فایل پاورپوینت کامل نقش روزه داری در کاهش ناملایمات و ناهنجاری های اجتماعی

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل نقش روزه داری در کاهش ناملایمات و ناهنجاری های اجتماعی :

مقدمه‌

یکی از معضلات جامعه ناهنجاری‌های اجتماعی است که امروز با پیشرفت تکنولوژی و آسان شدن آموزش ناهنجاری‌ها از طریق ابزارهای جدید و فضای‌ مجازی‌ توسط‌ شیاطین انسی بر این مشکل افزوده شده است‌. اگر‌ در گذشته برای آموزش و انجام دادن بایدها و نبایدها می‌بایست رنج حرکت و یا سفر را تحمل کرد، ولی امروزه با‌ دسترسی‌ راحت‌ و آسان با ابزارهای نوپدید به راحتی می‌توان به خواسته‌های مشروع‌ و یا غیرمشروع رسید. باید باور کرد که در این دوران زمین بسیاری از بزهکاری‌ها و اعمال خلاف و انحرافات با‌ ابزارهای‌ نوین‌ فراهم می‌شود.

معیار تشخیص هنجارها و ناهنجاری‌ها در جامعه دینی به‌وسیل آموزه‌های‌ دینی‌ تعیین می‌شود. به‌عبارت‌دیگر، معیار تشخیص رفتارهای نابهنجار و بهنجار در جامعه دینی، تطبیق و سازگار و یا عدم تطبیق‌ و ناسازگاری‌ آنها‌ با آموزه‌ها دینی است. اگر عمل و رفتاری با هنجارها و آموزه‌های دینی سازگار‌ باشد‌، عملی‌ بهنجار و اگر ناسازگار باشد، عملی نابهنجار تلقّی می‌شود.

ممکن است رفتاری خاص در جامعه‌ای‌ ناهنجاری‌ تلقّی‌ نگردد و مرتکب آن رفتار توبیخ یا سرزنش نشود، ولی در وضعیتی خاص ارتکاب چنین‌ عملی‌ در یک جامعه دینی ناهنجاری تلقّی شود. برای مثال، خوردن و آشامیدن در روزهای‌ عادی‌ در‌ یک جامعه دینی هنجار شکنی تلقّی نمی‌شود، ولی اگر همین عمل در ماه مبارک‌ رمضان‌ و در ملأعام صورت گیرد، تخلف از هنجارهای دینی تلقّی و برای آن مجازاتی از‌ نظر‌ دینی‌ و شرعی تعیین شده است و حتی از نظر اجتماعی نیز ارتکاب چنین عملی ناپسند و مذموم به‌ حساب‌ آید.

راهبرد اسلام اعمال هنجارها و کنترل ناهنجاری‌ها، انحرافات و کجروی‌ها در جامعه است‌. باید‌ بررسی‌ کرد که آیا هنوز راهکارهای گذشته اسلامی نقش خود را در جلوگیری یا کاهش ناهنجاری‌ها‌ دینی‌ ایفا‌ می‌کند یا باید به دنبال راهکاری جدید رفت. شکی نیست که باید‌ در‌ هر زمانی از امکانات و ابزارهای جدید، که به هنجارشکنی در جامعه می‌پردازند، بهره برد و از همان‌ ابزار‌ به نقد و مبارزه با ناهنجاری‌ها پرداخت، ولی از این نکته نیز نباید‌ غافل‌ ماند که بایدها و نبایدهایی که اسلام ارائه‌ نموده‌ مصالح‌ و مفاسد جاودانی و همیشگی دارند و در هر زمانی‌ نقش‌ خویش را به‌خوبی ایفا کرده و می‌کنند. یکی از بایدها و اعمال واجبی که اسلام‌ بر‌ هر مسلمان بالغ، عاقل، سالم‌، مقیم‌ یا در‌ حکم‌ مقیم‌ واجب نموده روزه‌داری است. هر مسلمانی‌ باید‌ یک ماه قمری از دوازده ماه به فرمان خدای متعال از اذان‌ صبح‌ تا مغرب از خوردن و آشامیدن و برخی‌ امور اجتناب کند. این‌ دستور‌ الهی آثار و برکات فراوانى در‌ پی‌ دارد که یکی از آن‌ها کاهش ناملایمات و ناهنجاری‌های اجتماعی است. چنان‌که مشاهده می‌شود‌ و ارائ‌ آماری که از سوی مراکز‌ فرهنگی‌ و اجتماعی‌ و انتظامی داده شده‌، هر‌ سال با فرا رسیدن‌ ماه‌ مبارک رمضان کارهای خلاف و ناهنجاری‌های اجتماعی کاهش چشمگیری پیدا می‌کند؛ ریش این اصلاح اجتماعی‌ را‌ باید در روزه‌داری و گرایش افراد جامعه‌ به‌ معنویات و گسترش‌ معنویت‌ در‌ ماه مبارک رمضان جستجو‌ کرد.

از طرف دیگر، عوامل متعدد و گوناگونی در بروز ناهنجاری‌های و انحرافات اجتماعی نقش دارند که‌ یکی‌ از مهم‌ترین آن‌ها پای بند نبودن‌ خانواده‌ها‌ به‌ اعتقادات‌ مذهبی‌ و عمل نکردن به‌ آن‌هاست‌. براساس مطالعات و پژوهش‌های انجام شده تا زمانی که اعضای جامعه پای‌بند به اعتقادات مذهبی خود باشند‌، خود‌ و فرزندانشان‌ به فساد و ناهنجاری‌ها روی نمی‌آورند. به هر‌ حال‌، این‌ اندیشه‌ که‌ کاهش‌ ایمان مذهبی و عمل نکردن به دستورهای دینی یکی از علل عمده افزایش نرخ جرم در جوامع پیشرفته و غربی است، نظری عمومی است. بنابراین، افزایش انحرافات اجتماعی می‌تواند‌ ناشی از عدم پای‌بندی خانواده‌ها به آموزه‌های دینی، ازجمله نماز و روزه، باشد.

با فرا رسیدن ماه مبارک رمضان و روزه‌داری، می‌توان آثار تربیتی، اجتماعی و اخلاقی روزه‌داری را در جامعه لمس کرد‌؛ به‌ گونه‌ای که، افراد روزه‌دار عموماً هنجارشکن نیستند و حتی افرادی که مقید به روزه‌داری نیستند نیز در این ماه کمتر در اجتماع اقدام به هنجارشکنی می‌کنند، زیرا به‌خوبی می‌دانند جامعه‌ در‌ این ماه رنگ و بوی معنویت به خود گرفته و قطعاً، ناهنجاری را بر نمی‌تابد.

روزه و کاهش ناهنجاری‌ها

انحرافات و کجروی‌ها که در معنایی وسیع‌تر از‌ آن‌ به ناهنجاری‌ها تعبیر می‌شود در‌ هر‌ جامعه‌ای کم و بیش وجود دارد. راهکارهای مختلفی در جوامع دینی یا غیر دینی برای کاهش آن‌ها ارائه و برخی نیز عملیاتی شده است. دین مقدس‌ اسلام‌، که دین جامع و اجتماعی‌نگر‌ است‌، نیز برای این مهم راه‌کارهایی ارائه داده است. انواع سیاست‎های کنترلی در مواجهه با انحرافات و ناهنجاری‌های اجتماعی، از راهبردهای اسلام است. یکی از مهم‌ترین آن‌ها روزه‌داری است که قرآن کریم‌ از‌ آن تعبیر به ایجاد تقوا در افراد روزه‌دار دانسته است. تقوا مانند ترمزی است که روزه‌دار را هنگام روبه‌رو شدن با ناهنجاری‌ها کنترل می‌کند و او را از خطر سقوط در‌ در‌ ناهنجاری‌ها و کجروی‌ها‌ حفظ می‌نماید. روزه نوعی تمرین تهذیب و تزکیه نفس و راهی مناسب برای تحقق تسلط انسان بر نفس خویش‌ و مبارزه با هوس‌های نفسانی و شیطانی است. بنابراین، روزه علاوه بر اجر‌ و پاداش‌های‌ اخروی‌، که در متون دینی از آن‌ها یاد شده، موجب کاهش بسیاری از ناملایمات و ناهنجاری‌های اجتماعی می‌شود. در ‌‌ادامه‌، به برخی از آثار روزه‌داری که موجب کاهش ناهنجاری‌های اجتماعی می‌گردد، اشاره می‌شود‌:

۱. کاهش‌ فقرا‌ و فاصل طبقاتی

یکى از مشکلات بزرگ اجتماعى که همواره انسان دچار آن بوده و هم اکنون‌ نیز با تمام پیشرفت‌هاى صنعتى و مادى که نصیب بشر شده با آن مواجه‌ است، مشکل فاصله طبقاتى‌ می‌باشد‌. به این معنى که فقر و تهیدستى در یک طرف و تراکم اموال و ثروت در طرف دیگر قرار دارد. عده‌اى آن قدر ثروت می‌اندوزند که حساب اموالشان را نمی‌توانند داشته باشند و آن‌قدر می‌خوردند‌ که نفس کشیدن نیز بر آن‌ها سخت می‌شود و عده‌ای دیگر از فقر و تهیدستى و گرسنگی رنج می‌برند و به قول معروف، سنگ برشکم می‌بندند. این دسته حتی تهیه و تأمین لوازم ضرورى زندگى مانند‌ غذا‌، دارو و درمان، لباس ساده، سرپناه و.. . برایشان ممکن نیست. جامعه‌اى که قسمتى از آن بر پایه غنا و ثروت و بخش مهم دیگر آن بر فقر و گرسنگى بنا شود، جامع سالم و باهنجار و قابل‌ دوام‌ نبوده و هرگز به آسایش ‌و سعادت واقعى نخواهد رسید. در چنین جامعه‌اى معضلات فردی و اجتماعی چون دلهره و اضطراب، نگرانى و بدبینى، حسادت، غیبت، تهمت، سرقت، فحشا، مواد مخدر، کینه‌توزی و دشمنی و نزاع‌ اجتناب‌ناپذیر‌ است.

بسیار دیده شده است افراد فقیری که باورهای دینی مستحکمی ندارند، حتی کلمات کفرآمیز نیز بر زبان جارى می‌کنند و هنگامى که زن و فرزند خود را گرسنه می‌بینند دست‌ به‌ هر‌ کارى می‌زنند؛ قوانین اجتماعى را‌ می‌شکنند‌، آداب‌ و اخلاق انسانى را به فراموشى می‌سپارند و براى رفع فقر خود هر کارى را مجاز می‌شمارند و اگر شخص فقیر کم ظرفیت واقعاً‌ کافر‌ نشود‌، به مرز کفر نزدیک می‌شود و حداقل رضایت به‌ قضاى‌ الهى را از دست می‌دهد، چنان‌که پیامبر گرامی اسلام فرمودند: «کَادَ الْفَقْرُ أَنْ‏ یَکُونَ‏ کُفْراً (کلینی،۱۴۰۷ق، ج۲، ص۳۰۷)؛ فقر‌، انسان‌ را‌ در آستانه کفر قرار مى‌دهد».

خدای متعال علاوه بر توصیه‌های‌ فراوان دربار ادای حقوق فقرا و مستمندان با پرداخت خمس، زکات، صدقات و کفارات، رد مظالم، روزه را نیز بر‌ هر‌ مسلمانی‌، چه غنی یا فقیر، واجب کرد تا حسّ همدردی و همسویی اغنیا‌ را‌ با قشر مستضعف و فقرا بیدار کند. ثروتمند مسلمانی که در طول سال، از رفاه و نعمت‌های فروان‌ برخوردار‌ بوده‌ هر روز با انواع غذاهای لذیذ و نوشیدنی‌ها متنوع به سر کرده، با‌ گرسنگی‌ و تشنگی‌ موقتی روزهای ماه رمضان، درد گرسنگان را حس کند و عاطفه‌اش شکوفا شده و موقعیت گرسنگان‌ و مستمندان‌ را‌ بهتر درک کند و مسیری در زندگی باز نماید که حقوق زیردستان را ضایع نکند‌. گرچه‌ ممکن است افراد متمکن و ثروتمند را با توصیف حال گرسنگان و محرومان و توصیه‌های دینی‌ و اجر‌ و پاداش‌ اخروی و.. . ، متوجه حال آنان ساخت، ولی اگر این مسئله جنب حسی و عینی به خود‌ بگیرد‌ بهتر اثربخش است. از امام حسین(ع) پرسیدند: چرا خدا روزه را واجب کرده‌ است؟ فرمود‌:«لِیَجِدَ‌ الْغنِىُّ مسَّ الْجوعِ فَیَعُودُ بِالْفَضْلِ عَلَى الْمِسْکینِ؛ (ابن شهر آشوب مازندانی، ۱۳۷۹ق، ج۴، ص۶۸)؛ تا ثروتمند‌ گرسنگى‌ را حس کند و مازاد برنیاز را بر مستمند باز گرداند.»

امام صادق(ع)‌ نیز‌ در‌ پاسخ به هشام که از علت روزه پرسید، فرمود:

إِنمَا فَرَضَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ‌ الصِّیَامَ‌ لِیَسْتَوِیَ‌ بِهِ الْغَنِیُّ وَ الْفَقِیرُ وَ ذَلِکَ أَن الْغَنِیَّ لَمْ یَکُنْ لِیَجِدَ مَسَّ‌ الْجُوعِ‌ فَیَرْحَمَ الْفَقِیرَ لِأَنَّ الْغَنِیَّ کُلَّمَا أَرَادَ شَیْئاً قَدَرَ عَلَیْهِ فَأَرَادَ اللَّهُ عَزَّ وَ جلَّ أَن یسَوِّیَ‌ بَیْنَ‌ خَلْقِهِ وَ أَنْ یُذِیقَ الْغَنِیَّ مَسَّ الْجُوعِ وَ الْأَلَمِ لِیَرِقَّ عَلَى الضعِیفِ‌ فیَرْحَمَ‌ الْجَائِعَ. (ابن بابویه، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۷۳).

خداوند روزه‌ را‌ واجب‌ کرد تا غنی و فقیر با هم مساوی‌ باشند‌. و بدان جهت که غنی رنج و گرسنگی را لمس نکرده تا به فقیر رحم‌ کند‌ و هروقت چیزی خواسته قدرت به‌دست‌ آوردن‌ آن را‌ داشته‌ است‌، خدا خواسته است که میان بندگانش‌ یکنواختی‌ به‌وجود آورد و خواسته است ثروتمند طعم گرسنگی را بچشد، و اگر جز این‌ بود‌ ثروتمند بر مستمند و گرسنه ترحم نمی‌کرد‌.

بنابراین، از نتایج بارز‌ روزه‌داری‌، برانگیختن حس همدردی نسبت‌به مستمندان‌ و همنوعان‌ تنگدست است. آنان‌که زندگی آسوده‌ای دارند و رنج فقر و طعم گرسنگی و تشنگی را نچشیده‌اند‌، ممکن‌ است از حال مستمندان غافل‌ بمانند‌ و روزه‌ وسیله‌ای است که‌ آنان‌ را از غفلت می‌رهاند‌ و رنج‌ مستمندان را به یاد آنان می‌آورد تا به دستگیری فقیران همت گمارند و به درد‌ دل‌ آنان برسند.

علاوه بر آن، تشویق‌های‌ فروانی‌ در احادیث‌ برای‌ چند‌ برابر شدن ثواب اطعام‌ و افطاری دادن و سیر کردن شکم گرسنگان، محرومان و یتیمان شده، که این امر موجب می‌شود تا‌ مسلمانان‌ در این ماه بیشتر به یاری‌ فقرا‌ و مستمندان‌ بشتابند‌. برای‌ نمونه، پیامبر خدا(ص)‌ در‌ فضیلت افطاری ماه رمضان فرموده‌اند:

أَیهَا الناسُ منْ‏ فَطَّرَ مِنْکُمْ‏ صَائِماً مُؤْمِناً فِی هَذَا الشَّهْرِ کَانَ‌ لَهُ‌ بِذَلِکَ‌ عِنْدَ اللَّه عتْقُ نَسَمَهٍ وَ مَغْفِرَهٌ لِمَا‌ مَضَى‌ مِنْ‌ ذُنُوبِهِ‌ فَقِیلَ‌ یَا‌ رَسُولَ اللَّهِ وَ لَیْسَ کُلُّنَا یَقْدِرُ عَلَى ذَلِکَ فَقَالَ(ص) اتقُوا النارَ وَ لَوْ بِشِقِّ تَمْرَهٍ اتَّقُوا النَّارَ وَ لَوْ بِشَرْبَهٍ مِنْ مَاء (ابن بابویه، ۱۳۷۶، ج۱، ص ۹۴).

‌ای‌ مردم! هرکس از شما روزه‌دار مؤمنی را در این ماه افطاری بدهد، برایش در پیشگاه خداوند پاداش آزادی بنده‌ای و آمرزش گناهان گذشته‌اش خواهد بود. پرسیده شد:‌‌ای پیامبر خدا! هم‌ ما‌ قادر بر آن نیستیم. پیامبر فرمود: از آتش جهنم بپرهیزید، گرچه با نیمی از خرما باشد. از آتش جهنم دوری کنید، گرچه با یک جرعه آب باشد.

در حدیث‌ دیگری‌ از امام باقر(ع) آمده است:

دَخَلَ سَدِیرٌ عَلَى أَبِی(ع) فِی شَهْرِ رَمَضَانَ فَقَالَ یَا سَدِیرُ هَلْ‏ تدْرِی‏‌ای اللَّیالِی هَذِهِ فَقَالَ نَعَمْ فِدَاکَ أَبِی‌ هذِهِ‌ لَیَالِی شَهْرِ رَمَضَانَ فمَا ذَاکَ‌ فقَالَ‌ لَهُ- أَ تَقْدِرُ عَلَى أَنْ تعْتِقَ فی کُلِّ لَیْلَهٍ مِنْ هَذِهِ اللَّیَالِی عَشْرَ رَقَبَاتٍ مِنْ وُلْدِ إِسْمَاعِیلَ فَقَالَ لَهُ سَدِیرٌ بِأَبِی أَنتَ وَ أُمی‌ لَا‌ یَبْلُغُ مَالِی ذَاکَ فَمَا‌ زَالَ‌ یَنْقُصُ حتَّى بلَغَ بهِ رَقَبَهً وَاحِدَهً فی کُلِّ ذَلِکَ یقُولُ لَا أَقْدِرُ عَلَیْهِ فَقَالَ لَه فمَا تَقْدِرُ أَنْ تُفَطِّرَ فِی کُلِّ لَیْلَهٍ رَجُلًا مُسْلِماً فَقَالَ لَهُ بَلَى وَ عَشَرَهً فَقَالَ‌ لَهُ‌ أَبی(ع) فذَاکَ الَّذِی أَرَدْتُ یَا سَدِیرُ إِنَّ إِفْطَارَکَ أَخاکَ الْمسْلِمَ یَعْدِلُ رَقبَهً منْ وُلْدِ إِسمَاعِیلَ(ع)(کلینی، ۱۴۰۷ق، ج۴، ص ۶۸-۶۹).

امام صادق(ع) می‌فرماید: سدیر در ماه رمضان نزد پدرم آمد. پدرم‌ به‌ او فرمود‌: اى سدیر! آیا مى‏دانى چه شب‌هایى است این شب‌ها؟ سدیر عرض کرد: بلى فدایت گردم این شب‌ها شب‌هاى‌ ماه رمضان است، مگر این شب‌ها چگونه است؟ امام(ع) فرمودند: آیا قدرت‌ دارى‌ هر‌ شب از این شب‌ها ده بنده از فرزندان اسماعیل(ع) را آزاد کنى؟ پس سدیر عرض کرد: پدر و مادرم ‌‌به‌ فدایت، ثروتم کفاف نمى‏دهد، پس امام پیوسته تعداد بنده‏ها را کم کرد، تا‌ رسید‌ به‌ یکى در تمام این ماه. سدیر گفت: قدرت ندارم. پس امام(ع) به او فرمود: آیا‌ قدرت ندارى هر شب یک مسلمان روزه‏دارى را افطار دهى؟ سدیر عرض کرد: بلى‌ تا ده نفر را‌ هم‌ مى‏توانم افطارى بدهم، پس امام به او فرمود: اى سدیر، همان است که اراده کردى؛ یعنى با افطارى دادن ده روزه‏دار به ثواب عتق و آزاد کردن ده بنده از اولاد اسماعیل(ع)‌ نایل مى‏گردى.

همین حس‌ها و تشویق‌ها موجب شده که بعضی از مساجد و اماکن با هزین افراد خیّر در طول ماه مبارک رمضان سفره ساده و بی‌ریای افطاری را به روی همگان از فقیر‌ تا‌ غنی بگشایند و هر رهگذر و مهمان روزه‌داری را اطعام دهند.

علاوه‌بر‌این، در آخر ماه مبارک رمضان هم پرداخت زکات فطره بر هر مسلمانی که خود فقیر نیست و کسانی که نان خور‌ او‌ هستند واجب است. این نیز خود موجب آن می‌شود که گرده نانی بر سفر خالی فقرا و مستمندان برسد.

۲. کاهش ظلم و آزار به دیگران

یکی از قوای نفس انسان قوه‌ غضبیه‌ است، اگر این قوه کنترل نشود، انسان را به ظلم و طغیان، آزاررسانی و تجاوز به دیگران وادار می‌کند. ازجمله ناهنجاری‌ها در جامعه ماشینی امروز برخوردهای خشن و پرخاشگری و آزار رساندن به‌ دیگران‌ است‌ که از قو غضبی انسان‌ نشئت‌ می‌گیرد‌. چه در برخورد حضوری و چه به با ابزارهای نوین و جدید، امثال سایت‌ها، پیامک‌های تلفنی و فضاهای مجازی، از آنجا که روزه موجب‌ کاستن‌ از‌ قو غضبیه می‌شود، روزه‌دار را از ناهنجاری‌های اجتماعی‌ چون‌ پرخاشگری، توهین و جسارت و برخورد فیزیکی به دیگران دور نگه می‌دارد و در مسیر تقوای اجتماعی و حسن معاشرت با همنوعان خود‌ قرار‌ می‌دهد‌. چنان‌که ملاحظه می‌شود این اثرگذاری در ماه مبارک رمضان، که‌ نوع مردم در آن روزه هستند، جلو بیشتری دارد.

بیشتر گناهان، از دو ریشه غضب و شهوت سرچشمه مى‏گیرند‌. و روزه‌، جلوى‌ تندى‏هاى این دو غریزه را مى‏گیرد. خدای متعال دریک آیه فلسف‌ روزه‌ را ایجاد تقوا، یعنی خویشتن‌دارى از گناه، دانسته است:«یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا کُتِبَ عَلَیْکُمُ الصِّیامُ‌ کَما‌ کُتِبَ‌ عَلَی الَّذینَ مِنْ قَبْلِکُمْ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ» (بقره:۱۸۳) و در آیه دیگر ‌یکی‌ از‌ ویژگی‌های‌ متقین را فرونشاندن خشم خویش و گذشت از دیگران دانسته است:

وَ سارِعُوا إِلی‏ مَغْفِرَهٍ‌ منْ‌ رَبکُمْ‌ وَ جنَّهٍ عَرْضُهَا السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقین.الَّذینَ یُنْفِقُونَ فِی السَّرَّاءِ وَ الضَّرَّاءِ‌ وَ‌ الْکاظِمینَ الْغَیْظَ وَ الْعافینَ عَنِ الناسِ وَ اللَّهُ یُحِبُّ الْمُحْسِنینَ (آل عمران: ۱۳۳‌-۱۳۴‌).

و برای‌ نیل به آمرزشی از پروردگار خود، و بهشتی که پهنایش [به قدر] آسمان‌ها و زمین است‌ [و]‌ برای پرهیزکاران آماده شده است، بشتابید. هم‌آنان که در فراخی و تنگی انفاق می‏کنند‌ و خشم‌ خود‌ را فرو می‏برند و از مردم در می‏گذرند؛ و خداوند نکوکاران را دوست دارد.

بنابراین، روزه‌ای موجب‌ تقوا‌ می‌شود که انسان متقی خشم خود را فرو نشاند و هنگام غضب به‌ دیگران‌ پرخاشگری‌ نکند و حتی اگر افراد جاهل به آنان تندی و خطاب و عتابی نمایند با زبان خوش از‌ آنان‌ می‌گذرد‌:

وَعِبَادُ الرَّحْمَنِ الَّذِینَ یَمْشُونَ عَلَى الْأَرْضِ هَوْنًا وَإِذَا خاطَبَهُمُ الْجاهِلُونَ قَالُوا سَلَامًا‌ (فرقان‌: ۲۵).

و بندگان خاص خدای رحمان آنان هستند که روی زمین به تواضع و فروتنی راه روند و هرگاه‌ مردم‌ جاهل به آنها خطاب (و عتابی) کنند با سلامت نفس (و زبان خوش) جواب‌ دهند‌.

علاوه بر آن، احادیثی پیرامون روزه واقعی‌ وارد‌ شده‌ که روزه‌دار باید هم اعضا و جوارحش را‌ کنترل‌ کند و از هرگونه آزار و اذیت دیگران بپرهیزد. رسول خدا(ص) شنیدند زنى روزه‏دار، کنیز‌ خود‌ را دشنام مى‏دهد، حضرت رسول(ص)‌ غذایى‌ خواستند، و به‌ آن‌ زن‌ فرمودند: بخور، عرض کرد: یا رسول‌ اللَّه‌، من روزه دارم، فرمودند:

کَیْفَ‏ تَکُونِینَ‏ صَائِمَهً وَ قَدْ سَبَبْتِ جَارِیَتَکِ إِنَّ‌ الصَّوْمَ‌ لَیْسَ مِنَ الطَّعَامِ وَ الشَّرَابِ وَ‌ إِنَّمَا جَعَلَ اللَّهُ ذَلِکِ‌ حِجَاباً‌ عَنْ سوَاهُمَا منَ الْفوَاحِشِ مِنَ‌ الْفِعْلِ‌ وَ الْقَوْلِ یُفَطِّرُ الصائِمَ ما أَقلَّ الصُّوَّامَ وَ أَکْثَرَ الْجُو