فایل پاورپوینت کامل روزه داری و سیستم ایمنی از منظر قرآن مجید و احادیث

تحولی در ارائه‌ها با فایل پاورپوینت کامل روزه داری و سیستم ایمنی از منظر قرآن مجید و احادیث!

اگر به دنبال یک روش ساده اما حرفه‌ای برای ارائه‌ی مطالب خود هستید، فایل پاورپوینت کامل روزه داری و سیستم ایمنی از منظر قرآن مجید و احادیث بهترین انتخاب شما خواهد بود. فایل پاورپوینت کامل روزه داری و سیستم ایمنی از منظر قرآن مجید و احادیث از پایه بر اساس اصول طراحی مدرن ساخته شده و تضمین می‌کند که اسلایدهای شما جذاب، منظم و آماده‌ی استفاده باشند.

فایل پاورپوینت کامل روزه داری و سیستم ایمنی از منظر قرآن مجید و احادیث شامل 108 اسلاید است که با ترکیب بصری زیبا و چیدمانی حرفه‌ای، ارائه‌ی شما را به سطحی بالاتر می‌برد.

چرا باید از فایل پاورپوینت کامل روزه داری و سیستم ایمنی از منظر قرآن مجید و احادیث استفاده کنید؟

✔ طراحی حرفه‌ای: هر اسلاید فایل پاورپوینت کامل روزه داری و سیستم ایمنی از منظر قرآن مجید و احادیث با دقت بالا تنظیم شده تا بیشترین تأثیر را روی مخاطبان بگذارد.

✔ صرفه‌جویی در زمان: نیازی نیست ساعت‌ها وقت خود را برای طراحی پاورپوینت بگذارید، همه چیز آماده است.

✔ استفاده‌ی آسان: بدون نیاز به ویرایش‌های پیچیده، کافی است فایل را باز کنید و ارائه دهید.

✔ فایل پاورپوینت کامل روزه داری و سیستم ایمنی از منظر قرآن مجید و احادیث قابل استفاده در هر محیطی: چه در دانشگاه، چه در جلسات کاری، فایل پاورپوینت کامل روزه داری و سیستم ایمنی از منظر قرآن مجید و احادیث حرفه‌ای نیاز شما را کاملاً برآورده خواهد کرد.

متمایز باشید!

دیگر نگران بهم‌ریختگی یا طراحی‌های غیرحرفه‌ای نباشید. فایل پاورپوینت کامل روزه داری و سیستم ایمنی از منظر قرآن مجید و احادیث به شما این امکان را می‌دهد که بدون دغدغه روی محتوای خود تمرکز کنید و ارائه‌ای تأثیرگذار داشته باشید.

همین حالا دریافت کنید و تجربه‌ای متفاوت از ارائه‌های حرفه‌ای را داشته باشید!

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل روزه داری و سیستم ایمنی از منظر قرآن مجید و احادیث :

مقدمه

سلامت یکی از‌ بزرگترین‌ نعمت‌هایى‌ است که خداوند متعال به بندگان خود عطا فرموده است آنچنان‌که حضرت على (ع) در نهج‌ البلاغه‌، سه چیز را به عنوان نعمت‏هاى بزرگ براى انسان بر مى‏شمارد که‌ یکى‌ از‌ آنها سلامتى است (۱) و پیامبر اکرم (ص) نیز فرموده‌اند: «دو نعمت، تندرستی و امنیت است که قدرشان شناخته‌ نمی‌شود‌» (۲). برای‌ واژه سلامت، تاکنون تعریفی جامع ارائه نشده است ولی به طور کلی‌ طبق‌ تعریف سازمان بهداشت جهانی می‌توان سلامت را برخورداری از رفاه کامل روحی، جسمی و اجتماعی بر شمرد‌ نه‌ فقط فقدان نقص عضو و بیماری (۳). از گذشته تا کنون بسیاری از علما‌ و دانشمندان‌ مسلمان و غیر مسلمان به تاثیر دو‌‌جانبه روح‌ و جسم‌ بر‌ همدیگر اشاره کرده است و سلامت و آرامش این‌ دو‌ را به هم وابسته می‌دانستند. دانشمندانی همچون افلاطون بر این عقیده بودند که‌ درمان‌ جسم بدون در نظر گرفتن‌ حالات‌ روحی فرد‌ غیر‌ ممکن‌ است و ارسطو به تاثیر متقابل جسم‌ و روح‌ بر همدیگر و سلامتی اشاره نموده است. همچنین ابوعلی سینا از دیدگاه پزشکی‌ به‌ تاثیر متقابل بدن و نفس اشاره کرده‌ است (۴). امروزه نیز دانشمندان‌ بر‌ این عقیده‌اند که عوامل روحی‌ و روانی‌ علاوه بر عملکرد صحیح و متقابل اجزاء مختلف بدن از جمله سیستم ایمنی، سیستم‌ عصبی‌، سیستم اندوکرین و سیستم گوارش با‌ یکدیگر‌، می‌تواند‌ به سلامت انسان‌ کمک‌ کند و سازمان بهداشت جهانی‌ در‌ سال ۱۹۷۹ به اهمیت معنویت در سلامت فردی و اجتماعی اشاره کرده و از آن به‌ عنوان‌ یکی از ابعاد سلامت نام برده‌ است‌ (۶و۵). شواهد بسیاری‌ نشان‌ دهنده‌ تاثیر نماز، عبادت و نیایش‌ بر سلامتی بوده که در مکاتب مختلفی مثل اسلام، مسیحی و یهودی ارائه شده است (۷). با‌ توجه‌ به آیات قرانی، روایات، احادیث و دستور‌العمل‌های‌ اسلامی‌ می‌توان‌ به‌ ارزش‌ و جایگاه ویژه سلامت‌ در‌ دین مبین اسلام پی برد. خداوند در سوره مائده آیه ۱۶ می‌فرماید: «خداوند هر که را‌ از‌ خشنودی‌ او پیروی کند، به وسیله آن کتاب‌ به‌ راه‌های‌ سلامت‌ رهنمون‌ می‌شود‌» (۸) و امام علی (ع) یقین، علم و آگاهی در امور دینی، آیات قرانی، دستورات ائمه (ع)، انجام درست آنها و دوری از گناه را موجب سلامت و حفظ آرامش روح و جسم دانسته است‌ (۹). همچنین خداوند در سوره نساء آیه ۱۳۴ نیز خاطر نشان کرده که انسان با بکارگیری دستورالعمل‌های الهی نه تنها به نعمت‌های خداوند دسترسی می‌یابد بلکه سعادت، سلامت و خوشبختی را در‌ دنیا‌ و آخرت نصیب خود می‌کند (۸).

یکی از احکام متعالی اسلامی «روزه‌دارى» است که مانند نماز و سایر احکام الهی از اهمیت بسزایی در رشد و تعالی فردی و اجتماعی انسان برخوردار می‌باشد همانطور‌ که‌ امام محمد باقر (ع) فرموده‌اند: «اسلام بر پنج چیز استوار است؛ نماز، زکات، حج، روزه و ولایت» (۱۰) و امام علی‌(ع) فرموده‌اند: «روزه عبادتی است میان‌ بنده‌ و آفریدگارش و کسی غیر از او‌ بر‌ آن آگاه نمی‌گردد و همچنین کسی غیر از او بدان پاداش نمی دهد» (۱۱) و یا در جای دیگر پیامبر اکرم (ص) می‌فرماید: «اگر بنده خدا مى‏دانست‌ که‌ در ماه رمضان چیست‌ [چه‌ برکتى وجود دارد] دوست مى‏داشت که تمام سال، رمضان باشد» (۱۲). به واقع چه چیز در این حکم عظیم خداوندی نهفته است که از چنین جایگاهی برخوردار گردیده است.

بسیاری‌ از‌ تحقیقات علمی نشان دهنده تاثیر روزه‌داری بر درمان و یا جلوگیری از بسیاری بیماری‌ها همچون دیابت، فشارخون، اختلالات گوارشی، سندرم متابولیک و تصلب شرائین می‌باشد که در تمامی این موارد به تاثیر‌ کاهش‌ میزان دریافت‌ مواد غذایی از جمله کربوهیدرات‌ها، چربی و پروتئین‌ها در درمان بیماری‌ها اشاره شده است (۱۵-۱۳). از طرف‌ دیگر بسیاری از تحقیقات نشان دهنده اثر روزه‌داری بر کاهش میزان‌ اضطراب‌، استرس‌ و افسردگی همچنین افزایش عزت نفس در افراد مختلف می‌باشد. با توجه به ارتباط مستقیم بین اضطراب و میزان ‌‌کورتیکو‌ استروئید‌ها و تاثیر آن بر کاهش سطح ایمنی، تحقیقات فوق تاکیدی بر تاثیر روزه‌داری‌ بر‌ سیستم‌ ایمنی و تاثیر آن بر سلامت جسم است (۱۸-۱۶).

همچنین کاهش میزان دریافت مواد غذایی‌ در هنگام روزه‌داری و گرسنگی حاصل از آن خود نیز تاثیر زیادی بر سیستم‌ ایمنی بدن دارد به‌ طور‌ مثال تحقیقات بسیاری نشان دهنده تاثیر گرسنگی در بازه‌های زمانی مشخص بر سطح ایمنی سلولی و همورال می‌باشد (۲۰و۱۹). و در تازه‌ترین مورد، پژوهشگران آمریکایی در تحقیقات خود به این نتیجه دست‌ یافتند که با حداقل ۳ روز روزه‌داری می توان سیستم ایمنی را تقویت کرد. این محققین چنین ادعا دارند که در طول مدت روزه‌داری سلول‌های بنیادی خون‌ساز (hematopoietic stem cells) در اثر‌ شوک‌ گرسنگی تحریک شده و میزان تکثیرشان افزایش می‌یابد در نتیجه سلول‌های جدید بیشتری تولید می‌شوند (۲۱). همچنین در تحقیق جدیدی که در مرکز تحقیقات بیولوژی سلولی و مولکولی دانشگاه علوم پزشکی بابل‌ بر‌ روی فیبروبلاست‌های پوست انسان در محیط آزمایشگاهی صورت گرفت، ‌مشاهده شد این سلول‌ها تحت شرایط گرسنگی به مدت ۱۶ ساعت، پروتئین‌هایی ترشح می‌کنند که باعث تسریع ترمیم زخم در‌ مدل‌ آزمایشگاهی و حیوانی شده است. همچنین این سلول‌ها بعد از سرم دهی مجدد، سرعت تکثیر بالاتری در مقایسه با گروه کنترل از خود نشان می‌دهند (۲۲). دین مبین اسلام روزه‌داری‌ را‌ اسباب‌ سلامت جسم و روح انسان بیان‌ داشته‌ و به‌ طور مستقیم در آیات قرآن و بسیاری از روایات اسلامی به آن اشاره شده است. امروزه سازمان بهداشت جهانی نیز معنویت را‌ یکی‌ از‌ ابعاد مهم سلامتی بر شمرده و به اهمیت تاثیر‌ گذاری‌ آن بر سلامت، بیش از پیش تاکید دارد. ما نیز در این مقاله مروری درصدد آنیم تا با توجه‌ به‌ آیات‌ قرآنی، روایات و احادیث اسلامی و یافته‌ها و مقالات معتبر علمی و پژوهشی به‌ بررسی اثر روزه‌داری به عنوان یکی از احکام مهم و والای اسلامی بر سلامت جسم و روح انسان و ارتباط این‌ دو‌ با‌ افزایش سطح ایمنی بدن و در نتیجه ارتقاء سطح سلامت بپردازیم.

مواد‌ و روش‌ ها

پژوهش حاضر مروری بوده و در این تحقیق مروری، برای بررسی ارتباط بین روزه‌داری با سلامت‌ جسمی‌ و معنوی‌ و تاثیر آن بر افزایش سطح ایمنی از آیات قرآن کریم، احادیث دینی‌، کتب‌ و منابع‌ معتبر دینی و همچنین کتب و مقالات معتبر علمی- پژوهشی استفاده شده است.

یافته ها

روزه‌داری‌ و عدم‌ پرخوری‌ در اسلام: در سوره بقره آیه ۱۸۳ تا ۱۸۵ خداوند می‌فرماید: «ای اهل ایمان‌، بر‌ شما هم روزه واجب گردید چنان‌که امم گذشته را فرض شده بود و این‌ دستور‌ برای‌ آن است که پاک و پرهیزکار شوید (آیه ۱۸۳). روز‌هایی به شماره معین روزه دارید‌ (تمام‌ ماه رمضان) و هر کسی از شما مریض باشد یا مسافر، به شماره آن‌ از‌ روزهای‌ غیر ماه رمضان روزه دارد و کسانی که روزه را به زحمت توانند داشت عوض هر‌ روز‌ فدا دهند آن قدر که فقیر گرسنه‌ای سیر شود و هر کس بر‌ نیکی‌ بیفزاید‌ آن برای او بهتر است و (بی تعلّل) روزه داشتن برای شما بهتر خواهد بود اگر‌ (فواید‌ آن‌ را) بدانید (آیه ۱۸۴). ماه رمضان ماهی است که قرآن در آن‌ نازل‌ شده برای هدایت بشر و برای راهنمایی و امتیاز حق از باطل، پس هر که دریابد ماه رمضان‌ را‌ باید آن را روزه بدارد و هر که ناخوش یا در سفر باشد‌ (به‌ شماره آنچه روزه خورده است) از ماه‌های‌ دیگر‌ روزه‌ دارد که خداوند برای شما حکم را‌ آسان‌ خواسته و تکلیف را مشکل نگرفته و خواسته تا اینکه عدد روزه را تکمیل کرده‌ و خدا‌ را به عظمت یاد کنید‌ که‌ شما را‌ هدایت‌ فرمود‌، باشد که (از این نعمت بزرگ‌) سپاسگزار‌ شوید (آیه ۱۸۵)» (۸). همانطور که در این آیات به آن اشاره شده‌ است‌ روزه بر انسان واجب شده است‌ تا به واسطه آن‌ موجبات‌ تعالی روح، سلامت جسم و تقوی‌ انسان‌ فراهم شود و سود و فایده آن عاید روزه‌داران گردد. به طوری که در احادیث‌ و روایات‌ گوناگون به طور مستقیم و غیر‌ مستقیم‌ به‌ آن اشاره شده‌ است‌ همچنین پیامبر اکرم (ص) فرموده‌اند‌‌: «روزه‌ بگیرید تا سالم شوید» (۱۲). از طرف دیگر در بسیاری از احادیث و روایات اسلامی‌ بر‌ مراقبت در میزان تغذیه و عدم پرخوری‌ تاکید‌ شده است‌ و آن‌ را‌ موجب سلامتی جسم و روح‌ دانسته‌اند. پیامبر اکرم (ص) فرمودند‌: «از پرخوری بپرهیزید چون بدن را تباه می‌کند و بیماری به وجود‌ می‌آورد‌ و سست کننده از عبادت است» (۲۳‌). همچنین‌ می‌فرمایند‌: «معده‌ خانه‌ تمام درد‌هاست و امساک‌، بالاترین‌ دارو‌هاست» (۲۴).

اهمیت بیشتر بعد معنوی به بعد مادی: خداوند در سوره بقره آیه ۱۵۶ می‌فرماید‌: «آنان‌ که‌ چون به حادثه سخت و ناگواری دچار شوند‌ (صبوری‌ پیش‌ گرفته‌ و) گویند‌: ما‌ به فرمان خدا آمده‌ایم و به سوی او رجوع خواهیم کرد» (۸). انسان علاوه بر جسم مادی دارای بعد معنوی یا همان روح می‌باشد که از اهمیت بسیار والایی‌ برخوردار است زیرا جسم انسان با گذر زمان دچار تغییرات مادی شده و پس از فرا رسیدن زمان مرگ از بین می‌رود و به چرخه محیط زیست بر می‌گردد اما روح انسان‌ همانطور‌ که در آیه بالا به آن اشاره شده همان امانت عظیمی است که از طرف خداوند در اختیار ما قرار گرفته و سلامت، آرامش و تعالی آن حائز اهمیت و اصل بنیادین‌ آفرینش‌ انسان می‌باشد.

از آنجایی که رابطه‌ای دو‌جانبه بین سلامت روح و جسم وجود دارد، پس در نتیجه حفظ آرامش روحی و دوری از عوامل آسیب‌رسان‌ به‌ آن، می‌تواند کمک شایانی به‌ سلامت‌ جسم کند. امام علی (ع) می‌فرماید: «جسم آدمی دارای شش حالت است: ۱. سلامت ۲. مرض ۳. مرگ ۴. حیات ۵. خواب ۶. بیداری روح، و جان آدمی نیز دارای این شش‌ حالت‌ است. حیات روح آدمی‌ به‌ علم الهی و دینی است و مرگش به نادانی و جهل درباره امور دینی و اخروی؛ مرض روح به شک درباره درستی آیات قرآن و دستورات ائمه (ع) است و سلامتش به یقین در مورد این دستورات‌. خواب‌ روح آدمی غفلت از آخرت و حیات پس از مرگ است و بیداریش حفظ و مراقبت نمودن بر اعمالی است که آدمی انجام می دهد که صحیح و خیر باشد و گناه نباشد» (۹) که این‌ سخنان‌ اشاره به‌ اهمیت، آرامش و تعالی روح در سایه احکام و دستورات الهی دارد.

در باب اهمیت روزه‌داری و تاثیر آن بر‌ آرامش و تعالی روح، احادیث و روایات بسیاری وجود دارد که در اینجا‌ به‌ برخی‌ از آنها اشاره شده است. رسول اکرم (ص) فرمودند: «بهشت را درى است که ریّان نامیده می‌شود، از ‌‌آن‌ در، جز روزه‌داران وارد نشوند» (۲۵). پس می‌توان گفت روزه یکی از راه‌هایی‌ است‌ که‌ می‌توان به واسطه آن به بهشت راه یافت و سعادت ابدی را نصیب خود کرد. در‌ جای دیگر آن حضرت مى‏فرمایند: «روزه، بدن و روح انسان را آباد مى‏سازد و در‌ روزه آنقدر فایده هست‌ که‌ قابل شمارش نیست» (۲۴). از این حدیث می‌توان چنین برداشت کرد که روزه با تاثیرات معنوی و مادی خود می‌تواند به سلامت جسم و روح به طور همزمان و متقابل کمک کند و فوائد آن‌ هم شامل بعد مادی و هم شامل بعد معنوی انسان می‌شود. در جای دیگر آن حضرت می‌فرمایند: «روزه پرهیز از حرام‌ها است همچنان که شخص از خوردنى و نوشیدنى پرهیز مى‌کند» (۱۲). امام‌ علی‌ (ع) می‌فرمایند: «بر شماست که در ماه رمضان، زیاد دعا و استغفار کنید چه این که دعا، بلا و گرفتاری را از شما دور می‌سازد و به سبب استغفار، گناهان شما محو می‌شود» (۲۶‌). در‌ اینجا می‌توان گفت روزه‌دار با ترک محرمات و انجام واجبات، دعا و استغفار به احساس آرامش روحی و آسودگی خاطری دست می‌یابد که باعث سلامت روح و جسم انسان می‌شود.

اشاره به وجود‌ سیستم‌ ایمنی در قرآن: یکی از مهم‌ترین فاکتور‌های سلامت جسمی هر انسان، سیستم ایمنی آن فرد می‌باشد و افزایش و یا کاهش فعالیت این سیستم باعث تغییر در میزان مقابله فرد با‌ عوامل‌ بیماری‌زا‌ و حفظ تعادل بدن می‌شود. در‌ سوره‌ الطارق‌ آیه ۴ خداوند می‌فرماید: «هر کسی در درون خود نیروی پشتیبانی دارد» (۸). در تفسیر این آیه گفته شده حمایت و نگهبانی از نفس‌ به‌ صور‌ مختلف می‌باشد که یکی از آنها سیستم حفاظتی‌ دفاعی‌ است که در بدن انسان وجود داشته و به مقابله با عوامل بیماری‌زای خارجی مانند باکتری‌ها، میکروب‌ها، ویروس‌ها و. .. می‌پردازد و همچنین‌ در‌ درون‌ بدن با مقابله با عوامل بیماری‌زای درونی مانند سلول‌های سرطانی‌ باعث حفظ سلامت بدن شده و به نگهبانی از جسم می‌پردازد و تا زمانی که جسم انسان در برابر عوامل‌ بیماری‌زا‌ نگهبانی‌ شود نفس نیز به حیات خود در دنیا ادامه می‌دهد. این‌ سیستم‌ حفاظتی سیستم ایمنی نام نهاده شده است (۲۷).

بحث و نتیجه گیری

در دین مبین اسلام به‌ عدم‌ پرخوری‌ و رعایت امساک در خوردن و آشامیدن تاکید شده است و آن را لازمه سلامت‌ جسم‌ و آرامش‌ روح دانسته است و در بسیاری از روایات، ‌احادیث و کتب اسلامی به این موضوع اشاره‌ گردید‌ که‌ پرخوری عاملی برای بیماری و سر منشاء درد‌های درونی است و بر عدم پرخوری و رعایت تعادل‌ در‌ خوردن و آشامیدن تاکید شده است. در واقع به زبان ساده علمی می‌توان گفت‌ خوردن‌ و آشامیدن‌ بیش از حد نیاز بدن باعث تجمع بسیاری از مواد مانند چربی‌ها و سموم در‌ بدن‌ شده که وجود این مواد باعث بروز بسیاری از بیماری‌ها در بدن می‌شود‌ و با‌ مراقبت‌ و رعایت تعادل در خوردن و آشامیدن می‌توان اثر اینگونه مواد زائد و سموم را کاهش داد و در‌ هنگام‌ روزه‌داری، امساک از خوردن و آشامیدن می‌تواند به دفع این مواد و سموم تجمع‌ یافته‌ در‌ بدن کمک شایانی کند. اما از آنجا که مزایای فیزیکی و پزشکی روزه‌داری متعلق به تمامی‌ افراد‌ حتی‌ بدون در نظر گرفتن اعتقادات آنها به خدا و معنویات می‌باشد پس پر‌ واضح‌ است که تاثیرات فیزیکی و پزشکی جزء اهداف اصلی روزه‌داری در اسلام نمی‌باشد. در حقیقت می‌توان گفت‌ بزرگترین‌ فلسفه روزه همین اثر روحانى و معنوى آن است که وابسته به اعتقادات‌ و باورهای‌ دینی هر فرد می‌باشد. روزه‌داری از احکام‌ والای‌ اسلامی‌ است که در قرآن کریم به آن‌ اشاره‌ شده است و احادیث بسیاری در این باره از ائمه و بزرگان دین نقل شده‌ است‌ و همگی به اهمیت و ارزش روزه‌داری‌ در‌ سلامت جسم‌ و روح‌ انسان‌ اشاره می‌کنند. از آنجایی که روح‌ انسان‌ از ارزش والایی برخوردار است سلامتی، تعالی و آرامش آن نیز از اهمیت‌ بسزایی‌ برخوردار است و در تمامی احکام اسلامی‌ از جمله روزه‌داری به‌ آن‌ توجه زیادی شده است. همانطور‌ که‌ در مقدمه به آن اشاره شده است از گذشته تاکنون بسیاری از علما‌ و دانشمندان‌ مسلمان و غیر مسلمان به تاثیر‌ دو‌جانبه‌ روح‌ و جسم بر همدیگر‌ اشاره‌ کرده‌اند و سلامت و آرامش این‌ دو‌ را به هم وابسته می‌دانستند و امروزه با گذشت زمان نه تنها ارزش و تاثیر گذاری‌ معنویت‌ بر سلامت جسم و روح انسان کم‌ نشده‌ است بلکه‌ سازمان‌ جهانی‌ بهداشت معنویت را در‌ کنار ابعاد جسمی، روحی و اجتماعی به عنوان بعد چهارم سلامت در نظر گرفته است و بسیاری‌ از‌ پژوهشگران به بررسی اثر آن بر‌ سلامت‌ جسمی‌ و افزایش‌ توان‌ جسم در مقابله‌ با‌ بیماری‌ها پرداخته‌اند. دکتر فضل الهی در مقاله خود، تاثیر دیدگاه‌ها و فعالیت‌های معنوی بر سلامت جسمی، روانی‌ و اجتماعی‌ را‌ به چهار دسته طبقه‌‌بندی کرده‌اند:

۱. رفتارهای بهداشتی‌ (Health‌ Promotiong‌ behaviors‌): تعهدات‌ دینی‌ و انجام فرایض مذهبی سبب می‌شود که فرد با انجام برخی دستورات و ترک بعضی اعمال دیگر اثرات مفید جسمانی و روانی بر خود بگذارد. به طور مثال فرد روزه‌دار‌ از انجام بسیاری از کارها از جمله مصرف الکل، مواد مخدر، سیگار و بسیاری از رفتارهای ضد اجتماعی منع می‌شود.

۲. حمایت اجتماعی (Social Support): انجام اعمال دینی سبب افزایش تعاملات اجتماعی‌ شده‌ و این امر حمایت اجتماعی به عنوان منبع، ارتقاء سلامت را فراهم می‌سازد (مانند حضور در مساجد و سایر مراکز تجمع دینی).

۳. سایکونوروایمونواندوکرینولوژی: احساس رضایت از دیدگاه معنوی از طریق نوروپپتیدهای‌ مترشحه‌ بدن انسان، بر کل سیستم فیزیولوژی بدن در ابعاد مختلف تاثیر گذاشته و خاصیت تقویت کننده ارگان‌های بدن را موجب می‌شود.

۴. اثرات مافوق طبیعی‌ (متافیزیک‌): که اغلب ناشناخته بوده و یا‌ قابل‌ ارائه با معیار‌های مادی نیستند (۲۸).

همانطور که در تفسیر آیه ۴ سوره الطارق به آن اشاره شد، سیستم ایمنی یکی از نگهبانانی است که‌ خداوند‌ متعال در درون انسان‌ها‌ قرار‌ داده که به وسیله آن از بیماری‌ها و عوامل بیماری‌زای داخلی و خارجی محافظت شوند که خود این سیستم ایمنی با سایر سیستم‌های بدن به ویژه سیستم عصبی و غدد درون ریز در‌ ارتباطی‌ تنگاتنگ می‌باشد. سلول‌های دخیل در سیستم ایمنی به خصوص لنفوسیت‌ها دارای گیرنده‌هایی برای اتصال به هورمون‌ها، نوروپپتیدها و نوروترانسمیترها بوده و از طرف دیگر خود نیز با ترشح سایتوکین‌ها ارتباط دو‌جانبه با‌ سیستم‌ عصبی و سیستم‌ اندوکرین برقرار می‌کنند.

یکی از مهم‌ترین مسیر‌های موجود در ارتباط با سیستم عصبی، محور هیپوتالاموس- هیپوفیز- آدرنال‌ (PHA) می‌باشد که این محور تحت تاثیر لوب فرونتال، کورتکس پره‌ فورنتال‌ و پاریت