بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل علوم حوزوی در تراز حوزه انقلابی :

با وجود نوآوری و تحوّل خواهی در علوم حوزوی در ادوار مختلف، آن چه تراز علوم حوزوی را متناسب با حوزه انقلابی متمایز می‌کند، نوآوری، تحوّل و پاسخگویی نسبت به نیازهای روزآمد انقلاب اسلامی در اداره مطلوب ساحت­‌های مختلف نظام اسلامی و شئون مختلف زندگی فردی، اجتماعی و حکومتی است؛ تحوّل علوم حوزوی در راستای وصول به تراز انقلاب اسلامی در گرو ضوابطی است که تحقّق آن را تضمین کرده و به آن علوم هویّت متمایز می‌بخشد، این تحقیق درصدد است دانش­‌های حوزوی را با عنایت به تراز مطلوب حوزه انقلابی مورد بحث و بررسی قرار دهد.

حوزه­‌های علمیه در همه ادوار و زمان‌­ها، پاسخگوی نیازهای جامعه مؤمنانه بوده و هدایت جامعه به سوی سعادت را مدّ نظر قرار می‌دادند و گرچه عمده انتظار جوامع مؤمنانه از حوزه‌های علمیه در ادوار سابق، پاسخگویی به نیازهای فردی مومنان بوده و سوق دادن جامعه به سوی ارزش‌های سیاسی ـ حکومتی دین اسلام، از حوزه علمیّه، انتظار نمی­‌رفت.

لکن با پیروزی انقلاب اسلامی و تحقّق حکومتی بر اساس ارزش‌های دین اسلام، با محوریّت فقه شیعه و رهبری فقیه جامع الشرایط، سطح انتظار از حوزه علمیه توسعه یافته و پشتیبانی و حمایت از انقلاب اسلامی به مثابه چکیده ارزش‌­های اسلام حداکثری (سیاسی، حکومتی) از وظائف اصلی علمی، عملی حوزه و روحانیّت شیعه محسوب می‌شود.

حوزه علمیه

فلسفه تشکیل حوزه‌های علمی به آیه شریفه قرآن مستند است که مؤمنان را به کوچ کردن جهت فراگیری دین و انذار مردم در بازگشت به وطن خویش، ترغیب می‌نماید: «فَلَوْلاَ نَفَرَ مِن کُلِّ فِرْقَهٍ مِّنْهُمْ طَآئِفَهٌ لِّیَتَفَقَّهُواْ فِی الدِّینِ وَلِیُنذِرُواْ قَوْمَهُمْ إِذَا رَجَعُواْ إِلَیْهِمْ.(سوره توبه، آیه ) پس چرا از هر فرقه‌ای گروهی کوچ نمی‌کنند تا در دین خدا آگاهی پیدا کنند و قوم خود را وقتی به سوی آن‌ها بازگشتند، انذار کنند.»

بر این اساس، مسلمانان می­‌بایست برای فهم اسلام اصیل (فقاهت در دین) و برای سوق دادن مردم به ارزش‌های اسلامی در محافل علمی حضور یابند.

علم آموزی و تبیین علوم اسلامی، بخشی از کارکردهای حوزه علمیه محسوب می­شود و از آنجا که علوم اسلامی نیز به مانند سایر علوم، اساساً بنفسه خود، هدف نبوده بلکه به غرضی خاصّ و حلّ مشکلاتی در جامعه، مورد عنایت قرار می­‌گیرند، لذا باید علوم حوزوی را نیز به مثابه علومی که مقدّمه عمل هستند، مورد عنایت قرار داد. و با عنایت به این­که حوزه علمیه و علوم حوزوی، کارکردهای متفاوتی دارند، لذا می‌توان کارکردهای آن را با عنایت به گونه‌های متفاوت مخاطبان آن، تعیین کرد.

از آن جا که «حکومت در نظر مجتهد واقعی فلسفه عملی تمامی فقه در تمامی زوایای زندگی بشریت است، حکومت نشان دهنده جنبه عملی فقه در برخورد با تمامی معضلات اجتماعی و سیاسی و نظامی و فرهنگی است، فقه، تئوری واقعی و کامل اداره انسان از گهواره تاگور است»، (امام خمینی، صحیفه امام، ج ، ص ) لذا از کارکردهای علوم حوزوی (فقه) سیاست گذاری و قانون گذاری برای نظام اسلامی است که بر اساس مجموعه نظریات و احکام اداره جامعه در سطح کلان و تدبیر کلان جامعه به سوی سعادت مادی و معنوی صورت می‌پذیرد.

علوم حوزوی:

با توجّه به این­که دانش اندوزی و علم آموزی در حوزه‌های علمیه به فهم معارف اسلامی، محدود شده و غرض از تحصیل در حوزه­ها، فهم دین در سه عرصه کلان عقائد، احکام و اخلاق است، لذا علاوه بر این علومی مانند فلسفه و کلام (در ساحت عقائد) و احکام (فقه) و اخلاق، همه دانش‌­هایی که به فهم دین آموزه‌ها و نصوص دینی در این عرصه‌ها کمک کرده یا مقدمه فهم معارف اسلامی به شمار می‌روند را می‌توان از علوم حوزوی برشمرد.

از سوی دیگر با عنایت به این که غرض از علوم حوزوی، مقدمیّت آن برای هدایت و ارشاد مردم، اداره مطلوب جامعه و سیاست گذاری برای نظام اسلامی است، لذا هر آنچه که می­تواند بنا به اقتضائات و نیازهای عصر، مقدمه این امور باشد را نیز می­‌توان در زمره علوم حوزوی قرار داد، علومی مانند اقتصاد اسلامی، جامعه شناسی اسلامی، روان شناسی اسلامی، تبلیغ، دین پژوهی و … را که در عصر جمهوری اسلامی ایران، بیشتر از سوی طلاب، مورد استفاده قرار می‌گیرد را نیز در این زمانه می‌بایست در زمره علوم حوزوی قرار داد.

حوزه انقلابی:

از حوزه انقلابی، برداشت‌های مختلفی می­‌توان ارائه کرد؛ در حالی که مطابق یک برداشت، مراد از حوزه انقلابی، استناد نهاد حوزه به انقلاب اسلامی است که به معنای حوزه طرفدار انقلاب اسلامی است، در برداشت دیگر واژه «انقلابی» ممکن است صفت دانش حوزه علمیه باشد، ممکن است این واژه، وصف ساختار حوزه باشد و ممکن است حوزه انقلابی به لحاظ إتّصاف طلاب (اساتید و طلاب) حوزه علمیه باشد؛ زیرا رفتارهای سلبی و ایجابی آنان در تقابل با نظام سلطه و حمایت از نظام اسلامی و پرداخت هزینه‌ های مالی، بدنی و فکری و … در قبال این رفتارها را می­‌توان به فعالیّت حوزه علمیّه در راستای انقلابی گری، مستند کرد.

در حالی که از برداشت اوّل از حوزه انقلابی، می‌توان به حوزه غیر مستقل و حکومتی تعبیر کرد، در برداشت دوّم، حوزه علمیّه ضمن استقلال، و روحیّه تحوّل خواهی نسبت به علوم موجود، به آرمان­های انقلاب اسلامی، دغدغه داشته و لذا دانش‌­های حوزوی را به جهت اداره مطلوب ساحت­‌های مختلف نظام اسلامی بکار گرفته و ضمن طراحی ساختار و محتوای مطلوب، پاسخگویی به پرسش‌های نظام را مدّ نظر قرار دهد؛ طبیعی است این امر موجب تحوّل، روزآمدی، کارآمدی، کاربردی و نظام‌­وارگی دانش‌­های حوزوی خواهد شد.

بر اساس رویکرد سوّم از حوزه انقلابی، باور به تحوّل خواهی موجب می­‌شود ساختار حوزه رویکردی کارآمد داشته و ساختار حوزه علمیّه با توجّه به امکانات، شرایط و موانع به گونه‌ای طراحی می‌شود که ضمن چابکی بتواند در زمان کمتری به گونه مطلوب­تر غایات حوزه و انقلاب را تأمین نماید؛ این در حالی است که رویکرد چهارم از حوزه انقلابی، به رفتار حوزویان در پشتیبانی از انقلاب اسلامی و دفاع از آرمان­‌های آن در برابر دشمنان داخلی و خارجی عنایت دارد.

بر اساس احتمالات چهارگانه دو گونه احتمال اساسی برای معنای انقلابی وجود دارد، در حالی که مطابق یک معنا، انقلابی‌­گری به معنای استناد، حمایت و پشتیبانی از انقلاب اسلامی است، در احتمال دوّم، مراد از انقلابی­‌گری، (چنان­که از معنای لغوی انقلاب برمی­‌آید) تحوّل خواهی است؛ گرچه می­‌توان وجود همزمان دو عنصر «تحوّل خواهی» و «دغدغه­‌مندی نسبت به انقلاب اسلامی ایران» را در مفهوم حوزه انقلابی جای داد، با عنایت به آنچه در مفهوم حوزه انقلابی ارائه شد، این تحقیق در صدد است دانش­‌های حوزوی را با عنایت به تراز مطلوب حوزه انقلابی مورد بحث و بررسی قرار دهد.

ضوابط توسعه علوم حوزوی به تراز انقلاب:

با وجود نوآوری و تحوّل خواهی در علوم حوزوی در ادوار مختلف، آن چه تراز علوم حوزوی را متناسب با حوزه انقلابی، متمایز می‌کند، نوآوری، تحوّل و پاسخگویی نسبت به نیازهای روزآمد انقلاب اسلامی در اداره مطلوب ساحت­‌های مختلف نظام اسلامی و شئون مختلف زندگی فردی، اجتماعی و حکومتی است.

تحوّل علوم حوزوی در راستای وصول به تراز انقلاب اسلامی در گرو ضوابطی است که تحقّق آن را تضمین کرده و به آن علوم هویّت متمایز می‌بخشد، برخی از این ضوابط به اختصار از نظر می­‌گذرد:

پویایی در عین روشمندی

از آن جا که عمده دغدغه عالمان شیعی، پاسخ به پرسش‌های فردی در زندگی مؤمنانه شیعیان بوده و امروزه به اداره نظام سیاسی و پاسخ­گویی به نیازهای جامعه کلان و تدبیر امور شهروندان، توسعه یافته است، علوم حوزوی می‌بایست در این راستا، پویایی متناسب با حجم سؤالات و مسائل نظام سیاسی، در خود ایجاد کرده و بتوانند عرصه‌ها و ساحت‌های جدیدی را در این علوم ایجاد نمایند؛ لکن پویایی دانش‌ها در صورتی می‌تواند مفید و مؤثر باشد که بتواند بر روش­های ثابت و امتحان شده مبتنی باشد، زیرا خروج از روش ثابت و سابق می‌تواند حجیّت پاسخ‌ها را با اشکال همراه نماید.

استناد (مشروعیّت) در عین کارآمدی

دانش­‌های حوزوی که در طول سده‌های متمادی پاسخ­گویی به پرسش‌ها و نیازهای مؤمنان به شریعت را برعهده داشته و با محور قرار دادن افراد یا گروه‌های محدود، عملاً پای خویش را از محدوده فقه فردی به حوزه پاسخ­گویی به دیدگاه­های کلان در حوزه نظام­‌های سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و… نگذاشته بود، با پیروزی انقلاب اسلامی و مواجه شدن با نیازها و پرسش‌های نوین در حوزه‌های مختلف جامعه و نظام سیاسی، عملاً گام از حوزه امور فردی فراتر نهاده و با عهده‌­دار شدن مدیریّت امور یک کشور عظیم، گستره وسیعی از مسائل، موضوعات، پرسش­ها و نیازها را فراروی خود دید.

بلکه ساختار نظام اسلامی اقتضا ­کرد بسیاری از مباحث فقه، از حالت نظری و انتزاعی صِرف خارج و به صحنه اجتماع وارد شده و صبغه عملی و کاربردی یابد، این امر موجب شده است که فهم مباحث در عصر حاضر و در حوزه مباحث مورد نیاز نظام سیاسی و اجتماعی با فهم همان مسائل در حوزه امور فردی، متمایز گشته و با پیچیدگی‌هایی همراه شود.

زیرا عا