فایل پاورپوینت کامل جایگاه حکومت جهانی در سیر تاریخی حرکت انبیاء

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل جایگاه حکومت جهانی در سیر تاریخی حرکت انبیاء :

مقدمه

غایت شناسی و فرجام تاریخ بشری یکی از حوزه های پژوهش است که مکاتب و اندیشه ورزان در مورد آن به بحث و بررسی پرداخته اند. در نگاه اسلام شیعی فرارسیدن عصر ظهور و تشکیل حکومت جهانی حضرت ولی عصر (ارواحنا فداه)، بزرگترین حادثه تاریخ بشر و آرزوی بزرگ تمام اولیاء و اوصیاء و مؤمنان است. شیاطین جنی وانسی که وقوع این حادثه را پایان رؤیای شوم خود می دانند، تمام مساعی خود را به کار گرفته اند که وقوع این وعده حتمی الهی را به تأخیر بیاندازند و سلطه شیطانی و سیاه خود را بر کره زمین تداوم ببخشند.

بحث از آینده بشر با یک پرسش اساسی رو به رو است. این پرسش به ماهیت روابط اجتماعی در سطح فرد و سؤال از ماهیت فرایند بین المللی در سطح کلان ناظر است. سؤال از ماهیت روابط اجتماعی در تاریخ آینده بشر کم و بیش با دغدغه های امروزین بشر نیز ارتباط دارد. برای کلّیه جوامع بشری این پرسش جدّی مطرح است که آیا تاریخ جوامع بشری به سوی صلح و عدالت در حرکت است یا سرانجام دچار جنگ و تخاصم و بی عدالتی می شود. در صورت نخست، ساز و کار استقرار صلح و عدالت جهانی چیست؟ اگر با ادبیات امروز جهان، حکومت و قانون را دو رکن انتظام بخش حیات بشری بدانیم، حکومت های موجود که در چارچوب مرزهای جغرافیایی، خود را تعریف می کنند، فاقد چنین توانمندی هستند. نهایت حکومت و قانون ملّی در وضع مطلوب امنیت و صلح را در چارچوب مرزهای ملّی و برای عدّه ای از افراد بشر تأمین خواهد کرد. حکومت ها و قوانین ملّی استقرار صلح جهانی را نه وظیفه خویش می دانند و نه دغدغه آن را دارند. حتی در صورت وجود چنین دغدغه ای از منظر قانون و سازوکار اجرا فاقد این توانمندی است؛ بنابراین، به صورت طبیعی پرسش از چگونگی استقرار صلح جهانی، به اندیشه حکومت جهانی می انجامد؛ از این رو نظریه حکومت جهانی از دیرباز مورد توجّه اندیشه وران بوده است. (طاهری، ۱۳۷۴: ص ۱۳۴). برای بررسی آینده تاریخ با چنین رویکردی ضروری است نگاهی دقیق تر به آینده تاریخ جهانی با رویکرهای موجود و نیز رویکرد دینی و مطابق با تحلیل آن در زمان وعده الهی داشته باشیم. این بررسی هنگامی میسور است که آنرا با اصلاح نگاه به روند تاریخ که خود مبتنی است بر اصلاح نگاه به نوع تحلیل تاریخ و نیز باور هدفمندی تاریخ بسوی وعده الهی، آغاز کنیم.

از آنجاکه تاریخ نقش بنیادینی در تفکر بشر دارد. این مفهوم با مفاهیمی چون باورها و عمل انسانی، تغییر، تاثیر شرایط مادی در امور انسانی، واقعه تاریخی و نهایت تاریخ در ارتباط است و امکان تحلیل و کسب تجربه از آن را پیش روی ما قرار می دهد. تاریخ همچنین از طریق درک نیروها، انتخاب ها و شرایطی که ما را به لحظه حال رسانده اند باعث می شود تا اکنون خود را بهتر شناخته و برای فردای خود و جامعه نقش معین تعریف کنیم. از آنجاکه تاریخ را نوعاٌ افرادی با؛ دیرینه های منحصر به فرد، انگیزه ها، عقاید، مشوق ها، منهیات، محدودیت ها و بالاخره نوع فلسفه تاریخ حاکم بر نگرش مورخ، نوشته اند، این عوامل و برخی از دیگر عوامل روش و محتوی متون تاریخ نگاشته را تعیین می کند.

در واقع فلسفه تاریخ، علمی نظری است که به تحلیل و تعلیل تاریخ به مثابه کلیتی فراگیر و منسجم و مبتنی بر روابط قاعده مند می پردازد؛ به گونه ای که نتایج آن معطوف به کارکردهای عینی است و در آن سؤالاتی همانند علل پیدایش و تکامل تاریخ و مراحل آن، آغاز تاریخ و فرجام آن، نقش خالقیت و ربوبیت الهی و نیز اراده های انسانی در پیدایش و تحولات تاریخی، جبهه بندی و مرزبندی های اصلی و فراگیر درون تاریخ و عوامل و ریشه های آن و… مورد بحث و بررسی قرار گرفته و پاسخ می یابند.

دو مفهوم فلسفه تاریخ

فلسفه تاریخ بنا به دو مفهوم متفاوتی که از واژه تاریخ مراد می شود، به دو قسم تقسیم می-گردد:

اوّل، فلسفه تحلیلی یا انتقادی تاریخ؛

فلسفه علم تاریخ از اقسام «فلسفه علم» است. در فلسفه علم سخن از «علم شناسی» می رود؛ یعنی، بحث در این است که علم چیست؟ در اینجا اختصاصاً از چیستی علم تاریخ سخن به میان می-آید: از این رو فلسفه علم تاریخ (منطق پژوهش تاریخی)، معرفتی است که در آن علم تاریخ (و نه خود تاریخ) همچون یک موضوع مورد بحث قرار می گیرد و توانایی ها و ناتوانی هایش تشریح و تبیین می شود. در این منظر بررسی می شود که: مورخان چه چیزی را شواهد، مدارک و یا تبیین تلقّی می کنند؛ آیا نتایج و دستاوردهای آنان واجد حقیقیت عینی است یا خیر؟ آیا قضاوت های اخلاقی درباره شخصیت های تاریخی وظیفه مورّخ است یا خیر.

دوّم، فلسفه جوهری یا نظری تاریخ؛

فلاسفه تاریخ جوهری یا نظری، تاریخ را عمدتاً به معنای گذشته مطالعه و بررسی می کنند و بطور مشخص به شیوه ای بلند پروازانه تر از مورّخان معمولی، به تعمیم درباره آن می پردازند. این انگاره، ناظر بر پژوهش و دریافت سیر تاریخ گذشته است. در اینجا فیلسوف تاریخ به دنبال فهم معنا و هدف تاریخ، محرّک و مکانیسم حرکت تاریخ، غایت، مقصود و سر منزل تاریخ است. او می خواهد دریابد که آیا سلسله حوادث و رویدادهای گذشته، مجموعه نامرتبط و بی هدفی بوده و یا اینکه در ورای این رویدادها، هدف، غایت و طرحی بوده است؟ قائلان به هدف مندی گذشته، بر این باورند که مسلماً هدف و طرح و قواره ای وجود داشته است، وگرنه تاریخ به کلّی فاقد منطق تلقی می شود و در صدد بودند که این طرح و قواره را بیابند. آنان عقیده دارند؛ وظیفه فلسفه تاریخ این است که شرحی چنان دقیق از مسیر رویداد های تاریخی بنویسد که اهمیت واقعی و منطق اساسی این مسیر به طور بارز نشان داده شود. در فلسفه نظری یا جوهری تاریخ سه انگاره مورد توجّه قرار می گیرد:

– اصل حرکت (هدف و مقصد)

– مکانیسم حرکت (محرّک)

– منازل و جوامع.

در این راستا این سؤالات مطرح می شود که:

الف) تاریخ به چه سمتی حرکت می کند؟

ب) محرّک تاریخ (مکانیسم حرکت) چیست؟

ج) منزل گاه ها و مسیر حرکت تاریخ کدام است؟

در این رابطه بدیهی است که فلسفه نظری تاریخ خود به نوع نگرش و ایدئولوژی مورخ وابسته است. این نگرش در چهار قالب مسلط قابل بررسی است. ذیلاٌ این قالب ها مورد بررسی قرار می گیرد؛

انواع نگرش ها به تاریخ

اساساً نگاه به تاریخ در رویکردهای مختلف، ناشی از فلسفه حاکم بر نگرش مورخ است. این نگرش ها عبارتند؛

الف) نگرش پوزیتیویستی یا اثبات گرایانه

ب) نگرش دیالکتیک تاریخی یا انتقادی

ج) نگرش هرمونوتیک تاریخی یا تفسیری

د) نگرش دینی به تاریخ

مراحل تطور جامعه در نگرش اثبات گرایی

در قرن میلادی، فلسفه هگل و پس از او مارکس، محبوبیت خود را در پی رشد سریع علوم تجربی به تدریج از دست دادند. رشد سریع علوم تجربی به همراهش تجربی گرایی و پوزیتیویسم منطقی را با خود داشت. در دیدگاه سِر کارل رایموند پوپر گزاره های علمی هیچگاه به قطعیت نمی رسند و همیشه بصورت نسبی پذیرفته می شوند. او معتقد است؛ تجربه و آزمایش توان اثبات یا تأیید هیچ نظریه ای را نداشته، تنها در ابطال آنها توان مند است. به همین دلیل، ملاک تمییز گزاره علمی و تجربی از غیر آن، نیز “ابطال پذیری تجربی” آن است، نه اثبات پذیری اش. با چنین رویکردی،معیار ابطال پذیری روشن می گرداند که علم را قضایای نامحتملی در برگرفته اند که در تعبیر پوپر همان حدس ها را تشکیل می دهند و مسائل نقطه آغاز علم هستند، با این منطق می توان گفت: علم چیزی جز حدس ها و ابطال ها نیست. لذا فلسفه هگل از دو جهت مورد انتقاد قرار گرفت: یکی به دلیل عدم ارضاء اصل تحقیق پذیری، و دیگری اینکه در این فلسفه از ممکن الوقوع تاریخی چشم پوشی شده و تأکید بر لازم الوجود تاریخی می باشد. در این دوران فلسفه علم پوپر توجه فلاسفه تاریخ را به ابزارها و روش های بررسی تاریخ جلب کرد. در این نگرش، تاریخ سیری از ابتدایی و ساده تا بسیار پیچیده دارد. در این مسیر، جوامع مراحل غار نشینی و پارینه سنگی تا کشف مفرغ و آهن، کشاورزی، صنعتی، مدرنیسم، پست مدرن و جهانی شدن را طی می کند. در هر تحول نهادهای اصلی جامعه مانند خانواده، تربیت، دین، حکومت و اقتصاد متحول شده و شرایط جدیدتری بر آنها حاکم می شود.

این رویکرد برای تاریخ پایانی قائل است که در آن مرزهای فیزیکی موجود بی ارزش شده و ارتباطات نوین جهانی انسان ها را بدون در نظر گرفتن نژاد، دین، ملیت، جنس و سن، حول دیدگاه های مشترک با اتفاق و وحدت فرهنگ و سبک زندگی، اقتصاد و سیاست در یک مجموعه جهانی دیده و مدیریت آنرا به قوی ترین ها سپرده است.

در این رویکرد، نسبیت تام بر تمامی گزاره های شناختی من جمله آینده تاریخ حاکم است. فلسفه تاریخ نیز که تصویری ساخته ذهن بشر(ناقص) نسبت به چیستی تاریخ است، نمی تواند از قطعیت لازم برخوردار باشد. همچنین هیچ گاه نظریات علمی مطروحه در حوزه فلسفی تاریخ که تولید انسان است نمی تواند از کمال صحت برخوردار بوده و نیز مبنای ثابتی داشته باشد. بویژه هنگامی که نظر در باره تاریخی است که هنوز پا به عرصه محسوسات نگذاشته است تا در بوته تجربه سنجیده شود. به این لحاظ می توان گفت؛ فلسفه تاریخ با رویکرد پوزیتویستی ناپایدار است.

مراحل تطور جامعه در نگرش دیالکتیک تاریخی

در این نگاه که منبعث از فلسفه تاریخی دیالکتیک هگل است، کارل مارکس تاریخ را در یک فرایند با آغاز و انتها معرفی می کند. این نظریه با الهام از نگاه هگل بود با این تفاوت که او عامل حرکت تاریخی را در نظر تغییر داد. به عقیده ی او حرکت دیالکتیکی را باید نخست در خود اشیاء و در جنبش های اقتصادی و تضاد طبقاتی جستجو کرد و نه در فکر و ذهن. با این تغییر، در این نظریه تاریخ بشر به چهار دوره ی : . کمون اولیه . برده داری .فئودالیسم و .سرمایه داری تقسیم می شود. البته مرحله پنجم هم وجود دارد که مرحله سوسیالیسم می باشد که مربوط به آینده (نسبت به زمان مارکس) است. در هر یک از این دوره های تاریخی بین دو گروه یا دو “طبقه” از انسان ها “تضاد”وجود دارد و این تضاد به همراه دگرگونی در ابزار تولید(m e a n s of producti on) به تبع آن دگرگونی مناسبات تولیدی(m ode of production) به عنوان عوامل زیربنایی همان عواملی هستند که باعث تکامل جامعه بشری و انتقال از از دوره ای به دوره دیگر می شوند. در دوران برده داری، فئودالیسم و سرمایه داری تضاد به ترتیب میان برده ها و برده داران، فئودال ها و سرف ها (ارباب و رعیت) و بورژواها و پرولترها است. هر چند در این نظریه هر مرحله نسبت به مرحله پیشین پیشرفته تر است اما به هر حال در هر یک از این مراحل بروز تضاد میان دو طبقه اجتناب ناپذیر می باشد واین تضاد به نوبه خود به شکل جبری منجر به انقلاب در پایان مرحله سرمایه داری و گذار به سوسیالیسم خواهد شد.

اساس مارکسیسم آن طور که در مانیفست کمونیست بیان شده است بر این باور استوار است که تاریخ جوامع تاکنون تاریخ مبارزه طبقاتی بوده است که همیشه منازعه میان حاکمان، صاحبان قدرت و گردانندگان روابط تولیدی با مردم طبقات زحمتکش و فاقدین ابزار تولید با یکدیگر بوده است. این منازعات همیشه به هنگام پیروزی زحمتکشان زمینه تکامل تاریخی را فراهم آورده است. در دنیای حاضر نیز دو طبقه، بورژوازی و پرولتاریا وجود دارند که کشاکش این دو تاریخ را رقم خواهد زد. مارکسیسم اعلام می کند که تضاد طبقاتی و جنگجویی انقلابی در نهایت به پیروزی پرولتاریا(طبقه کارگر) و تشکیل جامعه ای می انجامد که در آن مالکیت خصوصی برچیده شده و ابزارهای تولید و اموال به جامعه تعلق دارد. ین روند تا تشکیل جامعه ای بیطبقه ادامه می یابد.

در این نگاه انسان مسلوب الاراده است و هیچ نقشی جز تسلیم شدن به جبر تاریخ ندارد. این در حالی است که با نقش آفرینی یکصدو بیست وچهارهزار پیامبر در تاریخ زندگی بشر، توانسته اند بر روند تاریخی و هستی شناسانه انسان اثر گذاشته و امروزه شاهد حاکمیت ادیان الهی در سبک زندگی بشر بر قریب تمامی بشریت هستیم. لذا فرض بی ارادگی انسان در مقابل روابط تولیدی، کاملاٌ بی اساس بوده و مردان بزرگی همچون رسولان، ائمه هدی (علیهم آلاف تهیت و السلام) و حتی پادشاهان و نخبگان اجتماعی افراد موثر در سبک زندگی اجتماعی و اقتصادی بشر بوده اند.

مراحل تطور جامعه در نگرش تاویلی

شاخه مهم دیگری از فلسفه تاریخ قاره ای، علم هرمنوتیک( علم تفسیر متون)را در تفسیر تاریخ مدنظر قرار داده است. این رویکرد معنای عمل و مقصود انسان ها در تاریخ را مورد توجه قرار می دهد و به کلیت های تاریخی بی توجه است. این سنت برآمده از سنت تفسیر مدرسی کتاب مقدس است. اساتید علم هرمنوتیک به هسته نمادین و زبانی تعاملات انسانی توجه دارند و معتقدند فن تفسیر متون می تواند رفتارها و دستاوردهای نمادین انسان را تفسیر کند. این سنت، فلسفه تاریخ را از دیدگاه معنا و زبان مورد بررسی قرار می دهد و دانش تاریخی را ساخته تفسیر رفتار و تجربه معنادار انسان می داند.

هرمنوتیک از سه مؤلفه متن، مفسر و مؤلف قوام یافته است. آن چه این سه مؤلفه را به هم مرتبط می کند، تأویل) تفسیر( است و تاویل همانا فهم معنی متن است. به بیان دیگر، هرمنوتیک یک ساختار سه ضلعی است که متن قاعده آن و مؤلف و مفسر اضلاع دیگر آنند.کانون این سه ضلعی تأویل و نقطه مرکزی تأویل نیز فهم است. تاریخ مملو از تفاسیر مورخین و متون نتیجه ادراک مورخ و مفسر است. مورخ و مفسری که ادراک آن ها تحت تاثیر محیط زندگی بوده و این اثر دائم در تحول است. به این لحاظ تاریخ اصالت ندارد و برای آینده آن نیز نمی توان جهتی را معین کرد.

هدف هرمنوتیک در اساس فهم متن است نه شناخت مولف. همچنین در این دیدگاه زمان در نحوه فهم موثر است. در این نوشتار بنا نداریم که چهار رویکرد موجود به هرمنوتیک را (که عبارتند از: ۱- کلاسیک -۲ رمانتیک ۳- وجودگرا ۴- پسامدرن) مورد بررسی قرار دهیم، اما ویژگی های مشترک آنها را که همگی در درک از تاریخ سهیم هستند، مورد بررسی قرار خواهیم داد.

نگاه هرمنوتیک بر این باور است که؛ الف) انسان با عقل هر چیز را می فهمد. ب) متن یک معنای واحد دارد که ممکن است بدرستی فهمیده نشود. ج) هدف از تفسیر درک مؤلف نیست، نویسنده یکی از خوانندگان متن است، هیچ تفسیر معتبر و قطعی نداریم. د) هر متنی هر جا یک معنی می دهد.

این در حالی است که در نگاه دینی برای درک حقیقت تلاش برای درک صحیح آن مد نظر است نه تفسیر موضوع. به این خاطر نسبت رابطه هر فرد با معنای متن، رابطه تلاش برای کشف حقیقت آن است نه تفسیر متن. همچنان که در خصوص قرآن به عنوان یک حقیقت مطلق، درک از آن نیازمند حقیقتی در قالب تفسیر است که البته آن وجود دارد و نزد معصوم است. با این نگاه، به نظر می رسد؛ هرگونه تفسیر از تاریخ بی ارزش است و تنها درک حقیقت آن در راستای حرکت هدفمند تاریخ بسوی ظهور ملاک درستی فهم است. به این لحاظ هر تفسیری از تاریخ که توسط انسان غیر کامل و بیرون از مقدرات الهی و نافی حقیقت رجعت امام معصوم باشد مردود است. در دیدگاه شیعه مصداق انسان کامل، علاوه بر انبیاء و اولیاء معصومین، حضرت رسول اکرم ـ صلی الله علیه و آله ـ و اهل بیت معصومین (علیهم السّلام ) می باشند. سایر انسان ها نیز اگر در این مسیر طی طریق کنند، تنها به مراتبی از این کمالات دست خواهند یافت. در واقع هر صفتی که بر کمال انسانی دلالت کند، در حد اعلای خود، در انسان کامل یافت می شود. و از آن جایی که کمال مطلق خداست، پس موجودی که در رتبه دوّم از کمال قرار دارد، و جانشین خدا بر روی زمین است، انسان کامل خواهد بود و آن تنها معصومین صلوات الله علیهما هستند.

مراحل تطور جامعه در فلسفه تاریخی ادیان الهی

تطورات جامعه در رویکرد اغلب ادیان الهی از مشابهتی قابل تامل برخوردار است. اغلب آنها تاریخ را هدفمند و به سوی شرایطی تعریف شده که به نوعی سعادت بشر را بدنبال دارد، تحلیل می کنند. اغلب از رجعت بزرگی با ماموریت نجات بشریت سخن بمیان آورده اند. در این رابطه دیدگاه ادیان الهی و نیز برخی ادیان مطرح و دارای پیروان بیشتر را مورد بررسی اجمالی قرار می دهیم:

اول) رجعت در دین یهود

یهودیان در انتظار ماشیح می باشند، تا قوم بنی اسرائیل را از بدبختی هایی که به آن، دچار شده-اند نجات دهند. در منابع آنان آمده است:

ظهور «ماشیح»، فرزند داود، طی دوران هفت ساله ای به وقوع خواهد پیوست. طی سه سال اوّل، به تدریج قحطی سخت و شدیدی حکمفرما خواهد گردید و اشخاص متّقی و پارسا، خواهند مرد و آموزندگان تورات، آنرا فراموش خواهند کرد. طی دو سال بعد، سیری و فراوانی عظیمی حکمفرما خواهد شد و تورات به سوی آموزندگانش باز خواهد گشت. در سال ششم صداهایی (از آسمان) به گوش خواهد رسید و سال هفتم، جنگ ها درخواهند گرفت و پایان این دوران هفت ساله، فرزند داود ظهور خواهد کرد. در جای دیگری آمده است: . .. اگر ملت اسرائیل فقط یک (شبانه روز) شنبه را به طور صحیح نگه دارد، بی درنگ فرزند داوود خواهد آمد.

مستر”اکس” نیز درباره شیوع اعتقاد به ظهور و انتظار پیدایش یک منجی بزرگ جهانی در میان قوم یهود می نویسد: “عبرانیان منتظر قدوم مبارک “مسیح” از نسل های گذشته تا به امروز بوده اند و وعده آن وجود مبارک، مکرراً در “زبور” و کتب پیامبران علی الخصوص در کتاب “اشعیاء” داده شده است. تا وقتی که یحیای تعمید دهنده آمده به قدوم مبارک وی بشارت داده، لیکن یهود آن نبوآت (پیش گویی-ها) را نفهمیده با خود همی اندیشیدند که “مسیح” سلطان زمان خواهد شد و ایشان را از ذلت جور پیشگان و ظالمان رهایی خواهد داد و به اعلا درجه مجد و جلال ترقی خواهد داد. جالب این که مطالبی که قرآن کریم (انبیاء ۱۰۵)درباره ظهور حضرت مهدی (عج) از زبور نقل کرده است، عیناً در زب