فایل پاورپوینت کامل نظام تعلیم و تربیت

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل نظام تعلیم و تربیت :

مقدّمه

تعلیم و تربیت همانند بسیاری از دانش ها به مثابه یک نظام است؛ بدین معنا که اجزا و عناصری خاص و متناسب با خود دارد که باید شناسایی و بررسی دقیق شوند. در این نوشتار، پس از بحث از روش ها و پرداختن به برخی از سؤال های مقدّماتی، از چند تعریف متداول سخن به میان آمده است. پس از آن، به مفاهیم کلیدی نظام تربیتی توجه شده است، بدین امید که چنین موضوع با اهمیتی ذهن عالمان و اندیشمندان را به خود معطوف دارد و بر غنای آن افزوده شود.

روش ها

۱. فهرست کردن مسائل عاری از هرگونه طبقه بندی قبلی؛ در این روش، از اصل «فیضان ذهنی» پی روی می شود و همه آنچه به ذهن می آید یادداشت می گردد. پس از تکمیل و انجام کار، طبقه بندی صورت می گیرد.

۲. شناسایی مفاهیم کلیدی در مرحله اول و تعیین و تشخیص مسائل برحسب آن در مرحله دوم؛ در این روش و روش های دیگر که در ذیل می آیند، به نوعی طبقه بندی اقدام شده است.

۳. تعیین و بیان مسائل با توجه به شیوه های متناسب در پاسخ گویی بدان ها؛ از آن رو که در تعلیم و تربیت سؤال هایی مطرح می شوند که از نظر ماهوی بایکدیگر فرق دارند و روش پاسخ گویی به آن ها تابعی از سؤال ها خواهد بود. در این صورت، می توان مسائل را برحسب این روش طبقه بندی نمود. در یک جمع بندی کلی، این شیوه ها را می توان در سه مقوله فلسفی، مذهبی و علمی تجربی خلاصه نمود.

۴. تشخیص مسائل طبق آن دسته از دروس اختصاصی که در برنامه های دانشکده های علوم تربیتی گنجانده شده اند.

۵. بررسی و تحلیل کتب و مقالاتی که تحت همین عنوان و یا عناوین مشابه چاپ و نشر یافته اند.

سؤال های مقدّماتی

پیش از ورود به مسأله و انتخاب هر یک از روش های مزبور و یا هر روش محتمل دیگر، لازم است به سؤال های ذیل پاسخ گفته شود:

۱. آیا تعلیم و تربیت یک رشته یا معرفت مستقل است و یا زیر مجموعه ای از دیگر دانش ها، همچون فلسفه، روان شناسی، علوم سیاسی و یا جز آن ها می باشد؟ اگر معرفتی مستقل است، آیا تمایز آن به تمایز موضوعات است یا اغراض و اهداف، یا مفاهیم و مصطلحات، یا شیوه ها و روش های کسب دانش؟

۲. اصول موضوعه تعلیم و تربیت از چه دانش هایی نشأت می گیرند؟ آیا بین تعلیم و تربیت و دانش هایی همچون فلسفه، روان شناسی، جامعه شناسی، اقتصاد، هنر و نظام حقوقی، ارتباطی وجود دارد؟ اگر ارتباطی وجود دارد، اولاً از چه نوع است؟ ثانیا، در مواردی که اختلاف و گاه تضاد نظری در بین این علوم به وجود بیاید که می آید تکلیف تعلیم و تربیت چیست و از چه موضعی باید برخورد کند تا خود دچار تناقض نگردد؟

۳. آیا تعلیم و تربیت از علوم کاربردی است؟ بدین معنا که تنها مصرف کننده دیگر دانش هاست و یا خود مسائل و مشکلاتی دارد که باید به آن ها بپردازد و دانش محض بودن در این جا نیز صدق می کند؟

۴. آیا در علوم و معارف نوعی سلسله مراتب وجود دارد؛ بدین معنا که برخی در صدر، و برخی در ذیل قرار می گیرند؟ اگر چنین است، در این صورت جایگاه تعلیم و تربیت در کجا خواهد بود؟

۵. آیا تعلیم و تربیت باید بازده اقتصادی داشته باشد و یا نوعی سرمایه گذاری ملّی است که نتایج و آثار آن در دراز مدت قابل بهره برداری می باشد؟

۶. آیا تعلیم و تربیت از دیدگاه حقوقی اصولاً در ردیف حقوق فطری و طبیعی است و یا از مقوله قراردادهای اجتماعی می باشد؟

۷. مرز تعلیمات همگانی کجاست؟ آیا تعلیمات همگانی و اجباری در یک مقوله جای می گیرند؟ آیا دو مفهوم واجب عینی و واجب کفایی می توانند در این زمینه کاربرد داشته باشند؛ بدین معنا که آنچه واجب عینی است، در مقوله آموزش های همگانی، و آنچه واجب کفایی است در مقوله مهارت ها و تخصص ها جای بگیرند؟ آیا تعلیمات عالیه باید انحصارا به تربیت متخصص بپردازند؟ یا تنها در اختیار صاحبان استعدادهای بالا و فوق العاده قرار گیرند؟ یا هّم خود را مصروف ابداعات و اکتشافات نمایند؟ یا برای اعتلای جامعه دست به نقد و ارزیابی ارزش ها بزنند؟

۸. آیا تعلیم و تربیت از وظایف دولت است؟ تعلیم و تربیت در قبال جامعه و دولت چه وظایفی برعهده دارد؟

۹. ایجاد تساوی در فرصت های تربیتی برای همه افراد صرف نظر از جنس، نژاد و طبقه به چه معناست؟

۱۰. آیا کودکان مبتلا به اختلالات ذهنی، با توجه به گران بودن آموزش آن ها از یک سو، و عدم انتظار هرگونه بازدهی از سوی دیگر نیز باید زیر پوشش تعلیمات همگانی و رایگان قرار گیرند؟

۱۱. آیا تعلیم و تربیت همانند پزشکی، یک حرفه است و واجد همان معیارها و ضوابطی است که در حرفه پزشکی وجود دارد؟

چند تعریف گزینشی از تعلیم و تربیت

۱. تعلیم و تربیت، پرورش انسان با فضیلت است. (یونان قدیم)

۲. تعلیم و تربیت، پرورش انسان متعادل است. (روم و ایران باستان)

۳. تعلیم و تربیت، پرورش انسان اخلاقی است. (مسیحیت)

۴. تعلیم و تربیت، شرطی کردن انسان است. (رفتارگرایی)

۵. تعلیم و تربیت بازسازی مداوم تجارب است. (جان دیویی)

۶. تعلیم و تربیت انتقال میراث های فرهنگی است. (جامعه شناسی)

۷. تعلیم و تربیت، پرورش کارگران چندپیشه است. (مارکسیسم)

۸. تعلیم و تربیت، پرورش انسان خودیاب است. (انسان گرایی)

۹. هدایت انسان برای نیل به کمالات مادی و معنوی است. (اسلام احتمالاً)

بیان مسائل براساس مفاهیم کلیدی

هرچند تشخیص و تعیین مفاهیم کلیدی تعلیم و تربیت، به خودی خود، کوشش مستقلی می طلبد و به بحث و فحص کارشناسانه نیاز دارد، اما شاید بتوان مفاهیم ذیل را به عضویت در این خانواده نامزد نمود: هدف برنامه، تدریس، یادگیری، ارزیابی، حساب رسی. در ذیل سؤالاتی چند درباره هریک به ترتیب مطرح می شود و یاداوری می گردد که بحث و فحص از فایل پاورپوینت کامل نظام تعلیم و تربیت اسلامی تاکنون بر پایه این مفاهیم شکل نگرفته، و تنها بر تحلیل و بیان موسّع اهداف و غایات متمرکز شده است؛ نقصی که باید به جبران آن برخاست.

الف. هدف

۱. آیا سؤال از هدف و یا هدف های تربیتی در تحلیل نهایی بدون پاسخ گفتن به چهار سؤال ذیل امکان پذیر است:

۱. ماهیت و طبیعت انسان چیست؟

۲. کسب معرفت و یا وصول به دانش چگونه صورت می گیرد؟

۳. انسان با چه ضوابط و یا معیارهای اخلاقی باید زندگی کند؟

۴. جامعه چگونه باید اداره یا سازمان دهی شود؟

۲. در تعیین هدف های تربیتی از چه خط مشی یا روشی می توان استفاده نمود:

۱. از پاسخ گفتن بدین سؤال که «هدف زندگی چیست»؟ و مبدأ و منتهی کجاست؟

۲. از تحلیل ابعاد وجود انسان؟

۳. از تحلیل فرهنگ و ایدئولوژی جامعه؟

۴. از شناخت صفات و ملکات انسان های نمونه و یا اسوه؟

۳. معنای واقعی کمال به صورت هدف غایی تعلیم و تربیت چیست؟ اهمیت توجه بدین مسأله ناشی از کارکرد عامی است که اغلب مکاتب تربیتی از آن دارند. برای نمونه، برداشت دو مکتب مارکسیسم و سرمایه داری و یک صاحب نظر در جدول ذیل نقل می شود:

(جدول ۱) مفهوم «کمال» در مارکسیسم، سرمایه داری و نظام فکری اسپنسر

۴. آیا همه اهداف تربیتی قابل تبدیل به هدف های رفتاری هستند و یا آن که قابلیت تبدیل اهداف به اجزا و عناصر متشکله تنها در حرفه ها و مهارت ها امکان پذیر می باشد؟ به عبارت دیگر، در بیان هدف های تربیتی، از دو شیوه «تحلیلی» و «ادبی» کدامیک مرجّح هستند و معایب و محاسن هر کدام چیست؟

ب. برنا