادیان نسل به نسل منتقل شده است (هاکس، ۱۳۸۳: ۸۰۶). کتب زیادی در باب مهدویت نگاشته شده است، لکن بحث از جایگاه عیسی در آخرالزمان، چرایی بازگشت و کیفیت سنجی آن و همچنین ابعاد کارآمدی ایشان نیازمند کاوشی جامع است. با توجه به تأثیر این گونه پژوهش ها بر ایجاد وحدت پیروان ادیان الهی و نقش آن در آماده سازی زمینه های ظهور، بایستگی پرداختن به این مسئله انکارناشدنی است. در زمینه بازگشت عیسی(ع) و نقش ایشان در آخرالزمان مقالات و کتبی به زیور چاپ آراسته شده است؛ از جمله “نقش مسیح در دولت امام مهدی(عج)، مجید یعقوب زاده، پژوهش های حدیثی، ش ۱۷ “، “جایگاه عیسی در آخرالزمان باوری و منجی باوری مسلمانان، اسدالله آژیر، پژوهش های فلسفه کلام، ش۲۲ و۲۳″، “عیسی در روایات الکافی در مقایسه با عیسی در مسیحیت، محمدکاظم شاکر، علوم حدیث، ش ۵۱″، و کتاب هایی مانند “امام مهدی موجود موعود، علامه جوادی آملی”، “نزول مسیح و ظهور موعود، میرتقی حسینی گرگانی”، “منجی باوری در کیش زردشتی و ادیان ابراهیمی، اسدالله آژیر” و… ؛ اما تک بعدی بودن آنها و نیز نپرداختن به ابعاد مختلف مسئله (چرایی، چگونگی و تحلیل کارآمدی) و… نویسندگان این مقاله را واداشت تا پژوهشی نو ارائه نمایند. از این رو مقاله پیش رو هم در هدف و هم در نوع پردازش مطالب و نیز توجه به ابعاد مختلف مسئله دارای نوآوری است و پنجره ای نو به روی خوانندگان محترم می گشاید. ان شاءالله.

عیسی(ع) از منظر قرآن

در قرآن کریم، اسلام به عنوان کامل ترین دین و حضرت محمد(ص) به عنوان آخرین پیامبر معرفی شده اند، اما در عین حال، دیگر پیامبران در قرآن از جایگاه و عظمت ویژه ای برخوردارند. ازجمله پیامبرانی که در قرآن مورد مدح قرارگرفته و زندگی پر رمز و راز او مطرح شده، حضرت عیسی(ع) است. عیسی یکی از پیامبران اولوالعزم است که نامش در قرآن به صورت «عیسی» ۲۵ بار و به صورت «مسیح» ۱۱ بار به کار رفته است.

قرآن به عنوان کامل ترین و دقیق ترین منبع وحیانی، به جنبه های مختلفی از زندگی عیسی بن مریم(ع) پرداخته و بر اساس روش الگودهی که یکی از روش های تربیتی قرآن است، ایشان را الگو و نشانه ای از نشانه های الهی معرفی کرده است. لذا آیات متعددی از قرآن کریم، به تبیین ابعاد گوناگون زندگی حضرت عیسی(ع) می پردازد و از این رهگذر، شیوه پاک زیستن را با محوریت توحید به جهانیان می آموزد.

آفرینش عیسی در قرآن، همچون آفرینش آدم معرفی شده است. (آل عمران: ۵۹). قرآن مادر عیسی را نیز از لحاظ تقوا و قداست، الگویی برای بشریت معرفی کرده و او را از برگزیدگان خوانده است. (آل عمران: ۴۲) حضرت مریم به سبب احسان، صیانت، عفت و دریافت روح غیبی به مقامی رسید که خداوند در مورد ایشان در آیه ۱۲تحریم فرمود:

(وَ صَدَّقَتْ بِکَلِمَاتِ رَبِّهَا وَکُتُبِهِ وَکَانَتْ مِنَ الْقَانِتِینَ).

مسیح در قرآن ادامه دهنده و استمراربخش رسالت پیامبران پیشین و مکمل جهان بینی و ایدئولوژی آنهاست. صفاتی برای حضرت عیسی(ع) در این کتاب الهی مطرح می شود که چهره واقعی مسیح را به تصویر می کشد. در آیاتی، حضرت عیسی(ع) خود را چنین معرفی می کند:

(قَالَ إِنِّی عَبْدُ اللَّهِ آتَانِیَ الْکِتَابَ وَ جَعَلَنِی نَبِیًّا * وَجَعَلَنِی مُبَارَکًا أَیْنَ مَا کُنْتُ وَأَوْصَانِی بِالصَّلَاهِ وَالزَّکَاهِ مَا دُمْتُ حَیًّا * وَبرًّا بوَالِدَتِی وَلَمْ یجْعَلْنِی جَبَّارًا شَقِیًّا * وَالسَّلَامُ عَلَیَّ یَوْمَ وُلِدْتُ وَیَوْمَ أَمُوتُ وَیَوْمَ أُبْعَثُ حَیًّا) (مریم: ۳۰-۳۳؛ مائده: ۱۱۰)؛

نعمت هایی را که خداوند به عیسی بخشیده، متذکر می شود. تایید به وسیله موجود یا فرشته بزرگوار و والامقام به نام روح القدس، تکلم با مردم در گهواره و در کهولت، تعلیم کتاب و حکمت وتورات و انجیل، ساختن مرغ از خاک و دمیدن و زنده شدن آن به اذن خدا، شفای کور مادر زاد و پیسی به اذن خداوند، بیرون آوردن و زنده کردن مردگان به اذن خدا و… از نعمت های یاد شده است.

قرآن بیانگر معیارها و مقیاس های رهبری و رسالت و اولوا العزمی حضرت عیسی است، ولی اناجیل نتوانسته اند چهره واقعی عیسی را ترسیم کنند و معیار درستی به دست نمی دهند. انجیل های موجود قابلیت ندارند تا مضامین عالی وحی که را بر عیسی نازل شده بود نشان دهند. “گفتمان اسلام درباره حضرت عیسی در مقایسه با گفتمان مسیحیت، بیشتر بر واقعیات تاریخی و نیز الهیات عقلانی متکی است که این گفتمان از سوی برخی دانشمندان مسیحی مانند جان هیک مورد استقبال قرار گرفته است. “(شاکر، ۱۳۸۸: ۱۰۵) وجود تاریخی عیسی، تجسد خدا در عیسی، تصلیب، مرگ و رستاخیز از ارکان اناجیل مسیحی هستند که پژوهشگران غربی در همه این موارد تردید ایجاد کرده و آثار مستقلی در خصوص افسانه های هر یک پدید آورده اند. (همان: ۱۰۷)

در قرآن، عیسی(ع) نیز همانند دیگر پیامبران، گفتار و کردارش با آنچه پیش از او آمده و آنچه بعد از او خواهد آمد منطبق است. در عین حال او زمینه را برای ظهور پیامبر خاتم فراهم می کند. (بقره: ۸۹؛ صف: ۶) خدا از انبیاء میثاقی مبنی بر وحدت آنان گرفته است. (آل عمران: ۸۱) که علامه طباطبایی منظور از گرفتن میثاق از پیامبران را چنین تبیین می نماید:

دین خدا واحد است و آن همان است که از همه انبیا و امت های آنان بر آن پیمان گرفته شده که هر پیامبر متقدم به آمدن پیغمبر بعد از خود بشارت دهد و به آنچه او ایمان می آورد ایمان آورد و تصدیقش کند. (طباطبایی، ۱۳۹۰: ج۳، ۳۳۵)

عیسی(ع) یکی از حلقه های سلسله رسل و بندگان صالح خداست که این سلسله تا پیامبر گرامی اسلام(ص) در قالب رسالت و امامت ادامه می یابد. قرآن در معرفی عیسی به گونه ای عمل کرده که او را از گذشته و آینده جدا نکرده و در خطی قرار می دهد که تا قیامت استمرار دارد. (بقره: ۱۳۶؛ آل عمران: ۸۵؛ انعام: ۸۵؛ نساء: ۱۶۳؛ احزاب: ۷)

بازگشت عیسی(ع) در آخرالزمان و منجی بودن ایشان امری حتمی الوقوع است؛ اما آنچه اذهان را به خود مشغول ساخته این است که چرا از میان پیامبران اولوالعزم عیسی(ع) در آستانه ظهور مهدی(عج) رجعت می کند و رجعت ایشان در هندسه نظام مند حکومت مهدوی چه جایگاهی دارد و چه تأثیری در سعادت جامعه بشری و ایجاد مدینه فاضله خواهد داشت؟ در پاسخ به این گونه پرسش ها می توان به محورهای ذیل اشاره نمود:

کیفیت سنجی بازگشت عیسی(ع)

همان گونه که در بالا گذشت، بازگشت حضرت عیسی(ع) از جمله نشانه های آخرالزمان است که میان فرق اسلامی و ادیان الهی دیگر مطرح شده است. این ادیان در چگونگی بازگشت مسیح، اختلافات قابل توجهی دارند. تقریب باور بازگشت منجی در معارف اسلام و مسیحیت، ما را بر آن داشت تا بازگشت عیسی را در دو دین یاد شده مورد بررسی قرار دهیم.

الف) بازگشت عیسی(ع) در عهدین

بازگشت عیسی(ع) یکی از نشانه های رستاخیز است. رستاخیز در عهدین به طور آشکار اشاره شده است. در کتاب دانیال فصل رستاخیز و مکافات، زنده شدن دوباره مردگان آمده است. (کتاب هایی از عهد عتیق، ۶۹۵) ابن میمون، عالم یهودی، اعتقاد به رستاخیز را در شمار اصول سیزده گانه دین یهود بیان کرده است. (برنجکار، ۸۹، ۹۸) آیاتی از کتاب مقدس، (سنهدرین، ۹۱ب، ۹۲الف، دانیال۱۲: ۱۳، سفر اعداد تورات ۱۸: ۲۸) نشان از رستاخیز به عنوان یکی از عقاید دین و ایمان یهود دارد. (برنجکار، ۸۹، ۹۹)

موعود در دین یهود با نام ماشیح از پسران داوود شناخته شده است (مزمور ۱۸: ۵۱) در کتاب دانیال آمده: امیر عظیم میکاییلی که برای پسران توست نامش قائم است. او برخواهد خواست(دانیال، ۱۴: ۱) مسیح موعود یهودیان غیر از مسیح موعود مسیحیان است. یهودیان با توجه به پیشگویی های منسوب به عهد عتیق، در انتظار آینده ای در خشان در آخرالزمان اند که به دست ماشیح انجام می شود و از جانب خدای مأمور است تا این دوران را آغاز کند. اما مسیحیان این پیشگویی را درباره حضرت عیسی(ع) می دانند و معتقدند بخشی از آرمان مسیحایی در زمان مسیح تحقق یافته و تحقق کامل آن در زمان بازگشت مجدد عیسی از آسمان است. اما یهودیان تا کنون به ظهور مسیح دیگری امید دارند. (برنجکار، ۸۹، ۹۷) بن مایه مسیحا باوری قوم یهود را در سه محور رهایی و نجات محرومین، برگزیدگی بنی اسرائیل و محوریت اورشلیم می توان جست و جو کرد که صهیونیسم امروزه بر محور سوم تأکید بیشتری دارد. گرینستون می نویسد:

صهیونیست های یهودی برخلاف سنت انتظار با تشکیل رژیم اشغالگر کوشیدند تا اندکی از محنت ها و حقارت های قوم یهود بکاهند… اما نتوانستند از شور آنان برای انتظار مسیحا بکاهند. از دیدگاه اکثر یهودیان تشکیل چنین دولتی نه تنها منافاتی با آرمان مسیحایی ندارد بلکه ز مینه های پیداش عصر ظهور مسیحا را آماده تر می کند. (باغبانی، ۹۶، ۱۱۲)

اندیشه مسیحاباوری بعد از یهود در مسیحیت (با تفاوت در مبنا و اهداف یعنی نجات جامعه بشری بر خلاف عقیده یهود یعنی نجات جامعه یهودی) شکل گرفت.

تجسد خدا در عیسی، تصلیب، مرگ و رستاخیز ایشان پس از سه روز ارکان تشکیل دهنده انجیل مسیحی هستند. در کتاب انجیل برخاستن عیسی از قبر و نیز بازگشت او در آخرالزمان آمده است. (یوحنا۶: ۳۴ لوقا ۲۴: ۲۲). بنا برگزارش اناجیل، عیسی در روز جمعه مصلوب و در غروب همان روز جسدش توسط مردی به نام یوسف از رومیان تحویل و در قبری دفن گردید. اما در روز یکشنبه آنها متوجه شدند که قبر عیسی خالی است. در نهایت عیسی بر شاگردانش ظاهر شده و آنها را بخاطر باور نکردن زنده شدنش سرزنش کرده و بعد از بیان سفارش هایی در مورد جهانی سازی پیامش به سوی آسمان بالا رفت (مرقس، ۱۶). به باور مسیحیان عیسی(ع) در روز سوم پس از مصلوب شدن از مرگ برخواست و به سوی آسمان بالا رفت. (مرقس، ۱۶/۹ و لوقا، ۲۴/۵۱- ) با اعلان این خبر، انتظار برای برقراری پادشاهی خداوند[۱] نه تنها فروکش نکرد بلکه فزونی گرفت؛ زیرا جنبه هایی از پیام عیسی رازگشایی می شد. عیسی که در حیات زمینی اش رنج کشیده و کشته شده بود به مثابه مسیحایی روحانی به آسمان و نزد خدا رفت (آژیر، ۱۳۹۲، ۳۰۸) و در آخرالزمان از آسمان سوار بر ابر پایین خواهد آمد. (مرقس، ۱: ۹) در رساله های پولس که بین سالهای ۵۰ تا ۶۵ پس از میلاد نوشته شده؛ بازگشت قریب الوقوع عیسی در چند رساله دیده می شود. (آژیر، ۱۳۹۲: ۳۰۹). اما طبق نظر “هلمان جاست” در مقاله “رستاخیز و بازگشت دوباره” بسیار پیش از آنکه پولس نامه هایش را نوشته باشد، هم انتظار آمدن عیسی در شکوه و جلال و هم رستاخیز فرجام شناختی بخشی از باور مسیحی بود. کار پولس صرفا ربط دادن این انتظارات بود. (آژیر، ۱۳۹۲: ۳۰۲).

از جمله عبارات مربوط به رجعت حضرت عیسی(ع) در اناجیل، بحث از کلمه پسر انسان و آمدن او در پایان جهان است. از هنگامی که خداوند پسر انسان را برگزید، یعنی از پیش از آفرینش، او را همچون سرّی نزد خود نگه داشت تا در وقتی مناسب غرض خود را به واسطه او برآورده سازد. کل مسائل مربوط به او سرّ است. (آژیر، ۱۳۴۸: ۲۷۴) طبق نوشته مستر هاکس آمریکایی در قاموس کتاب مقدس این عبارت ۸۰ بار در انجیل و ملحقات آن، آمده است که ۳۰ مورد آن با حضرت عیسی مطابقت دارد و ۵۰ مورد دیگر از نجات دهنده ای سخن می گوید که در آخرالزمان ظهور کرده و عیسی(ع) نیز با او خواهد آمد و او را عظمت و جلال خواهد بخشید. (هاشمی، ۱۳۸۴: ۳۴۱)

در اناجیل بر خلاف روایات اسلامی بازگشت عیسی همراه با نوعی ترس و وحشت است:

و دیدم آسمان را گشوده و ناگاه اسبی سفید که سوارش امین و حق نام دارد و به عدل و داوری و جنگ می نماید و چشمانش چون شعله آتش و بر سرش افسرهای بسیار… و جامه خون آلود سرخ در بردارد و نام اورا کلمه خدا خوانند… و از دهانش شمشیری تیز بیرون می آید تا به آن امت ها را بزند و آنها را به عصای آهنی حکمرانی خواهد نمود…. (مکاشفه یوحنا باب ۱۹ به نقل از حسینی گرگانی، ۱۳۹۰، ۱۷۸)

قرآن گرچه باور تاریخی یهودی – مسیحی مربوط به مصلوب شدن عیسی(ع) را رد می کند (نساء: ۱۵۷- ۱۵۸) اما اعتقاد مسیحیان به عروج عیسی به آسمان را تأیید می نماید. (آل عمران: ۵۵) روایت قرآن با روایت انجیل برنابا همخوانی دارد. (انجیل برنابا، فصل۲۱۵، ص۳۷۵) اما مسیحیان این انجیل را قبول ندارند. (پوریازاده، ۱۳۷۶، ۱۵۹) انجیل برنابا انجیلی است که در آن بشارات متعدد و صریح بر نبوت حضرت ختمی مرتبت به اسم مبارک محمد(ص) و خاتمیت آن بزرگوار و اثبات توحید باری تعالی و عبودیت حضرت عیسی(ع) و نفی تثلیث و اثبات قیامت کبری آمده است.

ب) بازگشت عیسی(ع) در منابع اسلامی

رجعت در اصطلاح متکلمان شیعی یعنی بازگشت برخی مردگان به دنیا، هنگام ظهور حضرت مهدی، به همان صورتی که در دنیا بوده اند. (طبرسی، ۱۳۷۲: ج۷، ۳۶۷؛ مفید، ۱۴۱۳: ۷۷). آیات و روایات فراوانی در اثبات رجعت به معنای اصطلاحی آن وارد شده است. شیخ حر عاملی در کتاب الایقاظ خود قرآن را اولین منبع و مصدر رجعت معرفی می کند. (حرعاملی، ۱۳۶۲ش: النص، ۲۷) از جمله آیات مربوط به رجعت، آیات (ابراهیم: ۵؛ فصلت: ۱۹؛ کهف: ۱۸-۱۹ و ۲۵؛ بقره: ۲۵۹؛ ص: ۴۳) است. کتب عهدین نیز به بحث رجعت اشاراتی دارند که مربوط به رجعت عیسی(ع) است. (ر. ک: مقاله پیشگویی رجعت در آخرالزمان در تورات و انجیل و قرآن، رضا برنجکار، فلسفه دین، ش۸) رجعت در روایات اسلامی جایگاه ویژه داشته و از عقائد حقه شیعیان است، به عنوان مثال رسول گرامی اسلام(ص) می فرماید:

روزهای الهی سه تاست، روزی که قائم قیام می کند، روز رجعت و روز قیامت. (مجلسی، ۱۴۰۳ق: ج۵۳، ۶۳) امام رضا(ع) رجعت را حق خوانده و آن را در امت های قبل محقق شده می داند. (مجلسی، ۱۴۰۳ق، ج۵۳، ۵۹؛ ابن بابویه، ۱۳۷۸ ق: ج۲، ۲۰۲)

روایاتی بالغ بر ۲۰۰ مورد توسط علامه مجلسی در کتاب بحارالانوار در باب رجعت گردآوری شده است. کتب فراوانی نیز در این زمینه تالیف شده است نظیر “اثبات رجعت اثر محمدباقر مجلسی، الرجعه اثر عبدالکریم بهبهانی، الشیعه و الرجعه تألیف محمدرضا طبسی و…)

رجعت برخی انسان ها به دنیا پس از مردن مستلزم هیچ گونه محذور عقلی نیست، علاوه بر آنکه در مواردی اتفاق هم افتاده است.

قرآن کریم بنابر فهم بسیاری از مفسّران، به بازگشت عیسی(ع) در مواردی اشاره دارد. به عقید بسیاری از مفسران آی«و او [مسیح ] سبب آگاهی بر روز قیامت است. (زیرا نزول عیسی گواه نزدیکی رستاخیز است) هرگز در آن تردید نکنید (وَ إِنَّهُ لَعِلْمٌ لِلسَّاعَهِ فَلا تَمْتَرُنَّ بِها) (زخرف: ۶۱ (اشاره به همین معنا دارد. (طبرسی، ۱۳۷۲: ج۹، ۸۲؛ بیضاوی، ۱۴۱۸ق: ج۵، ۹۴؛ طباطبایی، ۱۳۹۰: ج۱۸، ۱۱۸؛ زمخشری، ۱۴۰۷ق: ج۴، ۲۶۱) حتی در کتب روایی اهل سنت نیز، این آیه دلالت بر نزول عیسی مسیح قبل از قیامت دارد. (احمد ابن حنبل، ج۵، ۸۶)

آیه ۱۵۷ سوره نساء به صعود روحانی و جسمانی حضرت عیسی(ع) اشاره دارد. خداوند در این آیه امر تصلیب را باطل اعلام کرده و آن را بر پیروان مسیح امری مشتبه خوانده است.

(وَقَوْلِهِمْ إِنَّا قتَلْنَا الْمسِیحَ عِیسَی ابْنَ مَرْیَمَ رَسُولَ اللَّهِ وَمَا قَتَلُوهُ وَمَا صَلَبُوهُ وَلکِن شُبِّهَ لَهُمْ وَإِن الَّذِینَ اختَلَفُوا فِیهِ لَفِی شَکٍّ مِنْهُ مَا لَهُمْ بِهِ مِنْ عِلْمٍ إِلَّا اتِّبَاعَ الظَّنِّ وَمَا قَتَلُوهُ یَقِیناً * بل رَفعَهُ اللَّهُ إِلَیْهِ وَکَانَ اللَّهُ عَزِیزاً حَکِیماً * وَإِن مِنْ أَهْلِ الْکِتَابِ إِلَّا لَیُؤْمِنَنَّ بِهِ قبْلَ موْتِهِ وَیوْمَ الْقِیَامَهِ یَکُونُ عَلَیْهِمْ شَهِیداً) (نساء: ۱۵۷- ۱۵۹)؛

و گفته ایشان که: «ما مسیح، عیسی بن مریم پیامبر خدا را کشتیم» و حال آن که آنان او را نکشتند و مصلوبش نکردند لیکن امر بر آنان مشتبه شد و کسانی که درباره او اختلاف کردند قطعاً در مورد آن دچار شک شده اند و هیچ علم بدان ندارند جزء آن که از گمان پیروی می کنند و یقیناً او را نکشتند. بلکه خدا او را به سوی خود بالا برد و خدا توانا و حکیم است. و از اهل کتاب کسی نیست مگر آن که پیش از مرگ خود حتماً به او ایمان بیاورد و در روز قیامت (عیسی نیز) بر آنان شاهد خواهد بود.

طبق روایتی از حضرت علی(ع) ذیل آیه مذکور، عیسی مسیح در ایام رجعت آل محمد به دنیا باز می گردد.

در تصلیب روحانی و جسمانی و یا تصلیب روحانی حضرت عیسی(ع) اختلاف نظراتی وجود دارد که مسیحیان معتقد به تصلیب روحانی حضرت عیسی(ع) هستند، البته میان صاحب نظران مسیحی نیز در این زمینه اختلافاتی وجود دارد. پولس معتقد است که قیام و صعود عیسی(ع) با پیکر روحانی بوده نه با بدن جسمانی و مادی و این برخلاف عقیده دیگر اصحاب کلیساست که صعود عیسی(ع) را با پیکر جسمانی می دانستند. (پوریازاده، ۱۳۷۶: ۱۶۴) لیکن طبق نظر برخی مفسران شیعه تصلیب مسیح به صورت روحانی و جسمانی اتفاق افتاده است.

علامه طباطبایی با دفاع از نظریه عروج حضرت عیسی می نویسد:

معلوم می شود که عیسی را با بدن و روحش بالا برده اند نه این که مانند سایر انسان ها روحش از کالبدش جدا شده باشد.. این احتمال با ظاهر آیه و با در نظر گرفتن سیاق آن می سازد. همچنین اضرابی که در جمله بل رفعه الله الیه واقع شده با صرف بالا بردن روح عیسی بعد از مردنش نمی سازد…. پس این خود نوعی تلخیص بوده که خدای عزوجل عیسی را به وسیله آن خلاص کرده…. (طباطبایی، ۱۳۹۰: ج۵، ۱۳۹)

از سویی در روایات بحث بازگشت ایشان مطرح شده که با ظهور – که در مورد حضرت مهدی به کاربرده شده – متفاوت است. ظهور نشانگر غیبت و بازگشت نشانگر عروج و رفع الی الله و نزول مجدد است.

رجعت عیسی(ع) به طور واضح در روایات فریقین وارد شده است. امام باقر(ع) فرموده است:

به طور مسلم، عیسی(ع) پیش از قیامت به این جهان فرود خواهد آمد. پیرو هیچ آئینی از یهود و غیر آن در روی زمین نمی ماند جز این که پیش از وفاتش به او ایمان می آورد و او در پشت سر مهدی نماز می خواند. (مجلسی، ۱۴۰۳ق: ج۵۳، ۸۵)

روایتی از پیامبر (ص) است که می فرماید:

کیف انتم اذا نزل ابن مریم و امامکم منکم؛

چگونه خواهید بود آن گاه که عیسی بن مریم در میان شما فرود آید و پیشوای شما از خود شما باشد. (مجلسی، ۱۴۰۳: ج۵۲، ۳۸۳؛ بخاری، ۱۴۱۰ق: ج۵، ۸۵)

مجلسی صحت آن را مورد اتفاق می داند. البته اعتقاد به رجعت در نزد مکتب تشیع مورد اجماع و در نزد فرقه سنی مورد اختلاف است. برخی از علماء اهل سنت با انکار رجعت آن را یک عقیده انحرافی نزد شیعیان می دانند. ابن منظور رجعت را چنین تعریف می کند:

رجعت، مذهب گروهی از مسلمانان است که صاحبان بدعت ها و هواهای نفسانی اند و می گویند مردگان به دنیا باز می گردند و در این دنیا به همان صورتی که قبل از مرگ می زیسته اند، زنده می شوند. (ابن منظور، ۱۴۱۴ق: ج۸، ۱۱۴)

در روایات اسلامی آمدن عیسی مسیح یکی از علائم و نشانه های آخرالزمان است به طوری که بازگشت عیسی در آخرالزمان در برخی منابع تحت عنوان «اشراط الساعه» گنجانده شده است یعنی یکی از نشانه های فرا رسیدن ساعت یا قیامت، بازگشت عیسی از آسمان با نشانه های دیگر است. (دیلمی، ۱۴۱۲ ق: ج۱، ۶۶؛ مجلسی، ۱۴۰۳ق: ج۶، ۳۰۱) امیرالمؤمنین (ع) نیز در خطبه ۲۳۲ نهج البلاغه به قیامت و اشراط آن اشاره دارند. (ابن میثم، ۱۳۷۵ش: ج۴، ۳۵۸) در صحیح مسلم حدیثی از قول حذیفه غفاری از پیامبر نقل شده است که در آن بازگشت عیسی(ع) یکی از ده شرط قیامت است. (مسلم، ۱۴۱۶ق: ج۲۶، ۶۳)

طبق روایتی از پیامبر اسلام (ص)، انکار بازگشت عیسی(ع) منجر به کفر می شود و این نشان از اهمیت موضوع نزول عیسی(ع) در آخرالزمان و نقش مهم ایشان در حکومت مهدی دارد.

… عن النبی(ص): من أنکر خروج المهدی فقد کفر بما انزل علی محمد، و من أنکر نزول عیسی فقد کفر، و من أنکر خروج الدجّال فقد کفر (یزدی حائری، ۱۴۲۲: ج ۱، ۱۷۶).

در سخنی از پیامبر اکرم(ص) آمده است:

من ذریتی المهدی اذا خرج نزل عیسی بن مریم لنصرته فقدمه وصلّی خلفه (مجلسی، ۱۴۰۳: ج۱۴، ۳۴۹).

این روایات با کمی تفاوت در کتب معتبر دیگر وارد شده است. (ابن بابویه، ۱۳۹۵: ج۱، ۲۸؛ طبرسی، ۱۴۰۳ق: ج۱، ۴۸؛ سلیم بن قیس هلالی، ۱۴۰۵ ق: ج۲، ۷۰۷) طبق روایتی دیگر از پیامبر اکرم(ص) حضرت عیسی(ع) به عنوان یکی از سه منجی امتِ نجات یافته است. پیامبر (ص) فرمودند:

امتی که من در اولش و مهدی در وسطش و عیسی در آخرش باشد هلاک نمی شود. (حر عاملی، ۱۴۲۵: ج۵، ۲۳۲) نزول مسیح در این روایت بشارتی بر مومنان است.

این روایت گویای آن است که آمدن حضرت عیسی(ع) بعد از ظهور امام مهدی(عج) خواهد بود.

باور به نزول عیسی(ع) در آخرالزمان به ادعای بسیاری از محدّثان مسلمان، باوری غیر اختلافی میان فرقه های مسلمان و مبتنی بر احادیث و روایات متواتر است. جلال الدین سیوطی می نویسد:

اخبار مربوط به آمدن مهدی… این که عیسی با او خروج می کند و… به تواتر رسیده است. (سیوطی، ۱۳۸۵ق: ۴۳)

تحلیل کارآمدی بازگشت عیسی(ع)

نقش حضرت عیسی(ع) در نجات بخشی جامعه بشری نزد ادیان ابراهیمی بسیار پر رنگ است. با توجه به مجموع روایات در زمینه بازگشت عیسی(ع) می توان گفت که اصل رجعت ایشان به نقش بی بدیل آن بزرگوار در استقرار حکومت مهدوی برمی گردد. بنابراین، رسالت عیسی(ع) جز یاری امام زمان (عج) نیست. در روایات اسلامی کار آمدی ایشان در حکومت مهدوی در مناصب مختلف قابل اصطیاد است که در چند بخش قابل بررسی است.

الف) کارآمدی در عرصه اعتقادی

بازگشت عیسی(ع) در زوایا و ابعاد مختلفی دارای کارآمدی است. یکی از مهم ترین ابعاد کارآمدی بازگشت حضرت در عصر ظهور، کارآمدی بینشی است که در این جا به اهم آن اشاره می شود:

۱- اصلاح و ارتقاء بینش عیسی باوران درباره منجی

مسیحیت به عنوان یک دین آسمانی، پیروان زیادی در جهان دارد. بر اساس آمار، جمعیت مسیحیان، ۳۳درصد از جمعیت کل جهان است که رشدی روز افزون دارد. از این رو پیروان عیسی(ع) در آخرالزمان، درصد قابل توجهی از افراد بشر را به خود اختصاص می دهند.

تاویل قسمتی از آیه ۱۵۹ سوره مبارکه نساء که به موضوع مورد بحث اشاره دارد (وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْکتابِ إِلَّا لَیؤْمِنَنَّ بهِ قَبْلَ مَوْتِهِ) بر طبق نقلی از حضرت علی(ع) این چنین است:

بلکه عیسی(ع) در ایّام رجعت آل محمّد (ص) به این دنیا باز می گردد و هیچ یک از اهل ملل یهودی و غیر ایشان باقی نمی ماند، جز این که قبل از مرگ عیسی(ع) به او ایمان می آورند و عیسی(ع) در پشت سر مهدی(عج) نماز می خواند. (مجلسی، ۱۴۰۳ ق: ج۵۳، ۵۱؛ قمی، ۱۴۰۴ق: ج۱، ۱۵۸)

این آیه می تواند بیانگر آیه قبل خود باشد که قتل عیسی(ع) را در نزد مسیحیان امری مشتبه دانسته و صعود ایشان به سوی آسمان را مطرح می کند. پس می توان گفت، “فلسفه صعود عیسی به آسمان و طولانی شدن عمرش آن است که خداوند او را برای ایفای نقشی بزرگ در مرحله حساس تاریخ – ظهور قائم – ذخیره فرمودند، چرا که مسیحیان بزرگترین قدرت جهانی را تشکیل می دهند و این امر می تواند بزرگ ترین مانع برای رسیدن پرتو اسلام به ملت های دنبا باشد. “(حسینی گرگانی، ۱۳۹۰: ۲۹۸) این امر در احادیث اهل بیت(ع) به نوعی دیگر وارد شده است.

بنابر حدیثی، حضرت عیسی(ع) مسیحیان را به اسلام دعوت می کند:

و من یشکّ فی القائم المهدیّ الذی یبدّل الأرض غیر الأرض، و به عیسی بن مریم یحتجّ علی نصاری الرّوم و الصین…. (مجلسی، ۱۴۰۴ق: ج۵۲، ۲۲۶؛ نعمانی، ۱۳۹۷: النص ۲۶۸)

بنابراین، احتجاج برای اثبات حقانیت حکومت مهدوی تقریبا با یک سوم از مردم جهان، راه را برای هدایت جوامع انسانی و دعوت آنها به اسلام هموارتر می سازد. این همان غلبه نهایی اسلام بر سایر ادیان الهی و غیر الهی است.

در یک بررسی، آیات و روایاتی که به غلبه اسلام بر سایر ادیان اشاره دارد چنین آمده: “سه آیه شریفه از قرآن کریم، با تعبیری مشترک از اراده الهی مبنی برغلبه اسلام بر سایر ادیان خبر می دهند. (توبه: ۳۲-۳۳؛ فتح: ۲۸؛ صف: ۸- ۹) بنابر روایات فریقین، تحقق این وعده الهی به دست مبارک امام مهدی(عج) و حضرت مسیح خواهد بود و منظور از ادیان همه ادیان الهی و غیر الهی است که با توجه به سیاق آیات به طور ویژه دو دین محرف یهود و مسیحیت منظور است. با جمع بندی آیات و روایات در این زمینه احتمال چیره شدن اسلام بر سایر ادیان و منقرض شدن آنها توسط مهدی(عج) و عیسی(ع) تقویت می شود. هرچند برخی وابستگان به این ادیان به گونه ای پنهانی و منافقانه زیر سیطره حکومت اسلامی ادامه حیات می دهند. “(کهنمویی، ۱۳۹۱: ۱۲۷) واضح است مسیح پیروان خویش را به دین رسمی و جامع در زمان قائم دعوت کند، چرا که اسلام کامل ترین دین و مسیحیت، قبل از اسلام بوده است.

۲- تأیید و تقویت باورداشت مهدی باوران

وجود مدعیان دروغین امامت در هر دورانی به ویژه در عصر ظهور، شناخت امام و منجی حقیقی را برای کسانی که به حضرت مهدی(عج) اعتقاد دارند دشوار ساخته و نیز ممکن است تردیدهایی در باورداشت برخی از مسلمانان ایجاد نماید. اشراط الساعه به عنوان علائم ظهور به مسلمانان برای شناخت امامشان یاری می رساند و باورداشت ایشان را تقویت می نماید. در این میان بازگشت عیسی(ع) که یکی از شرایط مذکور است دارای جایگاه رفیعی است و روایات فریقین با تفاوت هایی اندک بدان اشاره نموده اند. (دیلمی، ۱۴۱۲ق: ج۱، ۶۶؛ مجلسی، ۱۴۰۳ ق: ج۶، ۳۰۱؛ ابن میثم، ۱۳۷۵ش: ج۴، ۳۵۸؛ مسلم، ۱۴۱۶ق: ج۲۶، ۶۳)

تحقق شروط ظهور منجی سبب ثبات قدم مسلمانان و بسترساز پذیرش حکومت مهدوی است. با بازگشت عیسی(ع) و ظهور مهدی(عج) دین توحیدی اصیل به جهان عرضه می شود. حضرت عیسی(ع) در روایات، یاور مهدی(عج) خوانده شده است. این یاوری در جهت تحقق بخشیدن به ایجاد جامعه ای توحیدی است، تا دین حقیقی در جهان بشریت حکمفرما شود. با ظهور منجی ادیان محرف و ادیان غیر الهی برچیده خواهند شد. برتری اسلام توحیدی، در آیات با صراحت بیان شده است. (توبه: ۳۲ -۳۳؛ فتح: ۲۸؛ صف: ۸- ۹)بنا بر آیات و روایات حضرت عیسی(ع) پیامبر اکرم(ص) و حضرت مهدی(عج) را تصدیق کرده و از این طریق به جهانی سازی حکومت اسلامی می پردازد.

۳- تصدیق پیامبر اکرم (ص) و حضرت مهدی(عج)

بر اساس داده های روایی عیسی(ع) تصدیق کننده اسلام و حضرت محمد(ص) و مهدی(عج) است. (ابن طاووس، بی تا: ۶۹-۶۸)

صاحب حلیه الابرار از روایت پیامبر(ص) مبنی بر این که عیسی(ع) بعد از پیامبر اکرم(ص) و حضرت مهدی(عج)، آخرین دعوت کننده به دین اسلام است این احتمال را برداشت می کند که عیسی تصدیق کننده امام (مهدی(عج))و یاری کننده و روشنگر امت است در آنچه که امام به آن دعوت می کند؛ پس مسیح از مصدِّقان است. (بحرانی، ج۶، ۴۸۰)

برخی روایات حاکی از آن است که عیسی به شریعت اسلام حکم می کند. در کتاب شرح صحیح مسلم آمده:

أما عیسی… سینزل فی آخرالزمان و یحکم بشریعه نبینا محمد(ص) ثم یتوفاه الله. (عبدالعزیز، بی تا: ج۵، ۲۲۳)

روایات زیادی ثابت می کند که حضرت عیسی(ع) پشت سر حضرت مهدی(عج) نماز می خواند. (مجلسی، ج۲۵، ۱۳۶؛ ج۵۳، ۵۱؛ نعمانی، نص ۱۰؛ حر عاملی، نص ۳۰۴، دیلمی، ۱۴۲۷: ۲۷۴)

اقتدای حضرت عیسی(ع) به حضرت مهدی(عج) خود نشانگر تصدیق حضرت مهدی(عج) توسط ایشان است. نکته شایان ذکر این که اختلافی مبنایی درباره اقتدای عیسی(ع) به امام مهدی(عج) وجود دارد