فایل پاورپوینت کامل شأن نزول سوره انسان در روایات فریقین

ارائه‌ی فایل پاورپوینت کامل شأن نزول سوره انسان در روایات فریقین – تجربه‌ای خاص و متمایز!

پاورپوینتی حرفه‌ای و متفاوت:

فایل فایل پاورپوینت کامل شأن نزول سوره انسان در روایات فریقین شامل 100 اسلاید جذاب و کاملاً استاندارد است که برای چاپ یا ارائه در PowerPoint آماده شده‌اند.

ویژگی‌های برجسته فایل فایل پاورپوینت کامل شأن نزول سوره انسان در روایات فریقین:

• طراحی خلاقانه و حرفه‌ای: فایل فایل پاورپوینت کامل شأن نزول سوره انسان در روایات فریقین به شما این امکان را می‌دهد که مخاطبان خود را با یک طراحی خیره‌کننده جذب کرده و پیام خود را به بهترین شکل انتقال دهید.
• سادگی در استفاده: اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل شأن نزول سوره انسان در روایات فریقین به گونه‌ای طراحی شده‌اند که استفاده از آن‌ها بسیار آسان باشد و نیاز به تنظیمات اضافی نداشته باشید.
• آماده برای ارائه: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل شأن نزول سوره انسان در روایات فریقین با کیفیت بالا و بدون نیاز به ویرایش، آماده استفاده هستند.

کیفیت تضمین‌شده با دقت بالا:

فایل فایل پاورپوینت کامل شأن نزول سوره انسان در روایات فریقین با رعایت بالاترین استانداردهای طراحی تولید شده است. بدون نقص یا بهم‌ریختگی، تمامی اسلایدها آماده برای یک ارائه بی‌نقص و حرفه‌ای هستند.

نکته مهم:

هرگونه تفاوت احتمالی در توضیحات ممکن است به دلیل نسخه‌های غیررسمی باشد. نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل شأن نزول سوره انسان در روایات فریقین با دقت و حرفه‌ای تنظیم شده است.

همین حالا فایل فایل پاورپوینت کامل شأن نزول سوره انسان در روایات فریقین را دانلود کنید و ارائه‌ای حرفه‌ای و تأثیرگذار داشته باشید!

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل شأن نزول سوره انسان در روایات فریقین :

مقدمه

یکی از مباحث مهم مطرح شده در حوزه علوم قرآن، بحث تشخیص آیه ها و سوره های مکی و مدنی است که تمییز آنها می تواند بسیاری از مسائل مورد اختلاف و ادعاها را مهر تأیید زند یا رد کند. از مهم ترین این مسائل، مباحث کلامی به ویژه اثبات و نفی آیات مرتبط با امامت و فضایل اهل بیت(ع) است؛ زیرا ادعای مکی بودن بعضی سور و آیات، دستاویزی برای مخالفان شده تا بهانه کنند که این یا آن آیه خاص، در شأن خاندان عترت (ع) نازل نشده است. از جمله سوری که به رغم وضوح مدنی بودن آن در روایات و شأن نزول آن، در مورد آن اختلاف نظر وجود دارد، سوره انسان است. در این زمینه، سؤال این است که سوره انسان مکی است یا مدنی؟ شأن نزول داستان ایثار ابرار، مربوط به چه کسانی است؟ با توجه به وجود روایات در تفاسیر شیعه و اهل سنت، تاکنون تحقیق مستقلی برای حل این اختلاف نظر و پاسخ به شبهات مربوطه نوشته نشده است. ازاین رو، ضرورت دارد که تحقیقی در این زمینه صورت گیرد. در این نوشتار، با بررسی ادله موجود و پاسخ به شبهات مربوطه، در پی اثبات مدنی بودن سوره «انسان»و نزول آن در شأن اهل بیت(ع) هستیم. روش تحقیق در این نوشتار، توصیفی-تحلیلی است که با بررسی روایات موجود در منابع شیعی و اهل سنت، به تحلیل این مسئله خواهیم پرداخت. با وجود روایات دالّ بر مدنی بودن سوره انسان و نزول آن در شأن امیر المؤمنین(ع) و حضرت فاطمه(س)، عده ای در این زمینه شبهاتی را مطرح کرده اند که یا مدنی بودن سوره را منکر شده و یا سبب نزولی دیگر را مطرح نموده اند. در ادامه، به بیان هریک از این اشکالات و پاسخ آنها خواهیم پرداخت.

ادعای مکی بودن سوره انسان

درباره اینکه آیا این سوره، تماما مدنی یا مکی است، اختلاف نظر وجود دارد. با بررسی آراء موجود در این زمینه، فهمیده می شود حتی در صورتی که بخشی از آیات پایانی این سوره، مکی باشد، منافاتی ندارد که بخش اول سوره، در مدینه نازل شده باشد؛ زیرا ادله زیادی بر نزول آن در شأن اهل بیت(ع) وجود دارد.

ابن تیمیه پس از انکار نزول سوره انسان در شأن اهل بیت می گوید: سوره «هل أتی»به اتفاق علما از سوره های مکی است و علی(ع) بعد از هجرت، با فاطمه(س) ازدواج کرده و حسن و حسین بعد از نزول «هل أتی»به دنیا آمده اند؛ پس این سخن که این سوره، در شأن آن نازل شده، از دروغهایی است که بر هیچ کس که کمترین علمی به نزول قرآن و احوال اهل بیت داشته باشد، پوشیده نمی ماند.[۱] سیوطی نیز به سند خود از نحاس از ابن عباس نقل کرده که سوره انسان، از سور مکی است.[۲]

برخی نیز گفته اند: روایات در مکی یا مدنی بودن این سوره مختلف است و روایاتی که آن را مکی می داند، بر آن دسته دیگر می چرید، بلکه از ظاهر سیاق وره برمی آید که از اولین سوره های قرآنی است؛ یعنی از سوره هایی که در اوایل بعثت در مکه نازل شده اند. مؤید این نظریه آن است که در این سوره به طور مفصل نعمتهای بهشتی را تصویر نموده و صور عذابهای غلیظ قیامت را شرح می دهد. مؤید دیگرش این است که در این سوره رسول خدا(ص) را امر به صبر در برابر حکم پروردگار خود می کند و می فرماید: اطاعت هیچ گنهکار و کفوری از ایشان را نکند و در برابر آنچه از دستورات حق که بر او نازل می شود، ثبات قدم به خرج دهد و با مشرکان مداهنه و سازش نکند و این گونه دستورات، همان دستوراتی است که در مکه در هنگام سختیها و اذیتهای مشرکان نازل می شده، نظیر اوامری که در سوره های قلم، مزمل و مدثر نازل شده است. بنابراین نباید به این احتمال اعتنا کرد که سوره مورد بحث، در مدینه نازل شده باشد.[۳]

نقد مکی بودن سوره انسان

اولا؛ مکی بودن سوره، منافی آن نیست که برخی آیاتش در مدینه نازل شده باشد(مدنی باشد) و برعکس.[۴]

ثانیا؛ کسانی که معتقدند در این سوره یک یا چند آیه مکی وجود دارد مانند حسن، عکرمه، کلبی و دیگران، تصریح می کنند که آیات مربوط به قصه اطعام طعام، مدنی است.[۵]

ثالثا؛ هیچ ملازمه ای بین مکی بودن سوره و نزول آن قبل از هجرت، وجود ندارد؛ زیرا ممکن است در حج الوداع نازل شده باشد، با توجه به اینکه از کلمه«اسیرا»اراده عموم شده و به هر مؤمنی که شامل مملوک هم باشد اطلاق می گردد، چنان که سعیدبن جبیر، حسن، ضحاک، عکرمه، عطا و قتاده گفته اند و ابن جریر و گروه دیگری آن را برگزیده اند و این گونه اسیران در مدینه بعد از هجرت یافت می شدند، نه قبل از آن در مکه.[۶]

رابعا؛ سیاق آیات این سوره و مخصوصا آیات «یوفون بالنّذر»و«یطعمون الطّعام» سیاق یک داستان واقعی است که در بیرون، اتفاق افتاده، و ذکر اسیر در بین کسانی که به دست آن ابرار اطعام شده اند، بهترین شاهد است بر اینکه این آیات، در مدینه نازل شده باشد؛ چون مسلمانان در مکه قدرتی نداشتند تا اسیر داشته باشند.[۷]

خامسا؛ درباره این مطلب که «این سوره، مشتمل بر صور نعمتهای حسی، مفصل و طولانی و صور عذابهای غلیظ است»باید گفت که این گونه بیان، اختصاص به سوره های مکی ندارد، تا دلیلی باشد بر اینکه سوره مورد بحث هم در مکه نازل شده است. این سوره، نظیر سوره های الرحمن و حج است که به شهادت روایاتی که ترتیب نزول سوره های قرآنی را ذکر می کنند، هر دو پس از هجرت نازل شده اند و هر دو بر صور نعمتهای حسی، مفصل و طویل و بر صور عذابهای غلیظ مشتمل هستند، بلکه در آن دو سوره این معانی بیشتر از سوره مورد بحث آمده است.[۸]

سادسا؛ اینکه در این سوره، رسول خدا(ص) را امر به صبر نموده و از اطاعت آثم و کفور و مداهنه با آنان نهی کرده و دستور داده در برابر آنچه بر او نازل می شود، ثبات قدم به خرج دهد؛ این اوامر، در بخش پایانی سوره مورد بحث آمده است که از آیه «إنّا نحن نزّلنا علیک القرآن تنزیلا» شروع و تا آخر سوره ادامه می یابد و به عقیده برخی از جمله علامه طباطبایی، این فصل از آیات که سیاقی مستقل و تام دارند، پیش از هجرت نازل شده اند.[۹] اما بحث ما پیرامون بخش اول سوره است که درباره اهل بیت(ع) نازل شده است. بر فرض هم که سوره مورد بحث، یک دفعه نازل شده باشد، امر به صبر نیز اختصاص به سوره های مکی ندارد، به شهادت اینکه می بینیم همین گونه دستورات در سوره کهف آمده است: «و اصبر نفسک مع الّذین یدعون ربّهم بالغداه و العشیّ یریدون وجهه و لا تعد عیناک عنهم ترید زینه الحیاه الدّنیا و لا تطع من أغفلنا قلبه عن ذکرنا و اتّبع هواه و کان أمره فرطا»[۱۰] و این آیه به حکم روایات ترتیب نزول، در مدینه نازل شده و همان معنایی را خاطر نشان می سازد که آیه «فاصبر لحکم ربّک»[۱۱] در مقام بیان آن است و سیاقش بسیار شبیه به آیات این سوره است که با مراجعه به سوره کهف و تأمل در مضمون آن آیه و آیات آخر این سوره، مطلب روشن می شود. علاوه بر این، مگر رنج و محنت و آزاری که رسول خدا(ص) در مدینه از منافقان، بیماردلان و جفاکاران سست ایمان دید، کمتر و آسان تر از محنتهایی بود که در مکه از مشرکان دید، مراجعه به اخبار راجع به زندگی آن حضرت ثابت می کند که اگر دشوارتر نبوده، کمتر هم نبوده است.[۱۲] به علاوه، عنوان آثم و کفور هم تنها شامل کفار مکه نیست، بلکه در مدینه هم کفار و آثم بودند و اصولا قرآن کریم در آیاتی چند، آثم را برای جمعی از مسلمانان اثبات کرده است، نظیر آیات «لکلّ امرئ منهم ما اکتسب من الإثم»[۱۳] و «و من یکسب خطیئه أو إثما ثمّ یرم به بریئا فقد احتمل بهتانا و إثما مبینا».[۱۴]

سابعا؛ عقیده به مکی بودن سوره«هی أتی»نه تنها مورد اتفاق همه علما نیست، بلکه اکثریت آنها برخلاف آن، نظر می دهند.[۱۵] اینک برای اثبات مدنی بودن سوره انسان،

نگاهی به روایات موجود در منابع شیعه و اهل سنت می اندازیم.

۱) روایات منابع اهل سنت دال بر مدنی بودن سوره انسان

۱- سیوطی از بیهقی روایت کرده است که او در کتاب«دلائل النبو»با سند خود از عکرمه و حسین بن ابی الحسن بیان می دارد: خدای تعالی از قرآن کریم سوره اقرأ باسم ربّک و سوره «ن»و سوره مزمل را در مکه نازل کرد-تا آنجا که گفته اند-و سوره هایی که در مدینه نازل شد، عبارتند از: ویل للمطففین، بقره، آل عمران، انفال، احزاب، مائده، ممتحنه، نساء، إذا زلزلت، حدید، محمد، رعد، الرحمن، هل أتی علی الانسان و…[۱۶]

۲- سیوطی از ابن ضریس نقل می کند که وی در کتاب «فضائل القرآن»به سند خود از عثمان بن عطاء خراسانی، از پدرش از ابن عباس روایت کرده است که گفت: هر وقت آغاز سوره ای در مکه نازل می شد، در همان مکه نوشته می شد، آن گاه خدای تعالی هرچه را می خواست به آن اضافه می کرد. اولین سوره ای که نازل شد، سوره إقرأ باسم ربّک و بعد از آن سوره«ن»و سپس سوره مزمل بود-تا آنجا که گفت-و آن گاه در مدینه سوره بقره و سپس انفال و بعد از آن آل عمران، آن گاه احزاب و سپس ممتحنه و بعد از آن نساء و آن گاه إذا زلزلت و بعد از آن حدید، قتال، رعد، الرحمن، انسان(دهر) و… نازل شد.[۱۷]

۳- ابن ضریس، ابن مردویه و بیهقی، از ابن عباس روایت کرده اند که گفت: سوره انسان در مدینه نازل شده است.[۱۸]

۴- سعیدبن منصور، ابن ابی شیبه، ابن منذر و ابن مردویه، از حسن روایت کرده اند که گفت: روزی که آیه «و یطعمون الطّعام علی حبّه مسکینا و یتیما و أسیرا»[۱۹] نازل شد، اسیرانی از مشرکان در مدینه بودند.[۲۰]

۵- ابن مردویه از ابن عباس روایت کرده که در تفسیر آیه «و یطعمون الطّعام علی حبّه» گفته است: این آیه در شأن علی بن ابی طالب و فاطمه دختر رسول اللّه(ص) نازل شده است.[۲۱]

علامه طباطبایی در این زمینه می نویسد: نمی توان گفت از سوره مورد بحث، تنها آیه «و یطعمون الطّعام علی حبّه» در حق حضرت علی(ع) و فاطمه(س) نازل شده است؛ زیرا آیات قبل و بعد آن نیز از نظر سیاق متصل به آن هستند، اگر آن آیه در مدینه نازل شده، قطعا همه آنها در مدینه نازل شده است.[۲۲] روایات دیگری در این زمینه وجود دارد که عبیدبن حمید از قتاده، ابن منذر از ابن جریح، و عبد الرزاق و ابن منذر از ابن عباس نقل کرده اند.[۲۳]

۲) روایات منابع شیعی دالّ بر مدنی بودن سوره انسان

۱- طبرسی در مجمع البیان به سند خود از حاکم و او به سند خود از سعیدبن مسیب، از علی بن ابی طالب روایت کرده که فرمود: از رسول خدا(ص) از ثواب قرآن پرسیدم و ایشان مرا از ثواب سوره های قرآن، به همان شکلی که از آسمان نازل شده بود، خبر داد. فرمود: اولین سوره ای که در مکه نازل شد، سوره فاتحه الکتاب بود، بعد از آن سوره اقرأ باسم ربّک و سپس سوره «ن»نازل شد-تا آنجا که فرمود-و اولین سوره ای که در مدینه نازل شد، سوره بقره بود، سپس انفال، بعد از آن آل عمران، آن گاه احزاب، سپس ممتحنه، بعد از آن نساء، سپس اذا زلزلت، بعد حدید و آن گاه محمد، رعد، الرحمن، هل أتی و… نازل شد.[۲۴]

۲- از ابوحمزه ثمالی روایت شده که وی در تفسیر خود گفت: حسن بن حسن ابوعبد اللّه بن حسن برایم حدیث کرد که تمامی این سوره در مدینه در شأن علی(ع) و فاطمه(س) نازل شد.[۲۵]

با نگاهی در روایات مذکور، آیا می توان به انکار مدنی بودن سوره انسان همت گماشت؟ ازاین رو، روایتی که سیوطی در الدرالمنثور مبنی بر مکی بودن سوره انسان نقل کرده، با احادیث مدنی بودن و در شأن اهل بیت(ع) بودن این سوره تعارض دارد و نظر ابن تیمیه مبنی بر اتفاق همه علما بر مکی بودن این سوره، ادعایی بی اساس است.

بیان شأن نزول جعلی برای سوره انسان

برخی برای انکار سبب نزول واقعی سوره، به نقل سبب نزولی دیگر پرداخته اند. سیوطی در تفسیرش، به نقل سه شأن نزول درباره سوره انسان پرداخته است که روایات دیگر، آنها را رد می کند. ابتدا به نقل گزارش سیوطی می پردازیم، آن گاه روایات منابع شیعه و اهل سنت مبنی بر نزول سوره انسان در شأن اهل بیت را بیان می کنیم.

۱- طبرانی، ابن مردویه و ابن عساکر از ابن عمر روایت کرده اند که گفت: از حبشه مردی نزد رسول اللّه(ص) آمد و عرضه داشت: آیا اجازه هست سؤالی بکنم؟ فرمود: بپرس، اما به منظور فهمیدن بپرس، عرضه داشت: یا رسول اللّه شما هم از نظر رنگ بر ما حبشیها برتری یافته اید و هم از نظر شکل و هم از نظر نبوت، حال به نظر شما اگر من به آنچه تو ایمان آورده ای، ایمان بیاورم و به آنچه تو عمل می کنی، عمل کنم، در بهشت با تو خواهم بود؟ فرمود: به آن خدایی که جانم به دست اوست، آری، در بهشت سفیدی روی یک مسلمان سیاه از ۱۰۰۰ سال راه دیده می شود. آن گاه فرمود: هرکس بگوید: «لا اله الا اللّه» نزد خدا عهدی دارد و هرکس بگوید: «سبحان اللّه و بحمده» ۱۲۴ حسنه برایش نوشته می شود و سوره «هل أتی علی الإنسان حین من الدّهر… ملکا کبیرا» درباره او نازل شده است. مرد حبشی عرضه داشت: آیا دیدگان من هم در بهشت می بیند آنچه را که دیدگان تو می بیند؟ رسول خدا (ص) فرمود: آری. پس مرد حبشی ناله ای کرد تا جان به جان آفرین تسلیم نمود. پسر عمر سپس اضافه کرد که خودم رسول خدا(ص) را دیدم که جنازه او را با دست خود به قبرش سرازیر می کرد.[۲۶]

۲- احمد در کتاب«الزهد»از محمدبن مطرف روایت کرده است که گفت: ناقلی موثق برایم حدیث کرد که مردی سیاه از رسول خدا(ص) از تسبیح و تهلیل می پرسید، عمربن خطاب به او گفت: بس کن دیگر، چقدر رسول خدا(ص) را اذیت می کنی. رسول خدا(ص) فرمود: عمر، ساکت باش. در این هنگام سوره «هل أتی علی الإنسان حین من الدّهر» بر آن جناب نازل شد، تا آنجا که سخن از بهشت دارد. مرد سیاه از شنیدن آن آیات، فریادی کرد که جانش با همان ناله درآمد و رسول خدا(ص) فرمود: این مرد از شوق بهشت از دنیا رفت.[۲۷]

۳- ابن وهب از ابن زید روایت کرده است که گفت: رسول خداا (ص) این سوره را قرائت کرد: «هل أتی علی الإنسان حین من الدّهر» و این سوره وقتی بر آن جناب نازل شد که مردی سیاه چهره نزد آن جناب بود، همین که رسید به صفت بهشت، مرد سیاه ناله ای سر داد و جانش از کالبدش بیرون آمد. رسول خدا(ص) فرمود: شوق به بهشت جان رفیقتان را بیرون کرد.[۲۸]

نقد شأن نزول جعلی سوره انسان

با توجه به اینکه این روایات، تقریبا هیچ گونه تناسبی با مضمون آیات سوره«هل أتی»ندارند، به نظر می رسد که برای پایمال کردن شأن نزول سابق وضع شده باشند.[۲۹]

علامه طباطبایی می نویسد: این سه روایت، بر فرض که صحیح باشند، بیش از این دلالت ندارند که سوره وقتی نازل می شد، آن مرد سیاه هم نزد آن جناب نشسته بوده است و اما اینکه سبب نزول سوره، داستان آن مرد بوده باشد، آن روایات دلالتی بر آن ندارند و این معنا در روایت آخر روشن تر به چشم می خورد. خلاصه اینکه منافاتی میان این سه روایت با نزول سوره در شأن اهل بیت (ع) وجود ندارد. علاوه بر این، از ظاهر روایت پسر عمر برمی آید که خود او در داستان آن مرد سیاه حاضر بوده است و در نظر گرفتن این مسئله که پسر عمر وقتی به مدینه هجرت کرد، کودکی یازده ساله بود، خود شاهدی است که این آیات در مدینه نازل شده است.[۳۰]

اینکه به روایات منابع شیعه و اهل سنت مبنی بر نزول این سوره در شأن اهل بیت می پردازیم:

۱) بیان سبب نزول سوره انسان در مورد اهل بیت(ع)، در منابع اهل سنت

از جمله افرادی که به صورت مفصّل داستان شأن نزول این سوره را در کتاب خود نقل کرده، عبید اللّه بن احمد معروف به حاکم حسکانی حنفی است که می گوید: خبر داد ما را احمدبن ولیدبن احمد به اینکه من بر او از اصلش خواندم. گفت: خبر داد ما را ابو العباس واعظ(و یا) ابوعبد اللّه، محمّد بن فضل فحوی در بغداد در سال ۳۳۱ در قسمت رصافه که به طور املا گفت: خبر داد ما را حسن بن علی بن زکریّای بصری خبر داد ما را هیثم بن عبد اللّه رمانی گفت: حدیث کرد مرا علی بن موسی الر