فایل پاورپوینت کامل آداب سفر و مسافرت

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل آداب سفر و مسافرت :

از هنگام عزیمت تا بازگشت

دین مبین اسلام، برای همه اعمال و رفتارهای مسلمانان، دستورهایی دارد که اعمال آن ها راه گشای مشکلات و در بسیاری موارد، پیشگیری از بروز مصائب است. سفر، جا به جایی، جهانگردی و مهاجرت، از پیش آمدهای مقبولی است که در زندگی همه مردم، کما بیش، اتفاق می افتد و باعث تحول در روحیات و منویات می گردد. ما مسلمانان بنا به توصیه پیشوایان بزرگ خویش، سفر را آیین آزمودگی و پختگی می دانیم و برای انجام دادن سفرهای مختلف، از سفر جسم گرفته تا سفر روح، دستورهای اخلاقی و اجتماعی بسیاری از طریق روایات کسب کرده ایم. در این قسمت، کوشش شده است تا آداب و دستورهای اخلاقی و اجتماعی سفر، بر اساس روایات، درج گردد.

الف) نصایح لقمان به فرزند خود

حماد بن عیسی، به نقل از امام صادق (علیه السلام) وصایای لقمان حکیم به فرزندش را چنین بر می شمارد:

پسرم! چون با جماعتی به سفر شوی و کاری در پیش گیری، با همراهان مشورت کن، از خود رأیی بپرهیز، با هم سفرانت به گشاده رویی بنشین و با جود و کرم برخیز، ایشان را از آذوقه خویش، بی بهره مگذار. چون از تو دعوت کنند، اجابت نما و چون استمداد نمودند، لبیک گو و به یاری شان بشتاب. فرزندم! به سه چیز بر هم سفران غلبه کن: یک: از سخنان بیهوده بگذر و خاموشی پیشه کن، و (دو:) این که خدای را به یاد آر و نماز زیاده بگذار. سوم: این که از مال و مرکب و توشه ات به آنان سخاوتمندانه عطا کن. پسرم! هر آینه به هنگام سفر، تو را به جهت ادای شهادت حقی خواستند، به حق شهادت بده. در مقام مشورت، رأی خود را صریح و قاطع بیان کن. دوستانت را در پرداخت صدقات و خیرات همراهی کن. به سالخوردگان و افتادگان احترام بگذار و از آنان دستگیری کن. با احتیاط سفر کنید و با هوشیاری طی طریق نمایید. چون در بیابان از یافتن و تشخیص راه از بیراه در ماندید، به مشورت قیام کنید و از رهگذری که به تنهایی می گذرد، مصلحت نجویید؛ زیرا ممکن است نامسلمانی شیطان صفت باشد که شما را به بیراهه کشاند. ای پسرم! مبادا در سفر، اشتغال به امور دنیوی، تو را از خدا و حالات معنوی نماز غافل کند. نماز را با جماعت بگزار و با کلام خدا نیز مأنوس باش[۱]

ب) حدیثی از امام محمد باقر (علیه السلام)

امام محمد باقر (علیه السلام)، به یکی از شیعیان، که قصد سفر داشت و از امام راهنمایی و ارشاد می خواست، چنین فرمود: چون در مسیر و سفر، ترس بر تو غالب آید، از ادامه راه بگذر. از پیاده شدن بدون کفش پرهیز کن. از ادرار در سوراخ ها برحذر باش. چون به دشت و بوستانی رسیدی، از بوییدن و خوردن گیاهانی که نمی شناسی، دوری کن. از خوردن از ظرفی که از داخل آن بی اطلاعی، خودداری نما و با کسانی که نمی شناسی، سفر نکن.[۲] اینک توجه شما را به آداب و دستورهای سفر معطوف می داریم:

۱.ادای حقوق دیگران و وصیت بدان، پیش از سفر

از آن جا که حادثه، خبر نمی کند و هر لحظه ممکن است خطرات بی شماری، انسان را به کام مرگ اندازد، پس بهتر و پسندیده تر است تا هر مسلمانی قبل از آغاز سفر، دیون بر عهده عهده خویش را پرداخته و امانات دیگران را باز پس دهد و یا وصیت نامه ای تنظیم کند و در آن، موارد پرداختی و بدهی های معوقه خویش را یادآور شود تا اگر خدای ناخواسته، حادثه یا عارضه ای رخ داد و مسافر از سفر دنیا به وادی آخرت رخت بربست، حقوق دیگران ضایع نگردد. هم چنین است ذکر وصیت درباره قضای نماز و روزه و ادای حقوق شرعی. امام صادق (علیه السلام) فرموده اند: من رکب راحله فلیوص[۳]کسی که سوار بر مرکب شد، باید وصیت کند. در نگاشتن وصیت نامه، بسیار سفارش شده است که چه در سفر و چه در حضر، به یادداشت آن همت کرده تا از تضییع حقوق دیگران – بعد از مرگ – جلوگیری شود. مردی خدمت رسول خدا (صلی الله علیه وآله) شرف یاب شد و عرض کرد: من قصد سفر دارم و وصیت نامه خود را نوشته ام. به نظر مبارک شما آیا آن را نزد پدر یا پسر و یا برادرم بگذارم؟ حضرت ضمن این که کار او را تأیید کردند و نوشتن وصیت نامه، به هنگام سفر را ستودند، به او توصیه دیگری نیز فرمودند: کسی که آماده سفر است، بهترین چیزی که برای او جانشین او خواهد بود، این است که چهار رکعت نماز در خانه اش بخواند و در هر رکعت، حمد و قل هو الله احد بیاورد و بعد، این دعا را بخواند: اللهم انی اتقرب بهن الیک، فاجعلهن خلیفتی فی أهلی و مالی. خدایا! من به این چهار رکعت نماز، به تو تقرب می جویم. پس این چهار رکعت نماز را در اهل و مال من، خلیفه و جانشین قرار بده. سپس رسول خدا (صلی الله علیه وآله) فرمودند: این چهار رکعت نماز، جانشین او در خانه و مال و اهل او است تا باز گردد.[۴]

۲.تهیه بهترین زاد و توشه راه

هر سفری، هر چند کوتاه مدت، ایجاب می کند تا مسافر به تجهیزاتی، مجهز و با زاد و توشه ای همراه باشد. لذا برای رفتن به مسافرت های طولانی و بلند مدت، بایسته است که از بهترین وسایل و پاکیزه ترین اموال، برای خرج سفر برداشت کند و در مصرف آن ها وسعت نظر داشته و به دور از بخل و خارج از اسراف و تبذیر، با دوستان و همراهان، سخاوتمندانه رفتار کند. ابی یعفور از امام صادق (علیه السلام) نقل می کند که رسول خدا (صلی الله علیه وآله) فرمودند: هیچ نفقه و توشه ای نزد خداوند، بهتر از میانه روی نیست و خداوند، اسراف را دشمن می دارد مگر در حج[۵] هم چنین در جایی دیگر، امام صادق از قول رسول خدا (صلی الله علیه وآله) می فرمایند: از نشانه های شرافت مرد، این است که به هنگام سفر، آذوقه پاکیزه تدارک بیند.[۶] و در حدیثی دیگر می فرمایند: هر گاه به سفر می روید، سفره پر از طعام، تدارک ببینید.[۷] امام سجاد (علیه السلام) هرگاه به سفر حج و یا عمره مشرف می شد، از بهترین خوراکی ها، مانند بادام، شکر، آرد بدون سبوس و شیر خالص و شیرینی با خویش همراه می برد.[۸] امام صادق (علیه السلام) – هنگامی که درباره جوانمردی گفت و گو می کردند – فرمودند: مروت و مردانگی، بر خلاف گمان شما، با فسق و فجور و گناه تحقق نمی یابد… فتوت دو نوع است: یک نوع در وطن و دیگری در سفر. ملاک مروت هرکس در وطن، آن است که مشغول تلاوت قرآن بوده، ملازم مسجد باشد و در برآوردن نیازهای برادران مؤمن بکوشد و اما نشانه های مروت در سفر عبارت است از: زاد و توشه کافی همراه داشته باشد، از اموال پاک و حلال به دست آمده استفاده کند و دیگران را از آن نصیب دهد، رازدار بوده و پس از جدایی از هم سفران و پایان سفر، اسرار ایشان را بازگو نکند و با دیگران خوش رویی کند. سوگند به آن خدایی که جدم محمد (صلی الله علیه وآله) را برای اجرای حق و به حق مبعوث گردانیده است، که او روزی هر فرد را به قدر مروت و جوانمردی او عطا می کند.[۹]با توجه به روایات یاد شده، سخاوت و بخشش در سفر، بسیار پسندیده است و کسانی که گمان می کنند اسلام، دین اندراس و کهنه پوشی است و به خوراک ناچیز اهمیت و ارزش می دهد، سخت در اشتباهند.

۳.همراه داشتن لوازم و وسایل ضروری

یکی دیگر از آداب سفر، همراه داشتن اسباب ضروری و مورد نیاز است. شرایط اقلیمی مقصد و شرایط فصلی زمان ایجاب می کند که مسافر، برای رفع ضروریات خویش به هنگام سفر، از برداشتن وسایل مورد نیاز غفلت نکند. در حدیثی از امام جعفر صادق (علیه السلام) می خوانیم که لقمان خطاب به فرزندش چنین وصیت کرد:

ای فرزند! هرگاه عازم سفر هستی، وسایلی از قبیل شمشیر، چکمه، عمامه، کمربند، لیوان و دیگر وسایل شرب، نخ و سوزن و داروهایی که برای رفع بیماری خود و دیگران مفید است، همراه داشته باش و تا جایی که سبب معصیت نشود، موافق میل همراهان خویش رفتار کن[۱۰]رسول گرامی اسلام هرگاه به سفری می رفتند، همواره پنج چیز را همراه خود داشتند[۱۱] که عبارت بودند از: آیینه، سرمه دان، شانه، مسواک و کوزه آب. بنابر روایتی دیگر، حضرت قیچی نیز به همراه داشتند.[۱۲] طبیعی است داشتن این نوع وسایل به مقتضای شرایط آن عصر و زمان بوده است و امروزه چیزهای دیگری مورد نیاز است.

۴.انتخاب لباس مناسب در سفر

شرایط اقلیمی و آب و هوای منطقه ای که مسافر، قصد سفر به آن جا را دارد، ایجاب می کند که لباس های مناسب و پوشش های سازگار با شرایط جوی مقصد همراه داشته باشد. داود رقی می گوید: با امام صادق (علیه السلام) به محلی به نام ینبع، در حوالی مدینه، رسیدیم. چون حضرت از خانه خارج شد، کفش قرمز رنگی به پای ایشان مشاهده کردم. عرض کردم: ای پسر رسول الله! این چه کفشی است که به پا کرده اید؟ حضرت فرمودند: این کفش را برای سفر انتخاب کرده ام و این نوع کفش، در برابر گل و باران، بیش تر دوام می آورد.[۱۳]

۵.دقت در نگاهداری مال و توشه

مسافر باید در حفظ مال و توشه خود همت کند و از آن ها در برابر خطر دستبرد سارقان، محافظت نماید تا در دیار غربت، دچار آشفتگی خاطر و تلخی نگردد. صفوان جمال می گوید: به امام صادق (علیه السلام) عرض کردم که قصد حج دارم و در این سفر، اهل و عیالم را نیز به همراه دارم، لذا پول و نفقه خود را در کیسه ای پیچیده ام تا محفوظ بماند. امام (علیه السلام) فرمودند: آری، باید چنین کرد؛ زیرا پدرم می فرمود: از عوامل قوت مسافر، نگهداری نفقه اش است.[۱۴]

۶.همراه داشتن وسایل دفاعی

وجود دشمن، سارق و یا جانور، در بین راه ها و در بسیاری از مناطق باعث شده است که مسافران، هنگام عزیمت به مناطق مختلف و ناشناس، از همراه داشتن وسایل دفاعی، دریغ نکنند. از این رو، سفارش شده است که هنگام سفر، عصا بردارید. امام صادق از نیاکان و امیرالمؤمنین (علیه السلام) و ایشان از رسول خدا (صلی الله علیه وآله) نقل می کنند که فرمودند: هر که عازم سفری شود، عصایی از درخت بادام تلخ همراه داشته باشد.[۱۵] بعد حضرت، آیه ۲۲ سوره قصص را تلاوت کردند: هنگامی که موسی از دست فرعونیان گریخت و به شهر مدین روی آورد، گفت: امید است که خدای بزرگ، مرا به راه راست هدایت کند و خداوند بر آن چه گفتیم، وکیل است. و سپس فرمودند: آن کس که این عصا را همراه داشته باشد، خداوند او را در مقابل هر نوع درنده و در برابر دزدان و راهزنان و نیز در مقابل هر جانور گزنده ای محافظت فرماید و او را به سلامت به منزل و میان اهل و عیالش باز گرداند و او را ۷۷ فرشته همراهی کنند و همواره برای او استغفار کنند تا به خانه باز گردد و عصا را زمین گذارد. ممکن است در عصای ساخته شده از بادام تلخ نیز عقیق – که در آداب بعد می آید – آثاری از نظر خواص نباتی در چوب، و معدنی در عقیق باشد که در آینده کشف شود. نیز رسول خدا (صلی الله علیه وآله) فرمودند: کسی که در سفر و حضر برای تواضع و فروتنی، عصا به دست گیرد، برای او به هر گامی که بر می دارد، هزار نیکی نوشته شود و هزار بدی از او محو گردد و هزار درجه به شأن او افزوده می شود.[۱۶]

۷.همراه داشتن انگشتر عقیق

از جم