بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل اهل بهشت و دوزخ‏ :

در روز قیامت هر کسی زیر علم کسی می آید: «یوْمَ ینْفِخُ فِی الصّوُرِ فَتَأتُونَ افْواجاً»[۱] گروه گروه و صنف صنف می آیند. چرا؟ برای این که شاهد اعمال خویش باشند. قرآن شریف دسته هایی را به دو صنف کلی تقسیم کرده، می فرماید عده ای بهشتی و گروهی جهنمی هستند:

«إِنَّ أَصْحَابَ الجَنَّهِ الیومَ فِی شُغُلٍ فَاکهُونَ»[۲]

«بهشتیان آن روز خوش به وجد و نشاط مشغولند»

اصحاب جنت آنهایی هستند که بهشتی اند و در روز قیامت در بهشت «فی شغل فاکهون» در حد رتبه و شأن خود، شاد و مسرورند. «ال» در کلمه «الیوم» الف و لام عهد و «فاکهون» در اینجا به معنای شادمانی و فرو رفتن در چیزی است، یعنی هر کس در کارش فرو رفته و در مقام خود مشغول است، تا چه درجه و مقامی در آنجا داشته باشد.

یک دسته مشغول حور و قصر و آبهای بهشتی و میوه های بهشتی و فرو رفته در اینگونه چیزهایند.

یک دسته از مردم قدری بالاتر، مشغول حمد خدا هستند. اصلًا رغبتی به حورالعین ندارند و اگر هم دارند گاهی اوقات است. بلبل وقتی وارد باغ می شود، مستقیم به سوی گل جذب می شود و دیگر به میوه های باغ نظرندارد. یک آدم با ذوق، یک آدم عاشق هم همینطور، ممکن است از صبح تا شام در یک باغ سیر و سیاحت کند و یک میوه هم نخورد در عین حال خیلی هم به او خوش بگذرد و لذت ببرد. یک دسته از مردم این چنین لذت می برند، در حالی که دسته ای دیگر به چیزی دیگر دل خوش دارند.

«وَ قالُوا الحَمْدُلِلّهِ الَّذی اذْهَبَ عَنَّا الحَزَنَ انَّ رَبَّنا لَغَفُورٌ شَکورٌ الَّذی احَلَّنا دارُالمُقامَهِ مِنْ فَضْلِهِ»[۳]

یک دسته دیگر به کارهای بالاتری مشغول هستند، لذتشان در نشست و برخاست با پیامبراکرم(ص) و امیرالمؤمنین(ع) و امام حسین(ع) است.

«وَ مَنْ یطِعِ اللهَ وَ الرَّسُولَ فَاولئِک مَعَ الَّذینَ انْعَمَ اللهُ عَلَیهِمْ مِنَ النَّبیینَ وَالصِّدِّیقینَ وَ الشُّهَداءِ وَ الصّالِحینَ وَ حَسُنَ اولئِک رَفیقاً»[۴] یک دسته هم این چنینند. میوه شان، شیر و عسلشان این است که امام حسین(ع) با اینها حرف بزند، دلخوشی شان این است که با حضرت زهرا(س) همنشینند و لذتشان نشستن در مقابل امیرالمؤمنین(ع) است.

«وَ لا تَحْسَبَنَّ الَذینَ قُتِلوُا فی سَبیلِ اللهِ امْواتاً بَلْ احْیاءٌ عِنْدَ رَبِهِمْ یرْزَقون»[۵] دسته ای هستند در روز قیامت که اینها خیلی بهجت دارند. خیلی شادمان هستند و همه لذتشان در این است که فقط و فقط ناظر الی وجه الله هستند و در بهشت، چیزی جز خدا نمی بینند.

«وُجُوهٌ یوْمَئِذٍ ناضِرهٌ الی رَبِّها ناظِرَه»[۶] اینها در جوار الله هستند. در روایات هست که بعضی از اینها هفتصد سال منغمر در عالم الوهیتند تا حدی که به حورالعینهای اطرافشان هیچ گونه توجهی ندارند. آن هم چه حورالعینی؟ که قرآن درباره شان می گوید: «عُرُباً اتْراباً»[۷] دختران خیلی شوهر دوست و عاشق، این عاشقان هفتصد سال دور معشوق می گردند و خود را به او عرضه می کنند و وقتی می بینند به آنها اعتنایی ندارند، شکایت او را پیش خدا می برند و می گویند: خدایا آخر تو ما را برای این آدم خلق کردی، ولی او اصلًا به ما اعتنا ندارد. خطاب می شود:

او مست جمال حق است و نظاره گر جلوه مستانه اوست. و عند رب سکنی گزیده آنجا که خود فرمود:

«یا ایتُهَا النَفْسُ المُطْمَئِنَه ارجِعی الی رَبّک راضیه مَرْضِیه»[۸] نمی گوید، «ارجعی الی جَنَّتِک» یا «الِی الجَنَّهِ» به بهشت نه، به سوی خودم، بیا پیش خودم «الی ربک». بعد هم می فرماید: «فادخلی فی عبادی» در صف بندگان خالصم درآی «وادخلی جنتی» پس داخل بهشتم شو. که این بهشت محبوب است که مظهر جلوه های حق و. ..

این مرتبه کمالی از والاترین مراتب است که در روایات می خوانیم[۹] پروردگار عالم روزی هفتاد مرتبه به آنها نظر می کند و هر نظری یک سعه وجودی برایشان پیدا می شود. بعد هم خطاب می شود که: بگذارید اهل بهشت با حورالعین ها خوش باشند، از تماشای نهرها و قصرها لذت ببرند. لذت شما هم صحبت کردن من با شما و گفتگوی شما با من باشد.

اینها چیست؟ اصلًانمی شود درک کرد، خدا دیدن یعنی چه؟ با خدا صحبت کردن چگونه است؟ مگر می شود خدا را دید و با او صحبت کرد؟! بله، اینان هم در این دنیا و هم در آن دنیا با چشم دل خدا را می بینند. در این جهان چیزی و کسی بر دلش حاکم نیست، جز خدا و در آن جهان هم کسی و چیزی بر دلش حکومت ندارد، جز خداوند بزرگ.

درجات بهشت و جهنم

نه تنها در بهشت، در جهنم هم این چنین است. کسانی که لیاقت شفاعت را نداشته اند و پیدا نکرده اند، جایگاهشان در همان مرتبه اول جهنم است. عذاب، خیلی برایشان دردناک است، اما نه به اندازه منافق و ظالم و آن کسانی که در این دنیا خیلی بدی کرده اند و جایگاهشان درجه آخر است. قرآن می فرماید:

«انَّ المُنافِقینَ فِی الَّدْرک الاسْفَلِ مِنَ النّار وَ لَنْ تَجِدَ لَهُمْ نَصیراً»[۱۰] روایتی هست که: جهنم را به هفت طبقه تقسیم بندی کرده اند، طبقه اول، دوم، سوم و. ..[۱۱] این طبقه بندی هم از قرآن استفاده شده است. چنانچه درباره مراتب بهشت از قرآن بهره گرفتیم که یکی جنت عدن داریم و بهشتی به نام «رضوان» که بزرگتر از همه بهشت هاست.

«وَعَدَ اللهُ المُؤمِنینَ وَ المُؤمِناتِ جَنّاتٍ تَجْری مِنْ تَحْتِها الانْهارُ خالِدینَ فیها وَ مساکنَ طَیبَه فی جَنّاتِ عَدْنٍ وَ رِضْوانُ مِنَ اللهِ اکبَرُ ذلک هُو الفَوزُ العَظیمُ»[۱۲]

اما درباره جهنم در دعای کمیل امیرالمؤمنین(ع) آمده: «امْ کیفَ یتَقَلْقَلُ بَینَ اطْباقِها»[۱۳] علی کل حال، مثل اینکه از قرآن و روایات اهل بیت(ع) به خوبی استفاده می شود که بهشت و جهنم دارای مراتبی است[۱۴] و هر کس به اندازه درجه اش و به اندازه عملش در این دنیا، بهشتی یا جهنمی می شود. لذا درباره فضیلت قرآن، روایاتی داریم که روز قیامت، به آنهایی که با قرآن سروکار دارند، خطاب می شود: «اقْرَأ وَ ارْقَ»[۱۵]

به اندازه ای که قرآن خوانده ای بالا برو. نظیر آسانسور که در اینجا آسانسورش مادی و در آنجا معنوی است به اندازه ای که سروکار با قرآن داشتی درجه بگیر.

چیزی که نباید فراموش کنیم این است که در بهشت، هر کس مرتبه دوم را دارد مرتبه اول را هم داراست. مقام جمع الجمعی است. هر کس که مرتبه سوم را دارد، مرتبه اول و دوم را هم دارد و کسی که در مرتبه اعلی علیین هست همه مراتب را دارد. اما کسی که مرتبه اول را دارد، دیگر مرتبه دوم را نمی بیند. روایات هم فرموده، در بهشت آنهایی که بالاترند، پائین ترها را می بینند، اما آنها که مقام پائین ترین دارند، بالاترها را نمی بینند. اگر چه از روایات استفاده می شود علت این که پائین ترها مقام بالاترها را نمی بینند برای این است که غم و غصه نخورند، ولی حرف بالاتر از اینهاست.

لذا آنکه پیش امام حسین(ع) است و «فی شُغُلٍ فاکهونَ» یکی از مراتب است چنین کسی حورالعین دارد قصر دارد مرتبه اول را دارد و امام حسین(ع) را هم دارد.

افرادی هم در بهشت هستند که، حورالعین، قصور و باغ دارند، اما دیگر نمی شود که با امام حسین(ع) هم نشست و برخاست کنند. دیگر نمی شود برای اینها هم از طرف خداوند نامه بیاید. «مِنَ الحَی الَّذی لا یمُوتُ الَی الحَی الَّذی لا یمُوتُ»[۱۶] اما خواص با اینکه هم حور دارند و هم قصر و هم باغ، آنچنان از وصال معشوق غرق در لذتند که اصلًا توجهی به حور و غلمان و «جنات تجری من تحتها الانهار» ندارند مقامشان خیلی بالاتر است. آنان در خلوت عشق غنوده اند و لذت صحبت عاشق با معشوق و معشوق با عاشق را لمس نموده اند. این لذتها غیر از لذت خوردن و آشامیدن است. در همین دنیا افرادی که مقید به نماز شب و رابطه با خدا باشند، مقامشان به جایی می رسد که امام صادق(ع) می فرماید:

«الرّکعَتانِ فی جَوْفِ اللَّیلِ احَبُّ الَی مِنْ خَیرِ الدُّنْیا وَ ما فیها» دو رکعت نماز در دل شب برای من از دنیا و آنچه در دنیاست بهتر است.

بهشتیان در بهشت

«هُمْ وَ أَزْوَاجُهُم فِی ظِلَلٍ عَلَی الأَرَائِک مُتَّکئُونَ»[۱۷]

«آنها با زنانشان در سایه(درختان بهشت) بر تخت های(عزت) تکیه کرده اند»

ازواج در اینجا ظاهراً به معنای دوستان و رفقا است، چنانچه در سوره «واقعه» هم می خوانیم، که یکی از لذتهای بهشتیان، هم نشینی با یکدیگر است و این همنشینی ها برایشان خیلی لذت بخش است. دور هم نمی نشینند غیبت کنند و به یکدیگر حرف مزخرف و نیش دار بزنند «الا، سلاماً سلاما» جز تحیت به یکدیگر نگویند و نشست و برخاستشان همه شادی و لذت است. لذا ازواج هم شامل حورالعین می شود و هم شامل رفقا و دوستان. «هم و ازواجهم فی ظلال» یعنی این بهشتی ها با حورالعین ها و با دوستان و رفقایشان در سایه ها نشسته اند.

ظلال دو معنی دارد:

۱- این که زیر