فایل پاورپوینت کامل تصویر معراج در اشعار سنایی، خاقانی و نظامی

فایل پاورپوینت کامل تصویر معراج در اشعار سنایی، خاقانی و نظامی؛ انتخابی هوشمند برای ارائه‌های حرفه‌ای

با پاورپوینت فایل پاورپوینت کامل تصویر معراج در اشعار سنایی، خاقانی و نظامی، محتوای خود را در قالب 84 اسلاید استاندارد و جذاب ارائه دهید و در نگاه اول تاثیرگذار باشید.

چرا باید از پاورپوینت استفاده کنید؟

1. چیدمان دقیق و کاربرپسند: فایل پاورپوینت کامل تصویر معراج در اشعار سنایی، خاقانی و نظامی با طراحی ساختاریافته و اصولی، مخاطب را به‌خوبی درگیر محتوا می‌کند.
2. صرفه‌جویی در زمان: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل تصویر معراج در اشعار سنایی، خاقانی و نظامی آماده‌ی استفاده هستند؛ بدون نیاز به هیچ‌گونه ویرایش.
3. نمایش با وضوح بالا: کیفیت طراحی در فایل پاورپوینت کامل تصویر معراج در اشعار سنایی، خاقانی و نظامی به‌گونه‌ای است که در هر صفحه‌نمایشی عالی به‌نظر می‌رسد.

هشدار: استفاده از نسخه‌های ناقص فایل پاورپوینت کامل تصویر معراج در اشعار سنایی، خاقانی و نظامی ممکن است باعث بروز اختلال در نمایش یا افت کیفیت شود. تنها نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل تصویر معراج در اشعار سنایی، خاقانی و نظامی، کیفیت تضمین‌شده دارد.

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل تصویر معراج در اشعار سنایی، خاقانی و نظامی :

معراج پیامبر(ص) که در قرآن کریم از قول خداوند آمده و بر آن تأکید شده است، جایگاه ویژه در باور مسلمانان یافته و فرهنگ اسلامی را از جهات مختلف بارور کرده است.

انعکاس واقعه صعود و عروج رسول اکرم(ص) به آسمان و مشاهده مظاهر خلقت به اذن خداوند، دستمایه خلق روایات و داستان های بدیع نزد علما و دانشمندان، نویسندگان و شاعران و هنرمندان شده است.

سفر آسمانی آخرین پیامبرخدا(ص) در میان خلق عالم و لوازم این سفر از جمله براق، سبب آفرینش شعرهای زیبا و مبسوط از جمله توسط شاعران فارسی زبان شده است که پرداختن بدان در نزد همه سرایندگان طرفه کار در ادبیات فارسی، حوصله فراخ و دانشی فراختر و عمیق و چند وجهی را می طلبد. البته حاصل، بسیار پربار، انگیزنده و فرهنگ گستر خواهدشد.

در مطلب ذیل به نشان دادن شمایی گذرا از صحنه هایی که رسول الله(ص) آفریدند و براساس آگاهی ها و تعلق خاطر زیبا شناساند سه تن از بزرگترین شاعران تاریخ ادبیات فارسی به زیور نظم دل انگیز کشیده شده، بسنده گردیده است.

ابوالمجدمجد دودابن آدم سنایی، (ولادت ۵۲۵تا ۵۴۵ه.ق)، عارف بزرگی که اول بار، امکانات وسیع شعر فارسی را به خدمت بیان اندیشه صوفیانه و عرفانی درآورد.

خاقانی شروانی (ولادت حدود ۵۲۰ه. ق)، شاعر شهیر ملقب به «حسان العجم» و چکامه سرای بزرگ در تاریخ ادبیات فارسی. شاعری که عمق تعلق خاطر ایمانی و قلبی خود را به پیامبرخدا(ص) در قصاید بلند و دل انگیز و در همان حال مطظن و شادی آفرین، شرح داده است.

و خالق «پنج گنج» که به «خمسه نظامی» زبانزد است. نظامی گنجوی (حکیم ابومحمد الباس بن یوسف بن زکی ابن موءید نظامی) (قرن ششم) داستانسرای بزرگ که با منظومه هایش جهانی خاص و با طراوت خلق کرده و پس از ستایش خداوند در هر منظومه، در نعت رسولش به شیوایی قلم رانده است و در شاهواری از معراجیه بر پیشانی آثار بدیع و جاودانش آویخته است.

از آغاز شعر پارسی تاکنون، شاعران کلام موزون خود را پس از یاد خدای متعال، به نعت رسول مکرم اسلام زینت داده اند، به عبارتی از پیامبراعظم رخصت طلبیده اند تا لب به سخن بگشایند. به جرأت می توان گفت که این نام عزیز، اعجازی در کلام به وجود آورد که نمی توان منکر آن شد.

یکی از موضوعاتی که شاعران غالباً بدان پرداخته اند، معراج ایشان است. از سویی یکی از معیارهای سنجش شعر این افراد، همین معراج نامه هاست که به یادگار مانده، هنر آفرینش تصاویر زیبا و صور خیال این شاعران پیرامون موضوع شب معراج پیامبراعظم و دقت ایشان به آیه شریفه:

«سبحان الذی اسری بعبده لیلاً من المسجد الحرام الی المسجد الاقصی الذی بارکنا حوله لنریه من آیاتنا انه هوالسمیع البصیر»(الاسراء۱)[۱] است. در این موضوع، اغلب شاعران آثاری از خود به یادگار گذاشته اند که از میان این افراد، تعدادی اندیشه و شعرشان تلألو و درخشندگی خیره کننده ای دارد. در این بین، ستارگانی همچون سنایی غزنوی، خاقانی شروانی، عطار نیشابوری، نظامی گنجه ای، امیرخسرو دهلوی، سلمان ساوجی، عبدالرحمن جامی و… بر تارک ادب پارسی می درخشند و مایه غرور ما ایرانیانند در آثارشان چنان قلم را به کار گرفته و نگارگری و تصویرسازی کرده اند که گویی کرامات حضرت رسول شامل حالشان بوده و از جایی دیگر بر آنان الهام معانی شده است.

در این مقاله، تنها به معراج نامه های سه شاعر برجسته می پردازیم.

۱- حکیم غزنوی با شش گوهر تابناکش بخصوص در اثر بی مانندش «حدیقه الحقیقه»

۲-ساحر نظم و نثر شروان در ره آورد سفر منظومش «تحفه العراقین»

۳- گنجور حکیم گنجه در پنج گنج جاودانش

۱- حکیم ابوالمجد مجدودبن آدم سنایی غزنوی؛ شاعر قرن ششم هجری ذوقی دارد سرشار از معنا و دست پنجه ای توانا به تعبیری در عرصه شعر و سخن، عنقایی را ماند که با دو بال وزین مدیحه و سمین عرفان بر تارک ادبیات را پربار کرده و بر غنای آن افزوده است و گویی همان سیمرغ افسانه ای است که همه به دنبال او سرگردانند و نمی یابند. حکیم سنایی غزنوی، تنها شاعری است که هم در حوزه شعر، مدیحه دست آزموده است و چونان پهلوانی سربلند از آوردگان بیرون آمده و هم در مکتب عرفان اسلامی و معرفت الهی، گوی سبقت را از دیگر رقیبان ربوده است.

همین بس که در مقام و منزلت او، پیر بلخ و ملای روم در وصفش می گوید:

ترک جوشش شرح کردم نیم خام

از حکیم غزنوی بشنو تمام[۲]

و به حق که وصفی شایسته و کلامی بایسته است. حکیم در آثار عرفانی خود، همواره در نعت رسول اکرم(ص) سنگتمام نهاده و قلم توانمندش را در این زمینه به اوج فلک رسانیده است. گویی در این کار، دبیر فلک او را یاری کرده، که این گونه زیبا معراج پیامبر را به تصویر کشیده است.

بر نهاده ز بهر تاج قدم

پای بر فرق عالم و آدم

دو جهان پیش همتش به دوجو

سر مازاغ و ماطغی بشنو

پای او تاج فرق آدم شد

دست او رکن علم عالم شد

قامت عرش با همه شرفش

ذره ای پیش ذروه شرفش

بر نهاده خدائی در معراج

بر سر ذاتش از لعمرک تاج

با ترضی دل تباه کراست

با لعمرک غم گناه کراست

شده از فر او به فضل و نظر

خاک آدم ز آفتابش زر

زاده از یک دگر به علم و به دم

آدم از احمد احمد از آدم

غرض عالم، آدم از اول

عرض از آدم، احمد مرسل

خاتم شرع خاتمت در فم

صدق الله نبشته بر خاتم[۳]

۲- استاد سخن افضل الدین بدیل خاقانی شروانی؛ ساحر خیال و اندیشه و نقاش زبردست لفظ و معانی، در ستایش و نعت حضرت ختمی مرتبت محمد مصطفی (ص) به حق سحری جاودان نموده، که در قصایدی مستحکم و بالاخص در مثنوی ارزشمند خود، «تحفه العراقین» به وضوح به چشم می خورد.

دقت ژرف در گوهرهای تابان استاد شعر شروان، ارادت خالصانه وی را به پیشگاه پیامبراکرم نشان می دهد، به طوری که هنر مثال زدنی او در وادی ادبیات، ذهن هر خواننده و شنونده ای را خیره و متحیر می سازد. وی در توصیف شب معراج ابتدا مرکب عالی پیامبر یعنی براق را به زیبایی هرچه تمامتر توصیف می کند و آنگاه به اصل مسأله معراج می پردازد، که در این مقال به صورت مشروح، بدان پرداخته خواهدشد.

اکنون چند بیتی از معراج نامه خاقانی:

میدان ازل ندیده باری

بر پشت فلک چنو سواری

آن شب که سپهرش آفرین کرد

کاحسنت سوار آسمان گرد

بر قحه قبه فلک رفت

تا قله قبله فلک رفت

برشد به دمی از این حباله

زانسوی فلک هزار ساله[۴]

۳- حکیم جمال الدین ابومحمد الیاس نظامی گنجه ای در «پنج گنج» گران سنگش در توصیف مقام بالای پیامبر اسلام حضرت محمد(ص) کار را به حد نهایی رسانید، و انصافاً جای خالی برای نعت و ستایش دیگران باقی نگذاشته است.

حکیم گنجه در تمام آثارش به گونه ای سفر پیامبر در شب معراج را به قلم تصویر کشیده که گویی فقط قصد خلق همان یک اثر را داشته است و به جرأت در هر پنج اثر، زر خالص به یادگار گزارده است.

آن گونه قلم، نظم خود را در خدمت تصاویر خیال انگیز قرار داده، که گویی نقاشی بی مانند است، پیامبر را بر مرکب نور می نشاند و از این جهان ناسوت به فلکی می برد که تمام اجرام آسمانی و بروج مختلف مانند حاجبان درگاهی کمر به خدمت بسته اند و شوق دیدار او را دارند.

ذهن و زبان گویای نظامی در خلق «مخزن الاسرار » با سایر آثارش تفاوتی به سزا دارد، در «خسرو شیرین» با قلمی دیگر تصویر می آفریند و در «لیلی و مجنون» با حال و هوایی تازه، پیامبر را به معراج می برد.

«هفت گنبدش» به جرأت آسمانی دیگر است و افلاکی دگر. در وصف و نعت پیامبر و در «اسکندرنامه» با لحنی حماسی و محکم اما با حسی لطیف و جذاب، معراج را از آغاز تا پایان نقش می کند.

در سطور بعد به صورت موضوعی با ابیاتی از «پنج گنج» او آشنا می شویم.

یاد مختصری بود که از این سه گوهر تابناک عرصه ادب پارسی به میان آمد حال به صورت جزء به جزء معراج پیامبر را در ذهن این سه شاعر بزرگ مورد نقد و بررسی قرار می دهیم.

در گستره ادبیات پارسی، همواره شعرا و نثرپردازان به شب و سحر نظری خاص داشته و دارند و کلید اصلی بسیاری از مصائب را درشب جست وجو می کردند. به عبارتی، قداست خاصی بر ذات شب و تاریکی نیمه های آن و سکوت سحری قائل بوده اند. این شاعران، معراج پیامبر را نیز که در دل نیمه شبی عزیز و پربرکت رخ داده است، دلیلی استوار و علتی محکم بر قداست آن گرفته و به زیبایی خیره کننده ای در وصف آن شب ملکوتی زبان به سخن بازکرده و از صاحب آن شب که حقیقتا رسول اکرم(ص) است، مدد جسته اند.

سنایی می سراید که:

در شب از مسجد حرام به کام

رفته و دیده و آمده به مقام

یافته جای خواجه عسقبی

قبه قرب لیله القربی

گفته و هم شنیده، و آمده باز

هم در آن شب به جایگاه نماز[۵]

استاد شروان می فرماید:

آن شب که سپهرش آفرین کرد

کاحسنت سوار آسمان کرد

بر قبه قبه فلک، رفت

تا قله قبله ملک رفت

شب راه به نور بسم رفته

زی مقصد جان به جسم رفته[۶]

حکیم گنجه در «مخزن الاسرار » می گوید:

نیم شبان کان ملک نیمروز

کرد روان مشعل گیتی فروز

… روزشده با قدمش در وداع

زآمدنش آمده شب در سماع

… گوهر شب را به شب عنبرین

گاو فلک برده ز گاو زمین

… تا شب او را چه قدر قدر هست

زهره شب سنج ترازو بدست

… شب شده روزاینت بهاری شگرف

گل شده سرو اینت سواری شگرف

… ناف شب آکنده ز مشک لبش

نعل مه افکنده سر مرکبش

درشب تاریک بدان اتفاق

برق شده پویه پای براق[۷]

در «خسرو و شیرین» نیز چنین سروده است:

شبی رخ تافته زین دیر فانی

به خلوت درسرای ام هانی[۸]

در «لیلی و مجنون» پیر گنجه، چه زیبا معراج شبانه پیامبر را به تصویر می کشد:

ازحوصله زمانه تنگ

بر فرق فلک زده شباهنگ

چون شب علم سیاه برداشت

شبرنگ تو رقص راه برداشت

خلوتگه عرش گشت جایت

پرواز ثری گرفت پایت[۹]

تا جایی که می گوید:

امشب شب قدر توست بشتاب

قدر شب قدر خویش دریاب[۱۰]

در «هفت پیکر» نیز از زبان سروشش، جبرئیل، چنین می سراید که ای پیامبر:

پای شب را زخیل خانه خاص

تویی امشب تیاق دار خلاص

چونکه تر تیاقت آوردم

به جنسیت براقت آوردم

سرعت برق این براق تراست

برنشین کامشب این تیاق تراست

… شب، شب قدر توست وقت دعاست

یافت خواهی هرآنچه خواهی خواست

… در شب تیره آن سراج منیر

شد زنقش مراد مهرپذیر[۱۱]

و بالاخره در «شرفنامه» می گوید:

شبی کاسمان مجلس افروز کرد

شب از روشنی دعوی روز کرد

… به شبرنگی از شب چرا گشته مست

چوماه آمده شب چراغی مدست

… ندانم که شب را چه احوال بود

شبی بود شب یا یکی سال بود[۱۲]

گاهی اینان در گوشه ای درصور خیال خویش برای معراج پیامبر(ص) از صور فلکی و آسمان و زمین سود جسته اند و به فراخور حال این اجرام و صور، صحنه نقش آفرینی خود را نورانی کرده اند.

آن گونه که حکیم غزنوی می سراید:

کرده ناهید از غمش توبیخ

خوانده تاریخ هیبتش مریخ

بوده برجیس چون دبیر او را

چون کمان، خم گرفته تیر او را

چشم جمشید مانده بر ابروش

قرص خورشید مهره گیسوش

رنگ رخساره زحل، کاهش

نقش پیشانی قمر، نامش

… یافته بهر پای خواجه دین

زینت شیر چرخ و گاو زمین[۱۳]

استاد گنجه در «مخزن الاسرار» چنین نقش بندی می کند که:

خود فلک از دیده عماریش کرد

زهره و مه مشعله داریش کرد

… گوهرشب را به شب عنبرین

گاو فلک برده ز گاو زمین

اوستده پیش کش آن سفر

ازسرطان تاج و جوزا کمر

خوشه کزو سنبل تر ساختند

سنبله را بر اسد انداختند

تا شب او را چه قدر قدرهست

زهره شب سنج ترازو به دست

سنگ ورا کرده ترازو سجود

زانکه به مقدار ترازو نبود

ریخته نوش از دم سیسنبری

بردم این عقرب نیلوفری

چون زکمان تیر شکر زخمه ریخت

زهر ز بزغاله خوانش گریخت

یوسف دلوی شده چون آفتاب

یونس حوتی شده زان دلوآب

تا به حمل تخت ثریا زده

لشکر گل خیمه به صحرا زده[۱۴]

همچنین در «خسرو و شیرین» این گونه تصویر می سازد:

فلک را قلب در عقرب دریده

اسد را دست بر حیهت کشیده

مجره، کهکشان پیش براقش

درخت خوشه جو جو زاشتیاقش

کمان را استخوان پر گنج کرده

ترازو را سعادت سنج کرده

رحم برمادران دهر بسته

ز حیض دختران نعش رسته

زرفعت تاج داده مشتری را

بوده ز آفتاب انگشتری را

بدیع ترکیان آسمان گیر

زجعبه داده جوزا را یکی تیر

چو یوسف شربتی در دلو خورده

چون یونس وقفه ای در حوت کرده

ثریا در رکابش مانده مدهوش

به سرهنگی حمایل بسته بر دوش

به ترکش سرطایر پرفشانده

وزو چون نسر واقع بازمانده[۱۵]

و در «لیلی و مجنون» هم می گوید:

برهفت فلک که حلقه بستند

نظاره تست هرچه هستند

برخیز هلا نه وقت خوابست

مه منتظر تو آفتابست

در نسخ عطارد از حروفت

منسوخ شد آیت وقوفت

زهره طبق نثار بر فرق

تا نور توکی برآید از شرق

خورشید به صورت حلالی

زحمت زده تو کرده خلالی

مریخ ز جمله تیاقت

موکب رو کمترین وثاقت

دراجه مشتری به آن نور

از چشم تو گفته چشم بد دور

کیوان علم سیاه بر دوش

دربندگی تو حلقه در گوش[۱۶]

و در «هفت پیکر» می سراید:

می برید از منازل فلکی

شاه راهی به شهپر ملکی

ماه را در خط حمایل خویش

داد سرسبزی از شمایل خویش

بر عطارد زنقره کاری دست

رنگی از کوره رصاصی بست

زهره را از فروغ مهتابی

برقعی برکشید سیمابی

چون بر آمد به تحت گاه سپهر

تاج زرین نهاد بر سر مهر

سبز پوشید چون خلیفه شام

سرخ پوشی گذاشت بر بهرام