فایل پاورپوینت کامل چالش های فرهنگی و هویتی جانبازان جنگ تحمیلی

دانلود و استفاده از فایل پاورپوینت کامل چالش های فرهنگی و هویتی جانبازان جنگ تحمیلی – تجربه‌ای بی‌نظیر در ارائه!

پاورپوینتی شیک و استاندارد:

فایل فایل پاورپوینت کامل چالش های فرهنگی و هویتی جانبازان جنگ تحمیلی شامل 120 اسلاید طراحی‌شده با دقت بالا است که کاملاً آماده برای ارائه یا چاپ در PowerPoint می‌باشد.

چرا فایل فایل پاورپوینت کامل چالش های فرهنگی و هویتی جانبازان جنگ تحمیلی گزینه‌ای عالی است؟

• گرافیک حرفه‌ای و جذاب: اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل چالش های فرهنگی و هویتی جانبازان جنگ تحمیلی با طراحی مدرن و چشم‌نواز، پیام شما را به بهترین شکل منتقل می‌کنند.
• کاربری آسان: ساختار این پاورپوینت به‌گونه‌ای است که استفاده از آن بدون نیاز به تغییرات پیچیده ممکن باشد.
• آماده استفاده: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل چالش های فرهنگی و هویتی جانبازان جنگ تحمیلی از قبل تنظیم‌شده و بدون نیاز به ویرایش، قابل استفاده هستند.

تضمین کیفیت و دقت بالا:

این مجموعه بر اساس بالاترین استانداردهای طراحی ساخته شده است و کاملاً منسجم و بدون اشکال، مناسب برای ارائه‌های حرفه‌ای می‌باشد.

نکته قابل توجه:

برخی نسخه‌های غیررسمی ممکن است تغییراتی داشته باشند. این نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل چالش های فرهنگی و هویتی جانبازان جنگ تحمیلی با دقت و کیفیت بالا طراحی شده است.

همین حالا فایل فایل پاورپوینت کامل چالش های فرهنگی و هویتی جانبازان جنگ تحمیلی را دریافت کنید و یک ارائه بی‌نظیر داشته باشید!

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل چالش های فرهنگی و هویتی جانبازان جنگ تحمیلی :

مقدمه و بیان مسئله

مهم ترین پدیده ای که تا قبل از پیدایش جامعه موسوم به جامع مدرن، ساختار سیاسی و اجتماعی و فرهنگی جوامع را تغییر داده، پدیده «جنگ» بوده است. جنگ را به مثابه «هیجان انگیزترین پدیده اجتماعی» میتوان جزء لاینفک تاریخ و زندگی بشری دانست. هیچ مقطع و دوره تاریخی را نمیتوان یافت که از خونریزی و خشونت انسانی مبرا باشد. اهمیت این پدیده را میتوان از کثرت منابع مکتوب در زمین تاریخ نگاری و واقعه نگاری در جوامع مختلف درک کرد که در آن ها موضوع جنگ ها بیش از هر عامل دیگری به چشم میخورد. جنگ ها منشأ تحولات مهم منفی و مثبت سیاسی و فرهنگی و اقتصادی درون و میان ملت ها بوده اند.

جنگ هشت سال ایران و عراق یکی از رخدادهای مهم تاریخ بشر در قرن بیستم است. در این جنگ دو کشور ایران و عراق، به ویژه از نظر نظامی و تأمین تجهیزات جنگی، متحمل هزینه های سنگینی شدند. درواقع نزدیک به نه سال، دارایی این دو کشور به سوی صاحبان صنایع نظامی سرازیر شد (خوراسگانی ۱۳۶۸، ۹). اکنون نیز پس از گذشت ۲۲ سال از خاتم این جنگ، هنوز آثار این واقعه بر جبین کشور ایران و عراق جلوه نمایی میکند. این جنگ، از آن حیث که قدمت هشت ساله داشته و اثرات فرهنگی و اجتماعی و اقتصادی زیادی بر جای گذاشته است، تبلور خاصی دارد. در طول جنگ میلیاردها تومان خسارت مستقیم و غیرمستقیم اقتصادی به کشور وارد شد (عنبری ۱۳۷۹).[۱] در آمارهای ده ۱۳۷۰، نزدیک به ۳۵۰هزار شهید از تلفات انسانی این جنگ گزارش شده است. البته آمار روزافزون جانبازان را نیز که در طول سال های بعد در اثر عوارض ناشی از جانبازی به شهادت رسیده اند، باید به این رقم افزود. در آمارهای بنیاد شهید حدود ۵۰۰هزار شهید ذکر شده است.[۲]

جنگ نکته های قابل توجهی به ایرانیان و حتی جهانیان آموخت. توجه به خودکفایی، گسترش و تقویت روحی خودباوری، وحدت ملی، ایجاد روحی جهاد و دفاع، گسترش عینی ارزش های شهادت، همبستگی اجتماعی، ایثار و جانبازی و… از آموزه های مثبت جنگ بوده اند.

درمورد پیامدها و آثار تخریبی جنگ، مصادیق و تحلیل های متعددی وجود دارد. یکی از مهم ترین این مصادیق، آسیب دیدگی و جنگ زدگی است. آسیب دیدگان از جنگ نیز متنوع اند؛ اما در میان آنان، جانبازان به عنوان نماد و واقعیت های عینی جنگ از جایگاه ویژه ای برخوردارند. با گذشت بیش از دو دهه از جنگ تحمیلی و رهایی نسبی از اثرات آن، هنوز بار رنج و سختی آن بر دوش این قشر سنگینی میکند. در میان جانبازان، گروه کثیری متحمل آسیب ها و صدمات غیرقابل جبرانی شده اند. جانبازان که درصد عمده ای، حدود نیم میلیون نفر از جمعیت ایران را به خود اختصاص داده اند، با مشکلات فرهنگی، اجتماعی و روان شناختی متعددی روبه رو هستند (افروز و ویسمه ۱۳۸۰، ۳۷؛ شایان ۱۳۸۶). در میان ۵۲۶هزار جانباز در کشور، اکنون بالغ بر ۸هزار جانباز۷۰درصد و از این میان نیز بالغ بر ۲هزار جانباز قطع نخاعی وجود دارد. بیگمان این دسته از افراد در طول زندگی خود با مسائل و مشکلات بسیاری مواجه میباشند. آنان در زمینه های اقتصادی، رفاهی، جسمی و روانی با تنگناهای زیادی مواجه اند؛ اما باید اذعان نمود که بخش مهمی از مسائل کنونی جانبازان به عنوان حاملان فرهنگ جبهه و جنگ را باید در حوزه فرهنگی جست وجو کرد. پس از جنگ، بسیاری از ارزش هایی که در آن دوران از مهم ترین ارزش های فرهنگی و فردی و اجتماعی جامعه به شمار میرفت، کم رنگ شده است. با گذشت زمان، ترویج روحی فردگرایی و دنیاگرایی و عواملی دیگر بسیاری از آموزه های انسانی و فرهنگی جنگ به دست فراموشی سپرده شده است (شایان ۱۳۸۶). پدیده ایثار و جانبازی متعلق به حوزه فرهنگی است و انتظارات فرهنگی جامعه از جانبازان نیز بیش از سایر ابعاد است. یکی از شاخصه ها و مؤلفه های فرهنگی که گروه جانبازان با آن شناخته میشوند، فرهنگ ایثار است.

بین فرهنگ ایثار و جانبازی و هویت فرهنگی آنان نیز ارتباط تنگاتنگی وجود دارد. به این معنی، زمانی که آنان تصور کنند که در جامعه، فرهنگ ایثارگری تضعیف و به حاشیه رانده شده است، به طور طبیعی آنان تصور می کنند که هویت آنان زیر سؤال رفته است. بنابراین یکی از مسائل مهمی که اکنون گروه جانبازان با آن مواجه اند «دغدغ هویت»[۳] است.

به استناد مطالعات اکتشافی این تحقیق، ما بر این فرض تأکید میکنیم که عمده جانبازان دل مشغول گسترش ارزش های رقیب فرهنگ و گفتمان ایثارگری و جانبازی هستند.[۴] بدیهی است که به موازات گسترش ارزش ها و الگوهای نوظهور، جایگاه فرهنگی جانبازان (جایگاهی که جانبازان همواره هویت خود را در قالب آن جست وجو میکنند و جامعه نیز بر نقش فرهنگی و معنوی آنان تأکید دارند) به شرایط دیگری مانند بعد مادی و اقتصادی تقلیل خواهد یافت. این با ماهیت و شأن جانبازی آنان که جامعه برای آنان از قبل تعریف کرده و بخشی از هویتشان به شمار میرود، مغایرت دارد. هویت انسان ها در ادوار مختلف قابل تغییر است؛ اما کسب هویت واحد و نسبتا پایدار، دغدغ همیشگی افراد و گروه هاست. انسان ها در زمان های مختلف هویت های متفاوتی را کسب میکنند؛ ولی ازآنجاکه از دگرگونی و بیثباتی گریزان اند، روایتی تسلیبخش از خویشتن میسازند تا در قالب آن هویت واحدی را احساس کنند (مهدیزاده و عنبرین ۱۳۸۸، ۱۷۲). بنابراین مسئله بودن هویت برای جانبازان را میتوان در صحبت و مصاحبه های آنان مکرر مشاهده کرد. بدون تردید این مسائل میتوانند منبع تعارضات و ناآرامیهای فکری، روحی و حتی جسمی بیشتر جانبازان به طور مستقیم و تردید و ابهام جامعه در مشروعیت بخشی به ارزش های جبهه و جنگ به طور غیرمستقیم باشد. مقال حاضر دیدگاه و نگرش جانبازان به عنوان بازیگران اصلی[۵] دوران دفاع مقدس را با تحلیل عمیق در این زمینه موردارزیابی قرار داده است. هدف اساسی تحقیق، بررسی دیدگاه جانبازان درخصوص جایگاه هویتی آنان است. سؤال این است که آیا در هویت جانبازی به عنوان گفتمان جبهه و جنگ تحولی صورت گرفته است؟ با این امید که این بررسی درجهت شناخت خلأهای موجود فرهنگی و ترویج هرچه بیشتر فرهنگ ایثار و شهادت و درنهایت هویت یابی جانبازان کمکی ارائه داده باشد.

چهارچوب مفهومی و نظری

تغییرات سریع اجتماعی و ارتباط آن با مقول هویت، ازجمله موضوعات مهم در حوزه علوم اجتماعی امروزی است. واقعیت این است که بخش اعظم جنبش های امروزی، مانند فمنیسم و بنیادگرایی و بومیگرایی، چنین دغدغه ای دارند. وقتی از هویت سخن به میان میآید، پدیده مزبور به راستی گویای هیئت و ماهیت وجودی آن است، در غیر این صورت فاقد معنای ماهوی آن خواهد بود (الطائی ۱۳۷۸). هویت، معرف پاسخ گویی آگاهان هر فرد به سؤالات مربوط به هویت و تعریف خودش است (باوند ۱۳۷۷؛ شیخاوندی ۱۳۸۰). برخی هویت را معناداری خوانده اند؛ یعنی جامعه معنایی برای خودش قائل باشد و در چارچوب آن عمل کند و درصورت ازدست دادن این معنا یا به هر دلیل گسستگی در معناداری، با بحران هویت مواجه خواهد شد (رجایی ۱۳۷۳). در برخی دیدگاه ها هویت در مقابل «غیر» قابل طرح است. از این منظر، انسان ها هویت خویش را در حذف چیزی یا در برابر چیزی تعریف میکنند (تاجیک ۱۳۷۹).

هویت انواعی دارد. در یک سطح کلی میتوان هویت را در دو مقول هویت فردی و هویت اجتماعی دسته بندی کرد. هویت فردی ناظر به نوعی نگرش به خود است، خودی که به جنبه هایی از شخص اشاره دارد که با مؤلفه هایی مانند اسم، ملیت، قومیت و یا تمایلات شخصی، فکری، ارزشی و یا ایدئولوژیک، او را از دیگری متمایز می کنند (گل محمدی ۱۳۸۱، ۲۲۲؛ کبیری ۱۳۸۹). هویت اجتماعی، مجموع مشخصه هایی است که یک گروه را از دیگر گروه ها جدا میکند؛ یعنی مجموع ویژگیهایی که باعث ایجا «ما» میشود و این گروه را تحت عنوان «ما» از گروه های دیگر یا «آن ها» متمایز میسازد (ابوالحسنی ۱۳۸۸، ۳۰).

نظری هویت اجتماعی که در درج اول توسط هربت مید[۶] و کولی و بعدها بلومر پایه ریزی شد، ازطریق نظریه پردازانی نظیر تاجفل و ترنر بسط و توسعه پیدا کرد. در نظری تاجفل و ترنر فرض اساسی این است که جامعه به صورت سلسله مراتبی شکل گرفته است که در آن گروه های اجتماعی متفاوت در روابط قدرت و روابط پایگاهی جایگاه مختلفی دررابطه با هم دارند، مثل زن و مرد، سیاه و سفید، کاتولیک و پروتستان، که این تفاوت در قدرت و پایگاه در گروه های کوچک تر و ناپایدارتر نظیر کلاس ها در مدرسه نیز مشخص است. تاجفل هویت اجتماعی را با عضویت گروهی پیوند میزند و عضویت گروهی را مبتنیبر سه عنصر زیر میداند:

۱. عنصر شناختی: یعنی آگاهی فرد از اینکه به یک گروه تعلق دارد. البته فرد جایگاه و نقش خاصی را نیز برای خود تعریف میکند؛

۲. عنصر ارزشی: فرض هایی درباره پیامدهای ارزشی مثبت یا منفی عضویت گروهی؛

۳. عنصر احساسی: احساسات نسبت به گروه و نسبت به افراد دیگری که رابطه ای خاص با آن گروه دارند (۱۹۸۶ Turner &Tajfel).

پیتر بروک از دیگر اندیشمندان، هویت را یک مجموع معنی در تعریف یک نقش و یا موقعیت اجتماعی از کیستی شخص میداند (۲۰۰۳ Bruke).

ریچارد جنکینز[۷] از نظریه پردازان هویت اجتماعی، معتقد است که هویت اجتماعی ترکیب یافتن مضمون های درهم آمیخته و جداییناپذیر شباهت ها و تفاوت انسانی در خلال عمل اجتماعی است. هویت های اجتماعی جمعی بر شباهت ها تأکید میورزند و حتی آن را میسازند.

او یادآور میشود که هویت اجتماعی ویژگی هم انسان ها به عنوان موجودات اجتماعی است و از مفهوم عام «هویت» گرفته نشده است ؛ زیرا هویت تمامی موجودات و مواد و اشیا را دربر میگیرد و قلمرو آن گسترده تر از بشریت است. او در تعریف کلی از هویت اجتماعی، تمرکز بسیاری بر دو اصل شباهت و تفاوت دارد. به نظر وی، هویت اجتماعی به شیوه هایی که افراد و جماعت ها از آن طریق در روابط اجتماعی خود از افراد و جماعت های دیگر متمایز میشوند، اشاره دارد و کاربرد آن برای برقراری و متمایز ساختن نظام مند نسبت های شباهت و تفاوت میان افراد، جماعت ها و میان افراد و جماعت ها است. شباهت خواه واقعی و خواه ناشی از میل و گرایش باشد، اهمیت کمتری نسبت به تفاوت ندارد (جنکینز ۱۳۸۱، ۵تا۷).

آنتونی گیدنز نیز در زمین هویت به بحث دررابطه با هویت شخصی و تجدد و جهانی شدن پرداخته است. وی معتقد است که تغییر شکل هویت شخصی و پدیده جهانیشدن در دوران اخیر، دو قطب دیالکتیکی محلی و جهانی تشکیل داده است؛ به طوریکه حتی تغییرات در جنبه های بسیار خصوصی زندگی شخصی نیز با تماس های اجتماعی بسیار وسیع ارتباط دارد.

درواقع سطح و ابعاد فاصله گیری زمانی و فضایی در دوران تجدد کنونی به چنان حدی از گسترش رسیده است که برای نخستین بار در تاریخ بشریت، خود و جامعه در محیطی جهانی با یکدیگر به تعامل می پردازند. گیدنز معتقد است که «خود» انسان در کنش متقابل با دیگران است که هویتش را ایجاد و در جریان زندگی آن را پیوسته تغییر میدهد. خود مفهوم منفعلی نیست که تنها تحت تأثیر عوامل بیرونی شکل بگیرد؛ بلکه ناشی از تعامل درون و بیرون است.

علاوه برآن هویت تفویض نمی شود؛ بلکه باید به وسیل خود فرد ایجاد شود (گیدنز ۱۳۷۸).

مانوئل کاستلز معتقد است که هویت سرچشم معنا و تجربه برای افراد است. برداشت کاستلز از اصطلاح هویت، عبارت است از فرایند معناسازی براساس یک ویژگی فرهنگی یا مجموع به هم پیوسته ای از ویژگیهای فرهنگی که بر منابع دیگر اولویت داده می شود. کاستلز مدعی است ازآنجاکه ساختن هویت همواره در بستر روابط قدرت انجام میگیرد، باید بین سه صورت و منشأ ساختن هویت تمایز قائل شد: نخست هویت مشروعیت بخش است و به معنای هویتی است که توسط نهادهای غالب جامعه ایجاد می شود تا سلط آن ها را بر کنش گران اجتماعی گسترش داده و عقلانی کند. این موضوع هست اصلی نظری اقتدار و سلط سنت است؛ اما با نظریه های گوناگون مربوط به ملیگرایی نیز همخوانی دارد. دوم هویت مقاومت، به هویتی اشاره دارد که به دست کنش گرانی ساخته میشود که در اوضاع و احوال یا شرایطی قرار دارند که ازطرف منطق سلطه، بیارزش دانسته می شود و یا داغ ننگ بر آن زده می شود و سوم هویت برنامه دار نیز هویتی است که هنگامی که کنش گران اجتماعی با استفاده از هرگونه مواد و مصالح فرهنگی قابل دسترسی، هویت جدید می سازند که موقعیت آنان را در جامعه از نو تعریف می کند و به این ترتیب در پی تغییر شکل کل ساخت اجتماعی هستند، این نوع هویت تحقق می یابد (کاستلز ۱۳۸۰).

حال با توجه به دیدگاه های فوق، موضوع هویت در میان اقشار خاص مانند جانبازان را چگونه می توان تحلیل کرد؟ ازآنجاکه تعریف خاصی برای مفهوم جانبازی در ایران وجود دارد، باید با اتکا به این تعاریف، هویت و گونه ها و دغدغه های حول آن ها را تشریح کرد.

واقعیت این است که در سطح جهانی، مطالعه درمورد افراد آسیب دیده از جنگ و معلولین[۸] سابق طولانی دارد. به طور خاص بعد از جنگ جهانی دوم، تحولی اساسی در موضوع معلولیت و ناتوانی فیزیکی به وجود آمد. اعلام روز جهانی معلولان از بهبود موقعیت و ارتقای جایگاه افراد معلول، در جامع بشری نوید میدهد. امروزه، جوامع نادری در جهان وجود دارند که معلولان را با چشم خاصی می نگرند و اندیشه های ناپسند «داروینیست های اجتماعی»،

«نهیلیست ها»، «نازیها» و «فاشیست ها» درمورد معلولین، رنگ باخته است. با تغییرات در افکار جهانی در دهه های اخیر، بنیان نگرش سنتی نسبت به پدیده معلولیت که خاستگاه آن جهل یا سوءتفاهم است، سست گردیده است. طرح مشکلات و مطالبات ازسوی انجمن ها و تشکلات مربوط به آسیب دیدگان از جنگ و مطالبات پیگیر جامع معلولان، محققان و نهادهای علمی و اجرایی را بر آن داشته است تا در این زمینه دست به تحقیقات بیشتر زده و مسائل آنان را بررسی کنند. مسائلی نظیر آموزش، اشتغال، بهداشت و درمان، رفاه اجتماعی، مددکاری اجتماعی، مسکن، حقوق و مزایا، توان بخشی و مناسب سازی اجتماعی و نحوه گذران اوقات فراغت از اهم مباحث موردتوجه مجریان و کارشناسان دستگاه دولتی بوده است. ازآنجاکه غالب این مطالعات با روش کمی و کاربردی بودن نتایج تحقیقات خود تأکید داشته اند، توجه کمتری را بر مباحث فرهنگی و نظری موضوع مصروف داشته اند. در ایران عمده مطالعات مربوط به جنگ و پیامدهای آن، صبغ ایدئولوژی و ادبی و هنری داشته اند. به همین دلیل قالب مطالعات و نظرات درمورد پیامدهای جنگ در قالب خاطره و شعر و روایت بیان شده است. مطالعات تخصصی با رویکردهای اجتماعی و جامعه شناختی در این مسیر معدوداند.

درمورد شرایط جانبازان و مسائل آنان نیز همین قلت مطالعات دیده می شود. در سال های اخیر، مطالعات و تحقیقات بیشتری درارتباط با مسائل این قشر در محافل رسمی و آکادمیک صورت گرفته است. عمده مطالعات موجود یا در قالب کار دانشجویی انجام شده اند و بر مسائل خاص رفاهی و آموزشی جانبازان تأکید کرده اند. در زیر اهم نتایج و یافته های نظری و تجربی حاصل از مطالعات پیشین درمورد جانبازان را بیان می کنیم:

۱. اوقات فراغت: شکل فعلی گذراندن اوقات فراغت در میان جانبازان مطلوب نبوده و زمین نارضایتی را فراهم کرده است (علیزاده ۱۳۷۹). در این خصوص با وجود کثرت ساعات فراغت جانبازان و معلولین، کمبود امکانات و وسایل و تنگناهای مالی و رواج روش های نامطلوب قابل توجه اند. روش ها و وسایل مطلوبی که موردتوجه افراد مورد مطالعه اند، عبارت اند از تماشای تلویزیون، پرداختن به ورزش، فعالیت های آموزشی و علمی و حضور در گردشگاه ها و طبیعت که باید طی برنامه ای هدفمند مورد بهره برداری قرار بگیرند. تحلیل روابط میان متغیرهایی نظیر جانباز یا معلول بودن، ورزشکار بودن، محل سکونت، تأهل و نحوه گذران اوقات فراغت نیز مبین یافته های قابل توجهی است که به بحث گذاشته شده است (علیزاده ۱۳۷۹).

۲. سلامت جسمانی: وضعیت سلامت روانی و جسمی جانبازان شیمیایی نامطلوب است. در میان این قشر، روابط اجتماعی با خانواده، مشکلات روحی و احساس تنهایی (تولایی ۱۳۸۶؛ کشتیدار ۱۳۷۴) رضایت از زندگی،[۹] سازگاری با همسر و مسائل زناشویی، آسیب های اجتماعی، خاصه خودکشی و وابستگی به مواد مخدر، مهم ترین عوامل مرتبط با کیفیت زندگی جانبازان شناخته شده است (تولایی ۱۳۸۶؛ تولایی ۱۳۸۵؛ امین بیگی۱۳۸۵؛ سلیمی۱۳۸۱). در زمین فعالیت اقتصادی جانبازان و تأثیر آن بر سلامت روحی و روانی جانبازان، بر توجه هرچه بیشتر مسئولان بر تقویت فعالیت های اقتصادی و اجتماعی جانبازان تأکید شده است (حاجیلو ۱۳۸۸).

۳. مراقبت های پزشکی: در امر مراقبت از جانباز ضایع نخائی، مشکلات و نارضایتیهایی وجود دارد (حقانی ۱۳۸۶). به عنوان مثال در این زمینه تحقیقات نشان میدهد که میزان مواد معدنی استخوان، هنگام بیحرکتیهای طولانیمدت و استراحت در رختخواب کاهش مییابد.

به علت اینکه در افراد با ضایع نخاع، پاها حرکت ندارد، طبیعی است که این کاهش مواد تشکیل دهنده استخوان و به تدریج پوکی استخوان در آن ها (زیر سطح ضایعه) اتفاق بیفتد (میرخانی ۱۳۸۸).

۴. خدمات اجتماعی: نیازهای مطروح جانبازان در شکل مادی بیشتر در تهی مسکن و ضروریات زندگی در حد امکانات اولیه که ناشی از وضعیت خاص جانبازی است، دیده شده است. بروکراسی و مشکلات ناشی از این پدیده ازجمله مشکلات آنان است (محسنی ۱۳۷۵).

۵. اشتغال جانبازان: مشکل مهم جانبازان، مسئله اشتغال و کاریابی است. تدوین طرح جامع اشتغال جانبازان متناسب با وضعیت جسمانی آنان، تعمیم طرح سهمی ۱۰درصدی اشتغال جانبازان به بخش خصوصی، نظارت دقیق بر حسن اجرای قانون اشتغال ازسوی بنیاد شهید و امور ایثارگران و توجه به توان بخشی حرفه ای جانبازان در فضای کاری، از پیشنهادات حل این مشکل بوده است (کهن روز ۱۳۷۳؛ میرزایی۱۳۸۲).

۶. مناسب سازی: مناسب سازی بناهای اداری و درمانی و تجاری برای جانبازان و معلولین با کندی صورت گرفته است و دلایل آن فقدان برنام جامع و فراگیر در این زمینه بوده است (عراقچیان ۱۳۶۹). توجه به زندگی شخصی معلول حرکتی یا ضایع نخاعی، فناوریهای کمکی در مناسب سازی محیط و آموزش های صحیح در استفاده از امکانات میتوانند در استقلال، درمان جسمی و روانی، آرامش خانوادگی و دیگر جنبه ها مؤثر باشند و او را به عنوان یک عضو مؤثر جامعه مطرح نمایند. در این راستا یکی از موارد مهم زندگی شخصی این قشر از معلولین، وضعیت بهداشت و استحمام شامل روش ها و وسایل و امکانات و حتی مکان مناسب آن است که با سلامت جسمی و روانی معلول ارتباط مستقیم دارد (سجادی ۱۳۸۵).

۷. ارزش های جانبازی: نتایج مطالعه ای درمورد بررسی ارزش ها و نگرش های اجتماعی جانبازان نشان داده است که برای جانبازان، اولویت اول ارزش های فرهنگی، بعد اجتماعی و سپس اقتصادی و سیاسی است (اردستانی ۱۳۷۳).[۱۰] تحقیقی دیگر در پاسخ به سؤال تعیین سلسله مراتب ارزش های جانبازان تهران بزرگ و عوامل مؤثر بر آن، به این نتیجه رسیده است که بین ارزش های اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی جانبازان تهران بزرگ تقریبا ناهماهنگی دیده میشود. این امر نیازمند تلاش درجهت گسترش و تعمیق ارزش های اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی به صورت هماهنگ در بین جانبازان است.

به طورکلی با استناد به ادبیات موضوع، مجموع مطالعات موجود درمورد مسائل جانبازان را میتوان در سه دسته قرار داد:[۱۱]

۱. مطالعات حوزه پزشکی: در حوزه پزشکی، خدمات مربوط به بهداشت و درمان، پایش سلامت، مسائل توان بخشی و توانمندسازی همچنین بهره مندی جانبازان از تجهیزات پزشکی متناسب مورد بررسی قرار گرفته است ؛

۲. مطالعات حوزه اجتماعی و اقتصادی: در این حوزه، موضوعاتی شامل خدمات اجتماعی و رفاهی مانند اشتغال، مسکن، مناسب سازی فضاهای شهری، اوقات فراغت، ورزش، اعتیاد همچنین کیفیت زندگی، انحرافات اجتماعی و قوانین و مصوبات مربوط به جانبازان بررسی شده است؛

۳. مطالعات حوزه فرهنگی: در این حوزه با آثار و نوشته های گسترده در زمین فرهنگ ایثار و شهادت، ادبیات جنگ و نهادینه کردن ارزش های معنوی مواجهه هستیم. فرهنگ شهادت طلبی و نقش آن در دوران دفاع مقدس، فرهنگ ایثار شهادت و مسئل امنیت ملی، نقش روحی ایثار و شهادت در بهداشت روانی رزمندگان ایرانی جنگ تحمیلی، موانع و راهکارهای ترویج فرهنگ ایثار و شهادت در جامعه، راهکارهای ترویج فرهنگ ایثار و شهادت، مفهوم پردازی آسیب شناسی ترویج فرهنگ ایثار و شهادت، آسیب شناسی ترویج فرهنگ ایثار و شهادت، بررسی میزان آسیب های فرهنگی ایثارگران شهر همدان، تحلیل محتوای کتب دوره ابتدایی ازنظر میزان توجه به متغیرهای فرهنگ ایثار و شهادت، تحلیل محتوای وصایا و آثار فرهنگی شهید بخشی از عناوین مقالاتی است که در سایت ساجد منتشر شده است.[۱۲] همان طورکه ملاحظه میشود درخصوص مسائل جانبازان مطالعات اندکی صورت گرفته است و یا حداقل اینکه ما از شناسایی کامل آن ها ناتوان بوده ایم. در تمامی مطالعات پیشین وجوه ادبی و هنری چنین تحقیقاتی بر روش های علمی غالب بوده اند. عمده مطالعات صورت گرفته در قالب کار دانشجویی با تمرکز بر روش های کمی و پیمایشی انجام گرفته اند، از سهم نگرش و دیدگاه خود جانبازان در مسئله شناسی و تحلیل آن ها غافل بوده اند. درواقع مسئل محوری و بهره مندی از روش کیفی به منظور دستیابی به اندیشه های پنهان و تفهیم آن به ویژه در تحقیقات مربوط به مسائل فرهنگی جانبازان از مهم ترین مسائلی است که تاکنون نادیده گرفته شده است. ازسوی دیگر، تمرکز بر حوزه های پزشکی، خدماتی، اقتصادی و غفلت از مسائل و مشکلات فرهنگی جانبازان مطالعات پیشین بوده است. این در حالی است که درخصوص جانبازان موضوع هویت و هویت یابی از اهمیت بسیار برخوردار است. اینکه گروه جانبازان خود را بر چه اساس و ویژگیهای مشترکی تعریف میکنند و این تعریف امروزه دچار چه چالش هایی شده است.[۱۳] در این تحقیق تلاش شده است به اتکاء نظرات آنان، فهم مخاطبین از هویت و تحولات آن را در دوره زمانی بعد از جنگ بررسی کنیم. ضمن اینکه در میان گفتارها و مصاحبه های تفصیلی آنان، مفهوم و چالش هویت بیش از هر عامل دیگری مطرح شده است.

روش شناسی

تحقیق درمورد موضوعات نگرشی، خاصه مباحث مربوط به هویت به عنوان بحثی تأویلی توصیفی باید از تحقیقات پهنایی گذر کرد و با رویکردی ژرفایی کار را پیگیری کرد. اطلاعات این تحقیق با تأکید خاص بر مصاحبه های تفصیلی و متمرکز جمع آوری شده است. مصاحبه ها به دو روش «مصاحب متمرکز» و «مصاحبه های مجزا» انجام شده است. روش جمع آوری و تحلیل اطلاعات مطالعه به روش مطالع مبنایی[۱۴] بسیار نزدیک است. درواقع در این مقاله، نظرات

۳۲ نفر از جانبازان شهر تهران به صورت مصاحب انفرادی و گروهی جمع آوری شده است. غلبه بر محدودیت زمانی و اقتضائات کار مرکز پیشنهاددهنده پژوهش، مطالعه را به سوی ساده ترین و درعین حال مطمئن ترین روش جمع آوری نظرات، یعنی مصاحب هدفمند و عمیق، پیش برد. در روش متمرکز در سه گروه پنج نفره و در فاصله های زمانی معین از افراد موردنظر دعوت شده تا به صورت مباحثه و با روش گروهی به سؤالات پاسخ دهند. باتوجه به شرایط موجود، صرف نظر از روش خاص مطالعه، البته ضمن مراعات موازین علمی در جمع آوری نظرات، روایت تجرب زندگی جانبازی در اولویت قرار گرفت.

باتوجه به ضرورت بهره گیری از نظرات گروه هدف و برخی کارشناسان باتجربه در امر خدمات رسانی به جانبازان، از قبل محورهای مصاحبه متناسب با اهداف تحقیق تدوین شد. طرح محورهای موردمصاحبه با نوعی وسعت دید همراه بوده است؛ به گونه ای که هم صاحب نظران دانشگاهی که در زمین نظری موضوع آگاهی داشته و هم عوامل اجرایی که از تجربه و ارتباط مستقیم با موضوع برخوردار بوده اند، استفاده شده است. محورهای مصاحبه در هر دو روش از قبل، با هماهنگی به مصاحبه شوندگان ارائه میشد و از ایشان تقاضای تعیین وقت ملاقات و بیان نظرات خود در روزهای بعد میشد. معمولا فاصل ارائ محورهای مصاحبه تا زمان انجام مصاحبه از دو هفته تا سه ماه در نوسان بوده است. تقریبا از هر ۱۰ نفر انتخاب شده و هماهنگ شده برای مصاحب متمرکز، ۵ نفر علیرغم اعلام آمادگی برای همکاری، به دلایل شخصی در مکان مصاحبه حضور نمییافتند. مشکلات جسمی و غیرقابل پیش بینی برخی از جانبازان دلیل این امر بوده است. شاید بتوان گفت که مجموع افراد مورد مصاحبه در این تحقیق و گفته های ایشان، بعد از هماهنگی و تعیین وقت از میان ۸۰ نفر انجام شده است.

برخی از جانبازان تأکید داشتند به منظور بیان حقایق نباید اسم افراد ذکر شود. به اصرار محققان، نام برخی از جانبازان ذکر شده است و بنابه تعهدی که داده شد، از ذکر برخی از اسامی خودداری کردیم. به طورکلی بخش مهمی از عزیزان مصاحبه شونده با خوش رویی تمام با محققان همکاری کرده و با تحمل سختی های ناشی از شرایط مصاحبه، به سئوالات پاسخ داده اند که نظرات بسیار ارجمند و راهگشا بوده اند. درنهایت برای تعیین افراد مصاحبه شونده ضمن دریافت مشاوره از کارشناسان، به روشی هدفمند افرادی با ویژگیهایی، همراه با ملاحظ وضعیت درصد جانبازی ایشان، انتخاب شده اند. بخشی از جانبازان با شرایط مشترک، مستقر در آسایشگاه، شهرکها، بیمارستان ها، منازل مسکونی و نمایندگی تشکل های مختلف، به عنوان جامع هدف گزینش شدند. انتخاب شرایط فوق در نمونه های موردنظر به منظور تعمیم دهی نسبی بخش کوچکی از جانبازان به جامع کل بوده است.

یافته ها

برای تشریح نتایج تحقیق، یافته ها را در دو بخش معرفی سیمای نمونه و نتایج تحلیلی تشریح می کنیم. بخش اول نتایج ناظر به تشریح و معرفی سیما و ترکیب نمون آماری و یافته های تحلیلی معطوف به تبیین رابط متغیرها است.

۱. معرفی سیمای نمونه

۱. نوع جانبازی: ازنظر درصد جانبازی کل جمعیت نمونه را جانبازان ۷۰درصد تشکیل داده اند. ۳۴درصد آنان قطع نخاع از گردن، ۳۳درصد قطع نخاع از کمر، ۱۷درصد جانباز نابینا و ۱۷درصد را جانبازان دو پا قطع بوده اند.

۲. جنسیت : کلی جانبازان مورد مصاحبه، مرد بوده اند.

۳. سن: میانگین سن پاسخ گویان تحقیق ۵۵ سال بوده است. بنابراین نمون آماری ازنظر سنی در گروه افراد میان سال به بالا قرار دارند. کمترین سن در میان افراد، ۳۹ساله و بیشترین آن ۷۷ سال بوده است.

۴. وضعیت تأهل: در زمین تأهل، ۹۷درصد پاسخ گویان متأهل بوده اند و تنها ۳درصد آنان مجرد یا در وضعیت جدایی یا متارکه بوده اند.

۵. محل تولد: محل تولد ۳۶درصد پاسخ گویان در شهر و ۶۳درصد در روستا بوده است.

۶. سطح تحصیلات: ازجهت تحصیلات، حدود ۱۰درصد افراد دارای سواد کمتر از دیپلم بودند. حدود ۴۶ درصد آنان در سطح دیپلم بوده، ۹ درصد آنان در سطح فوق دیپلم بوده، ۱۳درصد دارای تحصیلات دانشگاهی لیسانس بوده و بقیه یعنی ۲۲درصد تحصیلات بالاتر از لیسانس داشتند.

۷. وضعیت اشتغال: ازنظر اشتغال، یک سوم پاسخ گویان شاغل فعال و دوسوم دیگر در وضعیت حالت اشتغال ۱ بودند.

۸. محل سکونت: ازنظر مکان سکونت، حدود یک سوم افراد موردمطالعه در شهرکهای سازمانی، ۲۰درصد در آسایشگاه ها و باقی مانده در مناطق مسکونی عمومی و به صورت پراکنده زندگی میکردند.

۲. یافته های تحلیلی

۱. قانون حالت اشتغال شامل جانبازان ۷۰درصدی است که بازنشست بنیاد شهید و امور ایثاران محسوب شده، حقوق بازنشتگی دریافت میکنند و حق استخدام رسمی در دستگاه دولتی را ندارند. به استناد این قانون مصوب ۷۲ /۶/۳۰ و آیین نام اجرایی آن به شماره ۹۸۶۶/ت ۲۴۵ه مصوب ۷۳/۷/۲ و برابر مفاد آن جانبازان بالای ۲۵درصد ازکارافتاده کلی، با تأیید کمیسیون پزشکی براساس نظام هماهنگ پرداخت حقوق کارکنان دولت برابر با یک فرد شاغل در دستگاه های دولتی از حقوق و مزایای مربوطه برخوردار میگردند.

برای تحلیل یافته ها با استناد به گفته ها و نظرات دقیق افراد موردمطالعه ضمن بیان نتایج به دست آمده، برخی از گفته های افراد را نیز بیان می کنیم.

۱. جایگاه ایثارگری و جانبازی

یافته های به دست آمده نشان میدهد که کلی جانبازان موردمطالعه مدعی تحولات در نگرش نسبت به جایگاه جانبازی و ایثارگری بوده اند. دوسوم آنان مدعی بوده اند که شأن پیشین جانبازی در میان مردم و به ویژه مسئولین تغییر و روبه به افول است. یک سوم دیگر ضمن اذعان به تغییر، معتقد بوده اند که جایگاه