فایل پاورپوینت کامل تمدنی اندیشی؛ همگرایی یا واگرایی؟

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل تمدنی اندیشی؛ همگرایی یا واگرایی؟ :

پگاه حوزه، ش ۱۹

چکیده: نویسنده به بررسی سه مدل تمدنی اندیشی، یعنی مدل موج سوم تافلر، مدل برخورد تمدن های هانتینگتون و مدل لیبرال دموکراسی فوکویاما می پردازد و سپس نتیجه می گیرد که هیچ یک از این مدل ها با واقعیت های آینده جهان سازگاری ندارد .

فردریک هایک، فیلسوف و اقتصاددان معاصر اتریشی، دو تلقی از عقلانیت را از یکدیگر تفکیک می کند:

۱ . عقلانیت معطوف به سازندگی که مبتنی بر طرح و برنامه قبلی و در صدد پی افکندن سیستمی نو در قلمرو فرهنگ، اقتصاد و سیاست است;

۲ . عقلانیت تکاملی که فرآیندی تکاملی، تدریجی و خطی در عرصه فرهنگ و مسائل انسانی است .

هایک خود طرفدار تلقی دوم است و می پندارد انسان ها هیچ تمدنی را از قبل برنامه ریزی نکرده اند و نهادها و سازمان های ایجادشده حاصل تلاش عمدی و آگاهانه انسان نیست .

با توجه به تفکیک فوق، در ادامه به بررسی سه رویکرد عقلانیت معطوف به سازندگی که درباره تعامل میان فرهنگ ها و نحوه برخورد آنها نظریه پردازی کرده اند، می پردازیم .

۱ . گفتمان موج سومی; رویکردی صنعتی اقتصادی: الوین تافلر و همسرش هایدی تافلر با نوشتن کتاب هایی همچون شوک آینده، جابه جایی قدرت، موج سوم و به سوی تمدن جدید، حدود بیست سال پیش طرحی از مدل های ارتباطی میان تمدن های گذشته و حال درافکندند که همچنان دارای نفوذ است . موج سوم حامل تفسیری از جریانات تاریخی تمدن ها از گذر روابط اقتصادی، فرهنگی و خصلت ابزارهای تولیدی و صنعتی است . در این دیدگاه، نوعی چالش میان سه تمدن «موج اول » که حاصل انقلاب کشاورزی و «موج دوم » که حاصل تمدن صنعتی و «موج سوم » که حاصل انقلاب اطلاعات و ارتباطات و توسعه علم انفورماتیک است، در پیش روی بشریت جدید است . تحقق نخستین موج تحول، یعنی انقلاب کشاورزی، هزاران سال طول کشید; در حالی که ظهور تمدن صنعتی سیصد سال به طول انجامید . اما حرکت موج سوم روندی پرشتاب تر دارد .

در نظام موج سومی، ایده «بزرگ تر بهتر است » کنار گذاشته می شود و مدل «از نو مهندسی کردن » به جای آن می نشیند . از دیگر ویژگی های موج سوم، انسجام سیستم ها و زیرساخت هاست; زیرا گذرگاه های الکترونیکی، زیرساخت اصلی اقتصاد موج سوم را تشکیل می دهد . از سوی دیگر، چون فرایندهای اقتصادی تحت تاثیر موج سوم متحول می شود، دولت ها ناگزیرند پذیرای مداخله های فزاینده اقتصادی و فرهنگی یکدیگر شوند و در این مسابقه پررقابت جهانی، کشورهایی به پیروزی خواهند رسید که دگرگونی موج سومی خود را با کمترین مقدار جابه جایی و ناآرامی داخلی به پایان رسانند .

نتیجه موج سوم در رویارویی تمدن ها، نوعی اروپامحوری و اعمال سلطه نسبت به فرهنگ های غیر اروپایی است . آینده نگری تافلرها نوعی تقدیر و آینده محتوم را برای کشورهای جهان سوم که گرفتار خصایص صنعت موج دومند، پیش بینی می کند . این نظریه، درون مایه روند جهانی شدن است که در آن عینیت فرهنگ های پیرامونی نادیده گرفته شده و چندگانگی آنها به فراموشی سپرده می شود .

۲ . نظریه رویارویی تمدن ها: نظریه برخورد تمدن ها از سوی ساموئل هانتینگتون در ۱۹۹۲ اظهار گردید . به نظر وی هر تمدنی سرشتی ماهوی دارد که ناشی از جبری تاریخی است . منظور از تمدن، گسترده ترین سطح هویت فرهنگی است و همین هویت های متفاوت، تمدن ها را از یکدیگر متمایز می سازد . تمدن ها با یکدیگر آمیزش و تماس دارند و از طریق تمدن های فرعی تر می توانند با هم رابطه نزدیکی داشته باشند . به اعتقاد هانتینگتون هویت تمدنی به طور روزافزونی در آینده اهمیت خواهد یافت و جهان تا اندازه زیادی بر اثر کنش و واکنش بین هشت تمدن بزرگ شکل خواهد گرفت که عبارتند از: تمدن غربی، کنفوسیوسی، ژاپنی، اسلامی، هندو، اسلاوی، ارتدوکسی و تمدن امریکای لاتین و احتمالا تمدن آفریقایی . این تمدن ها در پنج نقطه با یکدیگر برخورد می کنند: ۱ . مجرای وجود اختلافات میان تمدن ها، مثل زبان، فرهنگ، سنت و مذهب; ۲ . روند کوچک تر شدن جهان; ۳ . فرایند نوسازی اقتصادی و تحول اجتماعی; ۴ . نقش دوگانه غرب; ۵ . مشکلات ناشی از نادیده گرفتن تفاوت های فرهنگی . بدین ترتیب، خطوط گسل میان تمدن ها به عنوان نقاط بروز بحران و خونریزی، جانشین مرزهای سیاسی و ایدئولوژیک دوران جنگ سرد می شود .