بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل الگوی اسلامی در جستجوی دانش :

علم و دانش از نگاه اسلام، حقیقتی مقدس و متعالی است. اسلام با تکریم حقیقت دانش به ایجاد انگیزه در مسلمانان برای علم آموزی و دانش اندوزی پرداخته است. دسته ای از روایات، علم را برتر از عبادت دانسته اند و این نکته را به تعابیر گوناگونی بیان نموده اند. به عنوان مثال، از پیامبر خدا چنین نقل شده است:

فَضْلُ الْعِلْمِ أَحَبُّ إِلَی اللَّهِ مِنْ فَضْلِ الْعِبَادَهِ؛^[۱]

برتری علم نزد خدا محبوب تر است از برتری عبادت.

روایات دیگری علم را ثروت و سرمایه ای بی نظیر معرفی نموده اند. امام علی (علیه السلام) فرمود:

لَا کنْزَ أَنْفَعُ مِنَ الْعِلْم؛^[۲]

هیچ گنجی سودمندتر از دانش نیست.

در ادامه به بخشی از مهم ترین آداب و اخلاقیاتی که از نگاه اسلام لازم است جویندگان دانش آنها را مورد توجه و دقت قرار دهند می پردازیم.

جستجوی دانش، وظیفه ای فراگیر

اولین نکته در تعامل یک مسلمان با دانش این است که مسلمان باید فراگیری دانش را به عنوان یک وظیفه و فریضه بداند. بر هر مسلمانی که توانایی یادگیری علم و دانش را دارد اخلاقاًلازم است به دنبال دانش برود. پیامبر گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) در حدیثی مشهور می فرماید:

«اطْلُبُوا الْعِلْمَ وَ لَوْ بِالصِّینِ فَإِنَ طَلَبَ الْعِلْمِ فَرِیضَهٌ عَلَی کلِّ مُسْلِمٍ.»^[۳]

از این روایت می توان فهمید طلب دانش هم از جهت مکانی و هم از جهت افراد مطلق است. همچنین در حدیث دیگری پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) محدودیت زمانی را از فراگیری دانش برداشته است: «اطلُبوا العلم من المَهد الی الَّلحد؛^[۴] زگهواره تا گور دانش بجوی. » و بالآخره اینکه طلب علم از لحاظ معلم نیز هیچ محدودیتی ندارد. در این زمینه چندین روایت بر این نکته تأکید دارند که دانش را فراگیرید حتی اگر در دست منافقان باشد:

الْحِکمَهُ ضَالَّهُ الْمُؤْمِنِ فَخُذِ الْحِکمَهَ وَ لَوْ مِنْ أَهْلِ النِّفَاق؛^[۵]

حکمت گمشده مؤمن است. حکمت را فراگیر هر چند از منافقان باشد.

جستجوی دانش و تعالی معنوی

هر چند علم از نظر هستی شناختی مطلقاً ارزش است، اما از حیث اخلاقی چنین نیست. به همین دلیل، آموزش یا فراگیری برخی از دانش ها، مثل سحر و جادو و علوم غریبه، در شرایط عادی حرام دانسته شده است. دانش اندوزی، به عنوان یک فعل اختیاری زمانی ارزشمند است که به قصد و انگیزه ای ارزشمند دنبال شود. بر اساس نظام ارزشی اسلام، ارزش همه افعال و صفات اکتسابی وابسته به هدف غایی و نهایی اخلاق اسلامی، یعنی «قرب الهی» است. بنابراین دانش اندوزی و جستجوی علم زمانی می تواند در خدمت تعالی روحی و معنوی و تکامل حقیقی آدمی باشد که به صورت مستقیم یا غیر مستقیم در مسیر رضایت الهی باشد.

امروزه افراد بسیاری دانش را برای مادیات و صرفاً به عنوان وسیله ای برای امرار معاش می شناسند. برای این دسته قبولی در دانشگاه و تحصیل دانش تنها به عنوان فرصتی برای رسیدن به جایگاهی اجتماعی و شغلی مناسب است. اگر هدف نهایی کسی از دانش اندوزی همین باشد، طبیعتاً نمی توان مرتبه و درجه وجودی چنین کسی را بالاتر از مرتبه وجودی انسان مؤمن دانست. یعنی این آیه قرآن که می فرماید «یرْفَعِ اللَّهُ الَّذِینَ آمَنُوا مِنْکمْ وَ الَّذِینَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجاتٍ»^[۶] ناظر به چنین عالمانی نیست. البته روشن است که سخن در هدف نهایی و غایی است و نه اهداف میانی و فرعی. به تعبیر دیگر، چنین اهدافی اگر جزء اهداف میانی علم آموزی باشد، اشکالی ندارد. کسی که به قصد دستیابی به یک شغل شرافتمند به دنبال کسب دانش می رود، کاری غیر اسلامی و غیر اخلاقی نمی کند.

دانش و مسئولیت اجتماعی

یکی دیگر از نکات اساسی د