فایل پاورپوینت کامل ردّپای سطحی نگری در رسانه ها

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل ردّپای سطحی نگری در رسانه ها :

۱- مطبوعات

وسایل ارتباط جمعی به عنوان ابزاری جهت ارتباط و انتقال پیامها به آحاد مردم بوده و سه کارکرد اساسی مطلع نمودن عموم مردم، همگرا کردن آنان برای دست یابی به نظام واحدی از ارزشها، باورها و رفتارهای اجتماعی و نیز سرگرم نمودن افراد را بر عهده دارند.

رسانه ها در جریان دست یابی به اهداف فوق، گاه به عنوان مجاری انتقال محتوای فرهنگی و گاه به عنوان ابزار ایجاد فرهنگ نوین عمل می کنند. در این فرآیند بین ساختار فکری و فرهنگی جامعه و رسانه های جمعی تأثیر و تأثّری متقابل وجود دارد، به گونه ای که برخی مطبوعات ضمن توجه به نیاز مخاطبان، همسو با ارزشهای معمول جامعه حرکت می کنند و برخی در یک حرکت ناملموس و خزنده در جهت خلاف هنجارها و ارزشهای نظام اجتماعی ادامه حیات می دهند.

از دیدگاه بسیاری از صاحب نظران، مطبوعات می توانند زمینه توسعه فرهنگی جوامع، اقشار و گروههای مختلف جامعه را فراهم آورند، لیکن در شرایط فعلی جامعه ما و با توجه به این نکته که اکثریت مردم از سطح سواد پائینی برخوردارند و نیز وجود مشکلات اقتصادی که موجب می گردد، خرید کالاهای فرهنگی، کمتر در سبد مصرفی خانوار قرار گیرد، با معضل پس افتادگی و کم اقبالی جامعه به مطالعه مواجهیم. در چنین وضعیتی، برخی نشریات می کوشند جهت بقاء در میدان رقابتی و جذب مخاطب از شیوه های ناپسندی بهره گیرند.

از سوی دیگر، در کنار سیاست فرهنگی گسترش مطبوعات جهت رواج فرهنگ مطالعه و ارتقاء فرهنگی جامعه، متأسفانه شاهد بروز عارضه گسیختگی و رشد سرطانی و ناموزون مطبوعاتی هستیم که اصطلاحا «مطبوعات عامه پسند» نامیده می شوند. هدف عمده این نوع از مطبوعات سود اقتصادی و تجاری است. در نگرش آنها، دنیای امروز، دنیای سرمایه و ثروت است و فرهنگ نیز باید هم جهت با اقتصاد و کسب منافع مادی در اختیار گرفته شود. این دیدگاه منفعت طلبانه معتقد است مطبوعات، مانند هر ابزار دیگری باید بتواند از نظر اقتصادی کارآمد بوده و هر شیوه ای برای رسیدن به این هدف معقول و پسندیده می باشد. هرچند تمایزات میان این نشریات با نشریات کمال گرا بسیار است، لیکن در این مجال به ذکر برخی شیوه ها و ویژگیهای چنین مطبوعاتی می پردازیم.

الف)- انعکاس واژگونه وقایع و اخبار

تحت تأثیر بودن چنین نشریاتی از احساسات، پیش داوریها، تمایلات، علاقه های شخصی و عدم رعایت بی طرفی در کسب و انتشار اخبار از اصول اولیه آنها در انعکاس اخبار است. حوادث و رویدادهای این نشریات با برداشت های نادرست و شخصی که عمدتا با واقعیت فرسنگها فاصله دارد، به عنوان افکار عمومی مطرح می شود. خبرگان چنین نشریاتی با کارکرد هم هویت سازی تلاش می کنند به خوانندگان القاء نمایند که عقاید مطروحه در این مطبوعات، عقاید خود آنهاست و این سخنان همان چیزی است که آنها قصد اظهار آن را داشتند. تأثیر این قبیل مطبوعات در شکل دهی افکار عمومی گاه به صورت تلقین (

suggestion

)و گاه تحریک (

stimolition

) می باشد. در تمامی این روشها، فرد متوجه نیست که افکار و عقاید او توسط دیگران شکل داده می شود و این افکار و باورها، از آن او نمی باشد.

گروه های فشار چنین مطبوعاتی مدام سعی دارند تا بر مخاطبین خود تأثیر بگذارند و با بمباران اخبار نادرست و شایعه افکنی، افکار آنها را در مسیر و جهت خاصی هدایت نمایند. اطلاع رسانی چنین نشریاتی به گونه ای است که گویی آنچه می نگارند، خیر و صلاح توده مردم است و قضاوت آنها به دلیل آنکه در متن مردم زندگی می کنند!! با منافعشان سازگار است و همان چیزی است که آنان می طلبند.

این مطبوعات با مکانیسم هویت سازی کاذب در افراد و قلب ماهیت جریانات و رخدادها سعی می کنند فضایی بیافرینند که نظر خوانندگان را جلب نمایند؛ در این شرایط درجه صحت یا سقم مطالب اهمیتی ندارد.

شیوه های این قبیل مطبوعات با توجه به سن، جنس، نیازها و موقعیتهای مخاطبین و نگرشها و تمایلات آنها متفاوت است. از نظر نوع نگارش، نگارش آنها توصیفی است و حالات و احساساتی را در گیرنده پیام ایجاد می کند. الفاظ به کار رفته عمدتا جذاب، عاطفی و غیرمنطقی است . از دیگر شگردهای مطبوعات عامه پسند جهت موجه جلوه دادن مطالب، بیان صریح یا در لفافه آنها از زبان افراد متنفذ و مشهور است. این شیوه اکثرا در بین مردمی که پرستش شخصیت برایشان امری پسندیده است، مؤثر واقع می شود. بهره گیری از برخی واژه ها، اصطلاحات و الفاظی که تعریف دقیقی از آن وجود ندارد، به این نشریات اجازه می دهد تا بر طبق شرایط خود، تعابیر و تعاریفی ارایه نمایند که برای رسیدن به هدفشان مفید فایده باشد.

صاحبان این مطبوعات چنین القاء می کنند که مسائل سیاسی، اقتصادی، معرفتی … خسته کننده است و خوانندگان، مطالب هیجانی و مهیج را مطالبه می کنند تا احساس لذت و شادی واقعی را در خود ایجاد کنند. مطابق نظر این نشریات، مردم در کشورهای جهان سوم، علاقمند موضوعاتی هستند که با تجربه بلاواسطه آنها مرتبط بوده و ملموس باشد. در این کشورها مردم درباره مسائل اطلاعات کافی ندارند و به علاوه مخاطبین، نه توانایی تجزیه و تحلیل مسائل پیچیده روز را دارند و نه فرصت کافی جهت این کار. لذا اکثریت افراد چنین جوامعی با مسائل و مشکلات خود از طریق غرایزشان برخورد می کنند و برخورد آنها اغلب جنبه عاطفی و غیر عقلانی دارد. بنابراین جهت جذب نظر آنها باید روی انگیزش ها و نیازهای افراد دقت نمود و موضوعات خاصی را برگزید که مورد توجه آنها می باشد و بدین ترتیب از این نیازها جهت جلب توجه مخاطب بهره مند شد. از این منظر، اجرای چنین هدفی با زمینه چینی های لازم و طرح حوادث و معضلات لاینحل ممکن می شود، به طوری که مخاطب خود را در درون این حوادث جای می دهد و یا احساس می کند که این حوادث در زندگی او تأثیر گذار است. این شیوه موجب می شود تا مخاطبین چنین حوادثی را در ذهن خویش طبقه بندی نموده و آنها را متناسب با شخصیت خود و در یک نظام کلی از تصوراتشان جای دهند. نکته اصلی در چنین شیوه ای، کشف معضلاتی است که در محیط فردی و اجتماعی افراد وجود دارد. این معضلات زمانی مناسب طرح خواهد بود که ضمن اغراق و زیاده پردازی، تا حدی قلب واقعیت شوند تا توجه عموم خوانندگان را به خود معطوف نماید. این عمل، عکس العمل های منطقی افراد را کاسته و در مقابل عکس العمل های عاطفی آنها را نسبت به موضوع برمی انگیزد. عمده اشتیاق چنین مطبوعاتی معکوس سازی معانی حقیقت، بیهودگی و اصول اساسی زندگی است. هرچند بخش کوچکی از واقعیات توسط این نشریات منعکس می شود، اما در بخش عمده ای از وقایع، تشدید و بزرگ نمایی اتفاق افتاده است. این نوع جنجال آفرینی، افکار عمومی را مشوش و گمراه می سازد و راه تفهیم و تفاهم مسدود می گردد و نهایتا قضاوت منصفانه و واقع بینانه و به دور از تشنج و التهاب عملاً غیرممکن می شود و ادراک درست خواننده از دنیای خارج از محیطش صدمه می بیند.

روش دیگر، روش ساده کردن بیش از حد مسائل است، که توسط نشریات عامه پسند به وفور استفاده می شود و فرد را از واقعیات پیچیده دور ساخته و ضمن تغییر صورت مسئله، نگرش افراد را به مسائل، یک جانبه می نماید. علاوه بر روش ساده سازی که به اختصار بیش از حد مسائل منتهی می گردد؛ روش سطحی سازی به تعریف ظواهر امر با پوسته خارجی موضوع می پردازد و هرگز ابعاد مختلف آن مقوله مورد بررسی قرار نمی گیرد. سطحی سازی می تواند شامل توجه به نمادهای مسائل تا اخذ نتایج سریع و غیرمنطقی را شامل شود.

ب)- گسترش ارزشهای مادی

عمده ترین دلمشغولی این مطبوعات رواج سطحی نگری، گسترش لذات حسی و توسعه احساس نیازهای مادی، … می باشد. محدود کردن نگرش مخاطبین به موضوعاتی پیش پا افتاده، تحریف شده، مادی گرایانه، … منجر به بحران قطع پیوند جامعه مطبوعات از پیشینه فرهنگی و عرف جامعه می شود. در بینش سطحی نگرانه این قبیل نشریات، زندگی در تفریح، لذات حسی، جاذبه های جسمانی، محبوبیت ظاهری و زیبایی، … خلاصه می شود و با هزاران ترفند این تظاهر و خودنمایی به زندگی روزمره مردم نفوذ می نماید. این شیوه ها، ضمن ایجاد نیازهای جدید، نیازهای ارضاء نشده قبلی را نیز برمی انگیزد. مکانیسم اصلی این روش، متمرکز بر صید افرادی است که در بحرانهای مختلف، مانند بیماری، زشتی، عدم محبوبیت، پیری زودرس، … قرار گرفته اند، این چنین افرادی آماده پذیرش هر گونه راه حلی جهت خلاصی از بحرانهای فوق می باشند. در این شرایط سهل ترین روش جهت جذب آنها، تأکید بیش از حد بر عنصری است که فقدان آن برای فرد مشکل ساز می باشد. به طور نمونه تأکید بیش از حد بر عنصر زیبایی به عنوان کلید و رمز موفقیت های فردی و اجتماعی زنان، منجر به نیازآفرینی شدید در آنها و نهایتا متمسک شدن آنان به شیوه های زیبایی اندام، زیبایی صورت و زیبایی های مصنوعی می گردد. بدین ترتیب انواع متدهای آرایش و زیبایی و نیز کالاها و لوازم آرایشی فرصت تبلیغ و توصیف در چنین مطبوعاتی را می یابند.

ارزشمند جلوه دادن مصرف هرچه بیشتر و تشویق افراد به ورود در مسابقه های برتری جویانه، موجب جایگزین شدن ارزشهای مادی به جای ارزشهای معنوی می شود. جهت گسترش این فرهنگ پوششهای ظاهری افراد، به جای محتوای درونی آنها مهم جلوه داده می شود. فرهنگ مصرفی با لطافت و ظرافتی نامحسوس نفوذ می نماید و افراد در یک مقایسه مادی، احساس نیاز شدید و محرومیت نسبی می کنند و در غایت این جریان، حلقه نهایی فرهنگ غرب که مصرف، رفاه طلبی و اسراف هرچه بیشتر است، به جای فرهنگ اندیشیدن، دانش و کار و … مورد توجه واقع می شود. این نوع حرکت خزنده و بطئی، انسانها را به گونه ای نامحسوس به سوی ارضای نیازهای مادی سوق می دهد و با تقویت نیاز به احترام و خودنمایی، آنها را به مصرف کالاهای مادی ترغیب می نماید.

ج)- ایجاد احساس ناامنی اجتماعی