فایل پاورپوینت کامل بررسی همگرایی جهانی شدن با حکومت جهانی امام مهدی

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل بررسی همگرایی جهانی شدن با حکومت جهانی امام مهدی :

مقدمه

فرایند «جهانی شدن»، به واسطه پیشرفت شگفت آور فناوری های ارتباطی، روند گسست فضا و مکان را شتاب بخشیده و رشته های پیوند زننده، فضای اجتماعی با مکان و سرزمین معینی را بیش از پیش گسسته است. بدین ترتیب، امر اجتماعی از دایره تنگ و محدود مکان رهایی می یابد و در فضایی بسیار فراخ، گسترش پیدا می کند.

«جهانی شدن» از جمله اتفاقاتی است که از نیم قرن گذشته مطرح شده و فرصت ها و چالش های متعددی را پیش روی ادیان و مکاتب بشری قرار داده است. مهم ترین اتفاق در پی جهانی شدن، ادغام مرزهای سرزمینی و فرهنگی و اعتقادی است. در حقیقت گسستن مرزهای سرزمینی و توسعه قلمرو، همان چیزی است که متولیان این امر دنبال آن هستند.[۱] رابرستون دریافته است که ادیان را باید اولین مطرح کننده همگرایی خرده فرهنگ ها و متحد کننده دین ها با هم دانست. از دیدگاه او، ادیان جهانی با مراتبی متفاوت از صراحت، مبلّغ جهان واحدی بودند.[۲] تأکید بر وحدت و همگرایی جوامع و فرهنگ ها در جهانی شدن، این مسئله را همخوان و هماهنگ با مهدویت جلوه داده است و از منظر محققان، می تواند زمینه ساز ظهور و یا حداقل همخوان با مسائل پیشاظهور باشد. رحیم کارگر و امید درویشی با بررسی تاثیرات سیاسی جهانی شدن بر زمینه سازی انقلاب جهانی حضرت مهدی(عج)، جهانی شدن را مثبت ارزیابی کرده و به این نتیجه رسیده اند که فرصت های متعددی در آن برای تحقق انقلاب جهانی امام مهدی وجود دارند.[۳] رحیم کارگر با تحلیل توسعه فرهنگی در عصر ظهور و چشم انداز آن در جامعه منتظر، جهانی شدن را حرکتی کمی و تا حدی کیفی و منجر به توسعه فرهنگ هماهنگ با عصر ظهور می داند.[۴] به رغم تلاش قابل سپاس پژوهشگران، همخوانی جهانی شدن موجود با حکومت جهانی امام مهدی در صورت شکست این جریان، بررسی نشده است. به همین لحاظ، این پژوهش به آن پرداخته و تلاش شده است به همخوانی جهانی شدن به عنوان تفکری راهبردی و ایده محور، نه فناورانه محور با مهدویت بنگرد.

جهانی شدن از منظر لغوی

«جهانی شدن» از نظر لغوی برابرنهاد واژ «globalization»- برگرفته از لغت «globe»- است. لغت «globe» در معانی کُره، گوی، کروی کردن، گرد کردن[۵]؛ جهانی، عمومی[۶]، جامع به کار می رود. بنابر این، واژ «globalization » را می توان به معنای «به هم پیوستگی جهان در تمامی عرصه ها» دانست که همانند یک موجود به هم پیوسته است.

جهانی شدن از نظر اصطلاحی

اما از نظر اصطلاحی برای جهانی شدن تعریف واحدی که جامع افراد و مانع اغیار باشد و اکثر نظریه پردازان در مورد آن توافق نظر داشته باشند؛ ارائه نشده و همچنان ابهامی معنادار بر مفهوم جهانی شدن سایه افکنده است. دلیل چنین ابهامی می تواند این امر باشد که «این پدیده به حد نهایی تکامل خود نرسیده است و هر روز چهر تازه ای از ابعاد آن نمایان می شود.»[۷]

برخی نظریه پردازان، جهانی شدن را عمدتا با رویکرد اقتصادی معنا کرده اند. کومسا معتقد است که «جهانی شدن حاصل یکپارچگی اقتصادی، مالی و زیست محیطی است.»[۸]

برخی دیگر چون واترز، جهانی شدن را «فرایندی اجتماعی می دانند که در نتیج آن، محدودیت های جغرافیایی و نظام های اجتماعی و فرهنگی، متحول و برچیده می شوند و به تشدید آگاهی عمومی منجر می شود.»[۹]

برخی دیگر، جهانی شدن را فرایندی می دانند که به فشرده شدن زمان و مکان و در نتیجه تراکم آگاهی بشر منجر می شود. رابرتسون در مورد جهانی شدن می گوید: «مفهوم جهانی شدن هم، بر درهم فشرده شدن جهان و هم، بر تراکم آگاهی نسبت به جهان به عنوان یک کل دلالت دارد.»[۱۰]

همان طور که بیان شد، ارائ تعریفی جامع از جهانی شدن کار دشواری است؛ اما می توان گفت:

جهانی شدن پدید نوظهوری است که در عرصه های سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی زندگی بشری، دگرگونی های زیادی ایجاد کرده است و می تواند با فرهنگ مهدویت و همچنین ظهور امام زمان (عج)، که در آینده به یکی از مهم ترین رویدادهای بشری تبدیل می شود و جنبه جهانی دارد؛ ارتباط عمیقی داشته باشد.

با توجه به ظرفیت های خاص فرهنگ مهدویت، امروزه این فرهنگ در حوزه های مختلف، به ویژه حوزه جهانی شدن مورد بررسی قرار گرفته و مجامع علمی، به مهدویت و جهانی شدن توجه ویژه ای داشته اند؛ به نحوی که این موضوع، کنفرانس ها، مقالات، پایان نامه ها و کتاب های متعددی را به خود اختصاص داده است.

محورهای اصلی چنین رویکردهای علمی، از یک لحاظ بیان ابعاد، اهداف، نظریات، ویژگی ها و آثار جهانی شدن و مهدویت بوده و از سویی دیگر، ویژگی های حکومت جهانی مهدوی، مقایس بین جهانی شدن و جهانی شدن اسلامی و مهدوی، امتیازات جهانی شدن مهدوی بر جهانی شدن غربی، معیارهای جهانی شدن غربی و مهدوی و مبانی جهانی شدن مهدوی را شامل می شود.

ابعاد جهانی مسئله جهانی شدن و ارتباط آن با مهدویت

جهانی شدن اقتصادی و مهدویت

یکی از مهم ترین ابعاد جهانی شدن، بُعد اقتصادی است. بسیاری از نظریه پردازان، وجه غالب جهانی شدن را اقتصادی می دانند. افزایش چشمگیر تجارت بین المللی، خصوصی سازی فعالیت های اقتصادی، گسترش شرکت های چند ملیتی، توسع الکترونیکی ارتباطات تجاری، انتقال سریع فن آوری به دیگر کشورها، گسترش مراکز مالی جهانی، افزایش مهاجرت کارگران، رشد و تحول در ارتباطات حمل و نقلی و همچنین صرفه جویی در زمینه های تولیدی باعث شده است که جنب اقتصادی جهانی شدن، بر دیگر ابعاد جهانی شدن تاثیرات چشم گیری داشته باشد.

با توجه به بعد اقتصادی جهانی شدن، چنین برداشت می شود که داعیه داران جهانی شدن ادعا می کنند در صدد رونق فعالیت های اقتصادی در تمام جهان هستند. تلاش آنان در این زمینه اگر به صورت صحیح و کارآمد در عرصه های بین المللی پیش برود، شاید در برخی عرصه ها موفقیت هایی کسب کنند؛ اما به صراحت می توان بیان کرد که طبق آموزه های ادیان آسمانی، به ویژه دین مبین اسلام، پیشرفت صنعت و تکنولوژی و شکوفایی اقتصادی به صورت کامل، در دوران ظهور منجی آخرالزمان محقق خواهد شد.

بر اساس روایات، چشم انداز اقتصادی عصر ظهور به گونه ای است که امام علی (علیه السلام) آن را فرصتی برای عرضه گنجینه های زمین به امام مهدی می داند، چنان که در روایت آمده است:«وَ تُخْرِجُ لَهُ الْأَرْضُ أَفَالِیذَ کبِدِهَا وَ تُلْقِی إِلَیهِ سِلْماً مَقَالِیدَهَا[۱۱]؛ زمین میوه های دل خود را برای او بیرون می ریزد و کلیدهایش را به او می سپارد. » توزیع ثروت و تقسیم اموال، آنچنان به صورت مساوی صورت می گیرد که امام باقر (علیه السلام) آن را موجب ریشه کن شدن فقر دانسته و فرموده است: «دیگر نیازمندی یافت نمی شود تا به او زکات بدهد.»[۱۲] پیامبر گرامی اسلام نیز آن دوران را زمان وفور نعمت دانسته است و در این باره تأکید کردند: «در آن زمان، امت پیامبر چنان از نعمت برخوردار می شوند که هرگز امتی آن چنان از نعمت برخوردار نشده باشد. سرتاسر زمین محصول می دهد و هیچ چیز را از آنان دریغ ندارد»[۱۳] همچنین امام باقر (علیه السلام) با اشاره به قرار گرفتن گنجینه های زمین در اختیار امام مهدی حکومت آن حضرت را فراگیر دانسته است. در متن حدیث آمده است: «گنجینه های زمین برای او ظاهر می گردد و حکومت او شرق و غرب جهان را فرا می گیرد. »[۱۴]

البته جهانی شدن در زمینه سازی این رونق و شکوفایی اقتصادی تاثیر مهمی دارد؛ چرا که زیرساخت های شکوفایی اقتصادی عصر پساظهور، تاحدودی در عصر پیشاظهور شکل می گیرد.

به بیان دیگر، برای رسیدن به چنین عصر شکوهمندی، مسلماً باید زیر ساخت های اقتصادی تا حدودی به فعلیت رسیده باشند؛ زیرا بنا نیست تمامی موفقیت های دوران ظهور به واسط معجزه باشد، بلکه به تلاش و کوشش انسان ها نیازمند است. به تعبیر آیت الله مکارم شیرازی، اگر بنا بود هم کارها با معجزه تحقق پذیرد، حضرت امام مهدی در پی ۳۱۳ یار شجاع و مطیع و فرمان بردار نبود و می توانست با قدرت الاهی و بدون تکیه بر سرباز، خود، جهان را فتح کند.[۱۵]

بنابراین، ضروری است که مقدمات فنی تشکیل حکومت واحد جهانی آماده باشد و این امر تا حدودی به واسطه جهانی شدن فراهم شده است. به تعبیر راسل «در قدیم، فارس ها (ایرانی ها ) و رومی ها به راه های خود متکی بودند؛ ولی چون سریع ترین وسیل آن روز، اسب بود و چون فاصل مرکز از مرزها خیلی زیاد بود، ادار امپراتوری امری محال به نظر می رسید. این اشکال با ظهور راه آهن و تلگراف تقلیل یافت و با پیدایش بمب افکن های دور پرواز در حال از بین رفتن است. اکنون به لحاظ فنی مشکل بزرگی در یک امپراتوری وسیع جهانی وجود ندارد.»[۱۶]

البته باید این مسئله را نیز در نظر داشت که جهانی شدن در عرص اقتصادی، معضلات بسیاری را برای انسان ها به ارمغان آورده است. نهادهای بین المللی موثر بر جهانی شدن، همانند سازمان تجارت جهانی و صندوق بین المللی پول، تا کنون نتوانسته اند نسخ جامع و سالمی برای اقتصاد جهان بپیچند تا مردم از دست این همه ناملایمات اقتصادی نجات پیدا کنند. به عنوان نمونه، استیگلیتز که مدتی رییس اقتصاددانان بانک جهانی بوده است؛ در مورد صندوق بین المللی پول می گوید: «پس از نیم قرن که از فعالیت های این سازمان می گذرد، به روشنی می توان دریافت که صندوق بین المللی پول در رسیدن به اهداف خود شکست خورده و به اهداف بنیادین خود که همانا کمک به کشورهای در حال سقوط اقتصادی بوده؛ نرسیده است »[۱۷] عدم موفقیت جهانی شدن در بعد اقتصادی، باعث شده تا خیزش های مردمی بسیاری علیه جهانی شدن اقتصاد ایجاد شود.

همچنین جهانی شدن اقتصادی، برای جوامع بشری این آگاهی را به وجود آورده که دیگر قوانین اقتصادی موجود نمی توانند آن ها را به آنچه وعده اش داده اند، برسانند و نیازهای به حقشان را برآورده کنند. بنابر این، به دنبال راه نجاتی از این منجلاب می گردند. به بیانی دیگر، آنان وضعیت موجود را برنمی تابند و در پی رقم زدن وضعی مطلوب هستند و این وضعیت مطلوب همان گمشده ای است که جوامع، همواره به دنبال آن هستند و سرانجام توسط امام زمان(عج) به انسان ها هدیه خواهد شد.

جهانی شدن سیاسی و مهدویت

جهانی شدن از بُعد سیاسی به این معنا است که مسائل سیاسی که فقط در محدود سرزمینی خاصی مطرح بوده و به حوز داخلی و حاکمیت ملی ارتباط داشته اند؛ به مسائلی فراملی، فرامنطقه ای و جهانی تبدیل شده اند.

در جهانی شدن سیاسی، دیگر داشتن قلمرو سرزمینی گسترده، ملاک ارزیابی قدرت محسوب نمی شود و حاکمیت ملی دولت ها بر سرزمین ها بسیار کم رنگ است؛ به نحوی که «اصولا دولت ها نمی توانند با شهروندان خود هر طور که صلاح می دانند، رفتار کنند »[۱۸]؛ چرا که جهانی شدن سیاست باعث شده تا حاکمیت ملی دولت ها تضعیف شود، به نحوی که دیگر نتوانند همانند گذشته استقلال کامل داشته باشند.

البته عوامل متعددی، از جمله شکل گیری قوانین بین المللی و ایجاد سازمان های بین المللی دست به دست هم داده و حاکمیت ملی را به شدت تضعیف کرده اند. به تعبیر مورای: «یکی از عواملی که در شکل گیری تئوری اضمحلال قدرت دولت ها تاثیر داشته است، ظهور قوانین جهانی است که در سطحی بالاتر از دولت وضع می گردند.»[۱۹]

همچنین سازمان های بین المللی بر شکل گیری جهانی شدن تاثیر بسیاری داشته اند؛ به نحوی که واترز می گوید: «این سازمان ها یک شبکه تار عنکبوتی جهانی تشکیل می دهند که از طریق آن، تعیین هدف و تصمیمات مربوطه به نحو تخصیص منابع، جریان می یابد. »[۲۰]

واقعیت آن است که از جمله نکات مهمی که در بعد سیاسی جهانی شدن مطرح است، «حرکت به سوی حکومت جهانی و لزوم ایجاد یک قدرت برتر جهانی» می باشد؛[۲۱] حکومتی که در آموزه های دینی وعد تحقق آن داده شده است.

در قرآن کریم به جهت اشاره به این مطلب آمده است: (وَ لَقَدْ کَتَبْنا فِی الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّکْرِ اَن الاْرْضَ یَرِثُها عِبادِیَ الصّالِحُونَ([۲۲] در زبور بعد از ذکر [تورات] نوشتیم که بندگان شایسته ام وارث [حکومت] زمین خواهند شد. » تصور شکل گیری چنین حکومتی، در زمان های گذشته امری دشوار بود؛ اما جهانی شدن سیاسی توانسته است زیرساخت های فکری و تفکر راهبردی شکل گیری این حکومت جهانی را فراهم کند.

امروزه جهانی شدن، ظرفی را فراهم کرده است که تشکیل جامع جهانی واحدی که قرآن کریم و روایات اهل بیت، وعده اش را داده اند، در آن تحقق عینی پیدا کرده است؛ چرا که «در روزگاران گذشته تصور حکومت فراگیر جهانی، همواره به دلیل وجود فاصله های زمانی و مکانی، با ابهاماتی همراه بوده است. پیش تر با توجه به دشواری اداره قلمرو وسیع و جهانی، ارتباط مستقیم نفی می شد؛ اما اینک در شرایط جهانی شدن، فهم ارتباط مستقیم و فراگیر در عرص جهانی، حتی فراتر از کر زمین، به مدد تکنولوژی های ارتباطی چندان مشکل نیست.»[۲۳]

همچنین بر اساس روایات اسلامی، با تشکیل حکومت مهدوی، مرزها هویت خود را از دست می دهند و همه دنیا در زیر یک پرچم و یک قانون و یک دین به سر خواهد برد و تمام پهن زمین به یک کشور پهناور به مرکزیت شهر کوفه تبدیل می شود و کل مرزهای قراردادی، ماهیت خود را از دست می دهند.

آنچه در مورد برداشته شدن مرزها در عصر ظهور وعده داده شده؛ مسئله ای است که در عصر جهانی شدن برآن تاکید شده و عملاً در بسیاری از جاها مو