فایل پاورپوینت کامل ضوابط اعتبار سیاق

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل ضوابط اعتبار سیاق :

الف) ارتباط صدوری یا پیوستگی در نزول:

مثال: در مورد جمله ی «إِنَّمَا یرِیدُ اللَّهُ لِیذْهِبَ عَنکمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیتِ وَیطَهِّرَکمْ تَطْهِیراً» که در آیه ی ۳۳ احزاب واقع شده است، می توان گفت که ارتباط صدوری بین قبل و بعد این جمله وجود ندارد، چرا که لحن آیه و خصوصیات الفاظ و ضمایر مذکر و مونث متفاوت است؛ و قبل و بعد آن مربوط به همسران پیامبر و این بخش از آیه مربوط به افراد دیگری است که مردان آنها بیش تر از زنانشان است که براساس احادیث، پیامبر صلی الله علیه و آله، علی، فاطمه، حسن و حسین علیهم السلام هستند. [۱]

مثال دیگر: جمله ی «الْیوْمَ أَکمَلْتُ لَکمْ دِینَکمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَیکمْ نِعْمَتِی. ..» در آیه ی سوم سوره ی مائده است که سیاق قبل و بعد و نیز روایات[۲] نشان می دهد که این بخش آیه مربوط به حرمت گوشت ها نیست، بلکه بخش مستقلی در مورد جریان غدیر است.

ب) ارتباط موضوعی و محتوایی جملات:

شرط دیگر تحقق سیاق آن است که جمله ها با هم ارتباط موضوعی و مفهومی داشته و همه ی آنها درباره ی یک موضوع و برای افاده ی یک مطلب صادر شده باشند؛ بنابراین اگر یک یا چند جمله ی معترضه بین جمله های دیگر قرار گیرند، نمی توان به لحاظ سیاق، در معنای ظاهر جمله های معترضه تصرف کرد و آنها را بر معنایی متناسب با جمله های قبل و بعد حمل نمود.

ج) عدم تعارض سیاق با قرینه ای قوی تر:

همان طور که بیان شد، سیاق قرینه ای ظنی است که براساس ظهور کلام استوار است؛ بنابراین اگر قرینه ی نقلی قوی تری (هم چون آیه یا روایت قطعی) و عقلی (هم چون برهان عقلی) وجود داشته باشد، سیاق آیه از اعتبار ساقط می شود؛ چون نمی تواند در مقابل قرینه ی قوی تر ظهوری برای جمله یا کلمه به وجود آورد.

لزوم توجه به پیوستگی و ارتباط بخش های قرآن

از امام علی علیه السلام حکایت شده که لا تنثره نثر الرمل؛ [۳] (قرآن را) هم چون شن های گسسته پراکنده نسازید.

کتاب اللَّه. .. ینطق بعضه ببعض و یشهد بعضه علی بعض؛ [۴]کتاب خدا. .. برخی قسمت هایش با کمک برخی قسمت های دیگر سخن می گوید و برخی قسمت هایش شاهد برخی دیگر است.

بخش های مختلف هر متن، قرینه هایی برای فهم آن متن در بردارد؛ گاهی یک قسمت موجب تخصیص و یا تقیید قسمت دیگر می شود و یا ارتباط یک بخش با بخش قبل نکته ای لطیف را در بردارد.

در قرآن کریم نیز همین گونه است و از همین جاست که بحث روش تفسیر قرآن به قرآن و شیوه ی تفسیر موضوعی آیات قرآن مورد توجه مفسران اخیر قرار گرفته است. [۵]

مثال: در مورد حضرت موسی علیه السلام در سوره های مختلف قرآن مطالبی بیان شده است؛ از جمله در سوره های بقره، نساء، مائده، انعام، اعراف، یونس، هود، ابراهیم، اسراء، کهف، طه، شعراء، نمل، قصص و. ..؛ بنابراین، لازم است برای فهم و تفسیر کامل آیات مربوط به موسی علیه السلام مجموعه ی این آیات در نظر گرفته شود.

از این قاعده استفاده می شود که تفسیر موضوعی قرآن، همان طور که