فایل پاورپوینت کامل استراتژی وحدت جهان اسلام در اندیشه امام خمینی قدس سره

ارائه‌ی فایل پاورپوینت کامل استراتژی وحدت جهان اسلام در اندیشه امام خمینی قدس سره – تجربه‌ای خاص و متمایز!

پاورپوینتی حرفه‌ای و متفاوت:

فایل فایل پاورپوینت کامل استراتژی وحدت جهان اسلام در اندیشه امام خمینی قدس سره شامل 120 اسلاید جذاب و کاملاً استاندارد است که برای چاپ یا ارائه در PowerPoint آماده شده‌اند.

ویژگی‌های برجسته فایل فایل پاورپوینت کامل استراتژی وحدت جهان اسلام در اندیشه امام خمینی قدس سره:

• طراحی خلاقانه و حرفه‌ای: فایل فایل پاورپوینت کامل استراتژی وحدت جهان اسلام در اندیشه امام خمینی قدس سره به شما این امکان را می‌دهد که مخاطبان خود را با یک طراحی خیره‌کننده جذب کرده و پیام خود را به بهترین شکل انتقال دهید.
• سادگی در استفاده: اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل استراتژی وحدت جهان اسلام در اندیشه امام خمینی قدس سره به گونه‌ای طراحی شده‌اند که استفاده از آن‌ها بسیار آسان باشد و نیاز به تنظیمات اضافی نداشته باشید.
• آماده برای ارائه: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل استراتژی وحدت جهان اسلام در اندیشه امام خمینی قدس سره با کیفیت بالا و بدون نیاز به ویرایش، آماده استفاده هستند.

کیفیت تضمین‌شده با دقت بالا:

فایل فایل پاورپوینت کامل استراتژی وحدت جهان اسلام در اندیشه امام خمینی قدس سره با رعایت بالاترین استانداردهای طراحی تولید شده است. بدون نقص یا بهم‌ریختگی، تمامی اسلایدها آماده برای یک ارائه بی‌نقص و حرفه‌ای هستند.

نکته مهم:

هرگونه تفاوت احتمالی در توضیحات ممکن است به دلیل نسخه‌های غیررسمی باشد. نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل استراتژی وحدت جهان اسلام در اندیشه امام خمینی قدس سره با دقت و حرفه‌ای تنظیم شده است.

همین حالا فایل فایل پاورپوینت کامل استراتژی وحدت جهان اسلام در اندیشه امام خمینی قدس سره را دانلود کنید و ارائه‌ای حرفه‌ای و تأثیرگذار داشته باشید!

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل استراتژی وحدت جهان اسلام در اندیشه امام خمینی قدس سره :

مقدّمه

سال ۱۳۸۴ از سوی رهبر فرزانه انقلاب به نـام سـال «همبستگی ملّی و مشارکت عمومی»، و سال ۱۳۸۶ نیز به نام «اتحاد ملّی و انسجام اسلامی» نام گذاری گردید. کالبدشکافی این گونه شعارهای ملّی و نیز ندای وحدت جهان اسلام، و بیان شاخص ها، محورها، ملاک ها، آثار و پیـامدهای آنـ، منظومه فکری هدف مندی را، که از سوی رهبر کبیر و بنیانگذار جمهوری اسلامی و نیر خلف صالح ایشان بر آن تأکید شده و می شود، آشکار خواهد نمود. دو مقوله «همبستگی، اتحاد ملّی» و نیز «وحدت جهان اسـلام»، از جـمله مـفاهیم کلیدی و برجسته در مطالعات اجتماعی و جـامعه شناختی اسـت. عـلاوه بر این، این دست مقولات کاربرد اساسی در مباحث مربوط به توسعه سیاسی و اقتصادی هر کشوری ایفا می کند.

از بُعد سیاسی همبستگی، اتحاد، وحـدت مـلّی و فـراملّی جهان اسلام، نقش بسزایی در تثبیت هر نظام سـیاسی، و وحـدت جهان اسلام دارد. به تعبیر رهبر فرزانه انقلاب، «همبستگی و اتحاد ملّت، اعتصام به ایمان الهی مهم ترین سلاح های ملت ایران بـرای خـنثی سازی تـوطئه ها و تمهیدات دشمن هستند.»[۱]

از این رو، می توان گفت: به هر میزان وحدت و انـسجام اجتماعی، سیاسی، وحدت و همبستگی ملّی درونی و نیز اتحاد جهان اسلام در برابر دشمنان بیشتر باشد، جهان اسلام با داشـتن آرمـان و اهـداف مشترک، در مسیری واحد به سوی اهداف موردنظر حرکت خواهند کرد. مـلّتی کـه دارای همبستگی ملّی است و از وحدت، یکدلی و یک رنگی بهره می برد، به راحتی به اهداف متعالی نظام سیاسی خـویش دسـت خـواهد یازید.

روشن است ملتی واحد، منسجم و یکپارچه، که با همبستگی ملّی و وحدت و اتـحاد خـویش، در تـحقق اهداف و آرمان های ملّی خویش در تلاشند، توطئه ها و تبلیغات روانی دشمنان و معاندان حاکمیت ملّی و نظام سـیاسی خـویش را در نـاکارامد جلوه دادن نظام سیاسی خویش ناکام خواهند گذارد.

هدف اصلی این مقال، بررسی پاسخ این سـؤال اسـت که وحدت جهان اسلام، چه جایگاهی در چارچوب اندیشه سیاسی امام خمینی قدس سره دارد. بـا مـطالعه انـدیشه امام قدس سره، راهکار عملی وحدت سیاسی جهان اسلام را به بحث خواهیم گذاشت. در این زمـینه، امـام با استراتژیک و راهبردی تلقّی کردن وحدت، راهبردهای عملی تحقق عینی وحدت را در دو مرحله «راهـبرد فـرهنگی و عـقیده» و «راهبرد سیاسی، عملی» طرح می کند. هر یک از این دو قسمت دارای زیرمجموعه های متعددی است که شـیوه های عـملی دو حرکت نامبرده را مشخص می سازند. امید است با بررسی این دو محور، بتوان راهـکار مـورد نـظر امام را تا حدودی ترسیم نمود.

ضرورت و اهمیت بحث

همواره اندیشه «وحدت جهان اسلام» از جمله دغدغه های فکری و دیـرینه رهـبران و مـصلحان دینی، به ویژه حضرت امام قدس سرهبود. این موضوع، در طول دوران فعالیت اجتماعی سـیاسی امـام، چه پیش از پیروزی انقلاب اسلامی و چه پس از آن، مورد تأکید ایشان بوده و لحظه ای از آن غفلت نورزیدند. وفـاداری صـادقانه امام به «وحدت» نه تنها او را به برجسته ترین شخصیت انقلابی جهان

اسلام تبدیل نـمود، بـلکه او توانست در میان نحله ها و فرقه های اسلامی مختلف نـیز جـایگاه بـس رفیعی کسب نماید. امام در طرح اندیشه «وحدت»، هـیچ گاه دچـار تزلزل، کلی گویی و سطحی نگری نگردید، بلکه این ایده را به عنوان یک استراتژی و به گـونه بـسیار عالمانه و دقیق با بررسی ابـعاد گـوناگون آن تـبیین نمود.

یـکی از ابـعاد اساسی «وحدت»، که قابل بحث و بـررسی مـی باشد، بعد راهبردی و راه کاری آن است؛ به این معنا که چگونه می توان در جهان بـحران زده و پر تـشتت و تنش اسلام، که تقریبا زمینه ای بـرای همیاری بالفعل در آن وجود نـدارد، بـه این پدیده آرمانی دست یـافت؟ بـررسی پاسخ این سؤال در چارچوب اندیشه سیاسی امام خمینی قدس سره، هدف اصلی این مـقاله را تـشکیل می دهد. با مطالعه در اندیشه امـام، راهـکار عـملی وحدت در سطح جـهان اسـلام را به بحث خواهیم گذاشت.

عـلاوه بـر این، با نگاهی گذرا به تاریخ اسلام، سیره نبوی و تحلیل رویدادها و حوادث ویژه تـاریخ اسـلام و بازشناسی موضع گیری های پیامبر اکرم صلی الله علیه و آلهدر بـرابر حـوادث گوناگون زمـان، مـسئله «وحـدت» و نقش مؤثر پیامبر اکـرم صلی الله علیه و آله در ایجاد و گسترش وحدت در جهان اسلام و لزوم تأسی به آن حضرت در همین زمینه قابل توجه است.

طرح ایـن مـهم، امروز و در فضای موجود جهان اسلام، نـیز اهـمیت دو چـندان دارد؛ چـراکه جـهان اسلام امروز هـمچنان پرالتـهاب و تنش زاست و مطمح نظر استکبار جهانی و مورد خشم او قرار دارد.

امروزه و پس از انقلاب اسلامی، طرح ایده وحدت برای همدلی مـسلمانان، وحـدت و یـکپارچگی آنان، از ضروریات جهان اسلام و مهم ترین استراتژی بـرای مـقابله بـا تـوطئه های اسـتکبار جـهانی است. انقلاب اسلامی که شدیدا استکبار جهانی و سکولاریسم را به چالش کشانده، برای حفظ هویت خویش نیازمند، فاصله گرفتن از آن و تثبیت موقعیت و تحقق آرمان های خویش است. از این رو، ایده وحـدت به عنوان یک استراتژی همواره موضوعی بکر و تازه می باشد. نگاهی دوباره به این مفهوم از منظر مصلح اجتماعی بزرگ حضرت امام قدس سره ضرورتی دوچندان دارد.

مفهوم شناسی وحدت

مقصود از وحدت امت اسلامی و وحدت مـیان کـشورهای اسلامی چیست؟ به راستی آیا مقصود این است که امت اسلامی و یا کشورهای اسلامی، یک مذهب داشته و از میان مذاهب موجود، یکی را انتخاب کنند؟ یا منظور این است که بـر مـشترکات مذاهب موجود کشورهای اسلامی تأکید، و افتراقات آنها کنار گذاشته شود؟

«وحدت» امت اسلامی به معنای تحقق وحدت اسلامی در مجموعه امت اسلام و سراسر جهان اسـلام اسـت، به گونه ای که در نهایت، نـویدبخش تـشکیل امت واحد اسلامی باشد:

«وَ إِنَّ هَذِهِ أُمَّتُکُمْ أُمَّهً وَاحِدَهً وَ أَنَا رَبُّکُمْ فَاتَّقُونِ»(مؤمنون: ۵۲)؛ و همانا این امت شماست، امتی یگانه، و من پروردگار شما هستم. از من پروا کنید.

در تفکر دیـنی، هـرگز مراد از وحدت کنار نـهادن سـایر مذاهب نیست. وحدت اسلامی به کارگیری ابزار تحقق امت واحد، به عنوان یک آرمان نهایی، در سطح جوامع و جهان اسلامی خواهد بود:

«وَ اعْتَصِمُوا بِاللَّهِ هُوَ مَوْلَاکُمْ فَنِعْمَ الْمَوْلَی وَنِعْمَ النَّصِیرُ.»(حج: ۷۸)

بنابراین، از نـظر مـفهومی وحدت اسلامی، از جهت روش و ابزارمندی آن شامل تمامی تصمیم سازی ها، سیاست گذاری ها، اتخاذ روش های واحد، بهره گیری از امکانات مشترک، و تدابیری می شود که نتیجه و پیامد آن، تحقق وحدت امت اسلامی است. از این رو، خداوند می فرماید:

«وَاعْتَصِمُواْ بِحَبْلِ اللّه جـَمِیعًا وَلاَ تَفَرَّقُواْ»(آل عمران: ۱۰۳)

از مـنظر آیات قرآن کریم، «وحدت» کلمه امت اسلام، وحدت دینی و اسلامی است و به عنوان شیوه و ابزار تحقق اهـداف و مقاصد دینی و الهی تلقّی می شود. از این رو، چنگ و اعتصام به حبل مـحکم الهـی را، زمـینه و مقدمه نجات جامعه از هلاکت و نیز سعادت و هدایت جامعه اسلامی برمی شمارد:

«وَ اعْتَصِمُواْ بِحَبْلِ اللّهِ جَمِیعا وَ لاَ تَفَرَّقُواْ وَاذْکُرُواْ نِعْمَهَ اللّهـِ عـَلَیْکُمْ إِذْ کُنتُمْ أَعْدَاء فَأَلَّفَ بَیْنَ قُلُوبِکُمْ فَأَصْبَحْتُم بِنِعْمَتِهِ إِخْوَانا وَ کُنتُمْ عَلَی شَفَا حُفْرَهٍ مـِنَ النـَّارِ فـَأَنقَذَکُم مِنْهَا کَذَلِکَ یُبَیِّنُ اللّهُ لَکُمْ آیَاتِهِ لَعَلَّکُمْ تَهْتَدُونَ.»(آل عمران: ۱۰۳)

همچنین تفرقه و اختلاف در دین و از بین رفتن وحـدت امت اسلام را با اقامه دین حق و آیین توحیدی منافی دانسته، می فرماید:

«… أَقِیمُوا الدِّینَ وَلَا تـَتَفَرَّقُوا فِیهِ… . » (شوری: ۱۳)

از سوی دیـگر، بـه شدت کسانی را که در پی اختلاف افکنی هستند و یا در پی ایجاد وحدت بین امت اسلامی نیستند، سرزنش و مذمت می کند و آن را مانند ملل پیشین قلمداد نموده که پس از هدایت الهی، باز به سمت اختلاف تمایل یـافتند و سزاوار عذاب عظیم شدند:

«وَ لاَ تَکُونُواْ کَالَّذِینَ تَفَرَّقُواْ وَاخْتَلَفُواْ مِن بَعْدِ مَا جَاءهُمُ الْبَیِّنَاتُ وَأُوْلَـئِکَ لَهُمْ عَذَابٌ عَظِیمٌ»(آل عمران: ۱۰۵)

بنابراین، وحدت از منظر دینی امری مطلوب، و بدان بسیار سفارش و تأکید شده است به گونه ای کـه اقـامه دین در پرتو وحدت امت اسلام است. این وحدت، در قلمرو حکومت ها و جوامع اسلامی و در میان ملل مسلمان، «وحدت سیاسی» نام دارد. از این پس، مراد از وحدت در این مقاله، وحدت سیاسی است.

امکان وحدت

با توجه بـه آنـچه گذشت، مفهوم وحدت مشخص می شود. اما برخی مغرضان و دشمنان، وحدت اسلامی را این گونه تفسیر می کنند که وحدت در صورتی محقق می شود که:

یا شیعیان دست از عقاید و فقه خود بردارند و مذهب و عقاید اهـل سـنّت را بپذیرند و معتقد به ولایت و امامت تنصیصی حضرت علی علیه السلام نباشند و در احکام نیز پیرو یکی از مذاهب اربعه شوند و کتاب های فقهی و احادیث خود را کنار گذارند و دیگر سخنی از نصب خلافت و امامت از سـوی پیـامبر اکـرم صلی الله علیه و آله به میان نیاورند؛ و یـا ایـنکه اهـل سنّت از عقاید و فقه خود دست بردارند، و پیرو مذهب تشیّع شوند.

بدین سان، چون امکان تحقق عملی هیچ یک از راه های مزبور وجود ندارد، پس، وحـدت امـت اسـلام نیز عملاً ممکن نخواهد بود.

در پاسخ باید گفت: مـصلحانی هـمچون امام خمینی قدس سرهو

نیز منادیان وحدت در جوامع اسلامی، هرگز چنین تفسیری از وحدت ارائه نمی کنند. اختلاف عقیده و سلیقه همواره در بسیاری از مسائل وجـود داشـته و امـری طبیعی است و هرگز نمی توان به طور کلی، آنها را برطرف ساخت.

بـا اندکی تأمّل و با عنایت به آنچه گذشت، و با توجه به اشتراکات شیعه و سنّی، امکان تحقق وحدت اسلامی بـه راحـتی امـکان پذیر می شود. شیعه و سنّی دارای مشترکات بسیاری هستند: خدای همه آنها یکی اسـت؛ پیـامبر همه ایشان یکی است؛ قبله آنها یکی است؛ ماه رمضان همه روزه می گیرند؛ کتاب آسمانی هـمه یـکی اسـت؛ همه نماز می خوانند؛ زکات می دهند؛ در اصول چندان اختلافی با هم ندارند. هـمه مـسلمانان فـرهنگ، تاریخ و تمدن مشترک دارند. اختلاف آنان در برخی فروعات دینی است. بنابراین، وحدت امکان پذیر است.

وحـدت؛ رویـکردی تـاکتیکی و یا استراتژیکی

وحدت در جوامع اسلامی و میان کشورهای اسلامی، نه تنها امری ممکن و مطلوب است، کـه بـه دلیل توصیه های قرآن کریم و تأکید سیره نبوی و آموزه های دینی، ضرورتی انکارناپذیر است. حـال سـؤال ایـن است که رویکرد به این وحدت، به ویژه وحدت سیاسی و تقریب بین مذاهب و بـه تـعبیر حکیمانه رهبر فرزانه انقلاب، «اتحاد ملّی و انسجام اسلامی»، از چه نوع رویکردی است، تـاکتیکی و یـا استراتژیکی؟

آنـچه که امروزه بیشتر از آن بحث می شود و مورد تأکید رهبران دینی است، رویکرد تاکتیکی به مـسئله اسـت. از یک سو، با توجه به پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی و بیداری اسلامی و خیزش اسـلامی در اقـصا نـقاط جهان اسلام، و تولد تازه اسلام ناب محمّدی صلی الله علیه و آله و حضور دین در عرصه اجتماعی، سیاسی و فرهنگی و بـه چـالش کـشیده شدن ایدئولوژی لیبرالیسم توسط ایدئولوژی اسلامی، و نیز در آستانه تحوّل عظیم مسلمانان جـهان و از سـوی دیگر، با توجه به اینکه استکبار جهانی با بهره گیری از همه امکانات و ابزارهای مادی خود، به مـقابله بـا اسلام برخاسته و نظام اسلامی و جهان اسلام را با تهدیدها و چالش های جدّی مواجه کـرده اسـت، به گونه ای که اگر این تهدیدها و چـالش ها بـه فـرصت تبدیل نشود، و به طور حساب شده و شـایسته بـا آنها مقابله نشود، اساس ایدئولوژی اسلامی در این هجمه نابرابر با خطرات جدی مـواجه خـواهد شد. بنابراین و از این منظر، «وحـدت»، «اتـحاد» و «انسجام مـلّی»، در ایـن رویـکرد یک تاکتیک محسوب شده و برای مـقابله بـا تهدیدهای دشمن بسیار راهگشا، و مؤثر و کارگر خواهد بود.

اما از سوی دیگر، «وحدت» از مـنظری دیـگر، رویکردی استراتژیک و راهبردی به مسئله اسـت. با عنایت به آنـچه در بـاب «وحدت» گذشت، و با توجه بـه آیـات عدم تفرق، عدم تنازع و عدم اختلاف، و همچنین سنّت و سیره عملی نبوی صلی الله علیه و آله و ائمـّه اطـهار علیهم السلام، دعوت به «وحدت»، «تـقریب»، «اتـحاد» و «انـسجام» و لزوم حفظ آن، صـرفا یـک توصیه اجتماعی و نیاز مـقطعی و تـاکتیک سیاسی و اقدام عملی برای حفظ منافع مادی مشترک نیست، بلکه تلاش برای حفظ وحـدت و پرهـیز از تفرقه، واجبی عینی است که ریـشه در اعـتقاد به وحـدانیت الوهـی دارد. هـر چند از این منظر هـم، رویکرد تاکتیکی به مسئله نفی نمی شود؛ به این معنا که اگرچه وحدت و اتحاد مسلمانان، از اهداف راهـبردی نـظام اسلامی و جهان اسلام است که بـه طـور وسـیع و در بـلندمدت قـابل دسترسی است، امـا امـروزه، به ویژه پس از پیروزی انقلاب اسلامی، با توجه به تهدیدها و چالش هایی که استکبار جهانی برای نظام اسـلامی مـا بـه وجود آورده، برای تبدیل آن به فرصت ها، از اقـدامات تـاکتیکی و عـملی در ایـن زمـینه نـیز نباید غفلت کرد. جالب اینکه، با دقت در کلام امام راحل قدس سره، هر دو رویکرد به وضوح به دست می آید.

رویکرد استراتژیک و راهبردی به وحدت

در عین حال، بر اساس آنچه گـذشت و نیز استدلالی که در پی می آید، رویکرد به وحدت، رویکردی استراتژیک و راهبردی است. هرچند می توان با رویکرد تاکتیکی نیز بدان نگریست.[۲]

واژه «استراتژی» یونانی و از لغت «Stratos»، به معنی قشون و «agagos» به معنای راهنما، ترکیب گردیده اسـت. اعـراب آن را «سوق الجیشی» ترجمه کرده اند. «strategos»»[۳] به معنای لشکر و فرماندهی ارتش هم به کار می رود. علاوه بر این، معانی زیر نیز برای استراتژی مطرح شده است: فن اداره جنگ، فن فرماندهی، فـن جـنگ و طرح نقشه برای جنگ[۴] حیله و نیرنگ.

استراتژی، در گذشته به مفهوم به کارگیری همه امکانات کشور برای دست یابی به هدف های نظامی به کار می رفت، امـا بـه تدریج، استراتژی از بعد نظامی مـحض فـاصله گرفت و در حال حاضر، اهداف نظامی، بخشی از اهداف ملی یک کشور را تشکیل می دهد. امروزه دولت ها قادر نیستند تنها با استفاده از قدرت نظامی بر دشمن پیـروز شـوند، بلکه به مجموعه ای از ابـزارها نـیاز دارند که قدرت نظامی یکی از آنهاست.[۵] استراتژی در معنای اصطلاحی جدید، این گونه تعریف می شود:

فن و علم توسعه و به کارگیری قدرت و توانایی سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و نظامی ملت هنگام جنگ و صلح، به منظور تـأمین حـداکثر پشتیبانی از سیاست های ملی و افزایش احتمال دست یابی به نتایج مطلوب، برای کسب حداکثر پیروزی و حداقل شکست.[۶]

استراتژی با عوامل مختلفی همچون وحدت ملی، اعتقادات مردم، نوع حکومت، رهبری و نظایر آن ارتباط مستقیم دارد.[۷]

بـا عـنایت به مـعنای لغوی و اصطلاحی «استراتژی» رویکرد نظام اسلامی، به «وحدت»، «اتحاد» و «انسجام اسلامی» رویکردی استراتژیک و راهبردی است. البته، وحـدت و عدم تفرق، اختصاص به امت اسلامی ندارد. در قرآن کریم، خداوند مـتعال هـمه پیـامران خود را توصیه و سفارش نموده است که مواظبت کنند و نگذارند در بین پیروان ادیان الهی تفرقه به وجود آید:

«شـَرَعَ لَکـُم مِنَ الدِّینِ مَا وَصَّی بِهِ نُوحا وَ الَّذِی أَوْحَیْنَا إِلَیْکَ وَمَا وَصَّیْنَا بِهِ إِبـْرَاهِیمَ وَ مـُوسَی وَ عـِیسَی أَنْ أَقِیمُوا الدِّینَ وَلَا تَتَفَرَّقُوا…» (شوری: ۱۳)؛ خدا شرع و آئینی که برای شما مسلمانان قرار داد، حقایق و احـکامی است که نوح را هم به آن سفارش کرد و بر تو نیز همان را وحـی کردیم و به ابراهیم و مـوسی و عـیسی هم آن را سفارش کردیم که، دین خدا را برپا دارید و هرگز تفرقه و اختلاف در دین نکنید.

بر اساس آنچه قرآن می فرماید: آنچه خداوند به همه انبیا توصیه کرده این است:

«أَنْ أَقِیمُوا الدِّینَ وَلَا تَتَفَرَّقُوا»،«إِنَّ هَذِهِ أُمـَّتُکُمْ أُمَّهً وَاحِدَهً وَ أَنَا رَبُّکُمْ فَاعْبُدُونِ» (انبیاء: ۹۲)؛ اینک طریقه واحد و دین یگانه شما، آئین پاک اسلام است و من یکتا پروردگار و آفریننده شما هستم، پس (از همه باز آیند و) تنها مرا پرستش کنید.

لازمه امت واحد، عـدم تـفرق و تنازع و نیز داشتن دین یگانه «اسلام» و خدای «یکتا» است.

امام منادی وحدت

امام راحل قدس سرهمنظور خویش از وحدت اسلامی و امکان تحقق آن را این گونه بیان می کنند:

در صورتی که پیروان مکتب سرمایه داری و کمونیسم با آن تباینی کـه دارنـد، با هم متحد شده اند و یهود و نصاری اختلافات جزئی خود را نادیده بگیرید، و [شما] برای دفاع از اسلامتان در یک صف قرار گیرید؟[۸]

حضرت امام قدس سره وحدت را «عامل قدرت» و تفرقه را موجب «سستی پایه دیـانت»، تـلقّی کرده وهشدارمی دهد که:

تفرقه موجود در بین کشورهای مسلمان یا از خیانت سران ممالک اسلامی و یا از جهل و بی اطلاعی آنان است… سنی و شیعه مطرح نیست، در اسلام کرد و فارس مطرح نیست، در اسلام همه برادر و با هـم هستیم.

یـک دسـته از مسلمانان سنی، یک دسته حـنفی و دسـته ای حـنبلی و دسته ای اخباری هستند… در یک جامعه ای که همه می خواهند به اسلام خدمت کنند و برای اسلام باشند، این مسائل نباید مطرح شود. مـا هـمه بـرادر و با هم هستیم…. اینها دلیل اختلاف نیست، مـا نـباید با هم اختلاف و یا یک تضادی داشته باشیم. برادران شیعه و سنی باید از هر اختلافی احتراز کنند. امروز اختلاف بـین مـا، تـنها به نفع آنهایی است که نه به مذهب شیعه اعـتقاد دارند و نه به مذهب شیعه اعتقاد دارند و نه به مذهب حنفی و یا سایر فرق. آنها می خواهند نه ایـن بـاشد و نـه آن، راه را این طور می دانند که بین این دو اختلاف بیندازند. ما باید تـوجه بـه این معنی بکنیم که همه ما مسلمان هستیم و همه ما اهل قرآن و اهل توحید هستیم و بـاید بـرای قرآن وتوحیدزحمت بکشیم وخدمت کنیم.[۹]

وحـدت جهان اسلام برای حضرت امام قدس سره آرمانی بزرگ تلقّی می شد به گـونه ای کـه بـا نگاهی به آراء و افکار امام قدس سره، از پیش از آغاز نهضت بزرگ اسلامی تا در اوج قدرت و اقتدار نـظام اسـلامی، هـمواره بر وحدت تأکید داشتند:

ان شاءاللّه روزی همه مسلمین با همه برادر و همه ریشه های فاسد از همه بـلاد مـسلمین کنده بشود و این ریشه فاسد اسرائیل از مسجدالاقصی و از کشور اسلامی ما کنده شود. انـ شاءاللّه تـعالی بـا هم برویم و در قدس نماز وحدت بخوانیم.[۱۰]

مسلمانان به دستورات اسلامی رفتار کنند و وحدت کلمه خـود را حـفظ نمایند و از اختلاف و تنازع، که مایه شکست آنهاست، دست بکشد.[۱۱]

آن روزی که این وحدت از بین بـرود، مـرگ هـمه ما و به باد رفتن همه نوامیس و به باد رفتن زحمت های انبیا: نسبت به کشور خـودمان و نـسبت به کشورهای دیگر به باد فنا خواهد رفت.[۱۲]

اگر ان شاءاللّه آن وحدت بین مـسلمین و دولتـ های کـشورهای اسلامی، که خداوند تعالی و رسول عظیم الشأنش خواسته اند و امر به آن و اهتمام در آن فرموده اند حاصل شود، دولتـ های کـشورهای اسـلامی با پشتیبانی ملت ها می توانند یک ارتش مشترک دفاعی

بیش از صدمیلیونی تعلیم دیده ذخـیره و یـک ارتش ده ها ملیون زیر پرچم داشته باشند که بزرگ ترین قدرت را در جهان به دست آورند.[۱۳]

ما محتاج بـه وحـدت هستیم در سالیان دراز. همیشه قرآن کریم به ما دستور داده و به مسلمین دستور وحـدت دادهـ برای سراسر عالم و در سراسر تاریخ. ما مـحتاج بـه ایـن هستیم که عملاً وحدت را محقق کنیم.[۱۴]

وحدت مـذهبی اسـت که این اجتماع عظیم و فشرده را ایجاد می کند. اگر علاقه به استقلال دارید، وحـدت مـذهبی داشته باشید.[۱۵]

ما برای دفاع از اسـلام و مـمالک اسلامی و اسـتقلال مـمالک اسـلامی در هر حال مهیا هستیم. برنامه کـه بـرنامه اسلام است، وحدت کلمه مسلمین است، اتحاد ممالک اسلامی است. برادری بـا جـمیع فرق مسلمین است در تمام نقاط عـالم. هم پیمانی با تمام دول اسـلامی اسـت در سراسر جهان.[۱۶]

سلاطین اسلام، اینها مـسئولیتشان خـیلی زیاد است. شاید بیشتر از همه طبقات باشد. اسلام الآن به دست این طبقه اسـت. آنـها مسئولند بر حفظ اسلام و حـفظ وحـدت کـلمه اسلام و حفظ احـکام اسـلام و معرفی کردن اسلام.[۱۷]

تنها راه بـازیابی عـظمت و عزت و شکوه بینش اسلام و مسلمین، مسئولیت پاسداری وحدت و برادری دینی، تنها ضامن استقلال سـرزمین های اسـلامی است.[۱۸]

رمز پیروزی مسلمین در صدر اسلام، وحـدت کـلمه و وحدت ایـمان بود.[۱۹]

هـمان گـونه که مشاهده می شود، امـام قدس سره رمز پیروزی، بقا، تدوام انقلاب اسلامی را وحدت می دانند.

چارچوب نظریه «وحدت» از منظر امام خـمینی قدس سره

بـه نظر می رسد، تحقق هر ایده و انـدیشه ای بـاید مـبتنی بـر یـک چارچوب نظری بـاشد. هـر چند حضرت امام قدس سره، به صورت مدوّن و رسمی، چارچوب نظریه خود را طرح و اعلان نکرده اند، اما از مـجموع کـلام و فـرمایش های ایشان، می توان راهبرد تحقق وحدت را در چاچوب نـظریه «وحـدت» ایـشان طـرح نـمود. بـه عبارت دیگر، طرح راهبردی امام خمینی قدس سره، در تحقق «وحدت سیاسی جهان اسلام» را می توان در قالب یک نظریه سیاسی تحت عنوان «وحدت»، به عنوان امری راهبردی و استراتژیک تلقّی کرد.

به دلیل مـشترکات بسیار میان شیعیان و اهل تسنن در اصول و فروعات کلیدی و مهم دین، و اختلاف در برخی فروعات دینی، حضرت امام قدس سرهجهان اسلام را به مثابه یک نظام واحد، یکپارچه و منسجم تلقّی می کند که دارای خدای مـشترک و واحـد، پیامبری مشترک، اعتقاد به معاد و روز جزا، قبله ای واحد، اعتقاد به نماز، روزه، حج و… می باشند. برخی اختلافات فکری و اعتقادی نمی تواند آنان را از رسیدن به وحدت استراتژیک سیاسی منع نماید. از این رو، از مـنظر امـام، جهان اسلام، به ویژه تشیّع و تسنّن به دلیل برخورداری از مشترکات بسیار، و خرده نظام های مشترک فرهنگی، سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و روابط اجتماعی و سیاسی نزدیک بـه هـم می توانند به سمت و سوی وحـدت سـیاسی استراتژیک گام بردارند. این حرکت وحدت آفرین را از منظر امام می توان طی فرایند ذیل به تصویر کشاند:

۱.ایجاد بستر و شرایط لازم برای تحقق وحدت.

طبیعی است که تـحقق آرمـان وحدت از منظر امام، مـنوط بـه تحقق شرایطی است. وحدت، نیازمند پیش شرط و ایجاد بستر مناسب و مقدمات لازم است. ضروری ترین بستر و پیش شرط وحدت، طراحی و ایجاد «نظام فکری، فرهنگی و عقیدتی» واحد و مشترک است. امام با طراحی ایـن نـظام فکری، در پی آن بود که در پرتو آن، همبستگی معنوی و فرهنگی میان جوامع اسلامی تقویت گردد؛ زیرا وحدت سیاسی جهان اسلام، بدون این نظام فکری واحد و مشترک ممکن و میسّر نیست.

۲.رفع موانع از دیگر راهـ کارهای ارائه یـک نظریه و بـه نوعی آماده سازی شرایط و بستر لازم است.

از جمله این موانع، حربه ایجاد اختلاف و شبهه از سوی دشمنان مشترک جهان اسـلام، تحریک و ایجاد تنش و ایجاد درگیری قومی و مذهبی از سوی دشمن، سطحی نگری و نـاآگاهی مـسلمانان، وابـستگی حکام کشورهای اسلامی به بیگانگان و دشمنان، وجود برخی اختلافات جزئی عقیدتی و فکری در میان تشیّع و تسنّن، که از سـوی دشـمن پررنگ و بزرگ می شود. برای ایجاد بستر مناسب، و رسیدن به وحدت واقعی، باید بـا اتـخاذ اسـتراتژی مناسب این موانع را از بین برد. و امام در نظریه وحدت خویش، به تک تک این موانع اشاره و راه حـل مناسبی برای رفع آن ارائه نموده اند. اعلام «هفته وحدت»، «روز جهانی قدس»، می تواند در همین راستا مـعنا یابد.

۳.همواره در انجام اصلاحات، و ارائه نـوآوری در یـک جامعه، نقش کلیدی را نخبگان یک جامعه ایفا می کنند.

در فرایند اصلاحی، انقلابی و حرکت وحدت آفرین امام، فعال شدن نخبگان سیاسی و مذهبی به عنوان مجریان تحقق طرح «وحدت» استراتژیک سیاسی، بسیار حائز اهمیت و قـابل توجه می باشد. مراد و منظور امام از نخبگان در این حرکت، سران دولت های اسلامی، علما، روحانیان و روشن فکران می باشد. در واقع، برای انجام هر نوع حرکت اصلاحی، نقش اول را نخبگان بازی می کنند. تکیه گاه امام در این حرکت، بـر هـمین قشر از جامعه بوده است.

۴.در هر حرکتی، تعیین مسیر حرکت، امری لازم و بایسته است.

مسیر حرکت وحدت از نظر امام، در تحقق استراتژی وحدت سیاسی در جهان اسلام، به دو شیوه پیموده خواهد شد: یکی، از طریق بـهره گیری از مـفاهیم سیاسی و ادبیات مشترک در سطح نخبگان سیاسی، مذهبی و دیگری، از طریق حرکت های سیاسی و انقلابی از سوی گروه های مردمی. در واقع، باید با آگاهی بخشی و بسیج توده ها به وسیله نخبگان دینی و سیاسی و با برخورداری از ادبـیات مـشترک این مسیر پیموده شود.

۵.اتخاذ شیوه مبارزه، اعم از مسالمت آمیز و یا قهری و… نیز از دیگر راه کارهای نیل به وحدت و تحقق وحدت سیاسی در جهان اسلام است.

بدین منظور، امام برای تحقق وحدت سـیاسی، بـا آگـاهی دهی به توده ها، و نیز نخبگان سـیاسی و دیـنی، آنـان را به حفظ وحدت درونی، مبارزه مسالمت آمیز و در صورت نیاز، توسل به مبارزه قهرآمیز توصیه می کنند. در واقع، استراتژی اصلی امام برای تحقق نـظریه وحـدت، ابـتدا، اتخاذ شیوه مبارزه مسالمت آمیز و آن گاه اتخاذ مبارزه قـهرآمیز و مـبارزه منفی می باشد.

۶.پیامد، دستاود و نتایج حرکت در هر حرکتی باید دقیقا ترسیم شود.

در حرکت به سمت تحقق وحدت سیاسی جهان اسـلام، دسـتاورد نـهایی نهضت وحدت خواهی امام، به شکل گیری و تشکل «دولت بزرگ اسلامی» منجر خـواهد شد. بدین ترتیب، آرزوی واقعی

جهان اسلام، که دوستی، برادر، وحدت و اتحاد همه مسلمانان جهان است، با تشکیل دولت بزرگ اسلامی بـه سـرانجام و کـمال خواهد رسید.

بنابراین و بر اساس آنچه گذشت، می توان نظریه وحدت از منظر امـام را بـا محورهای زیر ترسیم کرد:

ایجاد بستر و شرایط لازم، رفع موانع وحدت، تأکید و تکیه بر نقش نخبگان سـیاسی و مـذهبی، چـگونگی طی مسیر حرکت، اتخاذ شیوه مبارزه، و سرانجام دستاورد و نتیجه حرکت.

راهبردهای عملی تـحقق وحدت

بـا تـوجه به آنچه گذشت، نقش امام خمینی قدس سره در ایجاد وحدت امت اسلام، در دو محور قابل تـحلیل اسـت: راهـبردهای فرهنگی و عقیدتی و راهبرد سیاسی و حکومتی. به عبارت دیگر، با الهام از این ایده که وحـدت در مـنظر امام، به عنوان یک استراتژی مطرح است، و نیز از آنجایی که امام قدس سرهمبارزه «فـرهنگی و عـقیدتی» را زیـربنای مبارزه «سیاسی و حکومتی» قرار داده است، بررسی راهکار و راهبرد عملی وحدت، در اندیشه امام را در این دو مـحور مـورد مطالعه قرار می دهیم:

الف. راهبرد فرهنگی و عقیدتی

براساس اندیشه امام، تغییر و تحول بنیادین در جوامع اسـلامی و آزاد کـردن مـسلمانان از واگرایی، بدون برنامه ریزی اساسی، بنیادین و ریشه دار فکری امکان پذیر نیست؛ زیرا وضعیت کنونی جهان اسلام، مـعلول شـرایط و عوامل بسیاری از جمله، انحطاط فکری، فرهنگی و اعتقادی مسلمانان و سلطه قدرت های استعمارگر بـر آنـان اسـت؛ استعمارگرانی که همواره در جهت مسخ هویت فکری و فرهنگی امت های اسلامی و نیز غارت منابع زیرزمینی آنـان گـام بـرمی دارند. رهایی از این وضعیت، و نیل به وضعیت مطلوب و آرمانی، تنها در پرتو زدودن ریشه های انـحطاط فـکری، فرهنگی و عقیدتی امکان پذیر است. این امر، پیش از پیش، ضرورت بسیج همه امکانات ملت ها و دولت های اسلامی را تـحت یـک استراتژی مشخص و فراگیر روشن می سازد.

بنابراین، جهان اسلام به عنوان مجموعه ای واحد، کـه دارای سـوابق تاریخی، فرهنگی، عقیدتی و سیاسی مشترک هستند، مـی باید بـازگشت بـه اصالت تاریخی و فرهنگی را سرلوحه حرکت خود قـرار دادهـ، و مؤلفه های هویت دینی و ملّی رابه خوبی شناسایی ودرونی نمایند.[۲۰]

از منظر امام قدس سره، بروز و ظهور نهضت فکری، فرهنگی، که سـرانجام مـوجب شکل گیری باورهای مشترک در سطح عـام مـی گردد، در دو مرحله قـابل پیـش بینی اسـت: در این دو مرحله، نخبگان دینی و ملی، یـعنی عـلمای دین و روشن فکران مذهبی متولی و پیشاهنگی و هماهنگی این حرکت را به عهده خواهند داشـت. بـدین منظور، توجه به چند نکته درخـور توجه است.

۱) ایجاد نظام فـکری، فـرهنگی و عقیدتی

در امر برنامه ریزی و سازماندهی یک بـرنامه و حـرکت جامع، عام و فراگیر، داشتن آرمان مشترک، اهداف مشترک و استراتژی و نیز درد مشترک و ارتباط صـمیمی و مـستحکم ذهنی و معنوی، در میان جریان و نـیروهای هـمسو بـرای حرکت به سـمت و سـوی اهداف مشترک بسیار ضـروری اسـت. حرکت های دسته جمعی و گروهی، بدون برخورداری از پشتوانه یک نظام فکری منسجم و خلاق، که ارزش ها، باورها و هـنجارهای یـکسانی را خلق کنند، قرین موفقیت و پیروزی نـخواهد بـود؛ زیرا وجـود انـگیزه قـوی مبارزه جویی و حفظ وحدت و انـسجام گروهی، که دو عامل عمده در کامیابی نهضت ها به شمار می روند، مرهون وجود نظام فکری، فرهنگی و اعـتقادی واحـد است. حضرت امام قدس سره نیز بـا اذعـان و اعـتقاد بـه چـنین امری، خلأ فـکری، فـرهنگی و اعتقادی موجود در جوامع اسلامی را به خوبی درک می کرد. از این رو، برای رفع این خلأ، بنیان نظامی فکری، فـرهنگی و سـیاسی را در دورانـ تبعید و در شهر نجف پایه گذاری نمود. حاصل ایـن بـنیان فـکری، تـدوین و بـازسازی نـظریه «حکومت اسلامی» بر مبنای اسلام سیاسی و انقلابی بود.

از منظرامام قدس سره، بحران اصلی موجود در جهان اسلام، معلول فاصله گرفتن دولت ها و ملت های اسلامی از آموزه های وحیانی و حیات بخش اسلام و اتکای مسلمانان بـه قدرت های استکباری غرب و شرق می باشد. از این رو، تنها راه رهایی از این معضلات، بازیابی مفاهیم سه مفهوم اساسی و کلیدی «اسلام»، «آزادی» و «استقلال» می باشد. در واقع، بازیابی این سه مفهوم، امکان بازسازی و بازیابی هـویت اسـلامی فراموش شده آنان را فراهم می نمود. به همین دلیل، امام با فراخوان عمومی حوزه های علمیه، به ویژه علما و نخبگان دینی، از آنان می خواهد تا در جهت احیای آموزه های دینی، و به ویژه، مـفاهیم سـه گانه مزبور وارد عمل شوند. در جایی می فرمایند:

علمای اسلام وظیفه دارند از احکام مسلمه اسلام دفاع کنند، از استقلال ممالک اسلامی پشتیبانی نمایند، از ستم کاری ها و ظلم ها اظهار تنفّر کنند.[۲۱]

ایـن سـه مقوله، جداگانه به بحث خـواهیم گذاشت:

الفـ. اسلام:

به عقیده امام خمینی قدس سره و در منظومه فکری ایشان، پیاده شدن احکام اسلام، در گرو تشکیل حکومت اسلامی است. و هرگز نباید به کمتر از این بـسنده کـرد. قرائت نوین از اسلام، و تـفسیر ایـشان از «اسلام ناب»، مفهوم بسیار پویا و انقلابی دارد. در این قرائت از «اسلام ناب»، دین و سیاست مکمل یکدیگر می باشند. از نظر امام، تنها راه و داروی درمان دردهای جوامع اسلامی، صرفا احیا