فایل پاورپوینت کامل امام خمینی قدس سره در بستر سنت و تجدد

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل امام خمینی قدس سره در بستر سنت و تجدد :

مردم سالاری، ۱۳/۳/۸۲

چکیده:

به نظر نویسنده امام خمینی را باید بر پایه اندیشه مدرن تفسیر کرد . مفاهیمی که امام به کار برده است مدرن هستند; هرچند امام با اندیشه غربی میانه ای ندارد و از آن بهره نمی گیرد . امام از اندیشه سنتی گذر می کند و به نوعی تجددگرایی اسلامی می رسد .

اگر بخواهیم در مورد رابطه اندیشه امام خمینی قدس سره با سنت و تجدد نظریات مختلف را بازسازی و طبقه بندی کنیم، می توان سه گروه را مشخص کرد:

۱ . گروهی که اندیشه حضرت امام قدس سره را درون سنت تفسیر می کنند . این گروه به دو شاخه تقسیم می شوند:

۱ – ۱ . سنتی های جامعه ما که تقسیم بندی سنت و مدرن را هم نمی پذیرند . از نظر اینها اسلام و برداشت از، تنها یک برداشت و به اصطلاح قرائت را برمی تابد و قرائت ها و تفسیرهای دیگر انحراف از مسیر درست هستند .

۱ – ۲ . گروه دومی که حضرت امام قدس سره را سنتی تفسیر می کند، متفکرانی هستند که این کار را از موضع مدرن انجام می دهند; یعنی اولا، تقسیم بندی مدرن و سنتی را به کار می برند; ثانیا، حضرت امام قدس سره را درون همان اندیشه سنتی جای می دهند و حداکثر برای توضیح برخی مفاهیم نوین و مدرن درون اندیشه امام، از ذکاوت و بهره هوشی امام استفاده می کنند; یعنی امام قدس سره، نهایتا یک سنتی باهوش است .

۲ . گروه دوم می گویند امام قدس سره سنت را ایدئولوژیک کرد . البته مباحثی که اندیشمندان مربوط به این گروه ارائه می کنند، درباره اندیشه امام قدس سره نیست، ولی می توان این مباحث را در مورد اندیشه امام قدس سره هم از این منظر صادق دانست .

این گروه انقلاب اسلامی را بدین گونه تفسیر می کنند که انقلاب مفهومی است از کهکشان غرب، و اسلام و سنت در یک کهکشان دیگر است و نمی توان این دو را با هم آمیخت، مگر اینکه یکی از این دو آسیب ببیند . البته آنچه در این میان آسیب می بیند، اسلام و سنت است .

۳ . گروه سوم کسانی هستند که اندیشه حضرت امام قدس سره را مدرن تفسیر می کنند . طبق این دیدگاه حضرت امام قدس سره از مفاهیمی بهره می گیرد که مدرن هستند و درون اندیشه سنتی وجود ندارند . مفاهیمی مثل جمهوریت، مخصوصا مصلحت و ولایت مطلقه، مفاهیمی برای تاسیس دولت مدرن هستند و در واقع، حضرت امام قدس سره با ولایت مطلقه در پی ایجاد حاکمیت ملی برآمده است .

پس از انقلاب اسلامی، ما برای اولین بار، به معنای دقیق کلمه، State – Nation را تجربه می کنیم . اولین بار است که ملت انقلاب می کند و از دل انقلاب، دولت سربرمی آورد . مردم احساس می کنند که «ما» دولت را می سازیم . به این ترتیب، مردم خصلت صناعی یا قراردادی دولت را تجربه می کنند . این واقعه سرآغاز شکل گیری دولت مدرن در ایران است . نظریه ولایت مطلقه فقیه نیز می تواند به نحوی قرائت شود که شکلی از دولت مدرن از دل آن بیرون آید .

نظریه ای که ما در این نوشته در پی توضیح آن هستیم، در همین گروه قرار می گیرد; یعنی استدلال اصلی مقاله این است که اندیشه و عمل امام قدس سره و انقلاب اسلامی مدرن است .

به نظر می رسد که برای توضیح رابطه امام قدس سره با تجدد دو کار باید صورت گیرد: اولین کار، تفکیک بین غرب و مدرنیت است; یعنی مرکززدایی از غرب . بدین معنی که امکان طرح مدرنیته، متفاوت از آنچه که در غرب رخ داده است، وجود داشته باشد . این کار باید صورت گیرد تا مفهومی به نام «تجدد اسلامی » معنی پیدا کند; تجددی که چیزی غیر از مدرنیته غربی است .

این کار را به نوعی بابی سعید در کتاب ارزشمند هراس بنیادین انجام می دهد . خلاصه استدلال سعید را که همسو با استدلال ماست، بدین صورت می توان طرح کرد: اندیشه امام خمینی قدس سره مدرن است ولیکن با توجه به اینکه حضرت امام قدس سره توجهی به غرب ندارد و درصدد گفت وگو و بهره گیری از آن نیست – افزون بر آنکه جنبه های ضدغربی هم درون گفتمان امام وجود دارد – می بایست اندیشه امام خمینی را تلاش برای تبیین مدرنیته ای دانست که حول اروپامداری ساخته نشده است . بدین سان اندیشه امام در عین اینکه جنبشی برای انکار غرب است، مدرن نیز محسوب می شود . ^(۱)

پس از طی این گام باید نشان داد که حضرت امام قدس سره چگونه از اندیشه سنتی عبور می کند و از درون این اندیشه به مدرنیته اسلامی یا تجددگرایی اسلامی می رسد .

اندیشه سنتی هیچ گاه نمی توانست مفهوم «انقلاب » را درون خود بپروراند; چرا که بر اساس دوگانگی هرج و مرج و نظم استبدادی شکل گرفته بود . بدین صورت که در ذهن سنتی ها بدیل نظم استبدادی، هرج و مرج و آشوب است و بدین خاطر نظم استبدادی دارای نوعی مشروعیت است . دلیل اینکه مردم نمی توانند نظم استبدادی را براندازند و دچار هرج و مرج نشوند، این است که در اندیشه سنتی، نوعی بدبینی به ذات بشر وجود دارد . فطرت اکثریت مردم به صورتی است که در آن، گرایش به شر غلبه دارد و در صورت نبود اقتدار، هرج و مرج در پی خواهد بود .

در برابر این اندیشه، حضرت امام قدس سره فطرت بشر را دارای گرایش به خیر قلمداد می کند و این موضوع را از میزان تکرار آیه فطرت در کلام امام قدس سره می توان دریافت . درون این اندیشه، گرایش انسان به شرور، نه ذاتی بشر که ناشی از ترتیبات اجتماعی است و در راس این ترتیبات نامناسب، استبداد و سلطنت قرار دارد . بدین سان حضرت امام قدس سره هیچ مشروعیتی برای سلطنت قائل نمی شود و در مقابل، مردم را دا