فایل پاورپوینت کامل هجرت حضرت فاطمه معصومه (ع) به قم

تحولی در ارائه‌ها با فایل پاورپوینت کامل هجرت حضرت فاطمه معصومه (ع) به قم!

اگر به دنبال یک روش ساده اما حرفه‌ای برای ارائه‌ی مطالب خود هستید، فایل پاورپوینت کامل هجرت حضرت فاطمه معصومه (ع) به قم بهترین انتخاب شما خواهد بود. فایل پاورپوینت کامل هجرت حضرت فاطمه معصومه (ع) به قم از پایه بر اساس اصول طراحی مدرن ساخته شده و تضمین می‌کند که اسلایدهای شما جذاب، منظم و آماده‌ی استفاده باشند.

فایل پاورپوینت کامل هجرت حضرت فاطمه معصومه (ع) به قم شامل 119 اسلاید است که با ترکیب بصری زیبا و چیدمانی حرفه‌ای، ارائه‌ی شما را به سطحی بالاتر می‌برد.

چرا باید از فایل پاورپوینت کامل هجرت حضرت فاطمه معصومه (ع) به قم استفاده کنید؟

✔ طراحی حرفه‌ای: هر اسلاید فایل پاورپوینت کامل هجرت حضرت فاطمه معصومه (ع) به قم با دقت بالا تنظیم شده تا بیشترین تأثیر را روی مخاطبان بگذارد.

✔ صرفه‌جویی در زمان: نیازی نیست ساعت‌ها وقت خود را برای طراحی پاورپوینت بگذارید، همه چیز آماده است.

✔ استفاده‌ی آسان: بدون نیاز به ویرایش‌های پیچیده، کافی است فایل را باز کنید و ارائه دهید.

✔ فایل پاورپوینت کامل هجرت حضرت فاطمه معصومه (ع) به قم قابل استفاده در هر محیطی: چه در دانشگاه، چه در جلسات کاری، فایل پاورپوینت کامل هجرت حضرت فاطمه معصومه (ع) به قم حرفه‌ای نیاز شما را کاملاً برآورده خواهد کرد.

متمایز باشید!

دیگر نگران بهم‌ریختگی یا طراحی‌های غیرحرفه‌ای نباشید. فایل پاورپوینت کامل هجرت حضرت فاطمه معصومه (ع) به قم به شما این امکان را می‌دهد که بدون دغدغه روی محتوای خود تمرکز کنید و ارائه‌ای تأثیرگذار داشته باشید.

همین حالا دریافت کنید و تجربه‌ای متفاوت از ارائه‌های حرفه‌ای را داشته باشید!

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل هجرت حضرت فاطمه معصومه (ع) به قم :

مقدّمه

حضرت فاطمه معصومه علیهاالسلام مظهر آن کوثر بی کرانه محمّدی است که از لحاظ مرتبه وجودی در اوج کمال بود و از لحاظ تجلّی انوار جمال، در اوج جلوه نمایی. شخصیت روحانی و ملکوتی او اسوه ای حسنه برای کسانی است که امید به رحمت خداوند در روز قیامت دارند، الگویی بارز برای الگوپذیرانی است آگاه و هدفدار که با شور و اشتیاقی وصف ناپذیر در تکاپوی صعود به مدارج کمال، تعالی، ترقّی و رشد هستند، مجاهدی نستوه و آگاه به زمانه و مهاجری فی سبیل الله است که در جهت حمایت از مقام عظمای ولایت و بالابردن علم و آگاهی مردم نسبت به معارف حقّه اهل بیت علیهم السلام حرکت تاریخی خود را از مدینه با تبلیغ و ترویج احادیث اجداد گرامی اش و افشاگری علیه خاندان عبّاسی، با تلاشی خستگی ناپذیر آغاز کرد تا سرانجام، محروم از دیدار برادر، در سرزمین قم دیده از جهان فروبست و مزار خود را ملجأ و پناهگاه عموم شیعیان و کانونی فعّال در امر گسترش فرهنگ تشیّع قرار داد.[۱]

این مقاله اوضاع سیاسی و اجتماعی دوران امام رضا علیه السلام و علل هجرت حضرت معصومه علیهاالسلام از مدینه به ایران (و قم) را مورد بررسی قرار داده و کوشیده است وضعیت شیعه و مهاجرت را به عنوان یکی از شیوه های اعتراض علویان به وضعیت موجود (حکومت غاصب عبّاسی) و نقش زنانه حضرت معصومه علیهاالسلام به عنوان یک مهاجر و علل آن را مدّ نظر قرار دهد.

در طول تاریخ، در برخورد حق و باطل، غاصبان و ستمگران برای رسیدن به اهداف و مطامع نامشروع خویش، همواره اهل حق و مصلحان را تحت فشار قرار داده اند تا با خارج کردن آن ها از صحنه سیاسی اجتماعی جامعه، محیطی امن و آرام برای غارت و چپاول بیشتر خود فراهم کنند. شیعیان پس از رحلت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله حکومت را حق خاندان اهل بیت علیهم السلام می دانستند که به ناحق توسط غاصبان و بازیگران سیاسی در سقیفه بنی ساعده غصب شد. در طول حیات ائمّه اطهار علیهم السلام، آن ها هیچ گاه حاکمیت حاکمان را مورد تأیید قرار ندادند.

امامان معصوم علیهم السلام برای رعایت مصالح مسلمانان و حفظ اسلام، علی رغم اعتقاد به عدم مشروعیت حکومت های زمان خود، به طور مسالمت آمیز با آن ها زندگی کردند، و در مواقع لزوم هم با صراحت و شجاعت در برابر حاکمان غاصب ایستادگی کردند و شربت شهادت نوشیدند. در این وضعیت، شیعیانی که گرد محور امامت و ولایت جمع شده بودند به عنوان مدافعان حق و حقیقت در قبال آزار و اذیت حاکمان و اختناق موجود و گسترش فقر و فساد و محرومیت، انواع شکنجه ها و آزارها را به جان خریدند.[۲] آنان در موقعیت های مناسب نیز با اذن امام زمان خویش، گاه دست به «شورش» یا «مهاجرت» می زدند.

مهاجرت

یکی از شیوه های اعتراض علویان به حکومت وقت، مهاجرت بود. با روند افزایش اذیت و آزار شیعیان، بخصوص خاندان اهل بیت علیهم السلام و فرزندان آن ها، تبلیغات منفی حکومت علیه این خاندان، دست گیری و شکنجه و تبعید و زندانی کردن محبّان اهل بیت علیهم السلام[۳] و غارت اموال و دارایی های متموّلان شیعه، آنان را وادار کرد برای رهایی از وضعیت موجود، از سرزمین مادری خویش هجرت کنند.

«هجرت» و «مهاجرت» از نظر لغت و ادب عربی اسلامی، عبارت است از: «ترک وطن و زادگاه» و در مجمع البحرین آمده است: «هر کس از شهر خود بیرون آید به قصد دینی مانند طلب علم، انجام حج و یا سکونت در شهری که در آنجا بیشتر به فرمان خدا و از دنیا دور است، هجرت به خدا و رسول تلقّی می شود.»[۴] از این رو، در مورد مهاجر نقل شده است: «المهاجرُ مَن هَاجرَ ما حرّمَ اللّهُ علیه، و المهاجرُ مَن تَرکَ الباطلَ اِلیَ الحقِّ. مَن دخلَ الاسلامَ طوعا فهو مهاجرٌ»؛[۵] مهاجر به کسی گفته می شود که آنچه را خداوند بر او حرام فرموده است، ترک کند. مهاجر کسی است که باطل را ترک گوید و به سوی حق حرکت کند. آنکه از روی طوع و رغبت وارد اسلام شود مهاجر خوانده می شود.

«هجرت» در حرکت شیعه عبارت است از: ترک وطن به واسطه فشار و آزار حکومت وقت برای ادای دین. هجرت و هجرت گزینی علل و عوامل گوناگونی دارد. اما یکی از مهم ترین آن ها، این است که اشخاصی که هجرت می کنند شرایط و امکانات و مقتضیات زمانی و مکانی خویش را به گونه ای می بینند که هدف و مقصد آن ها را تأمین نمی کند. از این رو، با احساس مسئولیت و تکلیف که نسبت به وضع موجود و تغییر آن می کنند، با آگاهی و اراده، از محیطی که بدان انس گرفته و دلبسته اند، به سبب هدفی والاتر از علاقه های شخصی و گاه به دلیل ناملایمات زندگی در عرصه سیاسی اجتماعی و حتی گاه اقتصادی، هجرت (ترک وطن) را برمی گزینند و رنج دوری از وطن، دوستان و یاران خویش را با جان و دل می پذیرند تا از وضع موجود رهایی یابند و چه بسا در مکان ناشناخته تأثیر بیشتری بر جای بگذارند.

هجرت از دوران پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله به حبشه آغاز شد[۶] و به عنوان حربه ای مؤثر برای حفظ جان شیعیان و گسترش تشیّع در دوران ائمّه اطهار علیهم السلام ادامه یافت و با هجرت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله از مکّه به مدینه، زمینه برقراری حکومت اسلامی و بسط و گسترش اسلام در اقصی نقاط جهان امکان پذیر گشت.

در دوران امامان معصوم علیهم السلام با توجه به حاکمیت نظام غاصب و سخت گیری آنان، شیعیان و امامزادگان نیز از این حربه به عنوان عاملی مؤثر در جهت ادای وظایف و مسئولیت های خویش بهره جستند. هجرت آنان عموما به مناطق امن و مورد اطمینان و یا مناطق دوردست کوهستانی و صعب العبور بود تا هم از دست رسی حکومت در امان باشند و هم با هجرت به مناطق مورد نظر، به ترویج و تبلیغ دین اسلام و روشنگری نسبت به اعمال حکومت وقت، وظیفه سیاسی و دینی خویش را انجام دهند.[۷] در حقیقت، هجرت در عمل، نفی نظام حاکم و رساندن پیام اعتراض به حکومت و تبلیغ عقاید شیعه و جذب مردم به دین حقیقی و اصیل اسلامی و بیان مظلومیت و حقّانیت اهل بیت علیهم السلام در مراکز مهاجرنشین بود.

هجرت مهاجران، بخصوص در دوران حکومت عبّاسی، که فشار و ایذای شیعیان را هدف حکومت خویش قرار داده بود و با عملکرد خویش موجب گسترش جوّ اختناق و نفاق در جامعه شده بود، همواره مورد تأیید ائمّه اطهار علیهم السلام قرار داشت؛[۸] چنان که امام رضا علیه السلام فرمودند: «من هجر بِدینه مِن ارضٍ الی ارضٍ و اِن کانَ شبرا مِن الارضِ استوجبَ الجنَّهَ و کانَ رفیقَ ابراهیم علیه السلام و محمّدٍ صلی الله علیه و آله »؛[۹]

کسی که به خاطر دینش، از سرزمینی به سرزمین دیگر برود، هرچند مسافت این هجرت یک وجب باشد، مستوجب بهشت خواهد گردید و رفیق حضرت ابراهیم علیه السلام و حضرت محمّد صلی الله علیه و آله خواهد بود.

مهاجرت علویان به ایران

علویان و سادات به علت حسّاسیت حکومت نسبت به آن ها، همواره مورد آزار و اذیت حکومت قرار می گرفتند و در صورت اعتراض، با کوچک ترین بهانه و سوء ظنی تحت تعقیب واقع می شدند. از این رو، شیعیان برای فرار از وضعیت ناهنجار سیاسی و اجتماعی موجود و عدم امنیت جان و مال و ناموس خویش و برای انجام تکالیف و مسئولیت های خود به مناطق دوردست هجرت می گزیدند. ایران همواره یکی از مناطق امن برای حضور سادات بود.

هجرت شیعیان به ایران از همان قرن نخست هجری آغاز شد[۱۰] و در نیمه دوم قرن هجری سرعت بیشتری گرفت. گروه زیادی از علویان پس از مهاجرت به ایران، در شهرهای گوناگون از جمله قم، ری، اصفهان، گرگان[۱۱]، آوه، کاشان و سبزوار[۱۲] در کنار سایر قبایل عربی مهاجر ساکن شدند و زندگی خود را آغاز کردند. شیعیان با حضور خویش در میان مردم، به تبلیغ و ترویج تشیّع راستین پرداختند[۱۳] و این امر همواره از سوی ایرانیان مورد استقبال قرار گرفت.

تأثیر مهاجرت

مهاجرت علویان به ایران از لحاظ سیاسی اجتماعی و حتی انجام کارهای عمرانی و اتحاد مردم منطقه، تأثیر مهمی داشت؛ زیرا با حضور در میان مردم و حسن معاشرت در رفتار و جلب نظر و افکار عمومی و خلق و خوی علوی، در فاصله زمانی کمی، از پایگاه مادی و معنوی در میان مردم برخوردار می شدند و با کسب اعتماد و اطمینان مردم، به تدریج رهبری مردم را در مناطق به دست می گرفتند[۱۴] و با شرکت در مسائل سیاسی اجتماعی و بهره برداری از نفوذ خود در ایجاد تحوّلات منطقه ای، نقش مؤثری پیدا می کردند. برای مثال، هنگامی که یحیی بن عبدالله، از همراهان حسین بن علی (از شهدای فخ)، پس از شکست قیام و کشته شدن یارانش به ایران مهاجرت کرد،[۱۵] بعد از توقّف در «دیلم» و معاشرت با مردم، «مردم معتقد شدند که وی استحقاق پیشوایی دارد. سپس با او بیعت کردند و گروهی از مردم شهرها گرد وی جمع شدند و رفته رفته کارش بالا گرفت.»[۱۶]

مهاجرت سایر علویان به نقاط گوناگون ایران، از جمله ری، کاشان، قم، گرگان و طبرستان، همه گویای حضور قوی و تأثیرگذار آن ها در منطقه بوده است. آن ها در امور سیاسی، اجتماعی یا عمرانی به صورت فعّال وارد صحنه می شدند. برای مثال، ورود اشعری ها در سال ۹۴ هجری به قم و تلاش و کوشش در عمران و آبادانی این شهر تا زمان حضور حضرت معصومه علیهاالسلام گویای تأثیر مثبت آن هاست.[۱۷]

هجرت زنان

زنان در طول تاریخ همواره مورد ظلم و ستم مضاعف بوده اند. آنان به عنوانِ موجودی پست و تحقیرشده و بی ارزش همواره مورد نکوهش قرار گرفته اند. از دیدگاه رومیان قدیم، زن همواره محکوم به اسارت و بردگی بود. در ادیان یهودیت و مسیحیت نیز زن موجودی گناه کار محسوب می شود که سبب رانده شدن آدم از بهشت شد.[۱۸] نگاه ادیان موجود به زن به قدری دور از انصاف بود که حتی در موجودیت زن و انسان بودن او شک کردند؛ به گونه ای که در سال ۵۶۸ م در فرانسه همایشی برگزار شد تا به این موضوع رسیدگی کنند که آیا زن انسان است، یا نه؟![۱۹]

با ظهور اسلام، نگرش جدیدی نسبت به زن تحقیرشده به وجود آمد که تا پیش از آن در ادیان و جوامع دیگر وجود نداشت. اسلام با نگرش انسانی به زن و هویّت و شخصیت زنان و وضع قوانین و حقوق خاص همسری، مادری، خویشاوندی، مالکیت، ارث و مانند آن، نگرش جاهلی نسبت به زن و محیط فاسد و وحشت زای قبیله ای را تغییر داد. در چنین فضای تاریک و خفته ای، خداوند با آفرینش موجودی الهی و ملکوتی به نام «فاطمه الزهرا علیهاالسلام » در صورت یک زن، به جهانیان نشان داد که زن هم می تواند موجودی الهی، مسئولیت پذیر، توانا، مدیر، مدبّر و تأثیرگذار در مسائل سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و تربیتی باشد.[۲۰]

با ایجاد چنین تحوّل و نگرشی، زنان با احساس هویّت و استقلال وارد عرصه های سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، علمی و فرهنگی جامعه شدند. در دوران حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و آله ، زنان در تمام صحنه ها حضوری فعّال، پرشور و جدّی داشتند. همراهی زنان در هجرت به حبشه، هجرت به مدینه، بیعت با پیامبر، و جنگ و جهاد از وقایع تاریخی و از مستندات صدر اسلام است که نگرش عمیق اسلام را به زن و توانایی او به دور از شعار نشان می دهد.

آیات قرآنی حضور زنان را در هجرت مورد تأیید قرار داده اند.[۲۱] زنان هم مانند مردان وظیفه دارند برای حفظ ایمان و حراست از اعتقادات خود، در صورت امکان، از حکومت کفر به حکومت عدل و سرزمین امن پناه ببرند. زنان در مهاجرت به حبشه[۲۲] و مهاجرت به مدینه[۲۳] همراه با مردان حضور داشتند و با عشق و علاقه خالصانه به اسلام و پیامبر صلی الله علیه و آله هجرت را آگاهانه برگزیدند. این هجرت ها علی رغم حاکم بودن تفکر جاهلی در جامعه، در آیات و گفتار و رفتار پیامبر مورد تأیید و تأکید قرار گرفتند.[۲۴]

در دوران حاکمیت بنی امیّه و بنی عبّاس، زنان سادات و یاران خاندان اهل بیت علیهم السلام نیز مانند مردان، به جرم دفاع از ولایت و امامت و شیعه بودن، همواره در معرض آزار و اذیت و ستم مأموران حکومتی قرار داشتند.[۲۵] مورّخان نقل کرده اند که در دوران حجّاج بن یوسف، که از خون ریزترین حاکمان بود، «در زندان های او، سی هزار زن زندانی بودند.»[۲۶]

اما زنان با وجود فشار و آزار حکومت، نه تنها نهراسیدند، بلکه مردان خویش را هم تشویق به حضور و دفاع از اهل بیت علیهم السلام می کردند و خود در موارد لزوم، وظایف خویش را به نحو احسن انجام می دادند.

فشارهای سیاسی و محاصره اقتصادی حکومت نسبت به شیعیان، زنان و مردان هر دو را دربرمی گرفت و گاه آن ها را در سخت ترین شرایط فقر و محرومیت قرار می داد، به گونه ای که گفته می شود: در عصر متوکّل «گاه زنان علوی برای نماز، پوشش کافی نداشته و پوششی را چند نفری از یکدیگر قرض گرفته و به ترتیب، نماز را بجای می آوردند.»[۲۷] در چنین اوضاع و احوالی، زنان همپای مردان ولی با شیوه زنانه، علویان را یاری می دادند و با صبر و شکیبایی، در انتقال پیام ها و اطلاعات و اموال شیعیان نقش مؤثری داشتند. این امر، بخصوص در دوران امام موسی کاظم علیه السلام ، بیشتر شد و امام با پوشش تشکیلاتی خویش،[۲۸] از همراهی زنان استقبال کرد و در تشیکلات مخفیانه خویش، نقش مهمی برای زنان قائل بود؛[۲۹] زیرا ارتباط زنان با یکدیگر می توانست راحت و به دور از ظن حکومت صورت گیرد و رفت و آمد آنان حالت طبیعی و صله ارحام داشت. این ارتباط می توانست در انتقال پیام ها، اطلاعات و اموال میان شیعیان مؤثر باشد.

شاید از همین روی بود که مأمون با ازدواج دخترانش با امام رضا علیه السلام[۳۰] و امام جواد علیه السلام[۳۱] سعی کرد با نفوذ به اندرونی خانه امام علیه السلام، جاسوسی حکومت را در همه ابعاد کامل کند، و دخترانِ مأمون، رفت و آمدهای اندرونی را به اطلاع مأمون می رساندند.

مشارکت سیاسی دختران امام علیه السلام

دختران امام موسی کاظم علیه السلام طبق نقل تاریخ، عموما فقیه، دانشمند، محدّث، پاک دامن، پارسا و پرهیزگار بودند[۳۲] و در میان زنان مدینه، به ترویج مباحث علمی و احادیث نبوی اشتغال داشتند. امّ احمد، یکی از زنان امام موسی کاظم علیه السلام است که همواره مورد اعتماد و اطمینان امام بود. امام موسی کاظم علیه السلام هنگام مسافرت به عراق، ضمن سپردن امانات خود به او، از شهادت خویش نیز خبر داده و امام پس از خود را به او معرفی کردند و توصیه نمودند بعد از شهادت خویش، امانت ها را به امام رضا علیه السلام بسپارد. امّ احمد نیز پس از شهادت امام موسی کاظم علیه السلام، ضمن ردّ امانت به امام بر حق و معرفی او به افراد امین و مورد اطمینان، نقش حسّاس خود را به خوبی ایفا کرد.[۳۳]

دختران امام موسی کاظم علیه السلام نیز در دوران حسّاس و خفقان آور عبّاسی هر یک بنا به توانایی و تکلیف خویش، مسئولیت های مهمی ایفا کردند و به تشریح دیدگاه امامت و ولایت و روشن ساختن اذهان زنان پرداختند. نکته جالب توجه این است که دختران امام موسی کاظم علیه السلام هر یک عالمه ای بودند که با نقل روایات مستند و احادیث معتبر در مورد فضایل امام علی علیه السلام و عاشورا و استمرار ولایت و معرفی امام زمان خویش، ساعی و کوشا بودند.[۳۴]

در میان دختران امام کاظم علیه السلام حضرت فاطمه معصومه علیهاالسلام،[۳۵] همچون اجداد طاهرینش، با تأسّی به حضرت زینب علیهاالسلام در مقابل تهدیدها و فشارهای حکومت ظالم علیه خاندان اهل بیت علیهم السلام علاوه بر فعالیت های علمی و روایی و بیان احادیث شیعه[۳۶] در خصوص غدیر خم[۳۷] و ولایت و امامت،[۳۸] در حرکتی سیاسی اجتماعی، همراه برادران خویش به عرصه مبارزه وارد شد و هجرت را به عنوان عامل اعتراض به وضعیت موجود و حکومت وقت برگزید.

نحوه هجرت

پس از آنکه امام رضا علیه السلام با آن شیوه دردناک از اهل بیت خود خداحافظی می کرد[۳۹] و به اجبار و اکراه، مدینه را به قصد مرو ترک نمود،[۴۰] حضرت معصومه علیهاالسلام پس از گذشت یک سال به بهانه دیدار برادر، همراه تنی چند از دیگر برادران خود، مدینه را ترک کرد. بنا به نقل روایات متواتر، حضرت معصومه علیهاالسلام در میان راه بیمار شد و پس از رسیدن به قم رحلت نمود.[۴۱]

علل هجرت

کسانی که هجرت را انتخاب می کنند برای حرکت خویش، همواره دلایلی دارند که قابل قبول یا توجیه کننده هجرت آن هاست. در بررسی علل هجرت حضرت معصومه علیهاالسلام به ایران، می توان گفت: وضعیت بحرانی در عرصه های سیاسی اجتماعی دوران عبّاسیان در این امر تأثیرگذار بوده است. در چنان شرایطی، حضرت معصومه علیهاالسلام تصمیم گرفت از مدینه به ایران هجرت کند. در کاوشی تاریخی درباره علل هجرت معصومه علیهاالسلام ، می توان احتمالات ذیل را مدّ نظر قرار داد:

۱- حضرت معصومه علیهاالسلام طبق روایات مورّخان، خواهر امام رضا علیه السلام بود و هر دو از یک مادر متولّد شده بودند.[۴۲] عشق و علاقه آن حضرت علیهاالسلام به امام رضا علیه السلام علاوه بر ابعاد دیگر از بعد رابطه عاطفی و شخصی نیز بود آن چنان که وی هرگز نتوانست دوری از برادر را تحمّل کند. از این رو، به شوق دیدار برادر راهی مرو گردید.

۲- برتری و فضل حضرت معصومه علیهاالسلام در میان خاندان اهل بیت علیهم السلام، که به عنوان «فاطمه کبری» مشهور است، نشان می دهد که آن حضرت در جمع خانواده خویش، دارای چنان شخصیت معنوی و اثرگذاری بوده که در تاریخ ذکر شده: حضرت معصومه علیهاالسلام افضل[۴۳] از همه از حیث درجه علم، ورع و پاک دامنی بوده است.[۴۴] ایشان به دلیل تأثیر بر جمع خانواده، به عنوان اعتراض به عملکرد حکومت و عدم مشروعیت حاکمان وقت، هجرت را برگزید. شیعیان شهر مدینه و هر جای دیگر که خبر سفر حضرت را می شنیدند، این سؤال برایشان مطرح می شد که چرا حضرت معصومه علیهاالسلام خانه و خانواده و زادگاه خود را ترک کرد؟!

۳- حضرت معصومه علیهاالسلام به علت درایت و کیاست خود، حرکت سیاسی امام رضا علیه السلام را در نظر داشت که ایشان چگونه از خانواده خویش خداحافظی کرد. نحوه خروج او از مدینه، خبر دادن از سفر غیرقابل بازگشت و شهادت خویش، زمینه ای منفی نسبت به حکومت ایجاد کرده و خاندان اهل بیت علیهم السلام را آماده دریافت خبر شهادت آن حضرت نموده بود. حضرت معصومه علیهاالسلام نیز با درک اوضاع و احوال، دریافته بود که دیگر امام رضا علیه السلام را زیارت نخواهد کرد. از این رو، به عشق دیدار امام و برادر بزرگوار خویش، جانب خراسان را در پیش گرفت تا به آن امام همام تأسّی کند.[۴۵]

۴- حضرت معصومه علیهاالسلام هنگامی که ملاحظه فرمود پنج تن از برادران امام رضا علیه السلام قصد دیدار آن ا