فایل پاورپوینت کامل تجارب الأمم و فلسفه التدوین التاریخی لدی مسکویه

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل تجارب الأمم و فلسفه التدوین التاریخی لدی مسکویه :

چکیده

نویسنده در این نوشتار ضمن اشاره به چاپهای متعدد کتاب تجارب الاُمم به مزیّتهای چاپ اخیر پرداخته، سپس تفاوتهای اثر یاد شده با دیگر آثار تاریخی مشابه و شیوه تاریخ نگاری مسکویه را به اجمال تبیین کرده است.

منذ العام ۱۹۰۹ و حتی ۱۹۲۶ م تواصل نشر بعض أجزاء کتاب تجارب الأمم للفیلسوف و المؤرخ أبی علی مسکویه (۳۲۰ ۴۲۱ ه / ۹۳۲ ۱۰۳۰ م) علی أیدی جمع من المستشرقین أمثال لیونه کایتانی الإیطالی وآمدروز الإنجلیزی و مارغلیوث الإنجلیزی أیضا. لکن النسخه الکامله لأجزاء الکتاب جمیعها ظلت محجوبه إلی أن توفر علی تحقیقها الدکتور أبوالقاسم إمامی الاستاذ بجامعه طهران فأصدرها مع ذیولها فی ثمانیه أجزاء خصص الأخیر منها للفهارس. و إذا کان إصدار بعض أجزاء الکتاب فیما مضی قد اعتمد علی مخطوطه واحده هی المحفوظه بمکتبه أیاصوفیا بترکیا، فإنّ طبعه الدکتور إمامی فضلاً عن کونها قد شملت طبع أجزاء الکتاب کلها مع ذیوله اعتمدت علی مخطوطات اُخری محفوظه فی شتّی المکتبات لکنها اتخذت أیضا مخطوطه مکتبه أیاصوفیا أصلاً لأنّها المخطوطه الوحیده الکامله الشامله للأجزاء جمیعها. و الکتاب بطبعته الحالیه یتضمن:

۱ کتاب تجارب الأمم لأبی علی مسکویه و هو یغطی وقائع السنوات من (۲۹۵ ۳۶۵ ه / ۹۰۷ ۹۷۹ م).

۲ ذیل تجارب الأمم للوزیر البویهی العالم و الأدیب محمد بن الحسین، أبی شجاع الروذراوری (۴۳۷ ۴۸۸ ه / ۱۰۴۵ ۱۰۹۵ م)، بدأ بتاریخه من حیث انتهی مسکویه فی سنه ۳۷۰ ه / ۹۸۰ م و ختمه بوقائع العالم ۳۸۹ ه / ۹۹۸ م.

۳ قطعه من تاریخ هلال بن المحسن الصابی (۳۵۹ ۴۴۸ ه / ۹۶۹ ۱۰۵۶ م) الذی ولی دیوان الانشاء ببغداد و المؤرخ الشهیر، و قد وضعه ذیلاً لتاریخ خاله المؤرخ و الطبیب ثابت بن سنان المتوفی سنه ۳۶۵ ه / ۹۷۵ م و القطعه الباقیه من هذا التاریخ التی طبعت مع تجارب الأمم تتضمن الجزء الثامن منه و یشمل السنوات من ۳۸۹ ۳۹۳ ه / ۹۹۸ ۱۰۰۲ م.

و یشکل عنوان کتاب مسکویه تجارب الأمم بحد ذاته مؤشرا علی المنحی الذی اتخذه المؤلف فی تدوین التاریخ و الغرض منه، فالتاریخ لیس روایه وقائع فحسب بل هو اکتساب تجارب من وقائع حدثت فی الماضی للاستفاده منها فیما یستجد من وقائع تحدث فی الحاضر و المستقبل أو ما عبر عنه بنظریه «التاریخ یعید نفسه»، و هو فی نص عباره مسکویه «تجربه لایزال یتکرر مثلها و یُنتظر حدوث شبهها و شکلها»، و یفسر ذلک بأنّ «أمور الدنیا متشابهه و أحوالها متناسبه». و هو یلخص فی مقدمه کتابه فلسفه کتابه التاریخ، فیقول بلهجه الحکیم و هو حکیم حقا و قد عرف بهذا بین معاصریه و الذی غربل مصادره جیدا، علی أن نتذکر أنّه اشتغل فی فتره من عمره قیما علی خزانه کتب الوزیر ابن العمید، و فی فتره أخری قیما علی خزانه کتب عضدالدوله البویهی، و هما المکتبتان اللتان ضمتا نفائس الکتب التی جلبت إلیهما من شتّی البقاع و فی شتّی الفنون. یقول مسکویه: «إنّی لمّا تصفحت أخبار الأمم و سیر الملوک، و قرأت أخبار البلدان و کتب التواریخ، وجدت فیها ماتستفاد منه تجربه لاتزال تتکرر مثلها و یُنتظر حدوث شبهها و شکلها، کذکر مبادئ الدول و نشاء الممالک، و ذکر دخول الخلل فیها بعد ذلک، و تلافی من تلافاه و تدارکه إلی أن عاد إلی أحسن حال، و إغفال من أغفله و اطرحه إلی أن تأدی إلی الاضمحلال و الزوال». و هو یری فی معرفه الحوادث الماضیه ما یجعلها «إماما یُقتدی به» أی قدوه تتخذ لمن یصادفه نفس الموقف فیقول: «و رأیت هذا الضرب من الأحداث إذا عُرف له مثال مما تقدم و تجربه لمن سلف، فاتخذ إماما یقتدی به، حذر ممّا ابتلی به قوم و تمسک بما سعد به قوم فإن أمور الدنیا متشابهه و أحوالها متناسبه و صار جمیع ما یحفظه الإنسان من هذا الضرب کأنّه تجارب له و قد دُفع إلیها و احتنک بها، و کأنّه قد عاش ذلک الزمان کله، و باشر تلک الأحوال بنفسه، و استقبل أموره استقبال الخبر، و ع