فایل پاورپوینت کامل چگونه کلاس داری کنیم؟

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل چگونه کلاس داری کنیم؟ :

در واقع، هدف بنده از نگارش این سطور بیان دریافت ها و تجارب سال تدریس در کـلاس های مـختلف مدارس روستا و شهر و زیر خط فقر یا برعکس، مرفه بوده است که به راستی چنین حاصلی شاید با دنیایی از آمار و ارقام در پژوهش های صددرصد علمی، تخصصی و… برای امثال ما که بـه دنبال راهـکارهای عملی هستیم، برابری کند!

روشی که در تنظیم مطالب به کار برده ام، بیشتر نوعی تألیف محسوب می شود که حاصل تجربیات تدریس است. در عین حال، خود را از مطالع کتب در این زمینه مستغنی نـدیده ام و رجـوعی به برخی کتب- که در منابع اشاره می شود- کرده ام و بهره های فراوانی از آنان گرفتم و در تأیید نوشته های خود از محتوای آن ها نیز اطمینان حاصل کردم. محتوای مقاله به چند بخش کوچک شامل نـکات اعـتقادی، فـنی، تفننی، اخلاقی و عاطفی تقسیم شـده اسـت کـه مجموعاً شامل نکته می شود. منظور از نکات فنی، فنون تدریس است و «نکات تفننی» بیشتر شامل تنوع در فعالیت های فوق برنامه و تکمیلی و کارهایی اسـت کـه در حـواشی متون درس انجام می شوند. قابل ذکر است که بـا تـوجه به شماره های مقابل برخی جملات، ضمائمی به مقال حاضر پیوست شده اند که توضیح و مدرک و استناد آن عبارات به شمار مـی روند.

نـکات اعـتقادی در تدریس

. در همانندسازی با الگوهای دینی، فراانسانی جلوه دادن اسوه ها، باعث یـأس و حتی فاصل جوان با الگوی ارائه شده می شود. از آن طرف باید خطر تقدس زدایی از الگوهای دینی را- که از سوی اندیشه های مغرض و یـا رسـانه های جـهانی مطرح می شود – به آنان هشدار داد. باید مصادیق و نمونه های عینی و واضحی از زنـدگی الگـوها و اسوه ها را با توجه به مقتضیات زمان مطرح کرد و همواره در برابر سؤالات نوجوان که به تردید و تـناقض کـشیده مـی شود، مسلح و مجهز بود.

. جوانان ما همواره گرایش عجیبی به افکار نو، تـازه مـطرح شـده، جنجال برانگیز، نوظهور و… دارند. این افکار حتی اگر بر پایه های سست و غیرمنطقی بنا شده بـاشند، حـداقل تـا مدتی فکر آن ها را مشغول و معطوف به خود نگه می دارند. معلم امروز «باید » و «مجبور » اسـت در بـرابر این پرسمان ها با اطلاعات کامل وارد کلاس شود. در واقع، معلم برای افکار دیرین مـذهبی هـزار و چـهارصد سال خود و جامعه باید به تازگی، نوآوری و منطق مجهز باشد تا بتواند جوان امـروز را کـه افسارگسیخته به سوی کف سنگین ترازوی تبلیغات و توطئه های فکری خیز برمی دارد ، جذب کند.

. حـتماً بـاید از مـتخصصان فکری برای آشنایی معلمان با انواع و اقسام مکاتب مذهبی، فرقه ای، فرهنگی، سیاسی و… (خصوصاً آنانی کـه در جـامعه رایج و مطرح هستند و باعث جذب جوانان می شوند) دعوت به عمل آورد تا معلمان بـه دانـستنی هایی در ایـن زمینه ها مجهز باشند و در کلاس های خود بر موضوعات مطرح شده از جانب برخی دانش آموزان تیزهوش و دارای گرایش مـتفاوت، اشـراف داشـته باشند. زیرا طرح مباحثی از سوی چنین دانش آموزانی، در صورتی که معلم بر موضوع تـسلط نـداشته باشد، باعث جذب برخی از دانش آموزانی می شود که زمین پذیرش هر نغمه ای را از هر سو دارند.

شهید مـطهری در بـاب مسائل و دغدغه های جوانان می نویسد: «در قدیم سطح فکر مردم پایین بود، کمتر در مـردم شـک و تردید و سؤال پیدا می شد حالا بیشتر پیدا مـی شود. طـبیعی اسـت وقتی که فکر کمی بالا آمد، سـؤالاتی بـرایش طرح می شود که قبلاً مطرح نبود. باید شک و تردیدش را رفع کرد و به سـؤالات و احـتیاجات فکری اش پاسخ گفت. نمی شود بـه او گـفت برگرد بـه حـالت عـوام. بلکه این خود زمین مناسبی اسـت بـرای آشنا شدن مردم با حقایق و معارف اسلامی، با یک جاهل بی سواد کـه نـمی شود حقیقتی را در میان گذاشت. بنابراین در هدایت و رهـبری نسل قدیم که سـطح فـکرش پایین تر بود، ما احتیاج داشـتیم بـه یک طرز بیان و تبلیغ و یک جور کتاب ها. اما امروز آن طرز بیان و آنـ طـرز کتاب ها به درد نمی خورند. باید و لازم اسـت رفـرم و اصـلاح عمیقی در این قـسمت ها بـه عمل آید. باید با مـنطق روز و زبـان روز و افکار روز آشنا شد و از همان راه به هدایت و رهبری مردم پرداخت. » (ده گفتار: )

. با دانش آموزان بـرای تـحکیم بیشتر ایمانشان از در منطق و استدلال وارد شویم؛ گـرچه بـه امر تـعبدی بـودن تـکالیف مذهبی نیز اذعان مـی کنیم. (پیوست شمار )

نکات فنی در تدریس

. از آنجا که اهداف و دستاوردهای هر درس با درس دیگر متفاوت است، هـر درسـی را با روش های فعال تدریس متفاوت آمـوزش دهـیم. مـثلاً در مـوضوع خـلقت سور یاسین، اول ایـجاب مـی کند دانش آموزان، اشیای شگفت آوری از طبیعت و آفرینش را سر کلاس بیاورند و با راهنمایی معلم یا با توضیحات خود، هـر کـدام اطـلاعاتی در مورد عجایب خلقت به جمع ارائه دهند. دانـش آموزی در فـرم نـظرسنجی بـه ایـن مـوضوع اشاره کرده بود که هنوز جنین مرد بسیار کوچک گوساله ای را که یکی از بچه ها آن روز در قوطی کبریتی گذاشته و به کلاس آورده بود، در خاطر دارم که چگونه خداوند زندگی یک حیوان بـه آن بزرگی را از همین جسم کوچک آغاز می کند!

. مشوق همیشگی آنان برای سؤال کردن باشیم. در کلاس درس به این نکته اشاره کنیم که از سکوت آنان بیزاریم و علاقه مند به طرح سؤال های بجا- که نـتیج گـوش دادن دقیق به بحث های کلاسی است- هستیم. حتی برای طرح پرسش های بسیار جالب و دقیق به سؤال کننده امتیاز دهیم (مثلاً علامت مثبت در مقابل نام او ثبت کنیم). به یاد دارم در کودکی روزی از پدرم سؤال کردم چـرا هـمه به دور یک خانه، که از جنس سنگ است، می چرخند؟ مگر این هم نوعی بت پرستی نیست؟ بلافاصله یکی از افراد خانه مرا به خاطر سؤالم (که به نظرش کفرآمیز مـی آمد)، سـرزنش کرد. پدر تذکر داد: این سؤال هـیچ عـیبی ندارد. در عوض گفت: آفرین! سؤال جالبی است. معلوم است روی این موضوع، یعنی طواف مسلمانان به دور کعبه، فکرهایی داشته ای. .. من آن روز یادم نیست چه پاسخی از پدر گـرفتم، امـا تشویق او در من اثر عـمیق و فـراوانی به جا گذاشت و آموختم پرسش فی نفسه امری ارزشمند است و هیچ گاه برای سؤال کردن نهراسم.

. از معاونان یا سایر مسئولان مدرسه درخواست کنیم که درست در میان تدریس دروس دینی و قرآن، به انجام بـرخی از امـور مدرسه، مثل توزیع کتاب، مجله، برگه های دعوت اولیا و… یا آزمون درس های مهم (!) مثل ریاضی، علوم و… یا اردو بردن یا تمرین مسابقات هنری یا ورزشی، نپردازند. (در حالی که مثلاً دبیر فیزیک به صـراحت در دفـتر مدرسه اعـلام می کند که به هیچ عنوان اجازه نمی دهم وقت کلاسم را برای این گونه امور بگیرد و هم مسئولان به خوبی و از رویـ حس وظیفه شناسی و اهمیت دادن به این گونه دروس، موضوع را رعایت می کنند!)

. این نکته حـائز اهـمیت اسـت که پس از اتمام تدریس، به نوعی بازخورد دانش آموزان، برداشتشان و نظراتشان را دربار موضوع مطرح شده دریافت کنیم. (مثلاً: بچه ها! اکـنون واقـعاً در مورد نماز، حجاب، کظم غیظ و… چه احساسی دارید؟ چه باید کرد؟ و…) زمانی که خود دانش آموزان بـه تـأیید و تـعمیق مطالب مطروحه بپردازند، توفیق اجباری شامل حال آنان می شود که پس کاربرد این همه حرف و حـدیث باید در زندگی روزمره جایگاهی اصلی داشته باشد!

. ظاهر فیزیکی کلاس ها تأثیر عجیبی بـر فرایند کار کلاس دارد. هـرچه ایـن فضا جذاب تر باشد، انتظار نزدیک شدن به اهداف بیشتر است. طرح شاداب سازی فضای آموزشی در اکثر مدارس (خصوصاً کلاس ها و نه فقط در و دیوار حیاط و راهروی مدرسه) فراموش می شود، در حالی که باید تلاش کنیم دانـش آموزان گریزان از درس را به خاطر جذابیت محیط پیرامون خود با کلاس آشتی دهیم و ماندگار کنیم. (چه مانعی دارد که از بچه ها بخواهیم در کلاس دینی و قرآن همواره روی میز یا بر طاقچ پنجره، کوزه ای از گل باشد یـا کـادر تابلوی کلاس تزیین شود؟)

. ابزارهای کمک آموزشی و وسایل دست ساز دانش آموزان و رسانه های مربوط به درس را در یکی از ویترین های راهروی مدرسه در معرض نمایش و دید قرار دهیم و بدین گونه با ساخت و تهی چنین وسایلی، تشویق و تحسین آنان را بـرانگیزیم کـه این شیوه خود نوعی انتقال دانش به سایرین خواهد بود؛ برای مثال، تصویرگری از آیات قرآن یا تصویرگری انواع کارت های مسابقه و بازی قرآنی

. تعالیم عملی درس (مثلاً آموزش مفاهیم قـرآن) را در کـلاس به طور عملی پیاده کنیم؛ مانند وضو، تیمم و… می توانیم تعالیم اخلاقی مانند کظم غیظ، کراهت عیب جویی، غیبت، تمسخر و… را به شکل نمایش نامه های کوچک درآوریم تا بچه ها اجرا کنند. باید توجه داشت دانـش آموزان گـرایش زیـادی به اجرای نمایش دارند و خـوب اسـت ایـن توانایی در جهت اشاع پرورش خصائص نیکو صرف شود.

. تحقیق ها و فعالیت های فوق برنام سنگین را به دانش آموزان تکلیف نکنیم. این امور ممکن است فـوق طـاقت و تـوان و فرصت های اندک آنان و وقت گیر باشند و مای دل نگرانی اولیـا شـوند. از آنان همان چیز را بخواهیم که دقیقاً در حد توان، نیاز و علاقه هایشان است. حتی بد نیست بدانیم چه موقع تحقیقی را تـکلیف کـنیم کـه با سایر کارها و مشغله های درسی دیگرشان تداخل نکند و موجبات نـفرت و انزجارشان از اصل مسئله نشود.

. لازم نیست هم کارها و فعالیت ها به صورت گروهی انجام شوند. نوجوان گاه نیازمند و متمایل به کـار در تـنهایی، سـکوت و به گونه ای انفرادی است. از این رو گاهی به آنان اختیار بدهیم و بپرسیم، برای انـجام فـلان فعالیت، چه کسی می خواهد کار خود را در گروه انجام دهد و چه کسی نمی خواهد.

. معلم خود را مقید کـند کـه یـافته ها، تحقیقات، و پژوهش های دانش آموزان و سایر دستاوردهای آنان را در طول سال بنا به بهانه های گـوناگون بـه سـایر کلاس ها نشان دهد، توضیحاتی از خود شخص بخواهد که برای جمع ایراد کند و دانش انـدوخته در کـار انـجام شده را به دیگران انتقال دهد.

. معلم دینی و قرآن باید علاوه بر اطلاعات تخصصی رشـت خـود، اهل مطالعه باشد. از رمان ها، نویسندگان بزرگ ادبیات جهانی، اندیشمندان شرق و غرب، و بزرگان مـذهبی و غـیرمذهبی بـاخبر باشد و گاه در ضمن سخنان خود از این اطلاعات بهره برد. (مثلاً در تقویت انگیزه برای حـرمت گذاری بـه حجاب، به این جمله از افلاطون اشاره کند که: «زیبایی حقیقی ابدی است، نـه آنـکه امـروز زیبا و فردا نازیبا باشد.» یا به پوشش زنان ایرانی از قدیم الایام و حتی قبل از اسلام اشاره کـند و…)

. گـاه پیش می آید که ساعت قبل از درس معلم دینی و قرآن، دانش آموزانش در درس دیگری امتحانی دشـوار و خـسته کننده داده بـاشند و در ساعت درس او واقعاً حوصل درس را نداشته باشند (خصوصاً پرسش درس). معلم باید هوشیار باشد که فـشار آوردنـ در ایـن گونه موارد، بسیاری از آنان را از وی و درسش دور می کند و میانشان فاصله می اندازد. لذا با عاقبت اندیشی آن ها را بـه دیـدن فیلمی در سالن مدرسه یا شنیدن داستانی شیرین یا. .. دعوت می کند و قول جبران را در جلس بعد از آنان مـی گیرد. (البـته پس از رفع خستگی و راضی شدن آنان، حتی می تواند به بخشی از وظایف تدریس خـود عـمل کند.) در این مورد تجربه کرده و به عینه دیـده ام کـه گـروهی از دانش آموزان بی رغبت به مسائل مذهبی، حسن نظر خـاصی نـسبت به این کلاس پیدا کردند. در این باره مولا علی (علیه السلام) می فرماید: «دل ها را هـوایی و روی آوردنـی است و پشت کردنی. پس دل ها را آنـگاه بـه کار گیرید کـه خـواهان اسـت و روی در کار. زیرا دل اگر به ناخواه بـه کـاری وادار شود، کور گردد.» (نهج البلاغه، حکمت )

. معلم باید از تحسین ها و تشویق های متنوع در طول کـلاس و سـال تحصیلی استفاده کند و علاوه بر نـمره، امتیاز، جوایز کوچک و… عـبارات و جـملات دلگرم کننده ای را به کار برد که ایـجاد حـس موفقیت را در دانش آموز دوچندان کند و او را برای ارائ کار بهتر یا نظری بهتری تحریک و تشویق کـند؛ عـباراتی همچون:

– واقعاً عالی است!

– روش کـار تـو جـالب است.

– فکر خـوبی اسـت!

– به کار خوبت ادامه بـده.

– خـیلی پشتکار داری.

– داری خوب جلو می روی.

– این کار شایست بردن جایزه است.

– کلاس پرباری شد.

– ایـن هـمه استعداد کجا پنهان شده بود؟!

– درست بـه هـدف زدی!

– می دانستم مـی توانی ایـن کـار را انجام دهی.

– عیمقاً درک کـرده