فایل پاورپوینت کامل تعلیم و تربیت مجازی و چالش های عصر حاضر

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل تعلیم و تربیت مجازی و چالش های عصر حاضر :

۱- مقدمه

در این روزها که شیوع ویروس کرونا تمام ساختارهای اجتماعی را درکشور و البته در سراسر دنیا به هم ریخته و با چالش های جدی مواجه کرده است از فرهنگ و اقتصاد و صنعت گرفته تا ورزش وگردشگری و تمام حوزه های دیگر درگیر این ویروس شده اند. حوزه آموزش نیز از این قاعده مستثنی نیست. نظام آموزشی در هر کشوری که به هر شکل ممکن از راه موجود برای استمرار آموزش وپرورش و فعالیت های آموزشی استفاده میکند. در عصر حاضر طبیعتا بهره گیری از فضای مجازی و اینترنت بهترین موقعیت برای پوشش خلا آموزشی ایجاد شده است.

نظام آموزش از راه دور از آغاز نیمه دوم قرن بیستم پا به عرصه وجود گذاشت یکی از عوامل پیدایش این شیوه آموزش را میتوان پیشرفت فناوری دانست. امروزه در کشورهای مدرن یادگیری از راه دور بسیار متداول میباشد. برای این روش ممکن است از ویدیو، رایانه، پست الکترونیک و تکنولوژی مرتبط با اینترنت استفاده شود. آموزش از راه دور با بهره وری از اینترنت امکان پذیر میشود. آموزش غیرحضوری در دهه اول سال ۱۷۱۷میلادی آغاز شده است. این نوع آموزش در سال ۱۸۵۴ در کشورهای مدرن از طریق جزوه خلاصه شده، فعالیتش گسترش پیدا کرد. در ایران آموزش از راه دور در سال ۱۳۶۶ آغاز شد و تا امروز رشد قابل توجهی در آموزش علم آموزان داشته است (پوریا فرد، ۱۳۹۵).

ظهورشبکه های ارتباطی گسترده از قبیل اینترنت در کنار ابزار و امکانات آموزشی پیشرفته باعث تحول در روش های آموزشی شده است و این مکان را فراهم کرده است تا بتوان طیف وسیعی از جویندگان علم را در نقاط مختلف واز فواصل دور و نزدیک تحت پوشش شبکه آموزشی در آورد و بدون نیاز به شرکت در کلاس های حضوری آموزش های علمی و تخصصی را به مرحله اجرا درآورد و این روش آموزشی نوین که از آن به عنوان آموزش الکترونیکی (e_learning) مجازی یاد میشود از پیشرفته ترین روش آموزشی در دنیای امروز مطرح است و از انواع فناوریهای پیشرفته نظیر شبکه اینترنتی، بانک های اطلاعاتی، مدیریت دانش و غیره بهره میبرد. در این نوع آموزش، محتوای آموزشی از طریق خدمات الکترونیکی ارائه میشود. امروزه آموزش مجازی در شرف تبدیل شدن به یکی از مهم ترین روش های آموزشی است. اینترنت به عنوان مکمل یادگیری و یاددهی در کلاس های سنتی و یک وسیله مهم و مفید در آموزش از راه دور به شمارمیرود (پاک سرشت و همکاران، ۱۳۹۵). اصطلاح آموزش مجازی را اولین بارکراس[۱] وضع کرد و به بیان ساده عبارت است از استفاده از فنآوری اطلاعات برای یادگیری (لادوسر و هام[۲] ۲۰۰۱). آموزش از راه دور یادگیری برنامه ریزی شده ای است که در آن معمولا یادگیری و آموزش در محیط های جدا از هم صورت میگیرند. آموزش از راه دور ارتباط مدرس و یادگیرنده میتواند از طریق نامه نگاری، رادیو، تلویزیون، تلفن، ویدئو کنفرانس، و یا اینترنت و شبکه های اجتماعی باشد (مور و کراسلی[۳]، ۲۰۱۱). آموزش مجازی نوعی فناوری آموزش غربی است که بر محور ارزش هایی نظیر فرد محور بودن، یادگیری مستقل، خود راهبر و فعال مبتنی است. البته بدیهی است هر جامعه این نوع یادگیری را متناسب با شرایط خاص اجتماعی و فرهنگی خود به کار گیرد. آموزش مجازی به تمام شکل های یاددهی یادگیری اطلاق می شود که به شیوه الکترونیکی اجرا و پشتیبانی میشود. این شیوه آموزش با هدف ساخت دانش مرتبط با تجربه فردی پیش میرود (مریم کیان، ۱۳۹۳). آموزش مجازی پارادایم جدیدی را پدید آورده وامکان یادگیری در هر زمینه ای برای هر فرد، در هر زمان و هر مکان فراهم نموده است (خان[۴]، ۴۴، ۲۰۰۴).

آموزش الکترونیکی نسبت به آموزش سنتی دارای مزایا عمده ای است انعطلاف پذیری و حذف تردد بیمورد و پرهزینه برای شرکت در دوره های آموزش از مهمترین آنها به شمار میآید. (شاه بیگی، نظری، ۱۳۹۰). اما این آموزش دارای مزایای دیگری نیز هست آموزش الکترونیکی امکان یادگیری را در هر زمان و مکان توسط یادگیرنده و امکان انتقال دانش در هر زمان و مکان توسط مدرس را فراهم میکند (برونت[۵]، ۲۰۰۰، ۵).

«بسیاری از علم آموزان ترجیحا یادگیری در منزل برایشان بسیار راحتتر از یادگیری در محیط آموزشی است. این افراد با توجه به اینکه در محیط های آموزشی فرصتی برای تمرین و ممارست پس از مطالعه و جود ندارد، فرصت مییابند تا هم دروس را با دقت بیشتری مطالعه نمایند و هم به انجام تمرینات مربوطه بپردازند. محیط منزل از نظر آرامش، تمرکز، و دقت به مراتب بسیار بهتر از محیط های آموزشی میباشد.

بعضی از علم آموزان در محیط های آموزشی به جای توجه به آموزش به عوامل دیگری توجه مینمایند.

وجود بقیه علم آموزان در کلاس، لوازم تحریرهای مختلفی که ممکن است وجود داشته باشد، حیاط محیط آموزشی و حتی طرز لباس پوشیدن آموزگار و لوازم او میتواند تاثیرگذار باشد. هرچند آموزگاران با روش های تدریسی مختلف سعی میکنند از جلب توجه علم آموزان به اطراف جلوگیری کنند ولی عوامل گفته شده در اکثر اوقات باعث میشود که حداقل بخشی از درس توسط علم آموز آموخته نشود» (پوریافرد، ۱۳۹۵).

فتحی و اجارگاه، پرداختچی، ربیعی به نقل از اینگلبرچت[۶] (۲۰۰۵) ویژگیهای نظام آموزشی مجازی را به این شرح ارایه نموده است: سهولت و سرعت در برزوزرسانی و ذخیره و بازیابی و به اشتراکگذاری اطلاعات مبتنی بر شبکه انجام فرایند یادگیری و ارتباط مستقیم با فراگیران از طریق رایانه واینترنت، تمرکز بر دیدگاه جامع یادگیری و ارتباط مستقیم فراگیر محور به جای استاد محور، قابلیت انعطاف پذیری در فراگیری، روش های نوین و مناسب فراگیری، قابلیت تکرارپذیری و جبران مشکلات اما با این وجود آموزش مجازی محدودیت هایی نیز دارد که شناخت هر چه بیشتر مشکلات موسسات آموزشی از راه دور میتواند گامی مهم در جهت ارتقای کیفی آنان به شمار آید این در حالی است که پژوهش های پیرامون آموزش از راه دور در ایران در حوزه تحصیلات عالی صورت گرفته و تنها تعداد معدودی از آنها به پژوهش در حوزه آموزش وپرورش مربوط میشود (آقاکثیری، اعتضادی، شعبانی، ۱۳۹۱). این پژوهش بر آن است که به بررسی این چالش ها در حوزه آموزش وپرورش بپردازد و به این پرسش پاسخ دهد که: چالش ها و محدودیت های آموزش مجازی از دیدگاه معلمان چیست؟

۲- روش شناسی

۲-۱- سوال پژوهش

چالش ها و محدودیت های آموزش مجازی از دیدگاه معلمان چیست؟

۲-۲- مدل پژوهش

مطالعه حاضر یک مطالعه کیفی به روش پدیدارشناسی بود. ساده ترین تعریفی که میتوان از پژوهش کیفی داشت این است که ارائه یافته های آن از طریق روش های آماری و یا سایر ابزارهای کمیسازی به دست نیامده باشد (شریفی، کمالی، چابک، ۱۳۹۳). پدیدار شناسی اساسا مطالعه تجربه زیسته یا جهان زندگی است پدیدارشناسی به جهان، آن چنان که به وسیله یک فرد زیسته میشود، نه جهان یا واقعیتی که چیزی جدای از انسان باشد توجه دارد. لذا این پرسش را مطرح میسازد که تجربه زیسته چه نوع تجربه ای است؟ زیرا پدیدارشناسی میکوشد معانی را آن چنان که در زندگی روز مره زیسته میشوند آشکار نماید (امامی سیگارودی، نیری، رهنورد، نوری سعید، ۱۳۹۱). جامعه مورد مطالعه در این پژوهش شامل معلمان دوره آموزش مجازی سه مدرسه ابتدایی در شهرستان مه ولات (قیام، مدرس، هفت تیر) بودند. انتخاب این مدارس به صورت «هدفمند» انجام شد و مدارس با معیار هایی چون مدارس کم برخوردار، مدارس دخترانه و پسرانه انجام گرفت. تعداد معلمان این مدارس ۱۹ نفر بودند. نمونه گیری از معلمان هم به صورت «هدفمند» انجام شد (جدول ۱). پس از مصاحبه هفتم اشباع نظری حاصل گردید.

معیار انتخاب هدفمند شرکت کنندگان:

– از پایه های مختلف ابتدایی باشند.

– درجه علمی آنها از لیسانس کمتر نباشد.

– علاقمند به شرکت در فرایند مصاحبه باشند.

جدول ۱: مشخصات شرکت کنندگان

پس از انتخاب اولین افراد از طریق تماس تلفنی، موضوع و هدف پژوهش برای آنها توضیح داده شد.

سپس مصاحبه در زمان تعیین شده از سمت شرکت کننده انجام شد و به دلیل وجود شیوع کرونا به صورت تلفنی حاصل گردید. سپس در پایان مصاحبه فرد شرکت کننده افراد دیگری را معرفی کرد وبه این ترتیب نمونه گیری به شکل گلوله برفی ادامه یافت. ابزار گرد آوری داده ها در این تحقیق از طریق مصاحبه نیمه ساختار یافته جمع آوری شد و پس از مصاحبه با شرکت کنندگان و رسیدن به مرحله اشباع نظری جمع آوری داده به پایان رسید در تحلیل داده ها هم از روش کدگذاری در دو مرحله باز و محوری استفاده شد استراوس و کوربین[۷] کد گذاری باز را این گونه توصیف میکنند فرآیند تحلیلی است که از طریق آن، مفاهیم شناسایی شده و ویژگیها و ابعاد آنها در داده کشف میشود (استراورس و کوربین به نقل از دانایی فرد و امامی) در این مرحله نظریه پرداز داده بنیاد، مقوله های اولیه اطلاعات شکل میدهد. پژوهشگر مقاله ها را بر همه داده های جمع آوری شده، نظیر مصاحبه ها، مشاهدات، وقایع یا یادداشت های خود بنیان میگذارد. (۳۹۷ . p ,2005 ,Creswell) در کدگذاری محوری اساس ارتباط دهی بر بسط و گسترش یکی از مقوله ها قرار دارد.

۳- بحث درباره ی یافته ها

یافته های پژوهش حاضر چالش های آموزش مجازی در حوزه آموزش وپرورش را در زمینه های مختلف مورد بررسی قرار داد.

۳-۱- ضعف زیرساختی در آموزش مجازی

یافته های پژوهش حاضر نشان داد که آموزش مجازی دارای مشکلات زیرساختی از جمله در دسترس نبودن اینترنت برای همه دانش آموزان، سرعت پایین شبکه شاد، و هزینه های بالای بسته های اینترنتی است

اظهارات برخی از معلمان در این باره:

«بعضی از دانش آموزانم مشکل دسترسی به اینترنت داشتند به همین دلیل برای اینکه از تکالیف و تدریس ها اطلاع پیدا کنند به خانه دوستانشان که به اینترنت دسترسی داشتند میرفتند اما همیشه این امکان و جود نداشت زمانی که کرونا شیوع پیدا کرد والدین نگران سلامتی فرزندشان بودند و اجازه نمیدادند به خانه دوستانش برود.»

یافته های جامتشو[۸] و همکاران (۲۰۰۷) نشان داد که ۸۷% از دانش آموزان به قدر کافی به سرویس های فناوری اطلاعاتی و ارتباطی دسترسی ندارند و تنها ۳۵% از دانش آموزان گزارش نمودند که دسترسی آسان به رایانه داشته اند.

«هزینه اینترنت برای من به عنوان معلم بالا بود زیرا دائم باید فیلم آموزشی می فرستادم من ۲۷ دانش آموز داشتم برای هر درسی دانش آموزان باید روزی ۳-۲ صفحه تکلیف میفرستادند و خیلی زیاد میشد.»

«هزینه اینترنت برای من بسیار بالا بود زیرا باید فیلم های آموزشی زیادی را با حجم بالا دانلود می کردم و هرکدام خوب و کامل بود برای دانش آموزان به اشتراک میگذاشتم برای دانش آموزانم هم هزینه اینترنت زیاد بود بعضی از آنها و ضعیت مالی خوبی نداشتند و نمیتوانستند بسته اینترنتی خریداری کنند.»

«یکی از شبکه هایی که تاکید شده بود برای تدریس مجازی از آن استفاده کنیم شبکه شاد بود اما مهم ترین مشکل این شبکه سرعت بسیار پایین آن بود فیلم های آموزشی و عکس ها خیلی دیر ارسال میشدند.» نتایج پژوهش گبادیان و اکینیوسویه[۹] نشان داد که مدیریت ضعیف اجرای آموزشی الکترونیکی و آنلاین، هزینه های بالای این نوع آموزش ها از موانعی هستند که اجرای آموزش اثربخش الکترونیکی را با چالش مواجه می سازد.

پژوهش اعتضادی و دیگران با عنوان «بررسی مشکلات مراکز آموزش از راه دور از دیدگاه معلمان و دانش آموزان شهر اصفهان» نشان داد که از نظر دانش آموزان وجود موانع مربوط به فناوری اطلاعات، برنامه ریزی درسی و همچنین موانع اداری و مالی اجرای کار آمد این دوره را با مشکل مواجه ساخته است.

۳-۲- عدم وجود نظم در آموزش مجازی

یافته های این پژوهش نشان داد که جایگزین شدن آموزش از راه دور به جای آموزش در مدرسه باعث ایجاد بی نظمی در برگزاری کلاس ها و عدم کنترل معلم بر کلاس درس شده است. نظر برخی معلمان در اینباره:

«در واقع نظمی در برگزاری کلاس ها وجود نداشت و نمیتوانستیم برای دانش آموزان زمانی مشخص مانند مدرسه تعیین کنیم زیرا بعضی از خانواده ها چند دانش آموز داشتند که همگی از یک گوشی استفاده میکردند یا دانش آموزانیی داشتم که فقط پدر خانواده موبایل داشت که اصولا سر کار میرفتند.»

«به نظر من در فضای مجازی این امکان وجود نداشت که همه دانش آموزان در یک ساعت مشخص حاضر شوند زیرا دانش آموزی که خود به اینترنت دسترسی نداشت و باید به خانه دوستش میرفت هر زمانی نمیتوانست یا بعضی از دانش آموزانم با گوشی پدر در کلاس شرکت میکردند که پدر هم از صبح تا شب سرکار بود.»

«در فضای مجازی مانند مدرسه نیست که بتوانیم نظارت و کنترل کامل بر کلاس داشته باشیم من تکالیفی را به دانش آموزانم میدادم و میگفتم تا ساعت ۱۱ بفرستید اما فقط تعداد کمی از والدین پیگیر بودند و تکالیف را ارسال می کردند و بعضی هم پیگیر نبودند.»

به اعتقاد لوی[۱۰] (۲۰۰۳) مشکل برنامه ریزی، توسعه و اجرا در آموزش از راه دور تصادفی و غیرمنظم بودن آن است.

اما از معایب آموزش ا