فایل پاورپوینت کامل تحلیل و بررسی نبوت پیامبر اکرم پیش از بعثت

با فایل فایل پاورپوینت کامل تحلیل و بررسی نبوت پیامبر اکرم پیش از بعثت یک ارائه‌ی بی‌نقص بسازید!

پاورپوینتی زیبا و کاربردی:

فایل فایل پاورپوینت کامل تحلیل و بررسی نبوت پیامبر اکرم پیش از بعثت شامل 120 اسلاید کاملاً حرفه‌ای و چشم‌نواز است که برای ارائه‌ی مستقیم یا چاپ آماده شده‌اند.

آنچه فایل فایل پاورپوینت کامل تحلیل و بررسی نبوت پیامبر اکرم پیش از بعثت را متمایز می‌کند:

• طراحی مدرن و هدفمند: فایل پاورپوینت کامل تحلیل و بررسی نبوت پیامبر اکرم پیش از بعثت با ترکیب رنگ‌ها و چیدمان هوشمندانه، به انتقال بهتر مفاهیم کمک می‌کند.
• کاربری راحت و سریع:فایل پاورپوینت کامل تحلیل و بررسی نبوت پیامبر اکرم پیش از بعثت بدون نیاز به ویرایش‌های پیچیده، فقط فایل را باز کنید و ارائه دهید.
• کیفیت بالا برای نمایش: همه‌ی اسلایدها با رزولوشن مناسب و ساختاری منظم آماده ارائه هستند.

ساخته‌شده با دقت و استانداردهای بالا:

فایل پاورپوینت کامل تحلیل و بررسی نبوت پیامبر اکرم پیش از بعثت با رعایت جزئیات طراحی شده تا در هر محیطی بدون مشکل نمایش داده شود. هیچ‌گونه بهم‌ریختگی یا ایرادی در اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل تحلیل و بررسی نبوت پیامبر اکرم پیش از بعثت وجود ندارد.

تذکر:

در صورت مشاهده‌ی تفاوت در کیفیت، احتمال استفاده از نسخه‌های غیراصلی وجود دارد. نسخه معتبر فایل پاورپوینت کامل تحلیل و بررسی نبوت پیامبر اکرم پیش از بعثت با دقت توسط تیم طراحی آماده شده است.

همین حالا دانلود کن و با فایل پاورپوینت کامل تحلیل و بررسی نبوت پیامبر اکرم پیش از بعثت مخاطب‌هات رو تحت تاثیر قرار بده!

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل تحلیل و بررسی نبوت پیامبر اکرم پیش از بعثت :

طرح مسئله

بررسی زندگی پیامبر اکرم(ص) به عنوان خاتم پیامبران، در دوران پس از بعثت، همواره مورد توجه مسلمانان بوده است. اما وضعیت اعتقادی و عملی ایشان در دوران پیش از بعثت نیز از مسائل مهمی است که به دلیل مترتب شدن آثاری که در شناخت حضرت دارد، باید مورد بررسی دقیق تری قرار گیرد. ازجمله اموری که عدم شناخت دقیق زندگی پیامبر اکرم(ص) در دوران پیش از بعثت بدان منجر شده است، نسبت دادن اموری مانند غافل گیری ایشان در هنگام دریافت وحی رسالی است (بخاری، ۱۴۰۱: ۱ / ۷) اما اینکه آیا پیامبر اکرم(ص) دوران پیش از بعثت را در حالی گذراند که هیچ گونه آشنایی با عالم غیب نداشته و یا به عبارتی بدون پیروی از شریعتی الهی زندگی می کرده است یا اینکه پیرو شرایع آسمانی مرسوم بوده و یا خود با عالم غیب ارتباط داشته است مسئله ای است که آراء مختلفی درمورد آن مطرح است. بررسی این آراء و همچنین کنکاش در تفاوت نبوت و رسالت برای روشن شدن چهره الهی ایشان، در برهه پیش از بعثت و پاسخ به شبهات پیرامون این دوران، کار گشاست.

وضعیت اعتقادی و عملی پیامبر اکرم(ص) پیش از بعثت

الف) توحید

همه فرق اسلامی به جز عده قلیلی، معتقد به موحد بودن پیامبر اکرم(ص) در دوران پیش از بعثت خود هستند. این مطلب از مسلماتی است که دلایل کلامی و روایی متقنی آن را تأیید می کند. (یوسفیان و شریفی، ۱۳۸۸: ۱۵۴؛ طوسی، ۱۴۱۴: ۳۸) به اجمال به برخی از دلایل موحد بودن ایشان پیش از بعثت اشاره می کنیم:

برای اثبات عدم شرک پیامبران در همه ادوار زندگی ایشان به آیه «پیمان من، به ستمکاران نمی رسد!»[۱] استناد شده است. برای استدلال به این آیه، باید آن را در کنار آیه «(به خاطر بیاور) هنگامی را که لقمان به فرزندش درحالی که او را موعظه می کرد گفت: «پسرم! چیزی را همتای خدا قرار مده که شرک، ظلم بزرگی است».»[۲] معنا کرد. در این آیه، شرک به عنوان ظلم عظیم معرفی شده است. بدین ترتیب طبق استدلال منطقی، عهد خداوند به مشرک نمی رسد. در اینجا فهم دو مطلب دارای اهمیت است:

اول اینکه منظور از عهد خداوند چیست؟

آنچه که با توجه به سیاق آیه، از معنای عهد به ذهن متبادر می شود، امامت است؛ اما برخی نیز عهد را اعم از امامت و رسالت می دانند. زیرا یکی از معانی عهد همان منصب می باشد، و این مطلب مخالفتی با سیاق ندارد، چون می توان در پاسخِ موردی خاص، مطلبی عام و کلی را بیان کرد. (یوسفیان و شریفی، ۱۳۸۸: ۱۵۴)

اما آنچه که می توان در اینجا گفت این است که حتی اگر معنای عهد را اعم از رسالت و امامت ندانسته، و فقط معنای امامت برای آن در نظر گرفته شود، باز هم می توان از این آیه، برای اثبات عدم شرک حضرت(ص) قبل از بعثت استفاده کرد. زیرا مسلماً پیامبر اکرم(ص) پس از مبعوث شدن به پیامبری، علاوه بر نبوت و رسالت، دارای مقام امامت نیز بودند و با توجه به این آیه، اگر قبل از بعثت، گرفتار معصیت اعتقادی بودند، هرگز پس از مبعوث شدن به این مقامات دست نمی یافتند.

دومین مطلبی که باید در نظرگرفته شود آن است که آیا اگر کسی در برهه ای از زندگی گذشته خود، مشرک بوده و متصف به صفت ظلم باشد، حال نیز عنوان ظالم شامل او می شود تا دیگر عهد خداوند، که مقام رسالت یا امامت است، برعهده او گذارده نشود؟ برای پاسخ به این سئوال باید نگاهی به کلمه «ظالم» انداخت. برای بررسی این مسئله، از بحثِ اصولی مشتق استفاده می کنیم، زیرا ظالم از دیدگاه اصولی مشتق محسوب می شود. (آلوسی، ۱۴۱۵: ۱ / ۳۷۶) دو دیدگاه اصولی در این مسئله وجود دارد:

۱. کسی که قبلاً متصف به ظلم بوده، اکنون نیز عنوان ظالم بر او صادق است.

۲. کسی که قبلاً متصف به ظلم بوده، فقط در صورتی الان نیز به او ظالم اطلاق می شود که قرینه ای بر استعمال مجازی ظلم وجود داشته باشد، وگرنه استعمال حقیقی، فقط شامل کسی می شود که الان، واجد این صفت باشد.

دیدگاه اول مربوط به اصولیون اعمی و دیدگاه دوم مربوط به اصولیون اخصی است. طبق معنای اعمی، اثبات عصمت از شرک، پیش از بعثت میسر است. زیرا کسی که پیش از بعثت، متصف به صفت ظلم بوده است، در زمان بعثت نیز بدان متصف است؛ پس نمی تواند بار عهد الهی را به دوش گیرد. ضمن اینکه در این آیه، ظالم قرینه ای بر استعمال بر سبیل مجاز ندارد. مطابق مبنای اخصی ها نمی توان گفت کسی که قبل از بعثت ظالم بوده، عهد که همان رسالت یا امامت باشد، به او نمی رسد. به عبارت دیگر عصمت او از شرک پیش از بعثت ثابت نمی شود. اما در این آیه قرینه ای وجود دارد که می توان اتصاف به صفت ظلم را به حال نیز سیلان داد و آن قرینه تناسب حکم و موضوع است. معنا آن است که گاه موضوع، خصوصیتی دارد که به حکم خاصی نیاز دارد. در موضوع رسالت و امامت، اهمیتی بسیار نهفته و پیامدهایی بر آن مترتب است و این پیامدها قرینه است برای اثبات آنکه کسی که یک بار هم در عمر خویش، مرتکب ظلم شده باشد، لایق دریافت این مناصب نباشد. (یوسفیان و شریفی، ۱۳۸۸: ۱۵۶)

اگر پیامبر(ص) در عمر خویش اندک تمایلی به پرستش بت ها از خود نشان داده بود، بهانه ای به دست مشرکان می افتاد، تا به واسطه آن علاوه بر سرزنش پیامبر(ص)، عمل خود را در پرستش بت ها توجیه نمایند. با آنکه کفار هرگونه نسبت ناروایی به پیامبر می دادند و حتی ایشان را ساحر و مجنون می خواندند، اما درعین حال هیچ گاه شنیده نشد که به او نسبت بت پرستی بدهند. کسانی بهانه گیری کرده، می گفتند: «آیا ما را از پرستش آنچه پدرانمان می پرستیدند، باز می داری؟» اگر می توانستند این را نیز می افزودند: «آیا ما را از آنچه پیش از این، خود نیز پرستش می کردی، نهی می کنی؟» اما هرگز مخالفان، ایشان را به این پیشینه بد و زشت متهم نکرده اند. (عاملی، ۱۴۱۵: ۱ / ۱۶۹؛ جعفریان، ۱۳۷۸: ۱۸ / ۲۰۹)

امام علی(ص) در مناظره با شخص یهودی می فرماید: «محمد(ص) اوتی الحکمَ و الفهمَ صبیاً بین عبده الأوثان و حزب الشیطان و لم یرغب لهم فی صنم قطّ؛ (مجلسی، ۱۴۰۴: ۱۰ / ۴۴) «به محمد(ص) در سن کودکی و در بین بت پرستان و حزب شیطان، حکم الهی و فهم و آگاهی داده شد و هرگز گرایشی به بت ها در او پدید نیامد».

تحنث پیامبر اکرم(ص) در غار حرا امری مشهور است. علامه شعرانی در این زمینه می نویسد:

پیامبر(ص) اگر خدا را نمی شناخت و ایمان نیاورده بود، برای چه عبادت می کرد و اگر عبادت بت می خواست، بتان در کعبه بودند، نه در غار حرا؛ و سنت الهی در همه فنون و علوم آن است که اصل و مبدأ آن، از آغاز خلقت کودک در وی نهاده است و به تدریج رشد و نمود می کند، هرچند ما بر حقیقت نبوّت اطلاع و احاطه نداریم و حالات روحانی که بر اولیای خدا عارض می شود، نمی دانیم؛ اما یقین داریم که نبوّت نیز محال است بر مردی جاهل و بی استعداد مثل ابوجهل نازل گردد. (شعرانی، ۱۳۵۹: ۱۷)

ب) تبعیت از شریعت

در زمینه وضعیت اعتقادی و عملی پیامبر اکرم(ص) پیش از بعثت، دانشمندان اسلامی دیدگاه هایی را مطرح کرده اند که اهم آنها را در سه دسته می توان بررسی کرد.

یک. پیروی از شریعت انبیای گذشته

عده ای از دانشمندان اسلامی بر این باورند که پیامبر اکرم(ص) قبل از بعثت، متعبد به شرایع انبیای گذشته بوده است. ازجمله این شرایع به شریعت های نوح(ص)، ابراهیم(ص)، موسی(ص) و عیسی(ص) اشاره شده است. اهم استدلال معتقدان به این دیدگاه، نقل هایی است که در تاریخ درمورد عبادات پیامبر اکرم(ص) در این دوران وارد شده است که ازنظر آنان، نزدیک به متواتر به شمار می روند. آنان معتقدند که اعمال عبادی از اموری است که جز از طریق تبعیت از شریعتی خاص بر انسان مکشوف نمی شوند و از قبیل مستقلات عقلی نیستند که بتوان آنها را به تنهایی کشف کرد. (مجلسی، ۱۴۰۴: ۱۸ / ۲۷۲) برای روشن تر شدن مطلب در ادامه به بررسی احتمالات گوناگون در این زمینه می پردازیم.

۱. پیروی از آئین ابراهیم(ص)

آیا آئین ابراهیم(ص) در خانواده پیامبر اکرم(ص) از جایگاه درخور توجهی برخوردار بوده است یا خیر؟ نقل های تاریخی حکایت از این دارد که این آئین در بستر تربیتی پیامبر اکرم(ص) از جایگاه ویژه ای برخوردار بوده است.[۳]

طبق نقل های مشهور تاریخی، پیامبر اکرم(ص) در اوان کودکی والدین خویش را از دست داد و تحت تکفل جد و عموی خود عبدالمطلب و ابوطالب قرار گرفت. (مجلسی، ۱۴۰۴: ۱۵ / ۳۸۲) به خصوص آنکه به گواهی نقل های مسلم تاریخ، عبدالمطلب موحد، بلکه احیاگر سنن ابراهیمی بوده است.[۴] پس از وفات جد پیامبر اکرم(ص) کفالت ایشان به عموی ایشان ابوطالب انتقال یافت (عسقلانی، ۱۴۱۵: ۷ / ۱۹۶) پس، او نیز می تواند یکی از افراد مؤثر در شکل گیری عقاید پیامبر اکرم(ص) باشد. دلایل و شواهد فراوانی بر ایمان ابوطالب وجود دارد که جای تردید در آن نیست.[۵] بنابراین، با توجه به شواهد موجود، حضور آئین ابراهیم(ص) در بستر تربیتی پیامبر اکرم(ص) نمود چشمگیری داشته است. بااین همه، شاید احتمال پیروی مقلدانه حضرت از این آئین قابل طرح باشد؛ یعنی احتمال این وجود دارد که پیامبر(ص) به صورت تقلیدی از آئین پدرانش تبعیت کرده باشد، حال آنکه شواهد تاریخی و روایی در بحث نبوت پیامبر اکرم(ص) پیش از بعثت طرح خواهد شد، نشان می دهد که عملکرد پیامبر اکرم(ص) در این دوران چیزی فراتر از تعبد مقلدانه به آئین خانواده خود است.

۲. آئین یهود و مسیحیت

دلایلی موجود است که نشان می دهد پیامبر اکرم(ص) از این ادیان پیروی نکرده که مهم ترین آنها عبارتند از:

مرکز یهود پیش از اسلام در یثرب بوده است. سکوت آیات مکی در مورد یهود (زرگری نژاد، ۱۳۸۴: ۲۰۶) و همچنین روایات تاریخی مبنی بر روانه شدن عده ای از مشرکان به سمت یثرب برای نظرخواهی از علمای یهود درباره دین اسلام گواه براین مطلب است. (ابن هشام، بی تا: ۱ / ۳۰۰)

اگر پیامبر بر شریعت قومی معتقد بود، آن قوم به آن افتخار می کردند و آن حضرت آن را به خود نسبت می دادند، و این کار شهرت می یافت. (رازی، ۱۴۱۲: ۳ / ۷۶)

اگر پیامبر در شریعت قومی بود، آن قوم به آن افتخار می کردند و آن حضرت را به خود نسبت می دادند و این کار شهرت می یافت. (همو)

درمورد مسیحیان نیز باید گفت که آنان پیش از اسلام نفوذ چندانی در حجاز نداشته و به خاطر مبانی عقیدتی شان عزلت و رهبانیت را در خارج از شهر برگزیده بودند. (زرگری نژاد، ۱۳۸۴: ۲۰۸)

آئین مسیحیت آئینی بود که به گواهی خود قرآن تحریف شده بود و اعتقاد به تثلیث در میان آنها وجود داشت.[۶] چطور ممکن است کسی که قرار است کمل پیامبران شود، از آئینی شرک آلود پیروی کرده باشد.

دسته دیگری از علما معتقدند که اگر پیامبر اکرم(ص) از شرایع گذشته پیروی کرده باشد، درحقیقت تبعیت و اقتدا به صاحبان آن شریعت کرده و این تبعیت فاضل از مفضول و قبیح است. (مجلسی، ۱۴۰۴: ۱۸ / ۲۷۹) برتری پیامبر(ص) از سایر پیامبران، از مسلمات دین اسلام است. البته اگر بر پیروی پیامبر اکرم(ص) از انبیای پیشین دلیلی وجود داشته باشد، منافاتی با این مطلب ندارد؛ زیرا پیامبر(ص) پایبند دستورات الهی که بر پیامبران پیشین نازل شده است، بودند و این امر ملازمتی با پیروی ایشان از انبیای گذشته ندارد.

دو. عدم تبعیت از شریعت های گذشته

این دیدگاه به جمهور معتزله ازجمله قاضی ابوبکر، قاضی عیاض و. .. نسبت داده شده است. اینان پیروی از شریعت را فقط در محدوده تبعیت از شرایع انبیای گذشته بررسی کرده اند و دلایلی را در رد آن مانند عدم نقل رفت وآمد پیامبر(ص) با اهل ادیان پیشین می آورند. بر این دیدگاه دو اشکال عمده وارد است:

معتقدین به این دیدگاه دچار مغالطه طرد شقوق دیگر شده اند؛ زیرا فقط نفی پیروی پیامبر(ص) از شریعت دیگر انبیا را در نظر داشته، و درباره اینکه ممکن است ایشان پایبند به شریعت خود، در دوران پیش از بعثت باشد را نادیده انگاشته اند. (تنها، ۱۳۸۹: ۴۴)

تعبد نداشتن به شریعت باعث شکل گیری نقص برای پیامبر اکرم(ص) و پایین آمدن مقام ایشان از تمام مردم می شود، (قمی، ۱۳۷۸: ۴۹۴) زیرا عامه مردم بالاخره متشرع به شریعتی هستند چگونه ممکن است پیامبر اکرم(ص) که افضل همه مردم است، دورانی از زندگی خود را بدون پایبندی به شریعتی گذرانده باشد. (تنها، ۱۳۸۹: ۴۴)

سه. نظریه توقف

برخی دیگر از علما به دلیل عدم ترجیح ادله دو گروه مذکور، قائل به توقف در اظهارنظر درباره شریعت پیامبر اکرم(ص) پیش از بعثت شده اند. از میان اهل سنت، غزالی و قاضی عبدالجبار و در میان شیعه، سید مرتضی چهره های شاخص این رأی به شمار می روند. (مجلسی، ۱۴۰۴: ۱۸ / ۲۷۲) سید مرتضی معتقد است که بر مصلحت بودن پیروی پیامبر اکرم(ص) از ادیان گذشته از جانب خداوند دلیلی موجود نیست؛ چنان که دلیلی بر خلاف آن هم وجود ندارد، و ازاین رو چون هیچ یک از دو طرف، دلیل قطعی در دست ندارند، باید توقف کرد. (علم الهدی، بی تا: ۲ / ۳۶۵)

ج) نبوت پیامبر اکرم(ص) پیش از بعثت

گروهی از چهره های برجسته علمای شیعه، دیدگاه متفاوتی را در این زمینه ارائه داده اند. آنان معتقدند که پیامبر اکرم(ص) پیش از بعثت، نبی بوده است. علامه مجلسی دلایل عقلی و روایات معتبری را پشتوانه این نظر می دانند. (مجلسی، ۱۴۰۴: ۱۸ / ۲۷۸) شیخ طوسی نیز از کسانی است که چنین دیدگاهی دارد. او در کتاب عده الاصول می آورد:

پیامبر اکرم(ص) متعبد به شریعتی قبل از خود نبوده و آنچه بدان متعبد بوده است شریعت خود ایشان است. اصحاب ما می گویند که به حضرت قبل از بعثت، چیزهایی وحی می شده که مختص به خودشان بوده، پس به وحی عمل می کرده و از شریعتی پیروی نمی کرده است. (طوسی، ۱۴۱۴: ۳ / ۶۰)

میرزای قمی درکتاب قوانین الاصول به این مطلب که پیامبر اکرم(ص) پیش از بعثت دارای مقام نبوت بود، اشاره دارد؛ او می نویسد: دو احتمال برای دریافت شریعت پیش از بعثت برای پیامبر اکرم(ص) وجود داشته است.

۱. پیامبر اکرم(ص) از طریق نشست و برخاست با اهل کتاب یا خواندن کتب آنها با دینشان آشنا شده و از شریعت آنها پیروی کند که این سخن مردودی است.

۲. شریعتی به ایشان وحی می شده که شبیه شرایع گذشته بوده است. درعین حال این سخن معنای متابعت از شریعت غیر را نمی دهد و به معنای دریافت شریعتی جداگانه است. (قمی، ۱۳۷۸: ۴۹۴)

ایشان سپس از دلیل افضلیت پیامبر اکرم(ص) بر سایر رسل استفاده می کند که اعتقاد به نبوت عیسی(ص) و یحیی(ص) در کودکی، و عدم اعتقاد به نبوت پیامبر اکرم(ص) قبل از بعثت، به مسئله افضلیت حضرت(ص) نقص وارد می کند. (همان) فتال نیشابوری به اجماع شیعه در این زمینه قائل شده و در کتاب روضه الواعظین چنین می گوید:

طایفه شیعه اجماع دارند که پیامبر اکرم(ص) پیش از بعثت در خفا پیامبر بود؛ از اولِ تکلیف، روزه می گرفت، نماز می گزارد، عکس آن چیزی که در میان قوم او معمول بود. وقتی به سن چهل سالگی رسید، خداوند به جبرئیل امر کرد که بر پیامبر فرود آید و او را به طور آشکار، مأمور به ایفای نقش رسالت خود سازد. (فتال نیشابوری، بی تا: ۱ / ۵۲)

آیت الله سبحانی نیز در این زمینه با آوردن شواهدی معتقد است که حضرت، پیش از بعثت دارای مراتبی از نبوت بوده است. (سبحانی، بی تا: ۷ / ۳۶۵) چنان که جعفر مرتضی عاملی نیز به نبوت پیامبر در این دوران اشاره کرده و آن را امر بعیدی ندانسته است. اگرچه بحث در این زمینه را محتاج بررسی بیشتری می داند (عاملی، ۱۴۱۵: ۲ / ۱۹۷) علامه طباطبایی نیز در تفسیر آیه (شوری / ۵۲) مطلبی را می آورد که دلالت به تأیید دیدگاه مد نظر دارد. ایشان می نویسد: «مقصود از آیه، این است که پیامبر(ص) دین اسلام را به تفصیل نمی دانست؛ پس منافاتی ندارد که حضرت به طور اجمال از دین اسلام آگاه بوده است.» (طباطبایی، ۱۴۱۷: ۱۸ / ۷۵) ایشان در مقام پاسخ به پرسشی در این زمینه، نبوت پیامبر اکرم(ص) پیش از بعثت را تایید می کند. (رخ شاد، ۱۳۸۹: ۵۲)

برای تبیین بیشتر این دیدگاه، ابتدا باید به تفاوت دو شأن نبوت و رسالت بپردازیم و سپس موضوع امکان برخورداری پیامبر اکرم(ص) از مقام نبوت پیش از بعثت را توضیح دهیم:

مفهوم لغوی «نبوت» و «رسالت»

نبوت در لغت به معنای باخبری و در اصطلاح به معنای باخبری از عالم غیب است؛ چنان که رسالت به معنای ابلاغ کلام یا ادای وظیفه ای است که برعهده او گذاشته شده است.[۷]

به هرحال مفسران و محققان دیدگاه های گوناگونی درباره تفاوت نبی و رسول ارائه کرده اند که آنها را می توان چنین تقسیم بندی کرد:

الف) برتری رسول بر نبی براساس جنبه های زیر:

۱. مسئولیت تبلیغ برای رسول (آلوسی، ۱۴۱۵: ۵ / ۷۵؛ مکارم شیرازی، ۱۳۷۴: ۱۳ / ۹۲؛ قرائتی، ۱۳۸۳: / ۵۸)

۲. صاحب کتاب بودن رسول (زمخشری، ۱۴۰۷: ۳ / ۱۶۵؛ رازی، ۱۴۲۰: ۲۳ / ۲۳۶)

۳. ارائه شریعتی جدید ازسوی رسول (مراغی، بی تا: ۱۷ / ۱۲۸؛ بیضاوی، ۱۴۱۸: ۴ / ۷۵؛ رازی، ۱۴۲۰: ۲۳ / ۲۷۳)

۴. دارا بودن وظیفه ای زائد بر ابلاغ (طباطبایی، ۱۴۱۷: ۳ / ۵۱۷)

۵. گرفتن میثاق از انبیا برای رسل به استناد آیه (احزاب / ۷؛ همو)

۶. شیوه دریافت معارف: روایات مختلفی در کتب شیعه، درباره تفاوت نبی و رسول بیان شده[۸] که مبنای تفاوت را در شیوه دریافت معارف قرار داده اند. (سبحانی، ۱۴۱۲: ۳۶۰)

ب) دسته دوم به برتری نبی بر رسول معتقدند. (شریعتی، ۱۳۴۹: ۹)

ج) دسته سوم نبوت را پایه رسالت می دانند. (سبحانی، ۱۴۱۲: ۶ / ۳۵۵)

بررسی این اقوال و روایات مطرح شده و استعمالات قرآنی دو کلمه نبی و رسول و مشتقات آنها، این نتایج را دربر دارد:

اگر کلمه نبی و رسول را در نظر بگیریم، قوام معنای آن فی حدذاته در باخبری و کلمه رسول در حمل خبر است و در استعمالات قرآنی به جوهر معنای این دو لفظ توجه شده است. در آیاتی که اشاره به مسئله تبلیغ شده است، کلمه رسول به کار برده شده است. در بسیاری از آیات رسول و رسالت، با مشتقات تبلیغ همراه شده است. اما نبوت در قرآن به عنوان هبه ای از جانب خداوند معرفی شده[۹] که جنبه فردی و فقط رابطه فرد و خداوند در آن آشکار است. زیرا باخبری و رابطه با عالم غیب لزوماً نباید با خبر دادن همراه باشد. مثلاً در آیاتی که مربوط به امور شخصی پیامبر(ص) است، خطاب «یا ایها النبی» فراوان ملاحظه می شود[۱۰] همچنین در آیه (تحریم / ۳) متناسب با بُعد باخبری پیامبر اکرم(ص) از غیب، از کلمه نبی استفاده شده است.

نبوت پایه رسالت است، به عبارت دیگر تا کسی مقام نبوت را در نیابد، به رسالت دست نخواهد یافت. زیرا نبوت مقام باخبری است و کسی که خبری از عالم غیب ندارد، چگونه می تواند حامل پیامی به سوی غیر باشد.

با توجه به آیه «واذکر فی الکتاب اسماعیل انه کان صادق الوعد وکان رسولا نبیا»[۱۱] رسول و نبی دو وصف اند که اگر در معنا با یکدیگر تفاوتی نداشته باشند، اشکال زائد بودن دو وصف مترادف پیش می آید، اما با توصیف برتری رسول بر نبی این اشکال برطرف می شود، (قدردان قراملکی ۱۳۸۷: ۸۸) با این سخن می توان گفت که رسول، پیامبری است که صاحب شریعت باشد و یا رتبه ای بالاتر از نبی داشته باشد تا بتواند حافظ شریعت و وحی و تجدد آن باشد. شیخ مفید نیز بر این قول تصریح دارد و آن را قول امامیه گزارش می کند. (مفید، ۱۴۱۴: ۴۵)

آیاتی وجود دارد که به جنبه اجتماعی و ابلاغ امر، ازسوی نبی اشار