فایل پاورپوینت کامل بوت? امتحان و کور? آزمایش الهی

فایل پاورپوینت کامل بوت? امتحان و کور? آزمایش الهی؛ انتخابی هوشمند برای ارائه‌های حرفه‌ای

با پاورپوینت فایل پاورپوینت کامل بوت? امتحان و کور? آزمایش الهی، محتوای خود را در قالب 120 اسلاید استاندارد و جذاب ارائه دهید و در نگاه اول تاثیرگذار باشید.

چرا باید از پاورپوینت استفاده کنید؟

1. چیدمان دقیق و کاربرپسند: فایل پاورپوینت کامل بوت? امتحان و کور? آزمایش الهی با طراحی ساختاریافته و اصولی، مخاطب را به‌خوبی درگیر محتوا می‌کند.
2. صرفه‌جویی در زمان: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل بوت? امتحان و کور? آزمایش الهی آماده‌ی استفاده هستند؛ بدون نیاز به هیچ‌گونه ویرایش.
3. نمایش با وضوح بالا: کیفیت طراحی در فایل پاورپوینت کامل بوت? امتحان و کور? آزمایش الهی به‌گونه‌ای است که در هر صفحه‌نمایشی عالی به‌نظر می‌رسد.

هشدار: استفاده از نسخه‌های ناقص فایل پاورپوینت کامل بوت? امتحان و کور? آزمایش الهی ممکن است باعث بروز اختلال در نمایش یا افت کیفیت شود. تنها نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل بوت? امتحان و کور? آزمایش الهی، کیفیت تضمین‌شده دارد.

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل بوت? امتحان و کور? آزمایش الهی :

مقدمه

جهان همواره دستخوش تغییر و دگرگونی است و در واقع مجموعه ای است از خوشی ها و ناخوشی ها، آسایش و سختی ها، درشتی ها و نرمی ها، پستی ها و بلندی ها و…البته شاید این تنوع و فراز و نشیب در زندگی برخی افراد، کم و یا بیش تر از دیگران باشد؛ ولی نمی توان کسی را یافت که زندگی او همیشه به یک صورت و یک نواخت باشد.

سختی ها و بلاها ابعاد مختلفی دارد و برای هر کسی بسته به شرایط زندگی و اجتماعی یا وضعیت روحی، به گونه ای بروز می کند، بیمار شدن خود یا فرزند و یا یکی از نزدیکان، از دست دادن کسی که با او مأنوس است، مرگ خویشان و نزدیکان، گرفتاری های مالی، بلاهای طبیعی مثل سیل و زلزله، مشکلات شخصی همچون ناسازگاری با همسر، غم و اندوه و پریشانی، غربت، تنهایی، ورشکستگی، ترس، اسارت، فقر و خلاصه هر آنچه بتوان نام بلا و سختی یا مصیبت و ناگواری بر آن نهاد، همگی از دو زاویه قابل مشاهده است.

اگر کسی به مشکلات و مصیبت ها فقط از زاویه جهان مادی نگاه کند، شاید بتواند برای هر کدام دلیلی مادّی بیابد؛ مثل اینکه خشکسالی را معلول نیامدن باران، مریضی به علّت عدم رعایت بهداشت و ورشکستگی را نشانه ای بر عدم آگاهی از تجارت دانست. و یا فاجعه اخیر ساختمان پلاسکو به خاطر غفلت کسبه و تجار و یا مسولان دانست.

امتحانات الهی به گونه ای است که تنها مربوط به فرد نمی شود، بلکه گاهی خداوند جامعه و یا ملتی را امتحان می کند. این امتحان گاهی در اثر اعمال ناشایست و ناپسند انسان ها و گاه در اثر عوامل دیگر است. از دیدگاه قرآن تمام مصایبی که بر فرد و اجتماع وارد می شود، زاییده و برگرفته از رفتار ناپسند بشر و سوءاستفاده از آزادی های خود است. یکی از سنّت های خداوند در مورد انسان های مکلف، سنّت ابتلا و امتحان است. خداوند هم انسان ها را در هر زمان و شرایطی در بوت آزمایش و ابتلا قرار می دهد. ابتلا و امتحان الهی قرار گرفتن انسان در مقابل رویداد و حادثه ای است که می تواند در آن یکی از دو راه خوب و بد و یکی از دو طریق سعادت و شقاوت را انتخاب نماید.

سنّت امتحان همانند دیگر سنن خداوند به زمان خاصّی از حیات آدمی اختصاص ندارد، آدمی آن گاه که مکلّف به تکالیف الهی می گردد تا آخرین لحظه های حیات در معرض امتحانات پی در پی خداوند قرار می گیرد. همچنین فراگیر است و هم انسان ها را در برمی گیرد؛ مؤمنان، کفار، منافقان، انبیاء، اولیاء ائمه و…همه و همه سوار بر امواج گاه آرام و گاه بسیار تند و شدید امتحانات الهی قرار می گیرند، گروهی سربلند و سرافراز با صبر و پایداری و تحمّل رضایت به ساحل پیروزی دست می یابند و دسته ای دیگر به سختی در آن ساحل آرام می گیرند و عده ای هم غرق گشته و در پیش گاه خداوند مردود و رسوا می شوند.

یکی از اموری که سبب تکمیل و تهذیب نفس و تصفیه اخلاق انسان می شود و در حکم نیروی محرک دستگاه وجود انسان است، شداید و سختی ها و مصیبت ها است. در آیات و روایات با مضامین متعدد و مختلفی وارد شده که خداوند برخی از انبیاء و بزرگان دین و بندگان صالح را در معرض بلاها و شداید قرار داده است، و خداوند شداید و بلاها را مخصوصا متوجه کسانی می کند که مورد لطف و رحمت خاصه او هستند، شداید و سختی ها تحفه های الهی است. در برخی روایات آمده؛ که خداوند بنده مومن را با سختی و مشکل یاد می کند و مورد نوازش قرار می دهد.

از آن جایی که آزمایش یک سنت همگانی الهی است و تأثیر بسزایی در سعادت و شقاوت و پاداش و کیفر انسان ها دارد، لازم است که زوایای این بحث از نظر قرآن بررسی شود تا همه انسان ها از حقیقت آزمایش آگاه و با راه های صحیح برون رفت از آزمایش الهی آشنا گردند. به خاطر همین مهم بر آن شدیم که آیات قرآن مربوط به آزمایش را جمع کنیم و پاسخ سؤالات مذکور را از قرآن به دست بیاوریم تا زمینه آگاهی و شناخت همگان فراهم آید.

ابتلاء و امتحان در قرآن

با دقت در آیات کریمه، واژه هایی که در قرآن کریم معادل آزمایش و امتحان استعمال شده است، عبارتند از: بَلاء، فتنه و امتحان. از میان این سه واژه، بیشترین استعمال مربوط به واژه فتنه با مشتقاتش می باشد و کمترین آن مربوط به واژه امتحان است که حداکثر۳ مورد در قرآن استعمال شده است. واژه «ابتلاء» و مشتقات آن در قرآن کریم۳۷ بار در ضمن ۳۴ آیه به کار رفته است.[۱]در لغت، کلمه «ابتلاء» به معنای آزمون، تجربه و کشف کردن به کار می رود. بعضی در معنای لغوی گفته اند: به غم و اندوه از آن سبب بلاء گویند که بدن را کهنه و فرسوده می کند.[۲]خلاصه آنکه در معنای اصلی واژه بلاء اختلاف است؛ گروهی مثل ابن منظور و صاحب قاموس گویند معنای اصلی آن آزمایش و اختیار است و گروهی دیگر مثل مصطفوی و راغب گویند معنای اصلی آن دگرگونی و کهنه شدن است. اما معنای آزمایش و اختبار از لوازم معنای اصلی هستند.

فتنه در لغت و اصطلاح

«فتنه» در اصل به معنای آزمایش است. کلمه «فتنه» همان مفهوم امتحان و آزمایش را دارد، البته «فتنه» را از این جهت فتنه گویند که چیزی است که انسان را به خود مشغول می کند و امتحان بودنش به همین است.[۳]

و نیز گفته شده است «فتنه» در اصل به معنی قرار دادن طلا در کوره است. آزمایشی برای تصفیه از ناخالصی هاست. پس به هر گونه امتحان و آزمایشی که برای آزمودن میزان اخلاص انسان ها انجام می گردد، اطلاق شده است.[۴]

امتحان

مشتقات این واژه در قرآن کریم دو مرتبه آمده است: ۱- آیه۱۰ سوره ممتحنه ۲- سوره حجرات آیه ۳ که با واژه «امتحن» و «فامتحوهنّ» استعمال شده است. «امتحن» از ماده امتحان در اصل به معنی ذوب کردن طلا و گرفتن ناخالصی آن است،[۵] و گاه به معنی گستردن چرم نیز آمده، ولی بعداً در معنی آزمایش به کار رفته است؛ مانند آیه ۳ حجرات، آزمایشی که نتیجه آن خلوص قلب و گستردگی آن برای پذیرش تقواست.

ابتلاء و آزمایش در فرهنگ قرآنی

واژه «ابتلاء» در اصطلاح قرآن، با توجه به ریشه لغوی کلمه که در بردارنده معنای تداوم و تکرار است، عبارت است از مجموعه برنامه های مستمر و مداوم که در رابطه با انسان و عملکرد و رفتار وی جاری است.[۶] مفهوم قرآنی «امتحان» و «فتنه» نیز همین است. در یک جمع بندی شاید بتوان گفت که امتحان در فرهنگ قرآن، قرار دادن انسان ها در بستر حوادث گوناگون تلخ و شیرین با هدف رسیدن آنان به کمال لایق خویش است و در آیات پرشماری با واژه های یاد شده و غیر آنها مطرح گردیده است.[۷]

بلاء در قرآن به سه معنا آمده است.[۸]

۱-آزمایش؛ إِنَّ هَذَا لَهُوَ الْبَلاءُ الْمُبِینُ[۹] این امتحان روشن است.

۲-نعمت؛ وَ فِی ذَلِکمْ بَلاءٌ مِنْ رَبِّکمْ عَظِیمٌ[۱۰] یعنی نعمت عظیم و بزرگ خداوند به شما عطا کرده است.

۳-محنت؛ وَ بَلَوْنَاهُمْ بِالْحَسَنَاتِ وَ السَّیئَاتِ[۱۱] در جای دیگر می فرماید: وَ نَبْلُوکمْ بِالشَّرِّ وَ الْخَیرِ فِتْنَه[۱۲] در قرآن واژه فتنه بیش از۱۰معنا استعمال شده است.[۱۳] ازجمله:۱.آزمایش؛(وَلَقَدْ فَتَنَّا قَبْلَهُمْ قَوْمَ فِرْعَوْن)(دخان/۱۷) ۲.سوختن.(ذاریات/۱۶)، (بروج/۱۰) ۳.گم راه شدن.(مائده/۴۱)، (صافات/۱۶۲) ۴.خواسته و فرزند. (تغابن/۱۵) و…امتحان در قرآن در دو مورد به کار رفته است.۱.خالص نمودن. (حجرات/۳) ۲.آزمایش نمودن. (ممتحنه/۱۰)

آزمایش و امتحان عمومی خداوند

امتحان خداوند، فراگیر است و هم انسان ها را در برمی گیرد؛ مؤمنان، کفار، منافقان، انبیاء، اولیاء ائمه. علامه طباطبایی در المیزان معتقد است امتحان الهی هم از جهت کیفیت، عمومیت دارد چرا که هر آنچه را از اجزا و احوال عالم که با انسان ارتباط دارد، در بر می­گیرد و هم از جهت افراد زیرا همه انسان ها با این امتحانات آزمایش می­شوند چه مومن باشند چه کافر[۱۴]. همه و همه سوار بر امواج گاه آرام و گاه بسیار تند و شدید امتحانات الهی قرار می گیرند، گروهی سربلند و سرافراز با صبر و پایداری و تحمّل رضایت به ساحل پیروزی دست می یابند و دسته ای دیگر به سختی در آن ساحل آرام می گیرند و عده ای هم غرق گشته و در پیش گاه خداوند مردود و رسوا می شوند.

آزمایش الهی از نظر زمان و مکان، یک امر مقطعی و منطقه ای نیست که مخصوص دوره و زمان خاصی باشد و یا به منطقه و کشور خاصی محدود شود و ساکنان نقاط دیگر از قلمرو آزمایش الهی خارج شوند، بلکه نسبت آزمایش و امتحان از این نظر، دائمی و جهان شمول است. تا روزی که دنیایی وجود دارد و در آن نوع بشر زندگی می کند، آزمایش الهی هم وجود دارد. قرآن کریم می فرماید: أَحَسِبَ النَّاسُ أَنْ یتْرَکوا أَنْ یقُولُوا آمَنَّا وَ هُمْ لا یفْتَنُون)(عنکبوت/۲)« آیا مردم گمان کردند به حال خود رها می شوند و آزمایش نمی شوند.» در جایی دیگر می فرماید: وَلَقَدْ فَتَنَّا الَّذِینَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَلَیعْلَمَنَّ اللَّهُ الَّذِینَ صَدَقُوا وَلَیعْلَمَنَّ الْکاذِبِین)(عنکبوت/۳) «ما کسانی را که پیش از آنان بودند آزمودیم.»

امتحان و ابتلاء عمومی انسان

بنابر برخی آیات قرآن کریم، انسان ها در معرض قانون آزمایش الهی قرار دارند و هیچ فردی از نوع بشر از آزمایش الهی مستثنی نیست. قرآن می فرماید: إِنَّا خَلَقْنَا الإنْسَانَ مِنْ نُطْفَه أَمْشَاجٍ نَبْتَلِیه)(انسان/۲)«ما انسان را از نطفه مختلطی آفریدیم و او را می آزماییم.» و در سوره ای دیگر می فرماید: الَّذِی خَلَقَ الْمَوْتَ وَالْحَیاه لِیبْلُوَکم)(ملک/۲)«آن کس که مرگ و حیات را آفرید تا شما را بیازماید.» در جایی دیگر آزمایش مؤمنان در جنگ احزاب می فرماید: هُنَالِک ابْتُلِی الْمُؤْمِنُونَ وَ زُلْزِلُوا زِلْزَالا شَدِیدًا)(احزاب/۱۱) «در آن جا مؤمنان آزمایش شدند و تکان سختی خوردند.» همه مردم در بوته آزمایشند می فرماید: أَحَسِبَ النَّاسُ أَنْ یتْرَکوا أَنْ یقُولُوا آمَنَّا وَهُمْ لا یفْتَنُون)(عنکبوت/۲) «آیا مردم گمان می کردند به حال خود رها می شوند و آزمایش نخواهند شد؟»

هدف خداوند از امتحان و آزمایش بندگان

۱.شناخت خدا از بندگان

هر کسی و هر چیزی به نوع خاص و وسیل جداگانه ای امتحان می شود. گاهی امتحان و آزمایش برای شناختن است، به این معنی که شخص امتحان کننده وقتی می خواهد مجهولی را تبدیل به معلوم کند، آن را آزمایش می کند. مثلاً مواد غذایی را به آزمایشگاه می برند برای این که ببینند سالم است یا نه. این امتحانی است که هدف امتحان کننده از آن این است که می خواهد حقیقتی را کشف کند. در مورد خداوند نسبت به بندگان چنین امتحانی معنی ندارد.

۲.اتمام حجت بر بندگان

گاهی آزمایش برای اتمام حجت است؛ یعنی برای این است که به خود امتحان شونده امری را ثابت کند. یک معلم که در طول سال با دانش آموز کار می کند، خودش می داند که به کدام دانش آموز باید نمره قبولی بدهد و به کدام نمره رد بدهد. به کدام یک باید بیست بدهد، به کدامیک نمره نوزده و به کدام چهارده. ولی مسلم است که اگر امتحان نکرده بخواهد این نمره ها را بدهد، غیر از آن کسی که بیست می گیرد همه اعتراض می کنند. او آن ها را امتحان می کند، تا بر همه روشن شود که نمره هایی که می خواهد بدهد همه درست است. امتحان به این معنی در مورد خدای متعال معنی دارد. ممکن است خدای متعال بنده ای را مورد امتحان قرار بدهد برای این که حجت بر آن بنده تمام شود.

۳.امتحان، سبب کمال بندگان

خداوند، مؤمنین را امتحان می کند و با سختی ها و مشکلات روبرو می نماید تا هر کسی را به کمال لایق خود رساند، فلسف شداید و بلاها تنها سنجش وزن و درج افراد نیست، بلکه افزایش وزن و بالا بردن درجات معنوی بندگان است. گاهی امتحان برای تمرین امتحان شونده است؛ یعنی خداوند متعال که البته در مورد غیر خداوند متعال هم صدق می کند انسان را مورد آزمایش قرار می دهد برای این که در طی آن آزمایش استعدادهای درونی او به فعلیت برسد. مثل آدمی که خودش یا دیگری را به آب می اندازد برای این که شنا یاد بگیرد. این نوع امتحان، نوعی عمل و رفتار برای کمال یافتن است. بر اثر تلاش کردن در آب است که انسان شناگر می شود.

امتحان های الهی برای این جهت است که انسان در خلال آن گرفتاری ها، کمال یابد. قرآن مجید به این حقیقت تصریح دارد؛ او آنچه را شما در سینه دارید می آزماید تا دل های شما کاملاً خالص گردد و او به همه اسرار درون شما آگاه است.(آل عمران/۱۵۴)به تعبیر دیگر در سر دو راهی ها و سختی ها قرار دادن، برای آن که استعدادهای درونی اش بروز و ظهور کند، یعنی اگر این آزمایش نباشد، او در حد خامی و در حد بالقوه می ماند، این آزمایش است که تکمیل کننده است. نوع سوم آزمایش یعنی آزمایش تکمیل کننده. آزمایش الهی درباره بندگان همان خصلت تکمیل کنندگی را دارد.[۱۵]

شداید و گرفتاری ها، ضمن آن که جنبه آزمایش و امتحان دارد و به وسیله آن ایمان و صبر مردم آزموده می شود، از نظر بررسی علل و منشأ، به خود انسان برمی گردد. آیات متعدد و روایات فراوان، سلوک انسان را علل اصلی گرفتاری ها و نزول بلا می داند. از طرفی اینکه چرا انسان مورد امتحان است؟ چه علت و عواملی دارد؟ و اینکه انسان چگونه و با چه امری امتحان می گردد؟ قرآن کریم پاسخ این معما را داده است. در آیات قرآن نیز، کثرت و وسعت عوامل ابتلاء با تعبیرات مختلف بیان شده است.

امتحان شامل همه نعمت های مادی و معنوی می شود. قرآن می فرماید: وَهُوَ الَّذِی جَعَلَکمْ خَلائِفَ الأرْضِ وَرَفَعَ بَعْضَکمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجَاتٍ لِیبْلُوَکمْ فِی مَا آتَاکمْ) (انعام/۱۶۵)«او کسی است که شما را جانشینان (و نمایندگان) خود در زمین ساخت، و درجات بعضی از شما را بالاتر از بعضی دیگر قرار داد تا شما را به وسیله آنچه در اختیارتان قرار داده بیازماید»قرآن کریم می فرماید: و لَنَبْلُوَنَّکمْ بِشَیءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ وَنَقْصٍ مِنَ الأمْوَالِ وَالأنْفُسِ وَالثَّمَرَات) (بقره/۱۵۵)«قطعاً همه شما را با چیزی از ترس، گرسنگی، و کاهش در مالها و جانها و میوه ها، آزمایش می کنیم.» شامل هر نوع اسباب مادی و معنوی می شود.

انواع و اقسام آزمایش

قرآن کریم برخی از آزمایش های الهی را که در مورد اقوام گذشته به عمل آمده اینگونه معرفی می نماید:

۱.امتحان عقیدتی:

در قرآن، نمونه های مختلفی را ذکر کرده است از جمله: درباره حضرت موسی پس از آن که برای مناجات با پروردگار، به کوه طور رفت، راز و نیاز او از سی شب، به چهل شب افزایش یافت، به این وسیله قوم او مورد آزمایش قرار گرفتند؛ ولی نتوانستند از این امتحان سربلند بیرون آیند؛ چراکه شرک، در بدترین صورتش دامان بنی اسرائیل را گرفت. قرآن کریم می فرماید:«قالَ فَانَّا قَد فَتَنِّا قَومَکَ مِن بَعدِکَ وَ أضَلّهُمُ السّامِرِیُّ»؛[۱۶] «گفت ما قوم تو را بعد از تو، آزمودیم و سامری آنها را گمراه ساخت»!.مهم تر آنکه قبل از این آزمایش، هارون جانشین حضرت موسی(ع) آن مردم را از چنین امتحانی مطلع ساخته بود؛ ولی آنها توجه نکرده و به پیروی از سامری به گوساله پرستی روی آوردند.

۲.امتحان مالی:

قرآن کریم در آیات متعدد به این آزمایش الهی اشاره می کند: «فَاَمَّا الِانسانُ اِذا ما ابتَلاهُ رَبُهُ فَاکرَمَهُ وَ نَعَّمَهُ فَیَقُولُ رَبّی اکْرَمَنِ وَ امَّا اِذا مَا ابتَلاهُ فَقَدَرَ عَلَیهِ رِزْقَهُ فَیقُولُ رَبّی أهانَن»؛[۱۷] «اما انسان هنگامی که پروردگارش او را برای آزمایش، اکرام می کند و نعمت می بخشد [مغرور می شود و] می گوید: «پروردگارم مرا گرامی داشته است! و امّا هنگامی که برای امتحان، روزیش را بر او تنگ می گیرد [مایوس می شود و] می گوید: «پروردگارم مراخوار کرده است!» امام صادق(ع) می فرماید: «مَا بَلَی اللَّهُ العباد بِشَی ءٍ اَشَدَّ عَلَیهِمْ مِنْ اِخْراجِ الدَراهِمَ؛[۱۸]خدواند بندگان رابه چیزی مبتلا نکرده که سخت تر از انفاق درهم باشد.»

۳.امتحان جانی

تاریخ گویای آزمایش بسیاری از انسانها در جنگها بوده است. امتحانات الهی در جنگها انسانهای مومن را از صف منافقان و ریاکاران جدا نموده است. مروری بر جنگها از صدر اسلام تاکنون، نشانگر آن است که برخی، تا زمانی ایمان دارند که کوچک ترین خطری آنان را تهدید نکند و برخی منافع مالی را بر یاری امام حسین(ع) ترجیح می دهند و برخی غنایم جنگی را بر دستور رسول خدا(ص) مقدم می دانند. خلاصه آنکه ترس از جبهه و جنگ، محاصره اقتصادی، کشته شدن عزیزان، و… موارد آزمایش افراد در جنگها بوده است. خداوند متعال در سوره محمد(ص) با بیان اینکه؛ اگر ما بخواهیم می توانیم دشمنان را مجازات نماییم، جنگ را سبب آزمایش افراد معرفی کرده می فرماید: «وَ لَو یشاءُ اللّهُ لانْتَصَرَ مِنْهُمْ وَلکنْ لِیَبْلُوَا بَعْضَکمْ بِبَعْضٍ »؛[۱۹]«و اگر خدا می خواست خودش آنها را مجازات می کرد؛ اما می خواهد بعضی از شما را با بعضی دیگر بیازماید».

۴.امتحان خانوادگی:

قرآن مجید همسر و فرزندان را امتحان الهی دانسته، می فرماید:«إِنَّمَا أَمْوَالُکُمْ وَأَوْلَادُکُمْ فِتْنَهٌ»؛[۲۰]«اموال و فرزندان شما فقط وسیله آزمایش هستند». بسیاری از کسانی که به ظاهر، پای بند به امور دینی و مسائل اخلاقی هستند، به هنگامی که پای فرزندشان به میان بیاید گویی پرده ای بر افکارشان می افتد و تمام قوانین الهی و مسائل انسانی و عدالت، به دست فراموشی سپرده می شود. عشق به فرزند سبب می شود که حرام را حلال، و حلال را حرام بشمارند و برای تامین آینده خیالی او تن به هر کاری داده و هر حقی را زیر پا بگذارند؛ باید خود را در این میدان بزرگ امتحان، به خدا بسپاریم و به هوش باشیم که بسیار کسان، در این میدان لغزیده و سقوط کرده و نفرین ابدی را برای خود فراهم ساخته اند. امام علی(ع) می فرماید: «لَا یَقُولَنَّ أَحَدُکُمْ…أَنَّهُ سُبْحَانَهُ یَخْتَبِرُهُم بِالْأَمْوَالِ وَ الْأَوْلَادِ لِیَتَبَیَّنَ السَّاخِطَ لِرِزْقِهِ وَ الرَّاضِیَ بِقِسْمِه؛[۲۱]کسی از شما نگوید خدایا از فتنه به تو پناه می برم! چه هیچکس نیست مگر اینکه در فتنه ای است، لیکن آنکه پناه خواهد از فتنه های گمراه کننده [به خداوند] پناه برد که خدای سبحان فرماید: «بدانید که مال و فرزندان شما فتنه است» و معنی آن این است که خدا آنان را به مال ها و فرزندان می آزماید تا ناخشنود از روزی وی، و خشنود از آن را آشکار نماید».

ابزارهای آزمایش در قرآن

ابزار آزمایش الهی عمومی است و منحصر به ابزار خاصی نیست، در اینجا به بعضی از ابزار آزمایش اشاره می گردد.

تعداد مأموران دوزخ: مأموران دوزخ را جز فرشتگان(عذاب) قرار ندادیم و تعداد آنها را جز برای آزمایش کافران معین نکردیم.(مدثر/۳۱) این آزمایش از دو جهت بود: نخست از این جهت که آنها استهزاء می کردند که چرا از میان تمام اعداد، عدد نوزده انتخاب شده، در حالی که هر عدد دیگری انتخاب شده بود جای همین سئوال وجود داشت. از سوی دیگر این تعداد را کم می شمردند و از روی سخریه می گفتند: ما در مقابل هر یک از آنها ده نفر قرار می دهیم تا آنها را در هم بشکنیم! در حالی که فرشتگان خدا چنان هستند که به گفته قرآن چند نفر از آنها مأمور هلاکت قوم لوط می شوند و شهرهای آباد را از زمین برداشته زیر و رو می کنند.[۲۲]

قتل پسران و استفاده ابزاری از دختران: قرآن کریم اشاره می کند که فرعونیان فرزندان پسر را می کشتند اما دختران را برای استفاده های ابزاری نمی کشتند(یذَبِّحُونَ أَبْنَاءَکمْ وَ یسْتَحْیونَ نِسَاءَکمْ وَفِی ذَلِکمْ بَلاءٌ مِنْ رَبِّکمْ عَظِیم)(بقره/۴۹) و به همین مضمون(اعراف/۱۴۱) و(ابراهیم/۶۱)«پسران شما را سر می بریدند و زنان شما را (برای کنیزی) زنده نگاه می داشتند. و در اینها آزمایش بزرگی از طرف پروردگارتان برای شما بود.» اموال و فرزندان: آیا زن و فرزند امتحان و فتنه هستند؟ قرآن کریم می فرماید: إِنَّمَا أَمْوَالُکمْ وَأَوْلادُکمْ فِتْنَه(تغابن/۱۵)«اموال و فرزندانتان فقط وسیله آزمایش هستند. فقر و نداری و نعمت: امتحان در فقر و نداری که می فرماید:(وَکذَلِک فَتَنَّا بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ(انعام/۵۳)«و این چنین بعضی از آن ها را با بعض دیگر آزمودیم.»خداوند با نعمت و اعطا انسان را امتحان می کند. می فرماید: (فَإِذَا مَسَّ الإنْسَانَ ضُرٌّ دَعَانَا ثُمَّ إِذَا خَوَّلْنَاهُ نِعْمَه مِنَّا قَالَ إِنَّمَا أُوتِیتُهُ عَلَی عِلْمٍ بَلْ هِی فِتْنَه وَلَکنَّ أَکثَرَهُمْ لا یعْلَمُون (زمر/۴۹)«هنگامی که انسان را زیانی رسد ما را (برای حل مشکلش) می خواند، سپس هنگامی که از جانب خود به او نعمتی دهیم، می گوید: «این نعمت را به خاطر کاردانی خودم به من داده اند» ولی این وسیله آزمایش (آنها) است، اما بیشترشان نمی دانند.»

آزمایش با خوبی و بدی

خداوند با رساندن «خوب و بد» نیز مورد آزمایش قرار می دهد(وَنَبْلُوکمْ بِالشَّرِّ وَالْخَیرِ فِتْنَه) (أنبیاء/۳۵)«و ما شما را با بدی ها و خوبی ها آزمایش می کنیم.»در حدیثی از امام علی(ع)می خوانیم که امام بیمار شده بود. جمعی از برادران (یاران) به عیادتش آمدند. عرض کردند: حالتان چطور است ای امیرمومنان؟ فرمود: شرّ است. گفتند این سخن شایسته مثل شما نیست…[۲۳] که در این حدیث به خوبی و بدی نسبت به انسان اشاره شده است.

حکمت امتحان و آزمایش الهی

بعد از روشن شدن مفهوم آزمایش الهی، این سؤال را باید از نگاه آیات کریمه پاسخ داد که فلسفه آزمایش الهی چیست؟ مگر خداوند، عالم به سرّ و غیب نیست. خدایی که هر آن چه در زمین و آسمان است بر او مخفی نیست، برای چه آزمایش می کند؟ فرمود: (إِنَّ اللَّهَ لا یخْفَی عَلَیهِ شَیءٌ فِی الأرْضِ وَلا فِی السَّمَاء)(آل عمران/۵)«هیچ چیز در آسمان و زمین، بر خدا مخفی نمی ماند.»آیات فراوانی در زمینه علم خدا نسبت به سرّ و غیب وجود دارد که حاکی از علم مطلق حق است. پس چرا آزمایش می کند؛ در پاسخ این سؤال باید گفت از نگاه آیات کریمه، علل متعددی بر آزمایش الهی وجود دارد که عبارتند از:

۱.شناخت چهره واقعی انسان

مهم ترین فلسفه و حکمت ابتلاء (آزمایش) از دیدگاه قرآن کریم، شناسایی چهره واقعی افراد به معنای ظهور صلاحیت ها و استعدادهای آنان و طهارت و خباثت نفس انسان است؛ چرا که برجستگی ها و کرامت های روحی انسان در شرایط دستور ابتلاء خود را نشان می دهد. بلاها مثل غربال هستند که خوبان را از بدان جدا می کنند و در بین خوبان نیز، افراد قوی را از اشخاص ضعیف متمایز می سازند. امتحان برای آن است که میزان