فایل پاورپوینت کامل راهبرد همگانی سازی اعتکاف: ظرفیّت ها و کارکردها

فایل پاورپوینت کامل راهبرد همگانی سازی اعتکاف: ظرفیّت ها و کارکردها؛ انتخابی مطمئن برای ارائه‌ای حرفه‌ای

اسلایدهایی آماده برای استفاده:

فایل فایل پاورپوینت کامل راهبرد همگانی سازی اعتکاف: ظرفیّت ها و کارکردها شامل 120 اسلاید با طراحی دقیق و ساختاری استاندارد است که برای ارائه‌های رسمی یا چاپ، کاملاً مناسب و آماده استفاده می‌باشد.

ویژگی‌هایی که فایل فایل پاورپوینت کامل راهبرد همگانی سازی اعتکاف: ظرفیّت ها و کارکردها را متمایز می‌کند:

• طراحی بصری حرفه‌ای:فایل پاورپوینت کامل راهبرد همگانی سازی اعتکاف: ظرفیّت ها و کارکردها با بهره‌گیری از رنگ‌بندی هوشمندانه و چیدمان اصولی جهت انتقال بهتر مفاهیم ارائه.
• سهولت در اجرا: تمامی اسلایدها از پیش تنظیم شده‌اند و بدون نیاز به ویرایش، قابل استفاده هستند.
• وضوح بالا و نظم ساختاری: کیفیت بالای عناصر گرافیکی و هماهنگی کامل در نمایش، تجربه‌ای بدون نقص را فراهم می‌سازد.

استاندارد بالا در تولید محتوا:

فایل فایل پاورپوینت کامل راهبرد همگانی سازی اعتکاف: ظرفیّت ها و کارکردها با رعایت اصول حرفه‌ای طراحی شده و عاری از هرگونه ایراد گرافیکی یا ناهماهنگی در نمایش می‌باشد.

نکته مهم:

در صورت مشاهده نسخه‌هایی با کیفیت پایین‌تر، توجه داشته باشید که ممکن است نسخه‌های غیررسمی باشند. نسخه اصلی فایل فایل پاورپوینت کامل راهبرد همگانی سازی اعتکاف: ظرفیّت ها و کارکردها تنها از طریق منبع معتبر در دسترس است.

هم‌اکنون فایل فایل پاورپوینت کامل راهبرد همگانی سازی اعتکاف: ظرفیّت ها و کارکردها را دریافت کرده و ارائه‌ای حرفه‌ای و متمایز تجربه نمایید

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل راهبرد همگانی سازی اعتکاف: ظرفیّت ها و کارکردها :

مقدمه

بررسی آگاهانه اسلام به عنوان یک نهضت و یک مکتب این معرفت را به ما می دهد که مکتب و مسلکی است حقیقتا دارای زوایای پیدا و پنهان زندگی بشر که نیازهای او را پیش بینی و برنامه ریزی کرده است. یکی از ویژگی های بارز و بی نظیر اسلام ناب محمدی که چه بسا در تمامی مکاتب نظیری ندارد، اتصال دنیا و آخرت و احکام و فردی و اجتماعی به یکدیگراست. همه اَعمال عبادی و فردی در اسلام سکوی پرتابی برای ساخت یک سلول از پیکره جامعه اسلامی و دارای ابعاد اجتماعی می باشد. همچنین تاثیرگذاری فرد مورد نظر اسلام در جامعه نیز به کیفیت عمل عبادی و سلوک فردی گره خورده است. جلا دادن روح و فکر انسان مسلمان زیر چتر پربرکت اَعمال عبادی و فردی میسور، بلکه تسریع می پذیرد. به خلاف مسلک اسلام متحجرانه که عمل عبادی و سلوک فردی را چیزی در حد همان رهبانیت منقطع از اجتماع مکاتب دیگر ارائه می دهد. سنت حسنه اعتکاف در ادیان توحیدی سابق و در شریعت محمدی از اَعمال عبادی است که تاثیر به سزایی در تعالی اخلاق و اندیشه شخص می گذارد. گواه بر این مسئله ارواح جلا یافته صالحین و علمای سَلَف می باشد که با اعتکاف، اکثیر وجود خود را زر گرداندند و در سلک طریق عبودیت باری تعالی جامه اخلاص بر تن کرده و در راستای روایت شریفه:

«إنّ لِرَبِّکم فی أیامِ دَهرِکم نَفَحاتٍ، فَتَعَرَّضُوا لَهُ لَعَلَّهُ أن یصِیبَکم نَفحَهٌ مِنها فلا تَشقَونَ بَعدَها أبدا؛[۱]

همانا از سوی پروردگار شما در طول عمرتان نسیم هایی می وزد، پس خود را در معرض آنها قرار دهید، باشد که نسیمی از آن نفحات به شما بوزد و زان پس هرگز به شقاوت نیفتید»؛

هروله کنان سوی جانان حرکت می کند. امروز اعتکاف به عنوان یک عمل عبادی در جامعه شیعی ترویج یافته و باید هر چه زودتر جایگاه خود و تاثیر گذاری فردی اجتماعی مدنظر اسلام را بازیابی کند. از سوی دیگر تظاهر، همراهی و همجواری مؤمنین با یکدیگر و همفکری و همجواری ایشان مصداق بارز آیه: «وَ المُؤمِنونَ وَ المُؤمِناتُ بَعضُهُم أَولِیاءُ بَعضٍ یأمُرونَ بِالمَعروفِ وَ ینهَونَ عَنِ المُنکرِ وَ یقیمونَ الصَّلاهَ وَ یؤتونَ الزَّکاهَ وَ یطیعونَ اللَّهَ وَ رَسولَهُ أُولئِک سَیرحَمُهُمُ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ عَزیزٌ حَکیمٌ؛[۲] مردان و زنان باایمان، ولیّ (و یار و یاور) یکدیگرند؛ امر به معروف، و نهی از منکر می کنند؛ نماز را برپا می دارند؛ و زکات را می پردازند؛ و خدا و رسولش را اطاعت می کنند؛ بزودی خدا آنان را مورد رحمت خویش قرارمی دهد؛ خداوند توانا و حکیم است»؛ است. این پیوند ناگسستنی ولایت بین مؤمنین است. بدون این پیوند، جامعه و حاکمیت اسلامی بی معنا و غیرممکن است. این خود گواه بر تاثیر سلوک فردی بر مدیریت اجتماعی در امر اعتکاف است. برای رسیدن به اهداف والای عبادت و سلوک اعتکاف، مدیران، نخبگان و آگاهان فرهنگی باید هر چه بیشتر در راه استغنای این عبادت بی بدیل همفکری و تلاش کنند. نهایتا اعتکاف از عبادتی فردی و کوتاه به کارخانه و مدرسه انسان سازی تبدیل شود که پس از پایان این مدت کوتاه در پی اهداف و آرمان های اسلام ناب خستگی ناپذیر باشند. نوشته پیش رو تلاشی کوچک در این مسیر پر پیش و خم است و در تلاش است با ارائه پیشنیه، اهمیت و آسیب شناسی، راهبردهای فکری و راهکارهای عملی و جزئی کمکی در سطح کیفی و کمی این فرصت بی بدیل ارائه دهد.

۱. خلوتگاه حق

«هیچ گنجی بی دد و بی دام نیست

جز به خلوتگاه حق آرام نیست»

اعتکاف این فرصت بسیار مناسب انسان را که در پیچ پیچ و خم های مادی غرق شده، کمک می کند خود را بازیابد تا به قصد بهره بردن از ارزشهای معنوی از علایق مادی دست بشوید و ندای:

«یا أَیهَا الْإِنْسانُ إِنَّکَ کادِحٌ إِلی رَبِّکَ کَدْحاً فَمُلاقیه»[۳] را دوباره مشق کند.

سالک و پویا به سوی معبود، حقیقی باید راه تهذیب نفس و عبادت حقیقی را در پیش گیرد. در این راستا لازم است گاهی به گوشه ای خلوت پناه برد تا به مدد ذکر و فکر، راه رفته را بازبینی و راه مانده را شناسایی کرده و خویشتن را بازسازی کند ادیان الهی برای این منظور، خلوتهایی را با خداوند در خود تعبیه کرده اند که زیباترین و جامع ترین آنها «اعتکاف» است.

اعتکاف فصلی است برای گریستن ریزش باران رحمت، شستن آلودگیهای گناه و پاک کردن نامه اعمال برای نورانی ساختن دل و صفابخشیدن به روح.

اعتکاف بازگشت به اصل خویشتن است؛ اصلی که با «نَفَخْتُ فیهِ مِنْ رُوحی»[۴] بر ملک شرافت یافت و با «فَتَبارَکَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخالِقین»، [۵]خلعتِ خیر المخلوقین بر تن کرد. اعتکاف نظر روح است به چشم انداز دلنواز «إِنَّا لِلَّهِ» از روزن نوید بخش «إِنَّا إِلَیْهِ رَاجِعُونَ».[۶]

اعتکاف تمرین بریدن از ظاهر و سفر به حقیقت است. اعتکاف ارتحال اختیاری از ناسوت و تولد در ملکوت است. در نهایت اعتکاف فرصت به مرگ اندیشیدن است و برای آن سفر پرسرور، مهیا گشتن. جدایی سه شبانه روز از فرزند و عیال و خانمان تجربه لذت شیرین انقطاع کامل از ماسوی الله به عنوان شرط لازم اتصال بالله و فنای فی الله[۷] است و این آغاز جوشش شوق آزادی از زندان دنیا و لقای خداست.

اعتکاف، معجون و عصار اصلی ترین عبادات اسلامی است؛ حضور در مسجد، روزه ـ که هر دو از ارکان اعتکاف هستند – نماز دعا و مناجات قرائت قرآن و اذکار مقدس و افکار مبارک که همگی در مسجد و طبیعتاً همراه با وضو و طهارت است. اعتکاف، هم حج است هم جهاد و هم امر به معروف. از سویی محرمات و احکام اعتکاف حج را برای انسان تداعی می کند و از سوی دیگر شرکت در اعتکاف افزون بر آنکه ورود به عرصه جهاد با نفس است، روحیه معنوی و توجه به ارزشهای الهی را در همگان تقویت می کند. حضور جمعی در اعتکاف، امر به معروف و نهی از منکر است؛ آن هم امر و نهی عملی نه زبانی.

بنابراین اعتکاف تنها یک رفتار فردی نیست، بلکه به تعبیر امروزی ها یک راهبرد «اصلاح فرد و محیط» است. اعتکاف در عین خلوت، جلوت است، در عین کناره گیری، حضور در جمع است و در عین خودسازی دیگرسازی است.

به شهادت کتب روایات و تفاسیر اصل اعتکاف، فارغ از روش برگزاری و فروعات آن، از پیشینه ای بس طولانی برخوردار است و اختصاصی به اسلام و مسلمانان ندارد؛ اگرچه مکتب نورانی اسلام تغییراتی در آن ایجاد کرد و بدان تکامل بخشید.

۲. نمونه هایی از اعتکاف شخصیتهای بزرگ تاریخ پیش از اسلام

۱. علامه مجلسی در «بحار الانوار» در باره اعتکاف سلیمان نبی علی نبینا و آله و علیه السلام می نویسد: گفته شده که سلیمان علیه السلام در مسجد بیت المقدس به مدت یک سال و یا دو سال و نیز یک ماه و یا دو ماه و کمتر و بیشتر اعتکاف می کرده است و خوراک برای آن حضرت فراهم می شد و او در همان جا به عبادت می پرداخت».[۸]

۲. بر اساس آیات قرآن کریم حضرت مریم علیها سلام در زمان ملاقات با فرشته الهی، از مردم دوری گزیده و در گوشه خلوتی به عبادت مشغول بوده است. علامه طباطبایی رحمه الله صاحب تفسیر المیزان در این باره می نویسد: «گویا مقصود از دوری مریم از مردم، بریدن از مردم و روی آوردن به اعتکاف برای عبادت بوده است».[۹]

۳. برخی از روایات اهل سنت دلالت می کند که سنت اعتکاف با قوانین و وضع خاص خود حتی در زمان جاهلیت نیز مرسوم بوده است.[۱۰]

۴. از دیرباز سنت اعتکاف در عربستان با آداب و شکوه مخصوصی در حرم امن الاهی و حرم مطهر نبوی برگزار می گردد. همچنین، سابقه برپایی این عبادت پرارج و ارزش در مسجد کوفه، قدمتی طولانی دارد؛ تا جایی که در کتب معتبر از عده زیادی از بزرگان شیعه نام برده شده است که در این مسجد مقدس معتکف می شده اند؛ بزرگانی همچون مقدس اردبیلی،[۱۱] میرزاحسین خلیلی از شاگردان برجسته صاحب جواهر و شیخ انصاریرحمهم الله.

۳. پیشینه اعتکاف در ایران

اعتکاف در ایران دارای تاریخچه ای پرفراز و نشیب است. در هر عصری که عالمان برجسته دینی اعتکاف اهتمام ورزیده اند. مردم مسلمان این سرزمین نیز از آنان پیروی کرده و به اعتکاف بها داده اند. در عصر صفوی در سایه تلاشهای دو عالم بزرگ آن زمان مرحوم شیخ بهایی (- ه.ق.) و شیخ لطف الله میسی عاملی اصفهانی،[۱۲] اعتکاف در شهرهای ایران به ویژه قزوین و اصفهان، رونق خاصی یافت.

۳-۱. اعتکاف پس از انقلاب

پس از انقلاب اسلامی گرایش به معنویات سبب شد، توجه مردم به سنت های حسنه ای چون اعتکاف بیشتر جلب شود و آثار و برکات فردی و اجتماعی این عبادت انسان ساز زمینه گسترش و رشد آن را فراهم نمود. از سال این سنت نبوی در سراسر کشور به صورت فراگیری مورد توجه قرار گرفت، به گونه ای که هر سال آمار معتکفین افزایش یافت و خیل علاقه مندان و مشتاقان، به ویژه جوانان و نوجوانان، رشد چشمگیری داشته است و اکنون از شعائر مهم در ایام البیض رجب به شمار می آید.

۳-۲. استقبال عموم

آمار رسمی در باره برگزاری سنت حسنه اعتکاف که هر ساله از طرف سازمان تبلیغات اسلامی اعلام میگردد، نمایانگر این است که تعداد شرکت کنندگان در این مراسم، هر سال نسبت به سال پیشین افزایش داشته است و در حال حاضر هر ساله حدود هزاران نفر در اعتکاف ماه رجب شرکت می کنند.

۳-۳. نقش اعتکاف در اُنس با مسجد

اعتکاف به عنوان فرصتی برای خلوت با خود و خدا، اختصاصی به اسلام ندارد، ولی باید دانست که مکتب نورانی اسلام این سنت زیبا را با تغییراتی به تکامل رسانده است. از جمله این تغییرات عبارت است از اینکه اعتکاف در گذشته مشروط به حضور در مسجد نبوده و در هر مکانی قابل انجام بوده است، ولی از نظر اسلام شرط صحت اعتکاف حضور در مسجد است. راز این اشتراط را باید در خواص مسجد دانست که به برکت اعتکاف می تواند به مُعتَکفین سرایت کند.

۴. برخی از ویژگی های ممتاز مسجد در فرهنگ اسلامی

۱. مسجد محل دیدار و زیارت خدا است:

«أَنَّ فِی اَلتَّوْرَاهِ مَکتُوباً أَنَّ بُیوتِی فِی اَلْأَرْضِ اَلْمَسَاجِدُ فَطُوبَی لِعَبْدٍ تَطَهَّرَ فِی بَیتِهِ ثُمَّ زَارَنِی فِی بَیتِی أَلاَ إِنَّ عَلَی اَلْمَزُورِ کرَامَهَ اَلزَّائِرِ أَلاَ بَشِّرِ اَلْمَشَّاءِینَ فِی اَلظُّلُمَاتِ إِلَی اَلْمَسَاجِدِ بِالنُّورِ اَلسَّاطِعِ یوْمَ اَلْقِیامَهِ؛[۱۳]

روایت شده است که در تورات ثبت و مقرّر گردیده: براستی خانه های من در روی زمین همان مساجد است، هلا فرخنده باد آن بنده ای که در سرای خویش وضو سازد و مرا در خانه ام زیارت کند، البتّه که گرامیداشت میهمان بر صاحب خانه لازم و فرض است، هلا آنان را که در تاریکیهای شب گام برداشتن بسوی مساجد را پیشه ساخته اند بشارت ده که در روز رستاخیز با نوری درخشان وارد محشر خواهند شد»؛

۲. مسجد محل آشنایی با تمام دین اعم از عقاید، اخلاق و احکام است؛

۳. مسجد محل انس با قرآن و دعاست؛

۴. مسجد کانون دوست یابی و دوستیهای سالم و پایدار است؛

۵. مسجد جایگاه خلوت با خدا و تفکر نجات بخش است؛

۶. مسجد تجلّی برتری ارزش «تقوا» بر سایر ملاکها؛

۷. مسجد فرصت معاشرت با مؤمنان و تلاش برای رفع مشکلات آنهاست؛

۸. مسجد فرصتی برای، تخلیه تزکیه و تحلیه است؛

۹. مسجد سنگر دفاع از ارزشها و مقابله با جنگ نرم است؛

۱۰. مسجد کانون همبستگی و وحدت مسلمین است؛

تمام این ویژگی ها و آثار به برکت حضور در مسجد، به معتکفین منتقل می شود و آنان را با مسجد و برکات آن بیش از پیش آشنا و مأنوس می سازد.

۵. آثار اعتکاف از نظر روایات اسلامی

در روایات اهل بیتعلیهم السلام آثار معنوی گوناگونی برای اعتکاف بیان گردیده است که مهمترین این آثار عبارت اند از:

۱. آمرزش گناهان گذشته

پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله می فرماید:

«مَن اعتکف ایماناً و احتساباً غُفِرَ له ما تقدَّمَ مِن ذَنبه؛[۱۴]

هرکس از روی ایمان و برای جلب رضای خداوند، اعتکاف به جا آورد، تمام گناهان گذشته اش آمرزیده می شود».

۲. عاقبت به خیری

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله می فرماید:

« مَنِ اعتَکفَ یوماً ابتِغاءَ وَجهِ اللّهِ جَعَلَ اللّهُ بَینَهُ وبَینَ النّارِ ثَلاثَ خَنادِقَ، کلُّ خَندَقٍ أبعَدُ مِمّا بَینَ الخافِقَینِ؛

کسی که یک روز برای رضای خداوند اعتکاف به جا آورد، پروردگار بین او و جهنّم فاصله ای به اندازه سه خندق قرار می دهد که بیش از فاصله مشرق و مغرب است».[۱۵]

۶. عبادات جایگزین اعتکاف

۱. حل مشکلات برادران و خواهران ایمانی

امام سجاد علیه السلام در این خصوص می فرماید:

«وَ اَللَّهِ لَقَضَاءُ حَاجَتِهِ یعْنِی اَلْأَخَ اَلْمُؤْمِنَ أَحَبُّ إِلَی اَللَّهِ مِنْ صِیامِ شَهْرَینِ مُتَتَابِعَینِ وَ اِعْتِکافِهِمَا فِی اَلْمَسْجِدِ اَلْحَرَامِ؛[۱۶]

ترجمه: سوگند به خدا! به تحقیق برآورده کردن حاجت برادر مؤمن، نزد خداوند از روزه و اعتکاف دو ماه متوالی محبوب تر است».

۲. نگاه به چهره عالم ربانی

امیرالمؤمنین علیه السلام می فرماید:

«جُلُوسُ سَاعَهٍ عِنْدَ اَلْعُلَمَاءِ أَحَبُّ إِلَی اَللَّهِ تَعَالَی مِنْ عِبَادَهِ سَنَهٍ لاَ یعْصَی اَللَّهُ فِیهَا طَرْفَهَ عَینٍ وَ اَلنَّظَرُ إِلَی اَلْعَالِمِ أَحَبُّ إِلَی اَللَّهِ تَعَالَی مِنِ اِعْتِکافِ سَنَهٍ فِی اَلْبَیتِ اَلْحَرَامِ وَ زِیارَهُ اَلْعُلَمَاءِ أَحَبُّ إِلَی اَللَّهِ تَعَالَی مِنْ سَبْعِینَ حَجَّهً وَ عُمْرَهً وَ أَفْضَلُ مِنْ سَبْعِینَ طَوَافاً حَوْلَ اَلْبَیتِ وَ رَفَعَ اَللَّهُ لَهُ سَبْعِینَ دَرَجَهً وَ یکتُبُ لَهُ بِکلِّ حَرْفٍ حَجَّهً مَقْبُولَهً وَ أَنْزَلَ عَلَیهِمُ اَلرَّحْمَهَ وَ شَهِدَتِ اَلْمَلاَئِکهُ لَهُ بِأَنَّهُ قَدْ وَجَبَتْ لَهُ اَلْجَنَّهُ؛[۱۷]

ترجمه: نشستن یک ساعت نزد علما پیش خدا از عبادت یک سال که در آن گناه نکند،بهتر است و نگاه به عالم نزد خدا از یک سال اعتکاف در مسجد الحرام بهتر است،و ثواب دیدار عالم نزد خدا از هفتاد حجّ و عمره و هفتاد طواف در اطراف خان خدا بهتر است،و خداوند هفتاد درجه او را بالا برد و برای هر حرف ثواب یک حج مقبول،برایش می نویسد،و خداوند رحمت خود را بر طالبان علم نازل می فرماید و فرشتگان را بر آن گواه می گیرد که بدانید من بهشت را بر آنان واجب گردانیده ام».

۳. نگاه مشتاقانه به برادر دینی

پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله فرمودند:

«نَظَرُ الرَّجُلِ اِلی اَخیهِ عَنْ شَوْق خَیْرٌ مِنْ اِعْتِکافِ سَنَه فی مَسْجِدی هذا؛[۱۸]

نگاهی مشتاقانه به برادر دینی از یکسال اعتکاف در مسجد من بهتر است».

۴. زیارت حضرت سیدالشهدا علیه السلام

امام صادق علیه السلام در جواب ام سعید احسمیه که از اجر و پاداش زیارت سیدالشهدا علیه السلام سؤال کرد فرمودند:

«کعِدلِ حَجَّهٍ و عُمرَهٍ و اعتکافَ شَهرَینِ فِی المَسجِدِ الحَرامِ و صیامِهما و خَیرِهما کذا»؛

ام سعید می گوید: در این حال حضرت دو دست خود را باز کرد و سپس آنها را به یکدیگر ضمیمه نمود و این عمل را سه مرتبه تکرار کرد.[۱۹]

۷. آسیب شناسی اعتکاف و ضرورت برنامه ریزی

«املای نانوشته، غلط ندارد». این یک حقیقت است که هر سنت حسنه ای که در جامعه رواج می یابد به هر میزان که بر تعداد علاقه مندان آن افزوده می شود احتمال بروز آفتها و آسیبها، بیشتر می شود. از این جهت اعتکاف به عنوان سنتی جامع و پرثمر که به برکت انقلاب اسلامی احیا شده است، نیز ممکن است در اثر غفلت یا ضعف در برنامه ریزی ها مبتلا به آفت هایی شده و یا بشود.

در اکثر اوقات نقطه ضعف های برنامه های فرهنگی نظیر اعتکاف، ناشی از فقدان یا کمبود امکانات و بودجه نیست، بلکه نتیجه ضعف برنامه ریزی و مدیریت است. پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله می فرمایند:

«یا بنَ مَسعودٍ، إذا عَمِلتَ عَمَلاً فَاعمَلْ بِعِلمٍ و عَقلٍ، و إیاک و أن تَعمَلَ عَمَلاً بِغَیرِ تَدَبُّرٍ و عِلمٍ؛ فإنَّهُ جلَّ جَلالُه یقولُ: “وَ لا تَکونوا کالَّتی نَقَضَتْ غَزْلَها مِن بَعْدِ قُوَّهٍ أنْکاثا”؛[۲۰]

ترجمه: ای پسر مسعود! آن گاه که کاری انجام میدهی با آگاهی و عقل انجام ده و مبادا کاری را بدون برنامه ریزی و آگاهی انجام دهی! همانا خداوند متعال می فرماید: “مانند زنی نباشید که رشته های خود را پس از محکم تابیدن واتابیده است”».

ضرورت کار علمی و میدانی در باره آسیب شناسی اعتکاف می طلبد که مراکز علمی و صاحب نظران با همکاری ستادها و متولیان اعتکاف به تحقیق در این باره اهتمام ویژه ای داشته باشند. بدیهی است این نوشتار مختصر نه مدعی آسیب شناسی جامع و مانع است و نه در صدد آن، لیکن از به صورت هشدار به نمونه هایی از آسیبهای اعتکاف که گاه در گوشه و کنار مشاهده شده است، اشاره می کند:

۱. فقدان برنامه مناسب و از پیش طراحی شده که بتواند متناسب با حال و هوای معنوی شرکت کنندگان را در تمام ساعات و لحظه ها پشتیبانی کند. گاهی احساس می شود که خلوت با بیکاری اشتباه گرفته می شود؛

۲. عدم تناسب برخی برنامه ها با مقتضیات اعتکاف. اگرچه تنوع و تعدد منطقی برنامه ها یکی از اصول جذابیت کار فرهنگی تبلیغی بشمار می رود، ولی مهمتر از آن همخوانی و هم سنخی برنامه ها با هدف و مقتضیات اعتکاف است. گاهی غفلت از این اصل، باعث می شود که برنامه هایی خارج از مقصود اعتکاف و حتی بعضاً ناسازگار با شئون اعتکاف توسط متولیان اجرا شود. مثلاً پخش فیلم سینمایی، برگزاری جلسات پرسش و پاسخ با موضوعاتی مانند روابط دختر و پسر و مواردی دیگر از این دست خطاها؛

۳. ضعف کیفی محتوای برنامه ها به ویژه سخنرانیها و نشستهای دینی در اعتکاف؛

۴. مرید و مراد بازیها؛

۵. بی کاری به جای فراغت

۶. افراط و تفریط ها در امور معنوی؛

۷. عدم توجه به دسته بندی نیازهای مخاطبان عمومی و اختصاصی)؛

۸. غلبه رویکردهای علمی، سیاسی، اجتماعی، عرفانی و. .. بر ابعاد عبادی و تربیتی؛

۹. تزاحم خلوت و جلوت؛

۱۰. رفیق بازی های مانع خلوت پربار؛

۱۱. فقدان آرامش و سکوت مناسب اعتکاف؛

۱۲. غلبه دغدغه امکانات مادی و رفاهی بر محتوا؛

۱۳. عدم تناسب برنامه ها مکان و امکانات با نیازها و مسائل بانوان از جمله: مهدکودک، استحمام، پوشیدگی مکان وغیره؛

۱۴. مبدل شدن اعتکاف عبادی، به مراسمی مذهبی و اجتماعی. گاهی دیده می شود که دست اندرکاران اعتکاف چنان وقت معتکفین را به انواع برنامه های سخنرانی، عزاداری شبی با قرآن، مناجات خوانی های طولانی و عمومی ختم صلوات حلقه های بصیرت و حتی پخش فیلم و برگزاری پرسش و پاسخ سیاسی پر می کنند که روح اصلی اعتکاف تضعیف و کارکرد محوری آن یعنی خلوت، تفکر، نجوای با خداوند بدون کار کرد و بی کیفیت می شود؛

۱۵. برگزاری، عمومی طولانی و غالباً پر سروصدای مراسمات در محیط اعتکاف گاهی سبب اذیت شدن معتکفین را فراهم میسازد که در مواردی مشمول حکم حرمت نیز می گردد؛

۱۶. تقبیح افراطی مسئله خواب در اعتکاف:

بعضاً مشاهده می شود که مبلغین محترم بدون توجه به مبانی و منابع فقهی خواب در حال اعتکاف را تا سرحد ابطال اعتکاف مورد تقبیح قرار داده اند؛ مثلاً استدلال می کنند:

اینجا مسجد است؛ (صغری)، خواب در مسجد کراهت دارد؛ (کبری)، چیزی که کراهت دارد با مستحب (اعتکاف) نمی سازد. (نتیجه)

بنابراین در حال اعتکاف خوابیدن مبطل اعتکاف و یا لااقل کاهش دهنده ثواب اعتکاف است!

در حالی که؛ اولاً، مطلق خوابیدن در مسجد کراهت، ندارد، بلکه بسیاری از خواب ها در مسجد مستحب است؛ مانند خواب کسی که مطمئن است اگر به خانه برود و بخوابد قطعاً برای نماز صبح بیدار نمی شود. آنچه در منابع فقهی آمده است تنها کراهت خواب در دو مورد است؛ اول، به نظر اهل سنت خواب کسی است که از ابتدا به نیت خوابیدن به مسجد میرود. دوم، به نظر شیعه خواب کسی که مسجد را خانه خود قرار می دهد. ولی هیچ یک از علما دربار خوابیدن در مسجد حکم به حرمت نکرده است، حتی درباره کسی که یقین دارد اگر در مسجد بخوابد، جنب می شود یا بول می کند!

خلاصه ایجاد مانع برای خواب معتکفین یا تقبیح خواب در اعتکاف حرکتی نادرست و ناسازگار با مبانی شرعی است.

۱۷. اختصاص شرکت در اعتکاف به توده مردم

با تأمل در فلسفه و آثار اعتکاف، می توان دریافت که هر چه قدر مشغله و موقعیت فرد، بیشتر شخص را در معرض خطر غفلت از یاد خدا، خودسازی توبه و اصلاح قرار می دهد، نیازش به اعتکاف بیشتر و اخلاقاً برای او ضروری تر است؛ از این رو برای رؤسا ثروتمندان مسئولین و مدیران جامعه نیاز به اعتکاف بیش از توده مردم است. حال آنکه در زمان ما بر عکس است؛ توده مردم استقبال بیشتری برای شرکت در اعتکاف از خود نشان می دهند و خواص و مسئولین کمتر در اعتکاف حضور پیدا می کنند؛

۱۸. پیوند نادرست عمل «اُمِّ داوود» به اعتکاف

عمل«ام داوود» اگرچه عملی بسیار با فضیلت است لیکن هیچ ملازمه ای با عمل اعتکاف ندارد؛ به این معنا که نه اعتکاف مشروط به عمل «اُمِّ داوود» است و نه شرط قبول یا صحت عملا داوود» شرکت در اعتکاف. متأسفانه در اکثر شهرها مشاهده می شود که این عمل طولانی و دشوار به گونه ای معرفی شده است که اکثر معتکفین انجام آن را بر خود تحمیل می کنند. این ذهنیت چند آسیب جدی به همراه دارد:

نخست، تلخ شدن آخرین ساعات حضور در اعتکاف برای بخش زیادی از معتکفین – به خصوص نوجوانان و جوانان – در حالی که ساعات پایانی باید شیرین ترین و روحیه بخش ترین اوقات اعتکاف باشد. تلخی همراه با خستگی نگرانی از عدم پایان دادن عمل ام داود تا پیش از غروب، این پا و آن پا کردن وغیره.

دوم، ایجاد دل زدگی و ذهنیت نامناسب از اعتکاف برای تازه واردها و نوجوانان که عاملی برای عدم تکرار حضور آنها در این کنگره بزرگ معنوی خواهد شد. حتی ممکن است این ذهنیت را به وجود آورد که تمام مسائل دینی سخت و دشوار است.

سوم، ایجاد تصور نادرست از خویشتن برای معتکفین. معتکفی که نمی تواند این عمل طولانی را انجام بدهد یا با لذت و توجه قلبی به انجام برساند، ممکن است خود را فردی ضعیف الایمان بی علاقه به ذکر و معنویات و دور از ساخت لطف خداوند متعال تصور کند که این روحیاتش همگی با روح کلی اعتکاف در ناسازگاری است.

قطعاً با برنامه ریزی اصولی و بهره گیری از تجارب دیگران میتوان از میزان این آسیب ها کاست و بر غنای این فعالیت فرهنگی افزود.

نوشته پیش رو تلاشی است برای ارج نهادن به انگیزه های خالص و همتهای والای تمام کسانی که رویکرد اصلی تقابل با جنگ نرم دشمن فاسق و پیشبرد اهداف اسلام ناب را در ترویج معنویتی مبتنی بر شریعت و توأم با بصیرت می دانند. به ویژه روحانیون معظم و ائمه جماعات که در این عرصه باید نقش فرماندهی جنگ نرم را ایفا کنند و پیش قراول برگزاری مراسم جامعی از اعتکاف باشند.

۸. فعالیت های پیش از اعتکاف

مقام معظم رهبری می فرمایند: «امام جماعت، مدیر طبیعی مسجد است».

با توجه به اینکه امام جماعت باید مدیریت کلان اعتکاف را بر عهده داشته باشد و سایر اعضا و ارکان زیر نظر ایشان و مطابق برنامه از پیش تعیین شده فعالیت نمایند دو مقوله پیش از هر اقدامی برای ائمه محترم جماعات، ضروری است:

نخست، تهیه چک لیست کاملی از تمام فعالیت ها و اقداماتی که باید از ابتدا تا انتهای پروژه برگزاری اعتکاف اتفاق بیافتد؛ اعم از اقدامات پیش از اعتکاف، حین اعتکاف و پس از اعتکاف فایده این چک لیست این است که اولاً، هیچ کاری فراموش نخواهد شد. ثانیاً، برای هر اقدام یا فعالیتی می توان زمان سررسید و مسئول مشخصی تعیین نمود و بدین وسیله فرآیند پروژه اعتکاف را لحظه به لحظه و مستند پیگیری و نظارت کرد.

دوم، تشکیل ستاد مرکزی، اعتکاف، با اهدافی همچون:

۱. سیاست گذاری برنامه ریزی هماهنگی و نظارت بر اجرای صحیح برنامه اعتکاف؛

۲. تعیین مسئولین بخش های مختلف اعتکاف؛

۳. تدوین و ابلاغ شرح وظایف مسئولین بخشهای مختلف؛

۴. دریافت، بررسی و تأیید برنامه و بودجه مسئولین بخشهای مختلف؛

۵. شناسایی و جذب منابع مالی و امکاناتی دولتی و غیر دولتی؛

۶. تمهید مقدمات لازم برای مدیریت بحران؛

۷. اخذ گزارش کاری و مالی در جریان و پایان اعتکاف و حسابرسی؛

۸. اطلاع رسانی و گزارش کار به مردم مسجد و معتمدین محل و انتشار مناسب آن؛

و با ترکیب بندی:

۱. امام جماعت؛

۲. رئیس هیأت امنای مسجد؛

۳. فرمانده پایگاه بسیج مسجد؛

۴. مسئول امور مالی مسجد یا بسیج؛

۵. معاون تبلیغات بسیج؛

۶. دو تن از معتمدین محل؛

۷. دو تن از جوانان فعال به انتخاب امام جماعت؛

۸. سایر افراد با نظر اعضا و تأیید امام جماعت به صورت عضو یا میهمان؛

۹. زمینه سازی مراسم اعتکاف با تبلیغات تشویق و زمینه سازی

۹-۱. شروع تبلیغ و ترغیب مردم محله برای حضور در اعتکاف حداقل از یک ماه پیش و از طریق:

– نصب پلاکاردها و بنرهای جذاب حاوی آیات، روایات، سخنان علما و بزرگان و جملات ادبی و اشعاری در زمینه اعتکاف و آثار و احوال آن و فوائد:

در این زمینه بهتر است مراکزی که محل حضور جمعی جوانان و نوجوانان هستند، در اولویت تبلیغات و انگیزه سازی قرار گیرد؛ مراکزی مانند، مدارس مراکز آموزش عالی دانشگاهی و حوزوی، مراکز فرهنگی، ورزشی و هنری.

– برگزاری جلسات کوتاه و جذاب در مراکز تجمع دانش آموزان و دانشجویان و عموم جوانان

توسط ائمه محترم جماعات و طلاب محترم.

– استفاده از رسانه ها از جمله زیرنویس تلویزیون، استانی، پیامک، وب سایت و وبلاگ، نشریات و. …

۹-۲. تبیین آسانی شرایط و احکام اعتکاف

تبیین آسانی شرایط و احکام