فایل پاورپوینت کامل امام حسین(ع) نفس مطمئنه

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل امام حسین(ع) نفس مطمئنه :

مقدمه

طبق دلایل نقلی، حضرت سید الشهدا(ع) مصداق بارز نفس مطمئنه بود و حماسه عاشورا در محرم ۶۱ قمری، یکی از تفاسیر سوره فجر است که با قیام امام حسین(ع) و یارانش تطبیق می شود. در این فرصت به مناسبت لقب ویژه قرآنی «نفس مطمئنه» که اهل بیت(ع) در روایات متعددی درباره امام حسین(ع) مطرح نموده اند، نکاتی در دو محور بیان می شود. در محور اول، نکته هایی درباره نفس مطمئنه و در محور دوم، جلوه هایی از سیره و سخن حضرت ابا عبدالله الحسین(ع) در مورد این واژه قرآنی بیان می شود.

آذرخشی در ظلمت

طبق برخی روایات[۱] از میان سوره های قرآن، سوره فجر به امام حسین اختصاص داده شده است. فجر به معنای سپیده و روشنایی است و امام حسین در روزگار ظلمت و تاریکی زمامداران خودسر و مستبد بنی امیه که آثار و نشانه های روشن الهی به دست فراموشی سپرده می شد، با فداکاری و نثار هستی خویش همچون سپیده دم درخشید و با ارائه تصویر روشنی از مبانی و احکام اسلام، شاهراه انسانیت را تا قیامت روشن نمود.

خداوند متعال برای ارج گذاری از این همه جان نثاری امام حسین(ع) در راه پاسداری از ارزش های الهی که طبق عهد خود هستی اش را فدای آن نمود هدیه آسمانی شهادت را به آن حضرت عنایت کرد. از این جهت این سوره را در روایات اهل بیت: به سوره امام حسین(ع) نامیده اند که قیام و شهادت آن حضرت در تاریکی طغیان، مانند طلوع فجر منشأ حیات و حرکت و روشنایی شاهراه انسان ها شد. خون پاک او و یارانش به زمین ریخت و نفوس مطمئنه آن ها با فرمان «ارجعی» و با خشنودی به سوی پروردگار شتافت تا از این الهام و جوشش، نور حق در میان تاریکی ها بدرخشد، راه حیات باعزت، باز و پایه های ظلم و طغیان سست و ویران شود و طاغیان را دچار خشم و نفرین کند.[۲]

این نفوس مطمئنه بودند که هیچ انگیزه ای جز حق، آن ها را بر نینگیخت و هیچ مصیبتی آن ها را مضطرب و نگران ننمود. آنان قاطعانه در این مسیر گام نهادند و ذره ای تردید به خود راه ندادند؛ چنانکه مسلم بن عوسجه، در شب عاشورا به امام حسین(ع) این گونه ابراز وفاداری کرد:

سوگند به خدا! هرگز از تو جدا نخواهم شد تا خداوند بداند (و ثابت کنم) که ما حرمت رسول خدا(ص) را نسبت به تو پاس داشتیم. به خدا قسم! اگر بدانم که کشته می شوم، سپس زنده می شوم، سپس سوزانده می شوم و بار دیگر زنده شوم و خاکسترم بر باد رود و هفتاد بار با من چنین کنند، هرگز از تو جدا نخواهم شد تا اینکه در رکاب تو به شهادت برسم. چگونه چنین نکنم در حالی که فقط یک بار کشته می شوم؛ آنگاه پس از آن کرامت و خوشبختی ابدی خواهد بود.[۳]

اطمینان نفس، نشانه رضایت دو جانبه بنده از خدای متعال و رضایت خدای متعال از بنده است که در رفتار و گفتار موحدان حقیقی جلوه گر است. حماسه عاشورا، نمونه ای کامل از این فضیلت ممتاز به شمار می رود؛ زیرا امام حسین(ع) که دارای عالی ترین نفس مطمئنه و راضیه و مرضیه بود، مصداق اتم سوره فجر معرفی گردید و خدای متعال فرمود: «یَا أَیتُهَا النفْسُ الْمُطْمَئِنَّهُ ارْجِعِی إِلی رَبِّکِ راضِیهً مَرْضِیَّهً فَادْخُلِی فِی عِبادِی وَ ادْخُلِی جَنَّتِی؛[۴] ای نفس مطمئنه! به سوی پروردگارت بازگرد، در حالی که هم تو از او خشنودی و هم او از تو خشنود است؛ پس در سلک بندگانم درآی و در بهشتم وارد شو».

از منظر امام صادق، حضرت سیدالشهدا جلوه تام و تمام این آیه شریف نفس مطمئنه است. حضرت در تفسیر این آیه فرمود: «مقصود از نفس مطمئنه، حضرت حسین بن علی است»[۵]. حضرت در سخن دیگری فرمود:

اقرَأوُا سورَهَ الْفَجْرِ فی فَرائِضِکمْ وَ نَوافِلِکمْ، فَانَّها سُورَهُ الْحُسَینِ بن عَلی؛ مَنْ قَرَأَها کان معَ الْحُسَینِ بن عَلی یوْمَ الْقیامَهِ فی دَرَجَتِهِ مِنَ الْجَنَّهِ؛[۶] سوره فجر را در نمازهای واجب و مستحب خود بخوانید؛ زیرا این سوره حسین بن علی است و هر کس آن را بخواند، در روز قیامت با حسین بن علی در درجه او از بهشت خواهد بود.

الف. تعریف نفس مطمئنه

در این بخش به معنای اصطلاحی نفس مطمئنه از منظر علمای اخلاق، مراتب و درجات آن می پردازیم.

۱. مفهوم نفس مطمئنه

از نظر بزرگان علم اخلاق و تفسیر همچون خواجه نصیرالدین طوسی،[۷] ملامحسن فیض کاشانی،[۸] علامه مجلسی،[۹] محقق نراقی[۱۰] و علامه طباطبایی نفس مطمئنه که راضیه و مرضیه است، عالی ترین مقام عبودیت انسان در برابر خدای خویش است. علامه طباطبایی در توضیح بیشتر مفهوم نفس مطمئنه می نویسد:

نفس مطمئنه، نفسی است که با علاقهمندی و یاد پروردگارش سکونت یافته است. بدانچه او راضی است، رضایت می دهد و در نتیجه خود را بنده ای می بیند که مالک هیچ خیر و شری و نفع و ضرری برای خود نیست.. . اطمینان و سکونت یافتن دل به پروردگار، مستلزم آن است که از او راضی هم باشد و هر قضا و قدری که او برایش پیش می آورد، کمترین چون و چرایی نکند؛ حال چه آن قضا و قدر تکوینی بوده و چه حکمی باشد که او تشریع کرده باشد.. . پس در آنچه او مقدر می کند و قضایی که او می راند و امر و نهی ای که او می کند، هیچ خواستی از خود نشان نمی دهد؛ مگر آنچه را که پروردگارش خواسته باشد و این، همان ظهور عبودیت تامه در بنده است.[۱۱]

۲. مراتب و درجات

نفس مطمئنه همانند یقین، مراتب و درجات متعددی دارد؛ چنانکه حضرت سیدالشهدا(ع) بالاترین مراتب اطمینان نفس را دارا بود و در حرکت تاریخی کربلا، از آغاز تا پایان با اطمینان کامل بر سر موضع الهی خود ایستاد و مصائب جانکاه که شجاع ترین و دلاورترین افراد را سست می نماید و از انجام تصمیم و تعقیب هدف باز می دارد – او را از انجام تصمیم و تعقیب هدف مقدسش باز نداشت. یاران و اهل بیت آن حضرت نیز در مراتب بعدی اطمینان نفس بودند که در مقاومت و اطاعت از امام خود، چنان اظهارات و حرکات عرفانی از خود نشان دادند که عالمیان را به تحسین و تعجب وادار نمودند.

۳. ثمره یقین

داشتن نفس مطمئنه و راضیه و مرضیه، از آثار یقین است. وقتی از امام رضا(ع) سؤال شد: یقین چیست؟ فرمود: «توکل بر خدا و تسلیم او شدن و راضی به قضای الهی بودن و همه امور را به خدا واگذاردن».[۱۲] از آثار و نشانه های یقین و تسلیم و رضا، همان آرامش روح و اطمینان نفس است. امام صادق(ع) فرمود: «خداوند به عدل و داد خود، اطمینان و آرامش و نشاط و آسایش را در یقین و رضا قرار داده است».[۱۳] این حال اطمینان و آرامش نفس، از شئون ممتاز نفس است و درجات سعادت، به درجات این اطمینان بستگی دارد. رضا، تسلیم، توکّل و تفویض در این نفس مطمئنه متجلی شده است که معنای ساده آن در این ابیات آمده است:

یکی درد و یکی درمان پسندد

یکی وصل و یکی هجران پسندد

من از درمان و درد و وصل و هجران

پسندم آن چه را جانان پسندد[۱۴]

از همین روست که در زیارت نامه آن حضرت می خوانیم: «السَّلَامُ عَلَیک یا مَنْ رِضَاهُ مِنْ رِضَی الرَّحْمَنِ وَ سَخَطُهُ مِنْ سَخَطِ الرَّحْمَنِ؛[۱۵] سلام بر آن آقایی که رضایت او رضایت خدا و خشم او، خشم الهی است».

۴. رضایت دو جانبه

خدای متعال نفوس مطمئنه را که در دل رضایت دو جانبه نهفته است ستوده است و با لقب افتخارآمیز «حزب الله» به عالمیان معرفی می کند که همواره در تمام مراحل زندگی پیروز و موفق هستند:

أُوْلَئک کتَبَ فی قُلُوبهِمُ الْایمانَ وَ أَیدَهم بِرُوحٍ منْهُ وَ یدْخِلُهُمْ جَنَّاتٍ تجَرِی مِن تحَتهِا الْأَنْهَارُ خَالِدِینَ فِیهَا رَضی اللَّهُ عَنهْمْ وَ رَضُواْ عَنْهُ أُوْلَئک حِزْبُ اللَّهِ أَلَا إِنَّ حزْبَ اللَّهِ هُمُ المْفْلِحُون؛[۱۶] آنان کسانی هستند که خدا ایمان را بر صفحه دل هایشان نوشته و با روحی از ناحیه خودش، آن ها را تقویت فرموده و آن ها را در باغ هایی از بهشت وارد می کند که نهرها از زیر درختانش جاری است، جاودانه در آن می مانند؛ خدا از آن ها خشنود است و آنان نیز از خدا خشنودند؛ آن ها حزب اللَّه هستند؛ بدانید حزب اللَّه پیروزان و رستگارانند.

امام حسین(ع) نه تنها خود مصداق اتم نفس مطمئنه است؛ بلکه اصحاب و اهل بیت باوفا و فداکارش نیز مصداق نفوس مطئنه هستند که بر اساس رضایت الهی عمل کردند و نمونه های راضیه مرضیه و دارای مقام رضا و تسلیمند و این رضایت دو جانبه، اوج کمال انسانی است.

اینک چند نمونه از آرامش و اطمینان نفس عاشورائیان را مرور می کنیم:

الف. امام سجاد(ع) – که خود با اطمینان کامل و آرامش خاطر در منبر مسجد شام سخن می گفت – در انتقاد از خطیبی که در کاخ یزید و نزد اسرای اهل بیت: از یزید ستایش، و