فایل پاورپوینت کامل بررسی قاعده جب

با فایل فایل پاورپوینت کامل بررسی قاعده جب یک ارائه‌ی بی‌نقص بسازید!

پاورپوینتی زیبا و کاربردی:

فایل فایل پاورپوینت کامل بررسی قاعده جب شامل 102 اسلاید کاملاً حرفه‌ای و چشم‌نواز است که برای ارائه‌ی مستقیم یا چاپ آماده شده‌اند.

آنچه فایل فایل پاورپوینت کامل بررسی قاعده جب را متمایز می‌کند:

• طراحی مدرن و هدفمند: فایل پاورپوینت کامل بررسی قاعده جب با ترکیب رنگ‌ها و چیدمان هوشمندانه، به انتقال بهتر مفاهیم کمک می‌کند.
• کاربری راحت و سریع:فایل پاورپوینت کامل بررسی قاعده جب بدون نیاز به ویرایش‌های پیچیده، فقط فایل را باز کنید و ارائه دهید.
• کیفیت بالا برای نمایش: همه‌ی اسلایدها با رزولوشن مناسب و ساختاری منظم آماده ارائه هستند.

ساخته‌شده با دقت و استانداردهای بالا:

فایل پاورپوینت کامل بررسی قاعده جب با رعایت جزئیات طراحی شده تا در هر محیطی بدون مشکل نمایش داده شود. هیچ‌گونه بهم‌ریختگی یا ایرادی در اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل بررسی قاعده جب وجود ندارد.

تذکر:

در صورت مشاهده‌ی تفاوت در کیفیت، احتمال استفاده از نسخه‌های غیراصلی وجود دارد. نسخه معتبر فایل پاورپوینت کامل بررسی قاعده جب با دقت توسط تیم طراحی آماده شده است.

همین حالا دانلود کن و با فایل پاورپوینت کامل بررسی قاعده جب مخاطب‌هات رو تحت تاثیر قرار بده!

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل بررسی قاعده جب :

(الاسلام یجب ما قبله)

عضو هیات علمی دانشگاه بوعلی سینا

قاعده جب

یکی از قواعد فقهی که در بعضی از احکام شرعی نسبت به کافر مطرح می گردد و مبنای عفو و رافت اسلامی در خصوص کافری که مسلمان می شود قرار می گیرد، «قاعده جب » می باشد، مثلا گفته می شود: چنانچه کافر مسلمان گردد، قضای عباداتی که در حال کفر به جا نیاورده همچون نماز و روزه، پرداخت زکاه، اجرای حدود و مجازات و اخذ دیه نسبت به تخلفات دوران کفر از اوساقط می گردد و مورد مؤاخذ واقع نمی گردد.

«جب » در لغت به معنای قطع کردن، بریدن و یا ترک کردن می باشد، ^(۱) و به این جهت است وقتی گفته می شود، اسلام آنچه را در زمان کفر بوده برمی دارد بدین معنی است که اسلام دوران کافر بودن شخص را به دوران بعد از مسلمان شدن او وصل نمی کند بلکه قطع می کند و در نظر نمی گیرد و مورد امتنان و عفو و گذشت و رافت اسلامی قرار می دهد. تبیین قاعده فوق و مسائل مربوط به آن مستلزم بحث از جهاتی است که ذیلا عنوان می گردد.

مستندات قاعده

مستندات قاعده جب را پاره ای از آیات قرآنی و یکی از احادیث معروف نبوی تشکیل می دهد که به ترتیب مورد بحث واقع می شود.

الف: آیه قرآن کریم: «قل للذین کفروا ان ینتهوا یغفرلهم ما قد سلف وان یعودوا فقد مضت سنه الاولین » ^(۲)

«به کسانی که کافر شدند بگو: چنانچه از مخالفت باز ایستند (و ایمان آورند) گذشته آنها بخشوده خواهد شد و اگر به اعمال سابق باز گردند سنت خداوند نسبت به گذشتگان درباره آنها جاری خواهد شد.

آیه شریفه ظاهرا بیانگر این است که خروج از کفر و گرایش به اسلام موجب غفران و خطاهای گذشته انسان می شود و عمومیت «ما»ی موصوله در آیه دلیل بر غفران تمام مواردی است که در حال کفر از شخص صادر شده است. ^(۳)

ب: آیه شریفه: «ولاتنکحوا مانکح آبائکم من النساء الا ما قد سلف انه کان فاحشه و مقتا و ساء سبیلا». ^(۴)

«و ازدواج نکنید با زنانی که پدران شما با آنها ازدواج کرده اند مگر آنها که در گذشته (قبل از نزول این حکم) انجام شده است، زیرا این کار زشت و تنفر آوری است و روشی نادرست می باشد.

مطابق آیه شریفه ازدواج با نامادری (همسر پدر) ممنوع می باشد که لازمه آن این است که اگر کسی چنین کاری انجام دهد مورد مؤاخذه قرار بگیرد. ولیکن با توجه به جمله «الا ما قد سلف » که استثنا صورت گرفته است، مؤاخذه بر این عمل چنانچه قبل از مسلمان شدن شخص انجام شده باشد به جهت لطف و امتنان الهی بر شخص، برداشته می شود. این همان معنای قاعده جب است. ^(۵)

ج: آیه کریمه: «… عفاالله عما سلف ومن عاد فینتقم الله منه والله عزیز ذوانتقام ». ^(۶)

«… خداوند از آنچه در گذشته واقع شده عفو کرده است و هرکس تکرار کند خداوند از او انتقام می گیرد و خداوند توانا و صاحب انتقام است.»

برخی گفته اند این آیه از قرآن کریم نیز بعد از الغای خصوصیت از مورد آیه (که مربوط به ممنوعیت صید در حال احرام می باشد) دلالت بر این دارد که اسلام از تخلفات و معاصی که به واسطه کفر از شخص صادر شده بعد از مسلمان شدن او می گذرد و مورد عفو و بخشش قرار می دهد. ^(۷)

د. حدیث نبوی معروف: «الا سلام یجب ما قبله ».

این روایت در کتب شیعه و اهل سنت با اندک تفاوت لفظی در بعضی موارد از قول پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله ذکر گردیده و اصولا عمده دلیل قاعده جب همین حدیث است و حتی نام این قاعده نیز از حدیث مزبور گرفته شده است.

در نهایه ابن اثیر در توضیح ماده جب آمده است: ومنه الحدیث: «ان الاسلام یجب ما قبله والتوبه تجب ما قبلها» «ای یقطعان ویمحوان ما کان قبلهما من الکفر والمعاصی والذنوب » ^(۸)

در مجمع البحرین طریحی شاهد بر ماده جب به عنوان حدیث پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله آمده است: «الاسلام یجب ما قبله والتوبه تجب ما قبلها من الکفر والمعاصی والذنوب ». ^(۹)

همین حدیث در لسان العرب ابن منظور نیز در توضیح ماده جب ذکر گردیده است. ^(۱۰)

ولیکن به نظر می رسد عبارت «من الکفر والمعاصی والذنوب » که در مجمع البحرین آمده از متن حدیث نباشد و بلکه ماخوذ از تفسیر ابن اثیر در نهایه باشد که ذکر گردید زیرا اگر خود کفر هم در حدیث در متن حدیث باشد، لازم می آید منطبق با قاعده جب، اسلام خود کفر را بردارد در حالی که چنانچه در تبیین مفاد قاعده خواهد آمد. مراد از جب مواردی است که در حال کفر صورت گرفته که به اعتبار اسلام دارای عقوبت و کیفر و آثار می باشد چنانچه شخص مسلمان گردد جبران آن خواسته نمی شود و مورد مؤاخذه واقع نمی گردد. ^(۱۱)

در تفسیر قمی در ذیل آیه: «وقالوا لن نومن لک حتی تفجرلنا من الارض ینبوعا» ^(۱۲) آمده است:

«این آیه در خصوص عبدالله بن ابی امیه برادر ام سلمه نازل گشته و ماجرا چنین بوده که: برادر ام سلمه، رسول خداصلی الله علیه وآله را به شدت تکذیب می کرد و از حضرت می خواست، که در صورت صحت ادعای نبوتش از زمین برای آنها چشمه آبی ایجاد نماید، تا این که بعد از فتح مکه در حضور پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله اظهار اسلام کرد. پیغمبر خداصلی الله علیه وآله از وی روی برگردانید و اسلام او را نپذیرفت. عبدالله به خواهرش ام سلمه روی آورد و گفت پیامبر، اسلام همه را پذیرفته است جز من. ام سلمه خدمت پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله آمد و مطلب را به آن حضرت بازگو کرد. رسول خداصلی الله علیه وآله فرمودند: برادر تو طوری مرا تکذیب کرده که هیچ کس آن گونه تکذیب نکرده است. به من گفته است به تو ایمان نمی آوریم مگر این که از زمین بر ما چشمه آبی ایجاد کنی (آیه فوق هم گویا اشاره به همین دارد) در این حال ام سلمه گفت: پدر و مادرم فدای تو باد ای رسول خداصلی الله علیه وآله آیا شما نفرمودید «الاسلام یجب ما قبله؟» پیامبر فرمود: بلی و نهایتا اسلام عبدالله بن ابی امیه را قبول کردند. ^(۱۳)

حدیث «الاسلام یجب ما قبله » در جریان مسلمان شدن مغیره بن شعبه نیز از قول مبارک رسول خداصلی الله علیه وآله در برخی از متون دینی وارد شده که به طور خلاصه چنین بوده است:

مغیره بن شعبه با گروهی از بنی مالک بعد از ورود بر مقوقس پادشاه مصر و ملاقات با ایشان، در راه بازگشت به مکه غافلگیرانه یاران خود را که مست شده بودند می کشد و با تصرف اموال آنان، به مدینه می آید و اظهار اسلام می کند و خمس اموال را به پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله عرضه می کند، در این حال پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله اسلام وی را می پذیرد ولی خمس اموال را قبول نمی کند و مغیره را با این بیان سرزنش می کند که: «هذا غدر ولا خیر فیه » رفتار رسول خداصلی الله علیه وآله مغیره را از جهت قصاص به وحشت می اندازد و سعی در پنهان شدن خود می کند، که در این حال پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله می فرماید: «الاسلام یجب ما قبله » ^(۱۴)

در خصوص مسلمان شدن ابن ابی سرح برادر عثمان آمده است (عثمان در نزد پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله نسبت به خطاهای برادرش در دوران کفر وساطت و طلب بخشش نمود که پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله فرمودند: «الاسلام یجب ما قبله » ^(۱۵)

در موضوع مسلمان شدن هباربن اسود بن مطلب نیز در تاریخ ثبت است که آن شخص خدمت رسول خداصلی الله علیه وآله می آید و شهادتین را جاری می کند و مسلمان می شود و طلب عفو و بخشش از پیامبر می کند که در این حال رسول گرامی اسلام صلی الله علیه وآله می فرمایند: «قد عفوت عنک وقد ا حسن الله الیک حیث هداک الی الاسلام و الاسلام یجب ما قبله » ^(۱۶)

در جامع الصغیر سیوطی ^(۱۷) و غوالی اللآلی ^(۱۸) نیز حدیث جب از قول پیامبر اکرم وارد شده است. همچنین حدیث جب در کنزالعمال نیز به الفاظ مختلف از قول پیامبراکرم صلی الله علیه وآله و برخی از اصحاب نقل شده است از جمله: الاسلام یجب ما کان قبله » ^(۱۹) و این عبارت: «اما علمت ان الاسلام یهدم ما کان قبله و ان الهجره تهدم ما کان قبلها و ان الحج یهدم ماکان قبله » ^(۲۰)

روایت دیگری است که مردی نزد عمر آمد گفت همسرم را در دوران جاهلیت یک طلاق و در اسلام نیز دو طلاق داده ام حکم آن چیست؟ عمر پاسخ را به مولی امیرالمؤمنین علیه السلام واگذار کرد که در این حالت حضرت فرمودند: «هدم الاسلام ما کان قبله هی عندک علی واحده ». ^(۲۱)

حدیث جب در اکثر نقلها همان طور که ذکر کردیم مرسل بوده و به دلیل ارسال ضعیف شمرده شده است، از این جهت صاحب مدارک نسبت به سند حدیث مناقشه نموده و بیان داشته است: به دلیل ضعف از اعتبار ساقط است . ^(۲۲)

و لیکن بسیاری از فقها بیان داشته اند به دلیل شهرت آن در بین اصحاب و عمل فقها معتبر بوده و ضعف آن جبران گردیده است ^(۲۳) حتی برخی با توجه به کثرت نقل حدیث مزبور و ذکر آن به عبارت مختلف بیان داشته اند ظاهرا حدیث از تواتر اجمالی برخوردار است . ^(۲۴) بدین معنی که نسبت به صدور مضمون آن از پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله علم اجمالی حاصل می شود هر چند در ضمن داستانهای متعدد و الفاظ و عبارات مختلف نقل شده است.

صاحب عناوین نیز تصریح کرده اند که حدیث مزبور از احادیث مسلم الصدور می باشد. ^(۲۵)

ه: از موارد دیگری که می توان به عنوان مستند قاعده جب ذکر کرد. سیره پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله و روش آن حضرت با کسانی است که اسلام می آوردند، چه این که رسول خداصلی الله علیه وآله کافرانی را که مسلمان می شدند تکلیف به قضای عبادات فوت شده آنان نسبت به دوران کفر نمی کردند و همچنین آنها را موظف به پرداخت زکاه دوران قبل از اسلام نمی نمودند با این که اموالشان باقی بوده است . ^(۲۶)

مفاد قاعده جب

در تبیین مفاد قاعده جب و این که دقیقا چه مواردی را شامل می گردد و همچنین به منظور این که موارد عدم شمول آن هم روشن شود. ابتدا افعالی را که از کافر صادر می شود در تطبیق با مقررات آیین اسلام ذکر می کنیم و آن گاه، ذکر چند نکته به بررسی مفاد قاعده می پردازیم و سپس به تفضیل موارد شمول و عدم شمول را توضیح می دهیم.

اهم افعالی که از کافر صادر می شود در تطبیق با احکام اسلامی به شرح زیر است:

۱ – آنچه معصیت الهی محسوب می گردد همچون کفر، ظلم، فساد در زمین و امثال آن.

۲ – افعالی که در اثر ترک آن قضا وجود دارد همچون عبادات از قبیل نماز و روزه که کافر در حال کفر انجام نداده است.

۳ – اعمالی که قضا ندارد بلکه – با وجود شرایط، دایمی است مانند حج که هرگاه کافر مستطیع باشد و بعدا فقیر شود و آن گاه مسلمان شود.

۴ – مواردی که نسبت به آنها حق شرعی تعلق بگیرد و کافر در حال کفر انجام نداده باشد و آن گاه مسلمان شود مثل اموالی که بر آن زکاه تعلق می گیرد.

۵ – احکام تکلیفی که حد شرعی در اسلام برای آنها مقرر گشته است، مثل شرب خمر، زنا، محاربه و…

۶ – فعلی که در شرع قصاص دارد ولیکن در عرف عقلا ممکن است قصاصی نداشته باشد.

۷ – فعلی که در هر دین و آیینی و عرف عقلا قصاص دارد مثل قتل انسانهای نیکوکار.

۸ – آنچه از نظر شرع اسلام اثر وضعی دارد همچون سه طلاقه کردن زن، عقود و ایقاعات.

۹ – مواردی که دارای اثر وضعی است و موضوعش هم باقی است مثل جنابت و نجاست، که به دنبال آن غسل بر شخص واجب می شود.

۱۰- آنچه مشترک بین عقیده خودش و اسلام است، همچون وجوب وفای به نذر چنانچه کافر نذر کرده باشد صدقه ای بدهد و وفای به نذر هم در عقیده او واجب باشد ولیکن مخالفت با نذرش نموده و آن گاه مسلمان شده باشد.

۱۱- دیونی که به عهده فرد می باشد مثل قرض، مهریه همسر که قبل از پرداخت آنها مسلمان شود و یا ضمانت و تعهدات مالی که شخص در اثر اتلاف مال دیگری یا سرقت، در زمان کفر به عهده اش بوده و آن گاه مسلمان شود. ^(۲۷)

بی شک قاعده جب همه موارد ذکر شده فوق را شامل نمی گردد و این طور نیست که در اسلام و مقررات اسلامی کلیه سوابق کافر اعم از افعال و عقود و ایقاعات و آثار وضعی تمام اعمال کافر بعد از مسلمان شدنش نادیده گرفته شود. بلکه با توجه به قیود و معیارهای زیر که به عنوان مفاد قاعده جب می توان نام برد مشخص می گردد:

اولا: قاعده جب یک حکم امتنانی است و به جهت تشویق و ترغیب کفار در گرایش به اسلام صادر شده است که اعلام می دارد کفاری که به دلیل اعمال زشت و گناهان گذشته خود ترس این دارند که اگر مسلمان شوند در آسایش و امنیت نخواهند بود و نسبت به اعمال بد خود باز خواست می گردند مطمئن باشند که چنین نیست بلکه اگر مسلمان شوند، مجازات، کفاره و یا قضای عباداتی که به جا نیاورده اند به کلی از ذمه آنها برداشته می شود. ^(۲۸)

این حکم در واقع یک حکم الهی سیاسی است که موجب تمایل انسانها به قبول اسلام می گردد زیرا کفاری که از خواب غفلت بیدار می شوند و تمایل به پذیرش اسلام پیدا می کنند با توجه به خطاهای فراوان گذشته خود و گناهانی که مرتکب شده اند ممکن است مانع از این گردد که مسلمان شوند لذا خداوند متعال و حکیم عنایت و لطف خود را شامل حال آنها نموده و در شریعت اسلام اعلام گشته که اسلام وضعیت قبلی آنها را در نظر نگرفته و سابقه سوء افراد را مورد مؤاخذه و باز خواست قرار نمی دهد. این حقیقت را از آیاتی که به عنوان مبانی و مستندات قاعده جب ذکر گردید ^(۲۹) و همچنین از قضایایی همچون اسلام آوردن مغیره بن شعبه، هباربن اسود و عبدالله بن ابی امیه در صدر اسلام می توان به وضوح استنباط کرد که حاکی از منت گذاردن اسلام و لطف و تفضل الهی بر کسانی است که تشرف به اسلام پیدا کردند و مورد عفو و بخشش و رافت اسلامی قرار گرفتند با این که اعمال زشت آنها و گناهانی که از آنها صادر شده بود کم و کوچک نبوده است.

ثانیا: به طور خلاصه مفهوم عرفی قاعده «الاسلام یجب ما قبله » چنین دلالت دارد که هر فعل یا ترک فعل و اعتقاد و یا عدم اعتقاد و هر قولی در جاهلیت بر آن عقوبت و کیفری مرتب نبوده است اما در اسلام دارای آثار و کیفر می باشد مشمول قاعده خواهد بود و با مسلمان شدن اثری بر آن مترتب نخواهد گشت. ^(۳۰) از این مطلب همچنین استفاده می شود که به طور کلی احکام عقلایی و یا مواردی که در تمام جوامع بشری و یا ادیان الهی بر آنها اثری بار می شود و آن اثر مخصوص آیین اسلام نیست مشمول قاعده جب واقع نمی گردد. ^(۳۱)

ثالثا: با توجه به ادله و مدارک این قاعده و سیره پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله در این خصوص و بویژه امتنانی بودن این حکم، بسیاری از فقها بیان داشتند محدوده شمول قاعده جب حقوق الهی است و اگر فعلی از دو جنبه حق الله و حق الناس برخوردار می باشد جنبه حق الله آن مورد شمول قاعدده جب است، فرضا اگر کافری سرقت در حال کفر کرده باشد و قبل از بازگرداندن مال مالک، مسلمان گردد، حد سرقت از او برداشته می شود ولیکن ضمان او و اخذ مال از او برای صاحب مال باقی است. ^(۳۲)

حال با توجه به مفاد قاعده جب که در سه بند فوق اشاره گردید به تفصیل موارد شمول و عدم شمول آن را بررسی می کنیم.

موارد شمول قاعده جب

۱- آثار خود شرک و کفری که به کافر نسبت داده می شود با مسلمان شدن کافر برداشته می شود و بی شک مشمول قاعده جب واقع می گردد و این طور فرض می شود که گویا شخص کافر نبوده است بنابراین عذاب اخروی هم نسبت به کفر قبل از اسلام مترتب نمی گردد، ولو شخص کافر در پایان عمرش مسلمان شود و مدت مسلمان بودنش به مراتب کمتر از دوران کافر بودنش باشد، همین که مسلمان شد طاهر محسوب می گردد و مؤاخذه اخروی هم از این بابت ندارد و بلکه گفته می شود قدر متیقن از آیات قرآنی ^(۳۳) و حدیث «الاسلام یجب ما قبله » همین است. ^(۳۴)

۲- واجبات عبادی و حقوق الله اعم از واجبات بدنی محض مثل نماز و واجبات مالی محض همچون زکاه و واجبات مرکب از بدنی و