فایل پاورپوینت کامل جامعه و دین ؛ در گفتگویی با دکتربلالی و حمید پارسانیا

فایل پاورپوینت فایل پاورپوینت کامل جامعه و دین ؛ در گفتگویی با دکتربلالی و حمید پارسانیا؛ راهکاری شایسته برای ارائه‌های موفق

اگر به‌دنبال یک فایل ارائه‌ی آماده با کیفیت بالا و طراحی حرفه‌ای هستید، فایل فایل پاورپوینت کامل جامعه و دین ؛ در گفتگویی با دکتربلالی و حمید پارسانیا انتخابی مناسب برای شماست. این مجموعه شامل 102 اسلاید استاندارد و دقیق است که با هدف ارتقاء کیفیت ارائه‌های شما تهیه شده‌اند.

دلایل انتخاب فایل فایل پاورپوینت کامل جامعه و دین ؛ در گفتگویی با دکتربلالی و حمید پارسانیا:

• طراحی ساختارمند و چشم‌نواز: هر اسلاید با دقت بالا و توجه به اصول طراحی گرافیکی تهیه شده است تا محتوای شما به‌خوبی دیده و درک شود.
• آمادگی کامل برای ارائه: نیازی به ویرایش مجدد نیست؛ فایل فایل پاورپوینت کامل جامعه و دین ؛ در گفتگویی با دکتربلالی و حمید پارسانیا آماده‌ی استفاده در کلاس، جلسه یا کنفرانس است.
• سازگاری کامل با پاورپوینت: نمایش صحیح اسلایدها در تمامی نسخه‌های PowerPoint بدون بهم‌ریختگی یا مشکل ظاهری تضمین شده است.

تولید شده با رویکرد حرفه‌ای:

تمامی بخش‌های فایل پاورپوینت کامل جامعه و دین ؛ در گفتگویی با دکتربلالی و حمید پارسانیا با هدف ایجاد یک تجربه کاربری روان و بی‌نقص طراحی شده‌اند. جزئیات با دقت بالا تنظیم شده‌اند تا ارائه‌ای حرفه‌ای و تأثیرگذار داشته باشید.

توجه:

تنها نسخه رسمی فایل فایل پاورپوینت کامل جامعه و دین ؛ در گفتگویی با دکتربلالی و حمید پارسانیا از کیفیت کامل برخوردار است. نسخه‌های غیرمجاز ممکن است شامل اشکالات طراحی باشند و توصیه نمی‌شود از آن‌ها استفاده شود.

با تهیه فایل فایل پاورپوینت کامل جامعه و دین ؛ در گفتگویی با دکتربلالی و حمید پارسانیا، سطح ارائه‌های خود را ارتقاء دهید و مخاطبان خود را تحت تأثیر قرار دهید

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل جامعه و دین ؛ در گفتگویی با دکتربلالی و حمید پارسانیا :

دین ظهور اسم هادی خداوند می باشد؛ چنانچه افراد خود را در معرض این فیض عظیم الهی قرار دهند، متنعم شوند و چون اعراض جویند، محروم گردند؛ حال آنکه با پذیرش اقناعی و آگاهانه آن، این رحمت خداوندی در باور و ایمان آنها نفوذ خواهد نمود و اجتماع به برکت انتقال باورهای دینی، رنگ و جلوه ای الهی خواهد گرفت. اما چگونه می شود که نسلی از چشمه گوارای دین سیراب و نسلی در برهوت تشنگی و کویر حیرانی گرفتار می آید؟!!

چه روند و شرایطی موجب تحکیم یا تزلزل اندیشه ها و مفاهیم دینی در متن اجتماع می شود؟! کدامین موانع فرهنگی پذیرش مفاهیم دینی را با مشکل مواجه می سازد؟!…

در پیگیری پاسخ به این سؤالات در محضر صاحبنظران، حجه الاسلام والمسلمین جناب آقای حمید پارسانیا، نویسنده و محقق در علوم اجتماعی و مدرس علوم حوزوی و جناب آقای اسماعیل بلالی، محقق و پژوهشگر در مقطع دکترای جامعه شناسی می باشیم.

جناب آقای پارسانیا، به نظر حضرتعالی پیش زمینه های فکری جهت ورود به بحث اجتماعی شدن و مقوله دین چیست؟

بحث اجتماعی شدن یا جامعه پذیری

Socialization

گاه به معنای اجتماعی شدن پدیده و یا واقعیتی است که منشأ غیر اجتماعی و یا صورتی خصوصی داشته است و گاه به معنای فرآیندی است که شخص تحت تأثیر آن شخصیت و هویت اجتماعی خود را پیدا می کند. باید بدانیم در کدامیک از این دو قلمرو بحث می کنیم. آیا سؤال در مورد ورود دین به جامعه و اجتماعی شدن دین است؟ یا نسبتی که دین در اجتماعی شدن و جامعه پذیری فرد دارد، مورد بررسی قرار می گیرد. در دیدگاههای مختلف پاسخ به این سؤال متفاوت است. در برخی از دیدگاهها، دین فقط در رابطه فرد و اجتماع، یعنی در جامعه پذیری فرد نسبت به اجتماع، نقش ایفا می کند و دین به عنوان یک واقعیت غیر اجتماعی مطرح نیست، لذا نمی توان در خصوص چگونگی ورود دین به عرصه اجتماع و تحولات آن در مسیر این ورود سؤال نمود.

در برخی از دیدگاهها، دین یک مبدا و یک ساحت غیر اجتماعی و حتی فرا انسانی دارد و ورود دین به عرصه زندگی اجتماعی، تحولاتی را در جامعه ایجاد می کند و در اجتماعی شدن فرد نیز صاحب نقش است. برای تبیین هرچه بیشتر، تقسیم بندیی سه گانه از این نظریات را ارائه می کنم :

نظر اول: افرادی مانند دورکیم، دین را واقعیتی کاملاً اجتماعی فرض نموده و خاستگاه اصلی آن را اجتماع می دانند. دین، در دیدگاه دورکیم، تحت عنوان وجدان جمعی مطرح می شود. او معتقد است تفسیری را که انسانهای متدین از عالم و آدم ارائه می کنند، نسبت به حقیقت جامعه و وجدان جمعی، نقش و کارکردی دارد که

Anthology

دین را تشکیل می دهد.

قداست و سیطره دین، به جایگاه رفیع و سلطه وجدان جمعی بر وجدان فردی وابسته می باشد. در نظر دورکیم، مناسک دینی، بخشی از فرآیند اجتماعی شدن فرد است و در این مناسک فرد الزاماتی را که جامعه تعقیب می کند، به درون خود راه می دهد و بتدریج شخصیت او شکل می گیرد. البته این محدود به مقطعی از تاریخ است. در دوره ای دیگر، با شکل گیری تقسیم کار اجتماعی و جوامع صنعتی، سازمانها و اصناف دیگر در جامعه پذیری فرد نقش ایفا می کنند.

این نگاه کارکرد گرایانه نسبت به دین، بعد از دورکیم هم دنبال می شود. دین در این نظریه، پدیده ای است که در مسیر اجتماعی شدن فرد دارای نقش و کارکرد است. در اینجا دیگر نمی توان از روند اجتماعی شدن دین سؤال نمود.

نظر دوم: در دیدگاه دوم، دین خاستگاه فردی و غیر اجتماعی دارد، که می تواند در تجربه دینی فرد باشد، یا می تواند یک نوع شهود باشد که با عقل نیز رابطه ای ندارد،… اما در هر صورت، ورود آن به اجتماع، همراه با پروسه اجتماعی شدن است.

البته اجتماع تحولات متناسب با خودش را دارد و این شرایط اجتماعی بر دین تأثیر می گذارد و الزامات خود را بر دین تحمیل می کند،به طوری که بخشی از دین را برمی گزیند و به آن رنگ و زبانی خاص می بخشد، بخشی از آن را تغییر می دهد و یا آن که نادیده می انگارد. در واقع این دین دیگر ناب نیست و از شرایط اثر پذیرفته است.

نظر سوم: دیدگاه متفکران مسلمان این است که دین در زندگی اجتماعی حضور یافته در صورتی که ساحتها و ابعاد غیر اجتماعی داشته و ریشه در ابعاد غیراجتماعی انسان دارد. در این دیدگاه بخشی از وجود انسان، اجتماعی و بخشی فردی است و دین در تمام ابعاد وجودی انسان (فردی و اجتماعی) حضور دارد و آن چنان نیست که وقتی دین وارد اجتماع می شود، تنها جامعه الزامات خود را بر دین تحمیل کند، بلکه دین نیز در زندگی اجتماعی انسانها حضوری زلال و شفاف می یابد و پیام خود را تا متن زندگی اجتماعی منتقل می کند.

مطابق دیدگاه دوم،به عنوان مثال، زبان یک پدیده اجتماعی و دین یک تجربه شخصی است، لذا هنگامی که به سخن درمی آید، ترجمه ای اجتماعی پیدا می کند و این ترجمه، پوسته ای است که از بیرون بر آن وارد می شود و دیگر زلال و شفاف نیست، زیرا از محیط تأثیر و تأثر پذیرفته است. اما در دیدگاه سوم، وقتی دین وارد عرصه گفتگو و زبان و ظهورات عرفی می گردد، کلام خداست. در واقع، این رنگ دین است که به اجتماع و زمان می خورد، نه اینکه زمان، به دین رنگ می دهد.

البته دین وقتی می خواهد به اجتماع رنگ دهد، باید با قالب اجتماع متناسب باشد. اما در این حالت نیز، دین به اجتماع رنگ می دهد نه بالعکس. در این وضعیت دین با حفظ دین بودن، قدم در زمان و مکان گذارده است. در اینجا نیز کلام، کلام خداست و قداست دارد. به تعبیر مولوی :

گرچه قرآن از لب پیغمبر است

هرکه گوید حق نگفت او کافر است

در بیان مولوی، دیدگاه دوم که دیدگاه اغلب متکلمین مسیحی معاصر غرب است و اینک در جامعه ما نیز در حال تبلیغ می باشد، دیدگاهی غیر قابل قبول است. با ورود دین به عرصه زندگی اجتماعی، جامعه نیز مکانیسم های خاص خودش را اعمال می کند، یا این دین را می پذیرد یا نمی پذیرد. دین در افق هدایت تشریعی، بر جامعه طلوع می کند و در ادامه مسیر، جامعه با قوانین تکوینی خداوند وارد عمل می شود که مصداق این آیه است:

«اِنّ اللّه لا یُغَیِرُ ما بِقَوْمٍ حَتّی یُغَیرُوا ما بِاَنْفُسِهِمْ».

اگر دین تمامیت خود را ظاهر کند و مردم خود را در معرض فیض آن قرار دهند، دین تبدیل به واقعیت اجتماعی می شود و روند اجتماعی شدن را طی می کند.

دین، ظهور اسم هادی خداوند است، البته وقتی هدایت خاصه خداوند می خواهد تجلی پیدا کند، باید در قالب شریعت ظاهر شود، و ظهور آن با دولت اسم هادی همراه است، دولت این اسم، باید واقعیت اجتماعی را فتح کند و در متن زندگی اجتماعی تجسم یابد. این همان نویدی است که ادیان برای آخر الزمان می دهند.

گفتیم جامعه در مقابل ورود دین به زندگی اجتماعی یا آن را با اختیار و آگاهی می پذیرد و دینی می شود و یا بلافاصله موضع گرفته و بطور نمونه، در یک روز هفتاد پیامبر را می کشد، چنانکه بنی اسرائیل عمل کردند. البته بین این دو طیف، یعنی پذیرش و رد کامل، طیفهای مختلفی وجود دارد. گاه دین، بخشی از واقعیت اجتماعی را تصرف می کند و در بخشی از رفتار و فرهنگ مردم حضور دارد، ولی بخشی از آن در طیف دیگر است. در این حالت، یک تضاد و تقابل اجتماعی ایجاد می شود. مانند زمان بعد از ظهور اسلام، که دین وجود داشت، ولی دولت های بنی امیه و بنی عباس اقتدار دولت دینی نبودند، بلکه در این شرایط، دین از حوزه اقتدار سیاسی جامعه حذف شده بود.

گاه دین، بخشی از فرهنگ آرمانی می شود و فرهنگ واقعی را تصرف نمی کند. در این حالت نیز جامعه دچار کشمکش در درون خویش است و عواملی مانند علقه های عشیره ای، قبیله ای، قومی …. مانع از تحقق الگوی دینی می شوند. در این شرایط باید در خصوص موانع اجتماعی شدن دین تحقیق شود.

مطابق با دیدگاه متفکران مسلمان، دین در اجتماعی شدن و جامعه پذیری انسان چه نقشی ایفا می کند؟

مراد از سؤال باید روشن شود که کدام معناو یا کدام مورد از اجتماعی شدن مورد نظر است. آیا مراد اجتماعی شدن دین و یا اجتماعی شدن فرد است؟ اگر مراد اجتماعی شدن دین باشد، همانگونه که بیان شد، دین با حفظ هویت دینی خود در سطح زندگی اجتماعی انسان به صورت دعوت و پیامی ناب و زلال وارد می شود و قوانین تشریعی خود و حقوق و تکالیف فردی و اجتماعی انسان را بیان می کند. تداوم حضور آن در حیات اجتماعی، تابع احکام تشریعی خداوند نیست. بلکه تابع احکام تکوینی اوست، مردم با شنیدن پیام دین، اگر به آن پشت نمایند، مصداق «یُریدُون لِیُطْفِئوا نُورَاللّه ِ بِاَفواهِهِم و اللّه مُتِمُّ نُورِهِ وَ لَوْ کَرِهَ الکافِرون» خواهند بود. در این صورت جامعه ای غیر دینی شکل می گیرد و سنت تکوینی خداوند بر فرو پاشی و هلاک آن جامعه است.

اگر مردم و جامعه به دین روی آورند و به آن عمل کنند، در این صورت دین به طور کامل ظهور اجتماعی می یابد، و به مصداق این آیه «و لَوْ اَنَّ اَهْلَ القُری آمِنُوا وَ اتَّقَوْا لَفَتَحْنا عَلَیْهِم بَرَکاتٍ مِنَ السماء و الارض» درهای برکات الهی از آسمان، بر آن جامعه گشاده می شود و در این حال اجتماعی شدن دین به اوج خود رسیده است و اگر بخشی از مردم به دین روی آورده و بخشی دیگر در قبال آن موضع گیری نمایند، در این صورت جامعه دچار تضاد و ستیز فرهنگی و اجتماعی خواهد شد و البته بر این ستیز نیز سنت ها و قوانین تکوینی خداوند عمل می نماید.

پس اگر مراد از سؤال، اجتماعی شدن دین باشد، نقش دین به طور خاص، ظهور ابلاغ و پیام آن است، این نقش اجتماعی تا این مقطع، به عمل خداوند و فرشتگان او منسوب است و حکمای مسلمان با براهینی که در اثبات نبوت بیان نموده اند؛ ضرورت ایفای آن را نه بر خداوند، بلکه از او لازم و ضروری دانسته اند، مانند برهانی که ابوعلی سینا بر نبوت اقامه می کند، او در این برهان از نقش اجتماعی نبوت و از ضرورت ایفای این نقش، نسبت به خداوند یاد می کند. و اما اجتماعی شدن دین، بیش از این مقدار، واقعیتی است که به وساطت اراده و اختیار انسانها محقق می شود و اما اگر مراد از سؤال، اجتماعی شدن فرد است، در این صورت باید گفت دین، بخشی از واقعیت خود را در مدار ارتباط فرد و اجتماع و هویت اجتماعی افراد جستجو می کند و به همین دلیل نسبت به تأثیری که فرد از جامعه می پذیرد و یا تأثیری که در آن می گذارد، بی تفاوت نیست.

در دیدگاه حکمای مشاء، اشراق و صاحبان حکمت متعالیه و در نظر افرادی چون فارابی، خواجه نصیر الدین طوسی و … دین فقط بخشی از واقعیت اجتماعی نیست، بلکه بخشی از دین، در زندگی اجتماعی وجود دارد و انسان متدین ناگزیر باید دیانت خود را در رفتار و افعال اجتماعی بیابد و دین او در کنشها و فعالیتهای اجتماعی تکوین یابد. به بیان دیگر سعادت و فلاحی که دین ترسیم می کند، حتی شقاوتی که دین خصوصیات آن را بیان می کند، در زندگی اجتماعی شکل می گیرد؛ و دین در متن عمل اجتماعی انسان فعلیت پیدا می کند. اگر انسان بخواهد فرد متدینی باشد و به فلاح برسد، این فلاح باید در نحوه رفتار اجتماعی او شکل بگیرد. فارابی معتقد است، ملکاتی که در انسان ایجاد می شود در متن زندگی اجتماعی انسان شکل می گیرد. این خصایل ابتدا به صورت «حال» است، بعد به «ملکه» تبدیل می شود و بعد چون حالت مجرد دارد، با مرگ فرد هم از میان نمی رود و با او محشور می شود.

انسان هر نوع اجتماعی شدنی که داشته باشد، این اجتماعی شدن نسبت به آرمان دینی او بی تفاوت نیست. اگر الگوی اجتماعی شدن انسان، یک الگوی دینی باشد، فلاح و سعادت دینی را به دنبال می آورد و اگر الگوی جامعه پذیری او، الگوی غیر دینی باشد، شقاوت ابدی را به همراه دارد. لذا آرمانها و ارزشهایی که دین ترسیم می کند، نسبت به فرآیند جامعه پذیری دینی، نمی تواند بی تفاوت باشد. او جامعه آرمانی خود را ترسیم می کند و معتقد است که انسان در جریان جامعه پذیری فقط اجتماعی نمی شود، متدین و یا بی دین نیز می شود. به همین دلیل فرآیند جامعه پذیری می تواند مقدس یا منفور باشد و به همان نسبت انسانی که در این فرآیند، شخصیت او شکل می گیرد، می تواند شقی یا خوشبخت باشد. اگر در جامعه ای سیستم اجتماعی بر مدار سنن تشریعی الهی باشد، تأثیر ظاهری آن در زندگی این جهانی انسانها بوده و تأثیر باطنی آن در زندگی ابدی است. دین همانگونه که جامعه خاصی را توصیه می کند، جامعه پذیری خاصی را نیز توصیه می کند. مطابق با این نظر، جامعه آرمانی و دینی، زمینه تحقق و فعلیت انسانیت انسانها است. اگر الگوهایی که از اجتماع ارائه می شود، مطابق با دین نباشد، دین توصیه می کند که در مقابل آنها موضع گرفته و نسبت به آرمان دینی خود کنش داشته باشند و حتی خرده فرهنگ خاص این کنشها شکل بگیرد، که شهادت اوج آن است.

پس تربیت دینی در زندگی اجتماعی شکل می گیرد، اگر زمینه این تربیت فراهم نباشد، دین کنشهای ویژه ای را توصیه می کند، گاه فرمان هجرت می دهد و فرد را به سوی محیط دینی هدایت می کند. این فرمان در مقابل سخن کسانی صادر می شود که بیان می کنند محیط ما، محیط دینی نبود، در این حالت بیان می شود، آیا زمین خدا وسیع نبود تا هجرت کنید؟!

اگر امکان هجرت نباشد، توصیه می کند که تسلیم شرایط اجتماعی نشوید. این یکی از نقاط کور اندیشه دورکیم است، زیرا جامعه در نظر او به عنوان یک امر بر فرد مسلط است و جامعه در روند جامعه پذیری از عنصر دین استفاده می کند. با این بیان، دین نباید نسبت به ساختار اجتماعی موجود زبان نفی داشته باشد و حال آنکه در بسیاری از آموزه های دینی، افراد نباید تسلیم شرایط شوند و اصولاً بسیاری از حرکتهای دینی برای درهم شکستن شرایط اجتماعی است و این در قالب تئوری دورکیم، قابل تبیین نیست.

چنانچه شرایط اجتماعی مغایر با آرمانهای دینی باشد، روند جامعه پذیری دینی مطلوب انسانها چگونه انجام خواهد گرفت؟

دین از پیروان خود می خواهد رفتار دینی داشته باشند و کنشهای آنها، جهت گیری دینی داشته باشد. وقتی دین در فرهنگ واقعی مردم حضور یافت، دیگر یک هدایت تشریعی محض نیست، بلکه یک واقعیت اجتماعی است. دین برای اینکه واقعیت اجتماعی بیابد، باید از مسیر اراده انسان و پذیرش آگاهانه او عبور کند.

از اینکه انسان می تواند به سوی حق یا باطل حرکت کند، نمی توان نتیجه گرفت که دین، در مورد حق و باطل تشریعی و مقررات اعتباری سخنی ندارد، در انسان شناسی دینی، انسان مختار است و بر سر دو راهی خیر و شر قرار دارد، و هدایت تشریعی خداوند، راه خیر را که مسیر سعادت انسان است معرفی می کند.

اگر در جامعه ای، جامعه پذیری – یعنی فرآیند اجتماعی شدن فرد – به گونه ای باشد که مطلوب دین نیست و صفاتی در افراد نهادینه شود که اخلاقی نیستند، آیا به اعتبار اینکه همه مردم آنرا می خواهند، می توان نتیجه گرفت که الگوی رفتاری موجود و عرف معمول جامعه مورد توصیه و قبول دین است؟! یا آنکه فرد موظف است از این فرآیند جامعه پذیری حریم بگیرد و حتی با آن مبارزه کند؟!