فایل پاورپوینت کامل آیا امام حسن مجتبی (ع)” مِطلاق” بود؟ تأملی در احادیث کثرت طلاق

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل آیا امام حسن مجتبی (ع)” مِطلاق” بود؟ تأملی در احادیث کثرت طلاق :

یکی از آفتهای بزرگ و ویرانگری که در تاریخ اسلام بروز کرد و در دوره هایی شیوع و رواج بسیار داشته، جَعْل و وضع حدیث است. ساختن حدیث و انتساب آن به پیشوایان دینی به انگیزه های سیاسی، مذهبی و. . . از دوران حکومت بنی امیه، نضج گرفت و در دوران بنی عباس دوام یافت.

جعل و وضع، گاه برای پیراستن شخصیتهای منفور و آلوده حاکم اموی و عباسی صورت می پذیرفت و گاه برای تخریب و ضربه زدن به شخصیتهای برجسته.

امام حسن مجتبی (ع)، سبط اکبر پیامبر (ص) و دومین امام معصوم، از شخصیتهایی است که تیر مسموم وضع و جعل آن بزرگوار را نشانه رفته و نسبتهای ناروایی در قالب حدیث و روایت به وی داده شده است. روایتهایی از امامان شیعه نقل شده که ایشان، بسیار زن میگرفت و بسیار طلاق میداد تا آنجا که پدرش حضرت علی (ع) بر منبر رفت و مردم کوفه را از این امر بر حذر داشت. این روایتها که مبنای تحلیلهای نادرستی پیرامون شخصیت آن بزرگوار قرار گرفته، زمینه برداشتهای فقهی قابل تأملی نیز شده است. برخی فقها و محدثان بر پایه همین احادیث، فتوا به جواز تعدد طلاق داده اند. [۱]

در این مقال، تلاش می شود روایتهایی که امام مجتبی (ع) را” مِطْلاق” (بسیار طلاق دهنده) معرفی کرده مورد نقد قرار گرفته و بیمایگی و سستی آنها بر ملا گردد.

مع الاسف، این روایتها هم در منابع حدیثی و تاریخی شیعی آمده و هم در کتب تاریخ اهل سنت. نخست به نقلهای مختلف این مطلب اشاره می شود و سپس به پاسخگویی و نقادی آن میپردازیم. در نقل روایتها ترتیب تاریخی و زمانی کتب را منظور میداریم تا نقد به سهولت انجام شود.

۱- اولین کتاب حدیثی شیعه که این مطلب در آن نقل شده کتاب محاسن برقی، نوشته احمد بن ابی عبداللّه برقی (م ۲۷۴ یا ۲۸۲ ق) است:

عن ابن محبوب عن أبی عبداللّه (ع) قال: اتی رجل امیرالمؤمنین (ع) فقال له: جئتک مستشیرا. ان الحسن و الحسین و عبداللّه بن جعفر خطبوا الی، فقال امیرالمؤمنین (ع): المستشار مؤتمن؛ اما الحسن فانه مطلاق و لکن زوّجها الحسین (ع) فانه خیر لابنتک.

مردی نزد امیرالمؤمنین (ع) آمد و گفت: میخواهم مشورت کنم. حسن و حسین و عبداللّه بن جعفر از دخترم خواستگاری کرده اند [به کدام دختر دهم؟ [حضرت فرمود: کسی که مورد مشورت قرار گیرد؛ امین است. بدان حسن، بسیار طلاق میدهد. دخترت را به حسین تزویج کن زیرا برای دخترت بهتر است.

۲- پس از محاسن، روایتهایی در این زمینه در کتاب کافی نوشته محمد بن یعقوب کلینی (م ۳۲۹ ق) نقل شده است.

الف) عده من اصحابنا عن احمد بن محمد عن محمد بن اسماعیل بن بزیع عن جعفر بن بشیر عن یحیی بن ابیالعلاء عن ابیعبداللّه (ع) قال: ان الحسن بن علی (ع) طلّق خمسین امرأه فقام علی (ع) بالکوفه فقال: یا معشر اهل الکوفه لا تنکحوا الحسن فانه رجل مطلاق، فقام الیه رجل فقال: بلی و اللّه لننکحنّه فانه ابن رسول اللّه (ص) و ابن فاطمه فان اعجبه امسک و ان کره طلّق. [۲]

امام صادق (ع) فرمود: حسن بن علی پنجاه زن را طلاق داد. تا آنکه حضرت علی (ع) در کوفه به پا خاست و فرمود: ای کوفیان، به حسن دختر ندهید زیرا بسیار طلاق میدهد. مردی بر پا خاست و گفت: به خدا سوگند، چنین میکنیم. او فرزند رسول خدا (ص) و فاطمه است، اگر خواست همسرش را نگه میدارد و اگر نخواست طلاق میدهد.

ب) حمید بن زیاد عن الحسن عن محمد بن سماعه عن محمد بن زیاد بن عیسی عن عبداللّه بن سنان عن ابیعبداللّه (ع) قال: ان علیا (ع) قال و هو علی المنبر لا تزوّجوا الحسن فانه رجل مطلاق. فقام رجل من همدان فقال: بلی واللّه لنزوّجنه و هو ابن رسول اللّه و ابن امیرالمؤمنین (ع) فان شاء امسک و ان شاء طلّق. [۳]

امام صادق (ع) فرمود: علی (ع) بر منبر فرمود: به حسن دختر ندهید زیرا او مردی

پرطلاق است. مردی هَمْدانی بلند شد و گفت: به خدا سوگند چنین خواهیم کرد زیرا او فرزند رسول خدا و امیرالمؤمنین است. اگر خواست همسر را نگه دارد و اگر نخواست طلاق میدهد.

۳- پس از کافی، این مضمون در کتاب دعائم الاسلام، نوشته نعمان بن محمد تمیمی قمی (م ۳۶۳ ق) آمده است:

عن ابیجعفر محمد بن علی (ع) انه قال: قال علی (ع) لاهل الکوفه: یا اهل الکوفه لا تزوّجوا حسنا فانه رجل مطلاق. [۴]

امام باقر (ع) فرمود: علی (ع)، کوفیان را مخاطب ساخت و فرمود: به حسن زن مدهید زیرا که بسیار طلاق میدهد. پس از این سه کتاب، کتب روایی دیگر با همین اسناد به نقل

* امام حسن مجتبی (ع)، سبط اکبر پیامبر (ص) و دومین امام معصوم، از شخصیتهایی است که تیر مسموم وضع و جعل آن بزرگوار را نشانه رفته و نسبتهای ناروایی در قالب حدیث و روایت به وی داده شده است.

این احادیث پرداخته اند.

شیخ حرّ عاملی (م ۱۱۰۴ ق) در کتاب وسائل الشیعه، دو روایت کافی [۵] و روایت کتاب محاسن [۶] را نقل کرده است. پس از وی، علامه مجلسی در کتاب بحارالانوار به نقل این احادیث پرداخته است. وی روایت محاسن [۷] و کافی [۸] را نقل کرده و به جز آن از مناقب ابن شهر آشوب [۹] نیز همین مضامین را روایت کرده است.

همچنین محدث نوری، در کتاب مستدرک الوسایل، روایت کتاب دعائم الاسلام [۱۰] و مطلب نقل شده در مناقب ابن شهر آشوب [۱۱] را روایت کرده است.

به جز کتب حدیث، در پاره ای از کتب تاریخی که شیعیان تحریر کرده اند نیز این مطلب بازگو شده است. ابن شهر آشوب (م ۵۸۸ ق) در کتاب مناقب از قوت القلوب ابوطالب مکی، آن را روایت کرده است.

این مضامین در کتب حدیثی اهل سنت دیده نشد اما در تعدادی از کتب تاریخی آنان روایت شده؛ که فهرست وار بدان اشاره می شود:

۱- بلاذری (م ۲۷۹ ق) در انساب الاشراف [۱۲]

۲- ابوطالب مکی (م ۳۸۶ ق) در قوت القلوب [۱۳]

۳- ابوحامد غزالی (م ۵۰۵ ق) در احیاء العلوم [۱۴]

۴- ابن ابیالحدید معتزلی (م ۵۸۶- ۶۵۵ ق) در شرح نهج البلاغه [۱۵]

۵- الامام المزدی (م ۷۴۲ ق) در تهذیب الکمال [۱۶]

۶- ذهبی (م ۷۴۸ ق) در سیر اعلام النبلاء[۱۷]

۷- ابن کثیر (م ۷۷۴ ق) در البدایه و النهایه[۱۸]

* اگر اولین ازدواج حضرت در ۲۰ سالگی باشد، تا سال شهادت پدر یعنی سال ۴۰ هجری، یعنی در فاصله ۱۸ یا ۱۷ سال، باید این تعداد ازدواج و طلاق صورت گرفته باشد که امری نامعقول است.

۸- میر خواندشاه (م ۸۳۸- ۹۰۳ ق) در روضه الصفا[۱۹]

۹- سیوطی (م ۹۱۱ ق) در تاریخ الخلفاء[۲۰]

در این مجموعه نقلها و اسناد، یک مطلب دست به دست گشته و آن اینکه امام مجتبی (ع) مطلاق (پرطلاق) بود و پدر بزرگوارش مردم را از همسر دادن به فرزندش باز میداشت. چرا که وی، زنان را نگه نمیداشت و به سرعت طلاق میداد. و در پاره ای نقلها چنین آمده که حضرت علی (ع) از این عمل فرزندش هراس داشت که شاید سبب دشمنی و کینه قبایل را هم فراهم آورد. [۲۱]

حال، سخن این است که آیا این نقلها از صحت و سلامت تاریخی برخوردار است و آیا چنین بوده که امام مجتبی (ع) این حد، ازدواج می کرد و طلاق میداد که یک بحران خانوادگی را برای آل علی (ع) سبب شود؟

به نظر میرسد شواهد تاریخی، عقیدتی فراوان در دست است که نادرستی این نقل را روشن میسازد و بهترین راه برای نقد نیز همین است. اینکه