فایل پاورپوینت کامل اوضاع سیاسی و اجتماعی یثرب در آستانه هجرت پیامبر اسلام(ص)

ارائه‌ی فایل پاورپوینت کامل اوضاع سیاسی و اجتماعی یثرب در آستانه هجرت پیامبر اسلام(ص) – تجربه‌ای خاص و متمایز!

پاورپوینتی حرفه‌ای و متفاوت:

فایل فایل پاورپوینت کامل اوضاع سیاسی و اجتماعی یثرب در آستانه هجرت پیامبر اسلام(ص) شامل 120 اسلاید جذاب و کاملاً استاندارد است که برای چاپ یا ارائه در PowerPoint آماده شده‌اند.

ویژگی‌های برجسته فایل فایل پاورپوینت کامل اوضاع سیاسی و اجتماعی یثرب در آستانه هجرت پیامبر اسلام(ص):

• طراحی خلاقانه و حرفه‌ای: فایل فایل پاورپوینت کامل اوضاع سیاسی و اجتماعی یثرب در آستانه هجرت پیامبر اسلام(ص) به شما این امکان را می‌دهد که مخاطبان خود را با یک طراحی خیره‌کننده جذب کرده و پیام خود را به بهترین شکل انتقال دهید.
• سادگی در استفاده: اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل اوضاع سیاسی و اجتماعی یثرب در آستانه هجرت پیامبر اسلام(ص) به گونه‌ای طراحی شده‌اند که استفاده از آن‌ها بسیار آسان باشد و نیاز به تنظیمات اضافی نداشته باشید.
• آماده برای ارائه: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل اوضاع سیاسی و اجتماعی یثرب در آستانه هجرت پیامبر اسلام(ص) با کیفیت بالا و بدون نیاز به ویرایش، آماده استفاده هستند.

کیفیت تضمین‌شده با دقت بالا:

فایل فایل پاورپوینت کامل اوضاع سیاسی و اجتماعی یثرب در آستانه هجرت پیامبر اسلام(ص) با رعایت بالاترین استانداردهای طراحی تولید شده است. بدون نقص یا بهم‌ریختگی، تمامی اسلایدها آماده برای یک ارائه بی‌نقص و حرفه‌ای هستند.

نکته مهم:

هرگونه تفاوت احتمالی در توضیحات ممکن است به دلیل نسخه‌های غیررسمی باشد. نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل اوضاع سیاسی و اجتماعی یثرب در آستانه هجرت پیامبر اسلام(ص) با دقت و حرفه‌ای تنظیم شده است.

همین حالا فایل فایل پاورپوینت کامل اوضاع سیاسی و اجتماعی یثرب در آستانه هجرت پیامبر اسلام(ص) را دانلود کنید و ارائه‌ای حرفه‌ای و تأثیرگذار داشته باشید!

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل اوضاع سیاسی و اجتماعی یثرب در آستانه هجرت پیامبر اسلام(ص) :

مقدمه

در سال یازدهم بعثت، گروهی از مردم یثرب به مکه آمدند و پس از شنیدن سخنان رسول خدا (صلی الله علیه و آله) مسلمان شدند. در سال بعد اینان در عقبه اول با رسول خدا بیعت کردند و سال بعد از آن هفتاد و دو مرد و زن یثربی در همان عقبه با پیامبر بر سر حمایت و حفظ جان آن حضرت بیعت کردند. از سوی دیگر، فشارهای قریش بر مسلمانان روز به روز بیش تر می شد و مکه دیگر محیط امنی برای ایشان نبود. به همین دلیل رسول خدا (صلی الله علیه و آله) در سال سیزدهم بعثت، فرمان هجرت به یثرب را که پس از ورود ایشان به این شهر«مدین النبی» نام گرفت صادر کردند. از این تاریخ یثرب به عنوان مرکز فعالیت های مسلمان انتخاب گردید. آنچه اهمیت دارد و باید مورد تاکید قرار گیرد آن است که یثرب از چه شرایط سیاسی و اجتماعی برخوردار بوده که ضمن استقبال و پذیرش از حضور پیامبر و همراهانش، خطرات مقابله و مواجهه با قریش را به جان خریدند.

وجه تسمیه یثرب

بطلمیوس از جغرافی دانان مشهور دو بار از شهر یثرب نام برده است، یک بار به نام آیاتریپه و بار دیگر به نام ای تریپا. استفان بیزانی از این شهر به نام آیاتریپاپولیس یاد کرده است (سالم، ۱۳۸۳: ص ۲۸). روایات تاریخی بسیاری درباره علت نام گذاری این شهر به نام ایثربه نقل شده که بسیاری از آنان شباهت زیادی به افسانه دارند. تاریخ نویسان دوره های گذشته از این شهر با نامهای اثرب و یثرب یاد کرده اند. دسته ای از مورخان بر این عقیده اند که یثرب مرکز مدینه بوده، این شهر از قناه تا جرف، و از المال که برناوی نامیده می شده تا زباله امتداد داشته است. و نیز نقل شده است که یثرب تنها قسمتی از ناحیه ای بوده که پس از هجرت رسول خدا (ص) «مدینه النبی یا به اختصار «مدینه» نامیده شده است (سمهودی، ۱۹۵۵: ص ۱۶۵) با این حال بعد از هجرت نیز گاه و بی گاه آن را یثرب نیز نامیده اند از جمله در قرآن آمده است که منافقین مدینه، شهر را به نام قدیمش (یعنی یثرب) می نامیدند و نام جدید آن را پذیرا نبودند. آیات ۱۲ و ۱۳ سوره احزاب این گونه بیان می دارد که در جنگ احزاب، وقتی منافقان و افراد ضعیف الایمان، احزاب و گروههای مختلف کفار و جمعیت فراوان آنها را دیدند، گفتند: خدا و رسولش جز وعده های فریبنده دروغین به ما نداده اند و برخی از آنها می گفتند: ای مردم یثرب این میدان جای ماندن شما نیست، پس به خانه های خود بازگردید و گرنه همگی کشته می شوید( احزاب، ۱۱ و ۱۲). این در حالی بود که طبق آیه ۲۲ سوره احزاب وقتی مؤمنان احزاب و سپاهیان دشمن را دیدند، گفتند: این همان است که خدا و رسولش به ما وعده دادند و خدا و رسولش راست گفتند؛ و جز بر ایمان و تسلیم آنان نیفزود(احزاب /۲۲).

در شعری که به همسر عثمان نسبت داده می شود، و گفته شده که پس از مرگ وی سروده است از این شهر با نام یثرب یاد کرده است. در بعضی از اشعاری که متعلق به صحابه می باشد کلمه ی یثرب مورد استفاده قرار گرفته است. این منطقه قبل از ظهور اسلام به عنوان یک شهر متمرکز شناخته نمی شده است، بلکه در مجموع عبارت از واحه هایی بوده است که بعضی از آنها در سرزمین های هموار و برخی دیگر در ارتفاعات و یا بین شعاب قرار می گرفته اند. گروهی از تاریخ نویسان بر این باورند که نام یثرب برگرفته از ثرب به معنی فساد و یا از تثریب به معنی مواخذه به دلیل گناه است، و نوشته اند که پیامبر به دلیل کراهت از تثریب، از نامیدن این شهر به اسم یثرب نهی کرد و آن را طیبه و طابه نامید. گروهی دیگر ثرب را به معنی سرزمینی سنگی یاد کرده اند که در اثر فعالیتی آتشفشانی سنگ های سفیدی بر جای گذاشته باشد. با توجه به این که اطراف یثرب را کوه هایی احاطه کرده اند که از گدازه های آتشفشانی شکل گرفته اند. این نظریه که بثرب برگرفته از واژه ی رب باشد را تقویت می کند. برخی گفته اند که این شهر به دلیل انتساب به یثرب بن قانیه بن مهلائیل بن ارم بن عبیل بن عوص بن ارم بن سام بن نوح، بدین نام خوانده شده است و او نخستین کسی بود که هنگام پراکنده شدن خاندان نوح در این سرزمین فرود آمد. سپس یثرب به نام رئیس گروهی از عمالقه نامیده شده است، و آنان همواره محل فرود آمدن خویش را به نام های خود می نامیدند(ابن عبدالبر، ۱۹۹۲: ص ۱۴). مدتی بعد قبیله عبیل بن عوص بن ارم بن نوح آنان را از این منطقه بیرون راندند و خود آنجا ساکن شدند، از آن پس این شهر به نام رئیس این قوم، یثرب بن قاینه بن مهلائیل یثرب نامیده شد. بر سنگ نوشته ای که در وادی عقیق یافت شد و ابن زباله به نوشته ی آن اشاره کرده: «انا عبدالله رسول الله سلیمان بن داود الی اهل یثرب»(سمهودی، همان: ج ۱، ص ۱۵۸): من بنده ی خدا فرستاد ی پروردگار سلیمان بن داود به سوی مردم یثرب هستم.

نام های یثرب

مورخین و جغرافی دانان اسامی بسیاری برای مدینه در کتاب های تاریخی خود نقل کرده اند.

بنا بر آنچه در روایت های تاریخی آمده است، در تورات ده اسم از مدینه نام برده شده که عبارتند از: طیبه، طابه، مرحومه، مسکینه، عذراء، جابره، مجبوره، قاصمه و محبوبه. یاقوت حموی نیز در کتابش معجم البلدان ۲۹ نام از نام های این شهر، نقل کرده است که عبارتند از: طیبه، طابه، مسکینه، عذراء جابره، محببه، مجبوره، یثرب، ناجیه، موفیه، اکاله البلدان محفوفه، مسلمه، مجنه، قدسیه، عاصمه، مرزوقه، شافیه، خیره، محبوبه، مرحومه، جابره، مختاره، محرمه، غلبه، ببره، تندر، حسیب، دار البرار، حسنه، دار الخیار، دارالیمان، دارالسنه، دار الهجره، قاصمه طباطبا(حموی، ۱۹۹۵:ج ۵، ص ۸۳). نام مدینه که پس از هجرت پیامبر، به یثرب اطلاق شده است ماخوذ از کلمه آرامی مدیتا به معنی قرق و شهر، خلاصه شده مدینه الرسول است. و نیز گفته شده است که این شهر با این نام در کهن و پیش از اسلام نیز معروف بوده است و این لفظ از کلمه ای مدیتا و یا مدینتو در زبان آرامی گرفته شده که خود به معنای مدینه در زبان عربی می باشد. همچنان که ممکن است مدینه پیش از هجرت به نام مدینه ی یثرب معروف بوده باشد، سپس برای اختصار آن را مدیتا یعنی مدینه نامیده باشند. به ویژه هنگامی که پیامبر از جایگاه هجرت مسلمانان آگاهی یافت فرمود: انها مدین یثرب (جواد علی، ۱۹۷۰:ج ۴، ص ۱۳۰)

موقعیت و محدوده جغرافیایی یثرب

شهریثرب در شمال غربی شبه جزیره عربستان در دشتی هموار واقع است؛ طول جغرافیایی این شهر، ۳۹ درجه و ۵۹ دقیقه شرقی و عرض جغرافیایی آن از خط استواء ۲۴ درجه و ۵۷ دقیقه شمالی است. این شهر از سطح دریا نیز ۵۹۷ تا ۶۳۹متر فاصله دارد (جعفریان، ۱۳۸۶: ص ۱۷۵). آنگونه که در منابع تاریخی نوشته شده این شهر نصف مکه بوده که اطراف آن توسط باغ ها و نخلستان های بسیار پوشیده شده بود. در اینکه یثرب ناحیه ای از مدینه بوده یا مدینه ناحیه ای از شرب بین علما اختلاف است. نکته دیگر اینکه از نظر شکل ظاهری یثرب شبیه مکه بوده است که نه دیواری داشت و نه بارویی؛ مردم هنگام هجوم دشمن، برای دفاع از خود به قلعه ها پناه می بردند(جواد علی، همان: ۱۳۱).

جغرافیای تاریخی یثرب (مدینه)

هنگامی که رسول خدا (ص) به علت افزایش آزار و اذیت قریش و ایستادگی و مقاومت آنان در برابر گسترش اسلام، تصمیم به هجرت گرفت، در این باره به یاران خود در مکه فرمود: جایگاه هجرت شما رادیدم. «آریت سبخ ذات نخل بین لابتین» میان آسمان و زمین نخلستان تفتیده ای به من نشان داده شد» (ابن کثیر، ۱۹۷۶:ج ۲، ص ۳۲۰). و نیز چنین فرمود: در خواب دیدم که از مکه به سوی سرزمینی که در آن درختان خرما وجود دارد هجرت می کنم، در آغاز چنین پنداشتم که آن سرزمین یمامه و یا هجر می باشد، لیکن پس از آن دانستم که آن سرزمین، شهر یثرب می باشد.

آنگونه که مورخان در منابع تاریخی نقل کرده اند، یثرب در گذشته از نظر داشتن حره های حاصلخیز و نخلستان های بسیار در بین اعراب دارای شهرت بوده است، و نیز پیامبر گرامی اسلام (ص) از این شهر به عنوان یکی از شهرهایی که کشاورزی در آن رونق داشته یاد کرده است.

در آن روزگار یکی از شهرهای مهم حجاز، مدینه بوده است؛ به طوری که برخی از جغرافی دانان سرزمین های عرب، از یثرب به عنوان یکی از بخشهای اساسی جزیره العرب باد کرده و گفته اند: جزیره العرب شامل یثرب، مکه، یمامه و یمن می باشد. یثرب شهری است که در نوار غربی و بر سراشیبی دشت بسیار وسیع این بخش از جزیره العرب واقع شده است. بین یثرب و ینبع که در ساحل دریای سرخ قرار دارد فاصله ای در حدود ۲۷۵ کیلو متر می باشد. فاصله یشرب تا مکه که در جنوب واقع است حدودا ۵۰۰ کیلومتر است و دارای هوای دلپذیری می باشد و نیز در آن آب جاری وجود داشت. مردم این شهر آب مورد نیازخود را علاوه بر آبهای جاری و باران های فصلی از طریق حفر چاه ها تامین می کردند. با توجه به موقعیت جغرافیایی یثرب، این شهر در دشتی پهناور و باز قرار گرفته است که بخشی از آن را صحرا و بخش دیگر را کوهستان تشکیل می دهد که بیشتر این منطقه را شوره زارها پوشانده اند. قسمت جنوبی که شامل ارتفاعات می باشد، عالیه نامیده می شود و قسمت شمالی آن سافله نام دارد (سمهودی، همان: ج ۴، ص ۸۹).

دهکده ی قبا مهمترین دهکده ی عالیه به شمار می آید که در فاصله ای حدود ۳ کیلومتر قرار گرفته است. دو قبیله ی اوس و خزرج هنگام ورود به یثرب پیش از اسلام خانه های خود را در دهکده ی قبا بنا نمودند. پیامبر (ص) و نخستین مهاجران، پس از مهاجرت به یثرب، پیش از آن که به این شهر وارد شوند برای مدتی ابتدا در قبا ساکن شدند. نزدیکترین کوه به شهر، کوه احد است، در گذشته در دامنه این کوه چشمه آبی به نام «مهراس» وجود داشته که در روایات تاریخی آمده است که بخاطر جراحت های رسول خدا(ص) درواقعه احدوغلبه تشنگی بر ایشان علی (ع) برای ایشان در سپر خود آب از مهراس آوردند؛ اما پیامبر (ص) آن آب را خوش نداشتند و از آن ننوشیدند بلکه خون از چهره بشستند(واقدی، ۱۹۸۹:ج ۱، ص ۲۴۹).

کوه دیگر این شهر درضوی» نام دارد که در شمال یثرب واقع شده است و سلع کوهی میان یثرب و اکنون در میانه خانه ها محاصره شده است. کوه عیر در جنوب غربی آن قرار دارد. این کوه متشکل از دو کوه سرخ است که به داخل وادی العقیق نزدیکترند. نام یکی از آنها عبر الورده و دیگری فعیر الصادره است (حموی، همان: ۱۷۲). در شرق یثرب بقیع الغرقد و در جنوب آن روستای قبا قرار دارد و در جنوب آن روستای فرعاست که بر سر راه ارتباطی مکه واقع شده است. وادی العقیق از مناطق سر سبز و پرنعمت یثرب است و درحدود ۴۵ کیلومتری غرب شهر قرار دارد. عقیق متشکل از چند دره است که بر اثر جریان میل به وجود آمده اند. یکی از آنها عقیق المدینه است که در نتیجهی جریان سیل و ایجاد شیار در حره ی شهر پدید آمده، و آن دره ی کوچکی است که چاه رومه در آن قرار دارد. چاه رومه در شمال غربی شهر یثرب در نزدیکی محل تلاقی سیلابها، در زمینی سخت و بدون زراعت واقع شده و از شهر تا آنجا یک ساعت راه است. این چاه در جاهلیت در تملک یک یهودی بود. عثمان بن عفان آن را با مال خویش خرید، و در زمان پیامبر (ص) به عنوان صدقه در اختیار مسلمانان قرار داد(سمهودی، همان: ج ۳، ص ۱۳۶).

وادی العقیق از سمت جنوب غربی نیزیثرب را در میان گرفته است، اما از این سو فاصله آن تا شهر بسیار است و بعد از قبا و در شمال وادی النقیع واقع شده و جنگلهای متراکم آن را پوشانده است. دره های دیگر یثرب عبارتند از دره بطحان که در غرب یثرب واقع شده است و از میانه ی مدینه و وسط خانه های آن عبور می کند. دره راتون که از کوه عیر در سمت قبله شروع پس از عبور از قبا به دره بطحان می پیوندد(همان: ج ۳، ص ۲۱۰)

دره مذینیب واقع در جنوب شرقی که از شعبه های بطحان است و وادی قناه که در شمال شرقی یثرب قرار دارد که آب آن از شرق سرازیر شده و همراه آبهای دشتهای دیگر در حوضچه ای معروف به الغابه جمع می شود(یعقوبی، ۱۹۵۷:ص ۷۲) وادی مهزور در جنوب شرقی شهر که از حره شرقی حره واقم می گذرد. در کتب تاریخی آمده است که طایفه بنی قریظه و برادرانشان بنی هذیل و عمر و پسران خزرج بن ضریح و از احفاد هارون بن عمران (ع) اولین یهودیانی بودند که به «مهزوره وارد شدند و در این منطقه فرود آمدند، به دنبال ایشان نضیر بن نحام بن خزرج به این سرزمین آمده و در وادی های «مذینب» ساکن شدند و آنجا را سرزمین خویش ساختند (سمهودی، همان: ج ۳، ص ۲۱۲).

یثرب شهری است که در دو ناحیه ی شرقی و غربی، گدازه های آتشفشانی که حاصل فعالیتهای آتشفشانی صورت گرفته در دوره های کهن می باشد آن را در بر گرفته اند؛ زیرا این شهر در نزدیکی یکی از بزرگترین مراکز آتشفشانی جزیره العرب واقع گردیده است که بنا به گفته ی تاریخ نویسان این آتشفشان تا حدود سال ۱۲۶۶ م فعالیت بوده است. حاصل چندین ساله ی این فعالیت ها گدازه هایی است که به نام «دو حره معروف است. که عبارتند از حره واقم» در شرق و حره وبرهه در غرب. این دو حره به عنوان حفاظ شهر به شمار می آید. در جنوب نیز کمابیش این سنگها دیده می شود. بدین ترتیب باید گفت تقریبا تنها ناحیه ای از مدینه که با زمین هموار به خارج از آن متصل می شود شمال آن است (جعفریان، ۱۳۸۳:ص ۴۵۸).

در میان حره نوبرهه سه تپه آتشفشانی به نام الجماوات معروف می باشد. حاصلخیز ترین منطقه بثرب حره واقم می باشد که از مشهور ترین حره های سرزمین عرب است، مورخان آورده اند که نام این حره برگرفته از نام مردی از عمالیق به همین نام است. گروهی دیگر واقم را نام قلعه ای از قلعه های بنی اشهل دانسته و این حره را به آن نسبت داده اند. طوایف بنی اشهل، بنی ظفر و بنی معاویه از خاندان های اوس در حره ی واقم ساکن بودند. از آن جهت که قبایل یهودی بنی قریظه و بنی نضیر نیز در آن اقامت گزیده بودند این حره را قریظه نیز نامیده اند. واقعه ی معروف حره در زمان یزید بن معاویه به سال ۶۳ هجری در همین مکان رخ داده است.

بین حره ی واقم و سافله یکی از بزرگ ترین روستاهای بشرب به نام روستای زهره واقع شده است که در آن ۲۰۰ زرگر اقامت داشتند به همین دلیل به حره ی زهره نیز مشهور گردیده است. در فاصلهی ۴۵ کیلومتری غرب یثرب حره ی وبره یا بیاضه واقع گردیده که این حره از سمت غرب نیز به وادی العقیق مشرف بوده و نقطه ی آغازین حرکت به سوی مکه از این حره شروع می شود.

هوای یثرب مانند مکه در تابستان گرم و در زمستان سرد است. مناطق مسکونی مدینه بیشتر عبارت از خانه های معمولی از سنگ، آجر و خشت بوده و احتمالا در میان هر طایفه ای، بویژه یهودیان، علاوه بر خانه های معمولی، حصن ها و قلعه هایی نیز وجود داشته که به نام اطم شناخته می شود.

این قلعه ها برای مواقع ضروری ( جنگها) مورد استفاده قرار می گرفته است بعدها در طی تاریخ بخش اصلی مدینه که همان مناطق مسکونی اطراف مسجدالنبی بود، حصار داشته است (جعفریان، ۱۳۸۷: ص ۱۸۵).

بارش باران در این منطقه معمولا باعث جاری شدن سیل می گرد. در زمان خلافت عثمان این عامل مدینه را در معرض ویرانی قرار داد، و عثمان دستور داد در نزدیکی چاه مدری ملی بسازند؛ تا مسجد پیامبر (ص) و مدینه از گزند سیل در امان بمانند. همچنین در سال ۱۵۶ هجری همزمان با دوره ی خلافت ابوجعفر منصور این اتفاق تکرار شد که حاکم مدینه با کمک گرفتن از مردم مانع خسارت دیدن شهر شد. به طور معمول، هرچند بارش باران مدت زیادی دوام نمی آورد؛ اما در همین زمان کوتاه باران چنان شدید بر زمین می ریزد که منجر به سیل های عظیمی می شود. مدینه بر اساس گفته ی بلال زمین و با خیز بود. آنچه موجب شیوع وبا در شهر می شد آلودگی آبهای بطحان بود. مورخان در این باره اتفاق نظر دارند که به هنگام ورود پیامبر (ص) به یثرب، وبا در این شهر به شدت شیوع داشت. ابن اسحاق از هشام بن عروه نقل می کند که گفت: «وبای یثرب در دوره ی جاهلیت معروف بود( ابن اسحاق، ۱۹۶۳:ص ۴۱). فراوانی آب و خاک حاصلخیز زمینه ی اشتغال ساکنان شهر به امر زراعت را فراهم آورده بود. زراعت یثرب عمدتا متکی بر درختان خرما، جو، گندم و انواع میوه ها نظیر انگور، انار، موز، لیمو، هندوانه و سبزیجات بود. بسیاری از مردم یثرب از راه زراعت ثروت زیادی اندوخته بودند. مخیرق یهودی از جمله ساکنان یثرب بود که از طریق زراعت درختان خرما به ثروت بسیاری دست یافته بود ( ابن هشام، ۱۴۳۱: ج ۲، ص ۱۶۴).

ساکنان یثرب

بر اساس گزراش های تاریخی عمالقه نخستین کسانی بودند که در مدینه به زراعت پرداخته، درختان خرما در آنجا کاشته، خانه ها و قلعه هایی ساختند. و کشتزارانی پدید آوردند. آنان فرزندان عملاق بن أرفخشذ بن سام بن نوح بودند. ابتدا از عمالقه، بنوهف، و سعد بن هفان، و بنو مطرویل، در مدینه سکونت گزیدند. ( سمهودی، همان: ج ۱، ص ۱۱۰)

پس از آنها یهودیان به یثرب آمدند و در آنجا ساکن شدند. طبق گفته ی راویان اخبار علت اقامت آنان در یثرب آن بود که موسی بن عمران (علیه السلام) گروهی از آنان را به سوی عمالقه گسیل داشت. آنها با عمالقه جنگیدند و آنها را کشتند. و این نخستین سکونت یهود در حجاز و یثرب بود.(همانجا)

دکتر جوادعلی به دلیل فقدان سند این روایت، از پذیرفتن آن خودداری ورزیده است. (جواد علی، همان: ج ۴، ص ۱۸۲) اما بنی قریظه معتقد بودند که چون رومیان به شام تسلط یافتند، گروه زیادی از بنی اسراییل را به قتل رساندند. به همین سبب بنی قریظه، نضیر، و هدل، از شام گریخته و به حجاز آمدند تا نزد گروهی از بنی اسرائیل، که از قبل در آنجا اقامت داشتند، سکونت گزینند.

چون آنان از شام دور شدند، پادشاه روم کسانی را جهت جست و جو و بازگرداندن آنها روانه ساخت. یهودیان فرستادگان وی را ناتوان یافتند و از بین بردند.( همانجا)

برخی از راویان، و ناقلان اخبار نوشته اند که علمای یهود اوصاف پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) و هجرت آن حضرت را، به شهری میان دو حره با درختان خرما، در تورات خوانده بودند و از آنجا که مشتاق پیروی از او بودند در پی یافتن نشانه های او از شام خارج شدند و به حجاز آمدند. چون به تیماء و بنا به قولی به مدینه، رسیدند که نخلستانهایی در آنجا بود نشانه های آن سرزمین را شناختند و گفتند: اینجا همان شهری است که ما در پی یافتن آن بودیم، و در آنجا فرود آمدند.(همانجا) دکتر جوادعلی به پذیرش روایت بنی قریظه تمایل نشان می دهد؛ زیرا که این روایت متضمن رگه هایی از حقیقت است. پس از آن به دنبال سیل عرم قبیله های اوس و خزرج به یثرب آمدند و در آنجا متوطن شدند. آنها فرزندان حارثه بن ثعلبه بن عمرو بن حارثه بن امرؤالقیس بن ثعلبه بن مازن بن ازد بودند و مادرشان قیله دختر ارقم بن عمرو بن جفنه، و به قولی، دختر هالک بن عذره از قبیله قضاعه، و به قول دیگر دختر کاهل بن عذره بن سعدبن زید بود. از همین رو اوس و خزرج «بنی قیله» نامیده شده اند. در عصر جاهلیت ساکنان یثرب به دو گروه اصلی تقسیم می شدند که عبارت بودند از یهود و عرب. (همان، ص ۱۱۸)

یهودیان

شورشهای یهودیان علیه رومیان در اورشلیم، منجر به پراکنده و رانده شدن آنها از فلسطین به وسیله ی رومیان، و ویرانی معبد آنان به دست تیتوس امپراتور روم در سال ۷۰ میلادی گردید. به دنبال آن گروه زیادی از یهودیان به جزیره العرب گریختند. برخی از آنان در مناطق حاصلخیز حجاز از جمله در یثرب، فدک، خیبر، وادی القری، و تیماء سکونت گزیدند و برخی دیگر در یمن متوطن شدند و گروهی از مردم آنجا را به پذیرش آیین یهود واداشتند. به هنگام مهاجرت یهودیان به یثرب، چند گروه از