فایل پاورپوینت کامل عمل به ظاهر شریعت، راه تربیت فرد و جامعه

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل عمل به ظاهر شریعت، راه تربیت فرد و جامعه :

رُوِیَ عَن رَسولِ الله صلّی الله علیه و آله و سلّم: «إِنَّ الغَیرَهَ مِنَ الایمان؛[۱]همانا غیرت از آثار ایمان است.»

بحث راجع به تربیت به معنای روش گفتاری و رفتاری دادن بود و گفته شد اولین محیطی که انسان در آن محیط روش رفتاری و گفتاری می­ گیرد، محیط خانوادگی است که در آن رابطه ­ها غالباً تنگاتنگ و بر محور محبت است. در آخر جلسه گذشته مطلبی را در باب تربیت عنوان کردم که برای تربیت به طور کلی از کجا باید شروع کرد؟ عرض کردم باید از ظاهر، شروع بشود. یعنی انسان از نظر ظاهر، هم خودش را مؤدب به آداب انسانی و الهی بکند، و هم آن کسی را که تحت تربیت اوست، که عبارت از فرزند است. پدر و مادر باید از ظاهر فرزند شروع کنند و او را به شکلی در بیاورند که شکل او، انسانی و الهی باشد، نه حیوانی. قهراً خودشان هم باید اینچنین باشند تا فرزند آنچنان بشود. عرض کردم در رابط میان ظاهر و باطن، ظاهر به تدریج در باطن اثر می­گذارد و به آن شکل می ­دهد. لذا اولین گام و بلکه می­شود گفت منحصرترین راه برای اینکه شخص، انسانی و الهی بشود، همین است. یعنی باید از ظاهر شروع شود. البته این تذکر را هم دادم که ما بحثمان ظاهر و باطن است نه خِفاء و عَلَن. من تعبیر به سِرّ کردم، نه خفا و پنهان. بحث خفاء و علن نیست. این­ها با هم اشتباه نشود. بحث ظاهر و باطن است.

اخلاق، در گرو ادب است

در این رابطه به بعضی از روایات هم اشاره کردم که حالا یکی، دو روایت عرض می ­کنم و مطلب دیگری را می خواهم مطرح کنم. در روایت از علی علیه السلام داریم که می ­فرماید: «سَبَبُ تَزْکِیَهِ الأَخلاق حُسْنُ الأَدَب؛[۲] ادب نیکو، سبب تزکیه اخلاق است. علی علیه السلام مسئله ملکات نفسانیه را پیش می­ کشد. تعبیر می­ کند به «تزکیه اخلاق» که اگر انسان می ­خواهد اخلاقش را تطهیر کند، رذایل اخلاقی را کنار بگذارد و متَّصف به فضایل اخلاقی بشود، می ­فرماید: سبب، «حُسنُ الأَدَب» است. بحث آداب ظاهری را پیش می­ کشد. یعنی همین مسائلی که ما از آن به کارهای ظاهری تعبیر می­ کنیم. در هر سه رابطه -دیداری­، گفتاری­ و مسئله رفتاری­- باید خودش را تنظیم بکند. گاهی در اصطلاح معنوی می­ گوییم خودش را مؤدب به «آداب شرعی» بکند. اهل معرفت مؤدب به «آداب انسانی» را هم دارند.

رابط ظاهر و باطن متقابل است

مطلبی را می­ خواستم مطرح کنم و آن این است که: رابط مستقیم هست بین ظاهر انسان و باطن و اثرگذاری ظاهر روی باطن. عکس آن را هم داریم یعنی اثرگذاری باطن روی ظاهر، هر دو مورد هست. این طور نیست به اینکه هر کدام از یکدیگر بیگانه باشند، یعنی این طور نیست که ظاهرم از باطنم بیگانه شود و باطن از ظاهر بیگانه بشود، این هم نیست. من چند مورد روایت می­ خوانم بعد سراغ مطلب بعدی می ­روم. در یک روایتی از علی علیه السلام است که می ­فرماید:«لکل ظاهِرٍ باطِنٌ عَلی مِثالِه فَمن طابَ ظاهِرُهُ طابَ باطِنُه وَ ما خَبُثَ ظاهِرُهُ خَبُثَ باطِنُه»[۳] برای هر ظاهری باطنی­ همانند ظاهر هست. پس هر که ظاهرش پاک باشد باطنش نیز پاک است و هر که ظاهرش پلید است، باطنش نیز پلید است. اول اشاره به رابط مستقیم دارد بعد می­ فرماید: آن کسی که ظاهرش صالح باشد، اثر می ­گذارد و باطن او هم بر ظاهرش اثر می­ گذارد و آن را به سمت صلاح می ­برد. کسی هم که ظاهرش پلید باشد آن هم اثر می­ گذارد و باطن او را هم پلید می­ کند. این حرف­ ها را خوب دقت کنید! چون من می خواهم گام به گام جلو بروم. این طور نیست که اگر ظاهر فاسد باشد، ممکن است باطن صالح باشد. اتفاقاً از این طرف اگر باطن صالح شد روی ظاهر اثر می ­گذارد. قوی ­تر هم اثر می­گذارد. این تأثیر بدون تردید است. از این طرف هم، ظاهر بر باطن اثر می­ گذارد.

تاثیر باطن بر ظاهر قوی ­تر است.

در این باب روایات زیادی داریم؛ مثلا از علی علیه السلام است که فرمود: «مَنْ حَسُنَتْ سَریرَتُه حَسُنَتْ عَلانِیَتُه؛[۴] هرکس درونش نیکو باشد، ظاهرش نیز نیکو می ­گردد.»اینجا که تعبیر به سریره می­ کند، شبهه ­ای نیست که مراد همان باطن است. یا از امام صادق علیه السلام است: «إِنَّ السَّرِیرَهَ إِذَا صَحَّتْ قَوِیتِ الْعَلَانِیهُ؛[۵] وقتی درون سالم می ­شود، ظاهر نیرو می یابد.»چه بسا اشاره به این باشد که اگر باطن صالح باشد، اتفاقاً این اثرگذاری­اش روی ظاهر خیلی بیشتر است، چون باطن توان­ مندتر است.

می ­توان اعمال ظاهری را ترک کرد؟

این را مقدمتاً عرض کنم بعداً سراغ مطلب بعد می­ روم. الآن رابط بین ظاهر و باطن را گفتیم. در اینجا یک مطلب هست که حالا اگر کسی باطنش را خوب کرد، دیگر کافی است؟ می­ تواند دست از اعمال ظاهری بردارد؟ چون همه برای باطن بود. می ­خواست باطناً آدم بشود، انسان بشود و الهی بشود. خوب دیگر وقتی که شدیم، پس اعمال ظاهریّه را کنار بگذاریم­؟ یک همچنین چیزی می­ شود گفت؟ چون دو مورد در اینجا مطرح است؛ یکی این است که بگویند: آقا برویم باطن را درست بکنیم. نیازی نیست به ظاهر بپردازیم. این یک حرف خیلی سطحی است، ولی دومی که چرا باید وقتی به هدف رسیدیم همچنان به اعمال ظاهریّه ادامه دهیم؟ شبهه خیلی قوی­ تری است. ما که از راه ظاهر وارد شدیم و باطن را هم درست­ کردیم، حالا که باطن درست شد دست از ظاهر برمی ­داریم.

این حرف نشان از جهل گوینده دارد!

من اینجا جملاتی را از استادم امام خمینی ره برای شما می­ خوانم. ایشان می­ فرماید: «بدان که هیچ راهی در معارف الهیه پیموده نمی­ شود مگر اینکه ابتدا کند انسان از ظاهر شریعت (که من جلسه گذشته اینها را گفته ام) و تا انسان مؤدب به آداب شریعت حقّه نشود هیچ یک از اخلاق حسنه از برای او به حقیقت پیدا نشود. و ممکن نیست که نور معرفت الهی در قلب او جلوه کند (قسمت اول مربوط به جنبه­ های انسانی است، آنجا که به «اخلاق حسنه» تعبیر می­ کند. دومی جنبه ­های، بعد معنوی انسان را مدّ نظر دارد. ایشان این دو را جداسازی هم کرده­ است.) هیچ یک از اخلاق حسنه (که مربوط به بعد انسانی است) از برای او به حقیقت پیدا نشود و ممکن نیست که نور معرفت الهی در قلب او جلوه کند و علم باطن و اسرار برای او منکَشَف شود و پس از انکشاف حقیقت و بروز انوار معارف در قلب نیز مؤدب به آداب ظاهره خواهد بود.» می­گوید حالا که از راه ظاهر وارد شدی و باطنت را هم تطهیر کردی و انوار معارف در قلبت آمد؛ باید باز هم پایبند به شرع باشی! «پس از انکشاف حقیقت و بروز انوار معارف در قلب نیز متأدب به آداب ظاهر خواهد بود.» نباید از این ظاهر دست برداری! بعد می­فرماید: «و از این جهت د