فایل پاورپوینت کامل مباحث سیاسی در آثار علامه مجلسی (۱)

فایل پاورپوینت فایل پاورپوینت کامل مباحث سیاسی در آثار علامه مجلسی (۱)؛ راهکاری شایسته برای ارائه‌های موفق

اگر به‌دنبال یک فایل ارائه‌ی آماده با کیفیت بالا و طراحی حرفه‌ای هستید، فایل فایل پاورپوینت کامل مباحث سیاسی در آثار علامه مجلسی (۱) انتخابی مناسب برای شماست. این مجموعه شامل 92 اسلاید استاندارد و دقیق است که با هدف ارتقاء کیفیت ارائه‌های شما تهیه شده‌اند.

دلایل انتخاب فایل فایل پاورپوینت کامل مباحث سیاسی در آثار علامه مجلسی (۱):

• طراحی ساختارمند و چشم‌نواز: هر اسلاید با دقت بالا و توجه به اصول طراحی گرافیکی تهیه شده است تا محتوای شما به‌خوبی دیده و درک شود.
• آمادگی کامل برای ارائه: نیازی به ویرایش مجدد نیست؛ فایل فایل پاورپوینت کامل مباحث سیاسی در آثار علامه مجلسی (۱) آماده‌ی استفاده در کلاس، جلسه یا کنفرانس است.
• سازگاری کامل با پاورپوینت: نمایش صحیح اسلایدها در تمامی نسخه‌های PowerPoint بدون بهم‌ریختگی یا مشکل ظاهری تضمین شده است.

تولید شده با رویکرد حرفه‌ای:

تمامی بخش‌های فایل پاورپوینت کامل مباحث سیاسی در آثار علامه مجلسی (۱) با هدف ایجاد یک تجربه کاربری روان و بی‌نقص طراحی شده‌اند. جزئیات با دقت بالا تنظیم شده‌اند تا ارائه‌ای حرفه‌ای و تأثیرگذار داشته باشید.

توجه:

تنها نسخه رسمی فایل فایل پاورپوینت کامل مباحث سیاسی در آثار علامه مجلسی (۱) از کیفیت کامل برخوردار است. نسخه‌های غیرمجاز ممکن است شامل اشکالات طراحی باشند و توصیه نمی‌شود از آن‌ها استفاده شود.

با تهیه فایل فایل پاورپوینت کامل مباحث سیاسی در آثار علامه مجلسی (۱)، سطح ارائه‌های خود را ارتقاء دهید و مخاطبان خود را تحت تأثیر قرار دهید

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل مباحث سیاسی در آثار علامه مجلسی (۱) :

مقدمه:

علامه محمد باقر مجلسی(۱۱۱۰ – ۱۰۳۷ه ق) فرزند مولا محمد تقی مجلسی، ازعلمای مشهور و نامدار دوره پایانی عهد صفوی است. به اعتقاد بسیاری از دانشمندان شیعی و غیر شیعی، وی مروج مذهب امامیه در سده یازدهم هجری در ایران بوده، و ازنخستین کسانی است که به ترجمه و نشر احادیث ائمه اطهار (ع) به زبان فارسی در ایران همت گماشت.

این در حالی است که در آن دوران علمای برجسته، فارسی نویسی با نثر ساده و دوراز تکلف و تصنع را فروتر از شان و مقام علمی خود می دانستند. آثار انبوه و پر حجم او،اعم از تالیفات فارسی وعربی، در موضوعات گوناگون مانند: تاریخ معصومین(ع)عقاید، ادعیه، اخلاق و آداب و سنن، از زمان تالیف آن ها، مورد توجه و استفاده خواص و نیز عموم مردم بوده است.

اثر پر ارج وی «بحارالانوار» در شمار مهم ترین کتب اربعه متاخره قرار دارد. ^(۲) نفوذو تاثیر او در سلاطین صفوی، معرف جایگاه بلند سیاسی اجتماعی او در عهد صفوی است.

برخی از نویسندگان، او را به دلیل تلاش فراوان و طاقت فرسایش، در ترویج مذهب تشیع و دفاع از عقاید امامیه، عالمی متعصب به شمار آورده اند، و بعضی از دیدگاه های علمی او درباره فلسفه و تصوف، و نیز عملکرد سیاسی اجتماعی او از قبیل ستیز باصوفیان و فلاسفه، و همچنین همکاری وی با سلاطین صفوی را مورد انتقاد قرار داده اند.

ولی در برابر این گروه اندک از منتقدان، شمار زیادی از دانشمندان شیعی او را باالقاب و اوصاف اغراق آمیز ستوده، و موضع و رفتارهای سیاسی اجتماعی اش را منطبق باشرایط و مقتضیات زمان و مثبت ارزیابی کرده اند. در خصوص زندگی علمی و سیاسی این محدث بزرگ، در فرصتی دیگر – در بیان اندیشه سیاسی وی – اشاراتی خواهیم داشت.

در این مقال کوتاه، نگاهی اجمالی خواهیم داشت به مباحث سیاسی در آثار علامه مجلسی و موضوعات مطرح شده در کتب و رسائل ایشان در باب سیاست. امید است این تلاش ناچیز و دست مایه اندک، مورد استفاده دانش پژوهان گرامی واقع گردد و گامی هرچند کوچک در جهت آشنایی با تفکر و اندیشه سیاسی این محدث ارجمند و بزرگ مردعلم و دین باشد.

کتابشناسی سیاسی آثار علامه مجلسی:

علامه مجلسی از راه شناخت نیازهای علمی و فکری مردم زمان خود، به تغذیه روحی و فکری جامعه مبادرت ورزیده و با الهام از مکتب ائمه (ع) در زمینه های گوناگون، به تالیف و تصنیف کتب و رسائل برای طبقات مختلف جامعه از خواص وعوام پرداخت. و بالطبع در این میان، از نصیحت ملوک و ارشاد و هدایت حکام زمان خود نیز غافل نبود. تالیف رساله ای مستقل در باب شرح وظایف حاکم اسلامی، به اضافه مطالب آموزنده و ارزنده ای که در باب، سیاست و رهبری و دیریت سیاسی جامعه درتالیفات دیگر خود آورده است، نشان گر حس مسؤولیت و همت بلند این بزرگ مرد رهدایت حکام و متولیان امور جامعه است.

پس از مطالعه و بررسی مجموعه آثار و تالیفات علامه مجلسی از بعد سیاسی، به معرفی جایگاه این مباحث در نوشته های ایشان به طور اجمال اشاره می شود. البته باعنایت به مسلک اخباری علامه مجلسی، این معنا روشن است که تکیه گاه وی در مسائل و موضوعات سیاسی، بر مفاد آیات و مضامین روایات ائمه معصومین (ع) استوار است ;لذا وی از بررسی و تحلیل مسائل سیاسی در شکل نظری و در چارچوب استدلال عقلی احتراز نموده است; زیرا از نظر او، عقل بشری به تنهایی از درک مصالح و مفاسد امورعاجز بوده و بدون کمک و راهنمایی شرع، قادر به تامین سعادت فرد و جامعه نیست وهمین نکته، منشاء آن شده است که ایشان، تمام مباحث و معارف دینی از جمله سیاست را از زبان وحی و اهل وحی بیان کند. از میان انبوه آثار علامه مجلسی، مهم ترین و تنهانوشته ایشان در باب سیاست همان رساله «آداب سلوک حاکم با رعیت » است که ترجمه عهدنامه علی(ع) به مالک اشتر، به همراه سه حدیث دیگر است. مجلسی به غیر از این رساله، اثر مستقل دیگری در این خصوص ارائه نکرده است. البته نکته ای که در این جانباید از آن غفلت نمود، این است که کتاب شناسی سیاسی مجلسی از یک ویژگی خاصی برخوردار بوده و آن این که با توجه به مسلک فقهی و روش علمی و فکری ایشان، ازطریق کتاب شناسی سیاسی این دانشمند، علاوه بر آشنایی با آرا و اندیشه های سیاسی وی به منابع عظیم روایی او در مباحث سیاسی نیز می توان دست یافت; بویژه کتاب بحارالانوار که در بردارنده حجم زیادی از احادیث شیعه است. در این گفتار بر اساس مطالعه و بررسی تفصیلی که از آثار ایشان به عمل آمده، اجمالا به منابعی که در آن هابحث های سیاسی عنوان شده است، اشاره می کنیم.

رساله آداب سلوک حاکم با رعیت:

یکی از تالیفات علامه مجلسی که در آن فقط از مباحث و مسائل سیاسی سخن گفته شده، ترجمه عهد نامه مالک اشتر است. این رساله که با عنوان «آداب سلوک حاکم بارعیت » نگارش یافته، با توجه به مسلک اخباری مؤلف، به نظر می رسد که مهم ترین اثرسیاسی وی در بین آثار متعدد و متنوع ایشان باشد ^(۳) مجلسی در معرفی این رساله و انگیزه تالیف آن می گوید:«این رساله ای است درترجمه بعضی از احادیث شریفه که در کیفیت سلوک ولات عدل با کافه عباد که ودایع رب الاربابند وارده شده. برای تنبیه ارباب غفلت و اصلاح اصحاب دولت که هم گنان منوط به صلاح ایشان است، و فساد ایشان، مورث اخلال نظام بنی نوع انسان که زبده مکنونات و اشرف مخلوقاتند. ^(۴) رساله فوق در دو فصل تدوین یافته است; فصل نخست، در ترجمه عهد نامه مالک اشتر است: در عهدنامه مذکور وظایف مهم حاکم اسلامی در زمینه های مسائل عبادی، اخلاقی و سیاسی و اقتصادی، مانند کیفیت انتخاب کارگزاران، قضاه، فرماندهان نظامی واهتمام به عمران و آبادانی، کیفیت جمع آوری خراج و نحوه مصرف آن و نیز مطالب ونکات مهمی درباره کشورداری و اداره جامعه آمده است. ^(۵) فصل دوم این رساله، در ترجمه سه حدیث دیگر است که با عهدنامه مالک وحدت عنوان و وحدت موضوع دارند.

حدیث اول:

نامه علی(ع) به عثمان ابن حنیف، والی آن حضرت در بصره است. علی(ع) این نامه را بعد از اطلاع از حضور عثمان ابن حنیف در میهمانی یکی از اشراف بصره، درنکوهش وی نوشته است.

امیرالمؤمنین (ع)، والی خود را به پیروی از سیره و ساده زیستی خود و تمسک به تقوافراخوانده، و او را به یاری و دستگیری مستمندان جامعه ترغیب می کند. در این حدیث،علی(ع) ضمن مذمت دنیا و دنیاطلبی، بخش هایی از سیره و زندگی و ساده زیستی خود رادر دوران حکومتش بیان کرده است. این حدیث در نهج البلاغه فیض الاسلام، صص ۹۶۵ – ۹۷۶ نامه شماره ۴۵ آمده است و در بحارالانوار، ج ۳۳، حدیث ۶۸۶، ص ۴۷۳ نیزنقل شده است.

حدیث دوم:

که مجلسی آن را معتبر می داند، نامه امام صادق (ع) به عبدالله نجاشی والی اهوازاست از طرف منصور دوانیقی به این سمت گماره شده است. نجاشی که از شیعیان امام صادق(ع) است، ضمن نامه ای به امام، خبر از ابتلائش به ولایت اهواز می دهد و ازحضرت تقاضای ارشاد و راهنمایی می کند. امام صادق(ع) در پاسخ وی ضمن ابرازخرسندی و تاسف از این امر – خرسندی از آن جهت که «شاید به آب لطف او، آتش جور مخالفان را از آل محمد «شیعیان » خاموش بگرداند» و نگرانی از این جهت که مبادابر مؤمنی از آل محمد سخت بگیرد و به واسطه این سخت گیری، بهشت را بر خود حرام گرداند – نصایح و رهنمودهایی را که درباره مدارا و مردم داری به وی ارائه می کند و راه خلاصی او را از مقایسه این شغل; «یعنی قبول ولایت از طرف حاکم جور»، رفتار به عدل و داد و اجتناب از ظلم و ستم نسبت به مردم و شیعیان می داند و به وی توصیه می فرمایدکه از حیف و میل و استفاده شخصی از بیت المال، زراندوزی، ترساندن بی مورد مؤمنان و تجسس از لغزش ها، و عیوب خصوصی مردم اجتناب نموده و نسبت به مستضعفان ودادرسی مظلومان و رعایت ورع و تقوا اهتمام ورزد. این حدیث، در جلد ۷۵بحارالانوار، صص ۳۶۰-۳۶۶ذکر شده است.

حدیث سوم:

نصایح مردی است به منصور دوانیقی که در ایام حج و در حال طواف، با او سخن گفته است. به گمان راوی، این مرد، حضرت خضر بوده است که در آن جا ظاهر شده بود.حضرت خضر در این گفت و گو، از گسترش ظلم و جور و قتل و آدم کشی توسط منصوردوانیقی انتقاد و شکایت کرده و برای تنبیه و بیدار ساختن منصور، وی را با پادشاه مشرک کشور چین که با وجود مشرک بودن; رعایت حال بت پرستان را می کرد، مقایسه کرد. ومنصور دوانیقی را با این که حاکم مسلمان بود به دلیل این که ظلم و ستم بر مسلمین روامی داشت، سرزنش نموده است.

همچنین او را سفارش کرده که با دانایان و هادیان و علما مشورت نماید و علت گریزان بودن علما از او را، ترس آنها از جور و بدی اعمال منصور می داند و راه نجاتش را منوط به اتخاذ سیاست مردم داری و رفتار به عدالت و دادرسی مظلومان و کاستن ازتعداد حاجبان خود بیان نموده است. این حدیث نیز در بحارالانوار ج ۷۲، صص ۳۵۱ -۳۵۲ حدیث ۶۰ آمده است. در خصوص برداشت هایی که از این احادیث می شود، و نیزآنچه از مقدمه و خاتمه این رساله استنباط می شود، در فصل های آینده سخن خواهیم گفت.

گفتنی است، ترجمه علامه مجلسی از عهد نامه مالک اشتر بر اساس نسخه تحف العقول صورت گرفته است.

رساله مال ناصبی:

این رساله را می توان یکی از آثار سیاسی علامه مجلسی به حساب آورد. رساله مزبور، درباره جایگاه و احکام یکی از اقلیت های مذهبی «یعنی نواصب » در فقه سیاسی شیعه سخن می گوید. مؤلف در این نوشته، حکم مال ناصبی «جواز اخذ و تصرف و یااتلاف آن » و نیز حکم شرعی «جواز» قتل ناصبی را بیان کرده است. مجلسی در این رساله، سه روایت را درباره حلیت مال و خون ناصبی آورده است. مفاد این سه حدیث،حلال بودن مال ناصبی برای شیعیان بعد از پرداختن خمس آن و نیز جواز قتل ناصبی است; لکن امام(ع)، شیعیان را از کشتن ناصبی به خاطر خوف از گرفتار شدن شیعیان به قصاص، نهی کرده است و در روایت دیگری در این رساله نقل کرده، امر قتل آنها را به امام ارجاع داده است.

در این رساله، تنها این سه حدیث با عنوان رساله منطبق است و بقیه احادیثی که مؤلف آورده است، برخی از آنها درباره تعریف ناصبی، و بعضی دیگر مربوط به مذمت وعقال اخروی ناصبی است و تعدادی دیگر، مربوط به عناوینی از قبیل مشرک، زندیق وکافر بودن ناصبی می باشد. رساله فوق در مجموعه بیست و پنج رساله فارسی در صفحات ۳۷۳-۳۸۱ آمده است.

رساله صواعق الیهود:

این رساله درباره آداب و احکام جزیه است. مؤلف در مقدمه رساله، اهل کتاب را ازدیگر کفار به هدایت نزدیک تر می داند و علت تشریع اخذ جزیه از اهل ذمه را امکان گرایش تدریجی آنها به دین اسلام دانسته و در این خصوص می گوید: « … و هر گاه شرایط جزیه را در حق ایشان رعایت نمایند و به خواری و مذلت در میان مسلمانان زندگانی کنند، تعصب ایشان را مانع از قبول دین نخواهد گردید و به زودی مقبول دین اسلام خواهند نمود.»

مؤلف، اهل کتاب را در سه طائفه، یعنی «یهود، نصارا و زرتشتیان » منحصر کرده است. اخذ جزیه از سایر کفار را جایز نمی داند. وی سپس در مورد افرادی از اهل ذمه که جزیه به آنها تعلق می گیرد و نیز مقدار جزیه بحث کرده و به دنبال آن، شرایط هفت گانه ذمه راآورده و بعد از آن شرائط شش گانه ای را طرح کرده که در صورت صلاحدیدحاکم اسلامی، اهل ذمه ملزم به رعایت آن شرائط می گردند. وی در خاتمه به مواردی از:آداب معاشرت و معامله مسلمانان با اهل ذمه اشاره نموده است. این رساله در مجموعه بیست و پنج رساله فارسی در صفحات ۵۱۵ – ۵۲۲ آمده است.

مباحث سیاسی در عین الحیات:

علامه مجلسی در این کتاب، فصلی را با عنوان «احوال سلاطین عدل وجور»، «کیفیت معاشرت با سلاطین »، «حقوق پادشاهان و نیز مفاسد قرب به پادشاهان » طرح کرده است.وی در آغاز هر بحث، اجمالی از نظر خود را که همان مفاد روایات است بازگو نموده،سپس احادیث مربوط به هر عنوان را مستقلا به طور جداگانه ذکر کرده است.

وی در آغاز این فصل با اشاره به اهمیت عدل و جور و صلاح و فساد سلاطین و امرا وآثار اعمال آنها می گوید: «بدان که عدل ملوک و امرا از اعظم مصالح ناس است و عدل وصلاح ایشان، موجب صلاح جمیع عباد و معموری بلاد است. و فسق و فجور ایشان،مورث اختلال نظام امور اکثر عالمیان و میل اکثر ناس به طور «یعنی رویه و رفتار» ایشان می گردد» ^(۶) و بعد از این مقدمه، این حدیث معروف و مشهور را نقل می کند که پیامبر(ص) فرمود: «دو صنف اند از امت من، اگر ایشان صالح و شایسته اند، امت نیزصالحند و اگر ایشان فاسدند، امت من نیز فاسدند. صحابه پرسید: کیستند ایشان یا رسول الله؟ فرمود: فقها و امرا ^(۷) »و بعد از آن، احادیثی را درباره مذمت جور سلاطین و آثارآن در دنیا و عقاب سلطان جائر در آخرت نقل می کند.

مؤلف در بخش دیگر این فصل، بحثی را تحت عنوان چگونگی معاشرت حکام بارعایا و همچنین حقوقی که مردم بر حاکمان دارند طرح می کند. وی در این فصل نیزسراغ احادیث می رود و روایاتی را درباره توصیه سلاطین به لزوم عایت حقوق مردم وعدالت اجتماعی ذکر می کند. و کسانی را که خواستار آگاهی بیشتر از آداب امرا و حکام و به عبارت دیگر، وظایف حاکم اسلامی هستند، به نامه های حضرت امیرالمؤمنین(ع)که به عمال و والیان خود نوشته; خصوصا نامه طولانی آن حضرت به مالک اشتر وهمچنین نامه ای که به سهل ابن حنیف و به محمد ابن ابی بکر نوشته اند، ارجاع می دهد.

وی در ادامه، به این قانون و سنت اجتماعی اشاره می کند که:

«اگر پادشاهان در قدرت و استیلای خود شکر کنند و رعایت رعیت و حقوق ایشان بکنند، ملک ایشان پاینده می ماند، والا به زودی زایل می گردد; چنان چه گفته اند که ملک با کفر باقی می ماند و با ظلم باقی نمی ماند.» ^(۸)

علامه مجلسی در دنباله این فصل، از حقوق پادشاهان بر مردم و به عبارت دیگروظایف مردم در قبال حاکم اسلامی سخن می گوید که مردم ملزم به رعایت آن حقوق هستند، البته ایشان این حقوق را مختص پادشاهانی می داند که «بر دین حق باشند» و دربرابر خدماتی که پادشاه به مردم می کند از قبیل دفع دشمنان دین از ایشان و حفظ دین ومال و عرض، آنها نیز متقابلا موظفند که حقوق پادشاه را رعایت کنند.

از جمله حقوقی که پادشاه بر عهده مردم دارد عبارت است از: دعا کردن برای صلاح پادشاه، بزرگداشت و تعظیم پادشاه عادل، و اگر عادل نباشد دعا نمایند برای صلاح ایشان و یا خود را اصلاح نمایند تا خدا ایشان