توضیحات
دانلود فایل ورد کامل پاورپوینت همگرایی در خاورمیانه همراه با هدیه ویژه پاورپوینت!
یک پیشنهاد بینظیر برای شما!
با دریافت فایل فایل ورد کامل پاورپوینت همگرایی در خاورمیانه، یک پاورپوینت حرفهای و جذاب را کاملاً رایگان از ما هدیه بگیرید.
چرا فایل ورد کامل پاورپوینت همگرایی در خاورمیانه بهترین انتخاب شماست؟
- 120 اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است
شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.
لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.
توجه : در صورت مشاهده بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی فایل ورد کامل پاورپوینت همگرایی در خاورمیانه،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد
بخشی از متن فایل ورد کامل پاورپوینت همگرایی در خاورمیانه :
Normal
۰false
false
falseEN-US
X-NONE
AR-SAMicrosoftInternetExplorer4
/* Style Definitions */
table.MsoNormalTable
{mso-style-name:”Table Normal”;
mso-tstyle-rowband-size:0;
mso-tstyle-colband-size:0;
mso-style-noshow:yes;
mso-style-priority:99;
mso-style-qformat:yes;
mso-style-parent:””;
mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt;
mso-para-margin:0in;
mso-para-margin-bottom:.0001pt;
mso-pagination:widow-orphan;
font-size:11.0pt;
font-family:”Calibri”,”sans-serif”;
mso-ascii-font-family:Calibri;
mso-ascii-theme-font:minor-latin;
mso-fareast-font-family:”Times New Roman”;
mso-fareast-theme-font:minor-fareast;
mso-hansi-font-family:Calibri;
mso-hansi-theme-font:minor-latin;
mso-bidi-font-family:Arial;
mso-bidi-theme-font:minor-bidi;}مقدمه
تاریخ آمیخته ای از فرازها و نشیب ها، تلخی ها و شیرینی ها و جنگ ها و
صلح هاست. از زمانی که اجتماعات و قبایل در میان انسان ها به وجود آمدند، پیمان
دوستی و مودت نیز میان طایفه ها و قبیله ها به منظور سرکوبی قبیله ای دیگر پدیدار
گشت. کشمکش و نزاع، که نتیجه واگرایی است از این نیز قدیمی تر است و سابقه آن به
زمان هابیل و قابیل می رسد. هاتفان سبز امروز بر خلاف فاتحان سرخ دیروز به این
باور رسیده اند که با زور و ارعاب هرگز قادر به ایجاد وحدت و همگرایی و نظم و ثبات
در عرصه نظام بین المللی نیستند. از این رو، نخبگان و فرمانروایان عصر جدید با
تغییری جدی در روش خود – ولی با همان نیت – به استعمار کشورهای کوچک تر مشغول شدند
و در واقع، به این نتیجه رسیدند که تامین آن اهداف با استفاده از شیوه های سیاسی
ممکن تر از روش نظامی است. لذا، این بار با عنوان «استعمار» وارد عمل شدند.
در این میان، معدود کشورهایی هم بودند که به دلیل محدودیت جغرافیایی،
سیاسی و اقتصادی لازم دیدند گرد هم آیند و با فشردن دست یکدیگر و محکم کردن
حلقه های ارتباطی، اجازه ندهند که زیر دست و پا له شوند. در حقیقت، هر یک از اینها
به نوعی وحدت گرایش داشتند، لکن وحدت در نوع اخیر آن، به صورت عقد قرارداد و ایجاب
و قبول جلوه می نمود، هرچند بقیه انواع آن از نوع ایقاع – یعنی یک طرفه – بوده و
از سوی میهمانان ناخوانده با زور بر کشوری تحمیل می گردیده و آن را در خود هضم
می کرده است.
منظور ما از اتحاد واقعی و صحیح – که همگرایی نام دارد – صرفا اشاره به
اتحادها و تشکل هایی چون جنبش غیر متعهدها، جامعه مشترک المنافع اروپا، سازمان
وحدت آفریقا، اتحادیه کشورهای جهان سوم در قاره آمریکا، اتحادیه کشورهای آسیایی و
مانند آن است که البته هم موارد موفقی در این نمونه ها وجود دارد و هم موارد ناموفق.
ویژگی این نوع همگرایی ارتقای سطح توانایی کشورهای ضعیف در مصاف با
قدرتمندان است; زیرا با توان اقتصادی، سیاسی و نظامی، بهتر می توان در روابط
بین الملل و ارتباطات بین دول سخن گفت تا در هنگام ضعف و تنهایی. همچنین هر پیمان
یا معاهده منطقه ای یا طرفینی میان دو یا چند کشور گام هایی در این راستا تلقی
می شود.
این مقاله به بررسی عملی ترین نوع همگرایی در عصر جدید در منطقه
خاورمیانه می پردازد. در این بحث، فرض بر این است که هر یک از کشورهای مسلمان
خاورمیانه دارای منافع ملی و احیانا فراملی می باشد. همه این کشورها دارای دشمن یا
دشمنانی مشترک و نیز دارای منافعی مشترک می باشند و برای سهولت دستیابی به منافع
خود، نیاز به امنیتی تضمین شده دارند. از همه مهم تر اینکه همه مسلمان هستند و
برای حراست از دستورات اسلام اهتمام می ورزند. در نتیجه، وجود مشترکات یقینی در
میان این کشورها، محکم ترین سکوی پرش به سوی هدف – یعنی همگرا شدن–
می باشد.
لذا، با توجه به اینکه مشترکات و زمینه های پیشنهادی به منظور همگرایی در این
منطقه وجود دارد، امکان همگرا شدن این کشورها موجود است. اما در عین حال، موانعی
نیز وجود دارد که به نظر می رسد علت تاخیر در حصول همگرایی، وجود همین موانع باشد.
پس چنانچه موانع برطرف گردند، پدیده همگرایی نیز ظاهر خواهد شد. این موانع عبارتند
از:
۱-
ناهمگونی اعضا و عدم تعادل اقتصادی و درآمد
سرانه آنها;
۲-
دخالت ابرقدرت ها و استکبار جهانی; زیرا
همگرایی در این منطقه بسیار حساس و مهم جهانی تسلط بر قریب شصت درصد از نفت جهان و
بازارهای مصرفی داخلی و پیامدهای دیگری را به همراه خواهد داشت.
۳-
عدم توجه اعضا به زمینه های موجود و منافع
مشترک در راستای همگرایی و بی توجهی به نتایج مثبت این مساله.
قرآن و همگرایی
«
ای اهل کتاب، بیایید از آن کلمه حق، که میان من
و شما یکسان است، پیروی کنیم – و آن کلمه این است – که به جز خدای یکتا را نپرستیم
و چیزی را با او شریک قرار ندهیم و بعضی بعض دیگر را به جای خدا به ربوبیت نگیریم.
پس اگر از حق روی گردانند بگویید: شما گواه باشید که تسلیم فرمان خداوندیم.»
(آل عمران: ۶۴) (۱)
به نظر می رسد کتاب خدا، که بیان خالق انسان هاست، می تواند محکم ترین
ریسمان وحدت در جوامع بشری به شمار آید. سخن مزبور از قرآن مجید صرفا یک شعار در
جهت وحدت نیست، بلکه بهترین گواه بر صدق گفته های مسلمانان در راستای ایجاد و حفظ
وحدت می باشد. محور وحدت در آیه شریفه مورد بحث، پرستش خدای یگانه است که
عالی ترین نقطه مشترک میان اهل کتاب و مسلمانان است.
با توجه به اینکه روح انسانی نیز همانند جسم او، نیازمند تغذیه و
دریافت غذا می باشد، قطعا می توان کلمه مشترکی را که خداوند بیان فرموده است یکی
از منافع ملی به حساب آورد. و چون کشورهای صنعتی و توسعه یافته، به میزان پیشرفتشان
در صنعت، در اخلاق و ارزش های انسانی سیر قهقرایی داشته اند. بنابراین، می توان
این نقطه مشترک را–
یعنی رجعت به پرستش واقعی خداوند که همانا فطرت پاک همه
انسان هاست – برترین و بهترین منفعت ملی همه جوامع به شمار آورد. چنانچه بروز
مکاتب گوناگون در این گونه جوامع از قبیل پانکیزم، هیپی گری و مانند آن گواه صدق
چنین ادعایی است.
هرگاه مسلمانان جهان به کتاب خدا مراجعه و عمل کنند طبق آیه شریفه
مزبور و آیات مشابه آن، باید با غیر مسلمانان نیز دست دوستی، اتحاد و همزیستی
مسالمت آمیز بدهند. این اتحاد بر محورهای مشخصی بوده و مشروط به آن است که آنان
(غیر مسلمانان) نیز از توطئه و خصومت علیه مسلمانان بپرهیزند و خواهان بازگشت به
فطرت خود باشند. لیکن قرآن کریم می فرماید: پیش از آن، لازم است مسلمانان جهان به
اتحادی مطلوب دست یازند و به ریسمان محکم خداوند که همان راه راست می باشد چنگ
زنند و از تفرقه، کشمکش و نزاع بپرهیزند. در غیر این صورت، آنچنان ضعیف خواهند شد
که خاکستر ایشان بر باد فنا و نیستی خواهد رفت:
«
و همگی به ریسمان محکم خداوندی چنگ زنید و
پراکنده نشوید و به یاد آرید نعمت بزرگ خدا را که شما با هم دشمن بودید، خدا در
دل های شما الفت و مهربانی قرار داد و با نعمت خداوندی با یکدیگر برادر شدید و بر
لبه پرتگاه بودید، خداوند شما را از آن نجات داد.» (آل عمران:۱۰۳) (۲)
بنابراین، استناد به کلام خداوند در قرآن و پیگیری مساله وحدت و ارائه
تعالیم و دستوارت سلبی و ایجابی و نفیی و اثباتی و یا امر و نهی قرآن در این
رابطه، برای همه مسلمانان و مؤمنان، دارای سندیت و اعتبار قطعی می باشد، حتی برای
آن دسته از اهل کتاب که آسمانی بودن این کتاب و رسالت پیامبر اسلام(ص) را باور
داشته و بدان معترف اند.
اسلام بیش از همه، بر وحدت و همگرایی میان آحاد ملت ها و دولت ها تاکید
دارد و قرآن شریف در چندین مورد می فرماید که شما انسان ها از نفس واحده – یعنی یک
فرد – به وجود آمده اید. لذا، منظور خدای متعال آن است که مجددا به اصل و فطرت
خویش بازگشت نمایید و از جنگ و نزاع بر سر منافع شخصی بپرهیزید. (۳)
زمینه های همگرایی
در خاورمیانهزمینه های فایل ورد کامل پاورپوینت همگرایی در خاورمیانه بسیارند، لکن اهم اموری را که می توان
به عنوان این زمینه ها مطرح ساخت عبارتند از:
الف منافع مشترک
همان گونه زمینه های همگرایی در این نقطه از جهان بی شمارند، منافع
مشترک دولت ها و ملت ها نیز در این منطقه بسیارند که می توان از جمله آنها، به
موارد ذیل اشاره نمود:
۱-
اقتصادی
:
اقتصاد در جهان امروز یک ارزش حاکم و پذیرفته شده است و ارزش های دیگر
در مقابل آن کم ارج شده اند. (۴)
البته این بدان معنی
نیست که اقتصاد زیربنا و محور تحلیل و تفسیر همه چیز قرار گیرد، لکن در یک نگرش
واقع بینانه، می توان گفت: اقتصاد سالم کمک بزرگی برای حل مشکلات کشور و سامان دهی
امور سیاسی، فرهنگی و غیر آن می باشد. پس هرچند اقتصاد زیربنا نیست، اما
مشکل گشاست. چنانچه در امور شخصی و فردی نیز چنین است.
متاسفانه اقتصاد کشورهای خاورمیانه عمدتا تک محصولی و بر پایه نفت
استوار است; زیرا «تا چندی پیش، کشاورزی منبع اصلی درآمد ملی را در همه کشورهای
خاورمیانه تشکیل می داد. در واقع، تنها در سی (یا پنجاه) ساله اخیر است که با رشد
درآمدهای نفتی و صنعتی شدن، اهمیت نسبی کشاورزی در اقتصاد بعضی از کشورهای مورد
نظر رو به کاهش نهاده است.» (۵)
اشکال از اینجا ناشی می شود که کشورهایی که تا حدودی وضع اقتصادی بهتری
نسبت به بقیه دارند صرفا به فروش نفت متکی هستند. معنای آن این است که با پایان
یافتن ذخایر نفتی، اگر چاره ای اساسی نیندیشیده باشند، مجددا بر ویرانه هایی
خواهند نشست که پیش از دستیابی به صنعت نفت بر آنها نشسته بودند. کافی است چند دهه
پیش را به یاد آوریم که چگونه فقر گریبانگیر مردم مناطق خلیج فارس و بعضا
خاورمیانه بود. بنابراین، به منظور رسیدن به اقتصادی صحیح و مبتنی بر صادرات و
احیانا واردات حساب شده باید دوراندیشی کرد.
اینک مختصرا به بررسی وضعیت اقتصادی هریک از این کشورها می پردازیم تا
وجوه مشترک اقتصادی میان آنها را برای همگرایی بازیابیم:
اقتصاد برخی از این کشورها را می توان با قدری تلاش از مخمصه تک محصولی
و تک صادراتی نجات بخشید، هرچند بعضی دیگر به تلاش بیشتری محتاج اند. به عنوان
نمونه، از کشور عراق می توان به عنوان کشوری نام برد که از لحاظ دستیابی به
زمین های هموار و ذخایر آبی، بیشتر از هر کشور دیگری در منطقه برای کشاورزی مستعد
می باشد.
(۶)اقتصاد دو کشور ایران و عراق می توانند بر دو پایه استوار گردند: تولید
نفت و کشاورزی. ایران و عراق، هر دو، در دهه های پیش از ۱۳۴۰ ه.ش از نظر محصولات
کشاورزی و گندم به مرز خودکفایی رسیده بودند و به طور معمول، باید به صادرات محصولات
کشاورزی می پرداختند، اما متاسفانه هنوز در پیچ و خم واردات آن مانده اند.
کشور عراق اگر نتواند از لحاظ صدور نفت مقام اول را در خاورمیانه احراز
کند از حیث صدور خرما می تواند چنین مقامی را احراز نماید; زیرا مناطق مرکزی و
جنوبی عراق پوشیده از دشت هایی آبرفتی است که از ته نشین شدن رسوبات رودهای دجله و
فرات به وجود آمده است. این منطقه مرکز عمده کشاورزی کشور و جایگاه بعضی از
کهن ترین تمدن های جهان است. خرما، گندم، جو، برنج، پنبه و سبزیجات از محصولات
عمده این کشور به شمار می آیند. در انتهای جنوبی این دشت آبرفتی، زمین های باتلاقی
وسیعی وجود دارد. پرباران ترین نخلستان های عراق در امتداد شط العرب واقع شده است. (۷)
ایران نیز تا پیش از انجام اصلاحات اراضی گرچه یک کشاورزی سنتی و
ابتدایی داشت، ولی می توانست ادعای خودکفایی داشته باشد. اما پس از اصلاحات اراضی،
کشاورزی آن از هم متلاشی شد. اکنون وضعیت کشاوری در ایران رو به بهبود است، بویژه
با ارزشی که اخیرا دولت جمهوری اسلامی برای کشاورزی و کشاورزان قایل شده است.
بنابراین، با توجه به آمادگی اراضی پست سواحل دریای خزر، اراضی پست خوزستان، دشت
ورامین، خراسان و دیگر جاهای مناسب ایران برای این امر، امید بیشتری به اصلاح
کشاورزی در ایران وجود دارد.
یکی دیگر از کشورهای این منطقه، که اقتصادش با کشاورزی عجین است، سوریه
می باشد. اهمیت اساسی کشاورزی در اقتصاد سوریه، امری بدیهی است. کشاورزی در این
کشور نه تنها شامل غلات و پنبه صادراتی است، بلکه مواد خام بیشتر صنایع کارخانه ای
سوریه را نیز فراهم کرده و در عین حال، بیشترین جمعیت فعال را به کار گرفته است.
پس از پایان جنگ جهانی دوم، رشد و توسعه اقتصادی بسیار سریع انجام
گرفت; چنان که وارینر خاطر نشان کرده، تنها چند کشور عقب افتاده طی دهه ۱۹۵۰ در
کشاورزی و صنعت پیشرفتی سریع همپای سوریه داشته اند. در واقع، بین سال های ۱۹۵۳ –
1961 ، رشد سالانه تولید ناخالص داخلی در حدود سه درصد بوده است. به رغم مشکلات
گوناگون دهه۱۹۶۰
، نرخ رشد سالانه طی
سال های ۱۹۶۳ – ۱۹۷۱ به حدود پنج درصد رسید. این نرخ های نسبتا بالای رشد تا پیش
از ملی شدن صنعت نفت در سال ۱۹۶۴ عمدتا مبتنی بر تولید کشاورزی بود. (۸)
مصر نیز از جمله کشورهایی است که می توان بر اقتصاد متکی به کشاورزی اش
حساب کرد. به گفته هرودوت، مصر هدیه «نیل » است.
در عین حال، کشاورزی نیز کل اقتصاد یک کشور یا یک منطقه نیست. کشورهای
دیگر منطقه خاورمیانه نیز می توانند هرکدام به نوبه خود، چیزی را جایگزین نفت
نمایند و اقتصاد خود را بیمه کنند; مثلا، کشورهای ترکیه و ایران از بقیه کشورهای
خاورمیانه به صنعتی شدن نزدیکترند. با وجود این، کشورهایی که می خواهند از راه
صنعتی شدن، اقتصاد خود را بیمه کنند، باید بر صادرات محصولات صنعتی تکیه نمایند.
لذا، بهتر است ابتدا بر صدور یک کالای صنعتی و بالا بردن کمیت و کیفیت آن
سرمایه گذاری کنند.
بنابراین، از این مبحث می توان چنین نتیجه گرفت که اولا، کشورهای این
منطقه تک محصولی اند و این را ضایعه بزرگی می دانند که مایلند از آن خلاص شوند.
ثانیا، هر یک از این کشورها توان آن را دارند که بجز «نفت » در زمینه های اقتصادی دیگری
نیز فعالیت کنند.
بدین وسیله، ارزش همگرایی تا حدودی روشن می شود; زیرا مجموعه این
کشورها می توانند بازار تولید و مصرف را در میان خود به وجود آورند و آنگاه دیگر
نیازی نیست کشورهای صادر کننده برای صدور محصولات خود به اقصی نقاط دنیا سفر کنند
و عاقبت، آن را نفروخته بازگردانند یا به قیمت ناچیزی به فروش برسانند، بلکه بازار
مصرف تولیدات هر محصولی، اعم از کشاورزی، صنعتی و غیر آن، تا میزان قابل توجهی از
پیش مهیا و قابل اعتماد است. بنابر این، هر یک از کشورهای منطقه، دارای منافع
اقتصادی اختصاصی و ملی هستند که با منافع اشتراکی و فراملی شان رابطه تنگاتنگی دارد.
علاوه بر اینکه بازار تولید و مصرف به واسطه همگرایی اقتصادی تضمین
می شود، تعدادی از کشورهای موجود در این منطقه نیز دارای رودها و آب های مشترکی
هستند; از جمله کشورهای عراق، سوریه و ترکیه بر سر دجله و فرات، مصر و سودان و
فلسطین اشغالی بر سر نیل و ایران و عراق در مورد اروند رود. از سوی دیگر، می دانیم
که در آینده، مناقشات پس از نفت بر سر «آب » خواهد بود، چنانچه نظر برخی از
متفکران معاصر نیز چنین است:
«…
آب می رود که به عنوان یک ماده استراتژیک جای
نفت را – که به هر حال، عمر مفیدش در بسیاری از مناطق به پایان رسیده است – بگیرد.
در منطقه خاورمیانه، آب از یک سو، عامل تنش و جدایی و از سوی دیگر، عامل همگرایی و
همکاری بوده است…»
(۹)«
فرضیه اصلی کتاب جنگ آب، مناقشات آینده در
خاورمیانه بر این اساس استوار است که در سال های آینده، آب عامل اصلی تنش و تعارض
در این منطقه خواهد بود و به تدریج، جای نفت را به عنوان متغیر تاثیرگذار بر
سیاست های منطقه ای خواهد گرفت.» (۱۰)
بنابراین، از نظر اقتصادی گرایش به همگرایی برای کشورهای خاورمیانه،
فواید فراوانی دارد که حل مشکل آب و نفت در آینده و ایجاد بازارهای فروش برای مواد
و تولیدات از آن جمله اند.
۲-
سیاسی – امنیتی
:
بر اساس نظریه نوکارکردگرایی، ضرورتا همگرایی اقتصادی به اتحاد سیاسی
منتهی نخواهد شد. از نظر کارکردگراها، همکاری کارکردی در یک بخش، در بخش دیگر
تاثیر می گذارد; مثلا، همکاری اقتصادی باعث احساس ضرورت همکاری در بخش سیاست
می شود. ولی از نظر نوکارکردگراها چنین ضرورتی وجود ندارد.
در اینجا در صدد آن نیستیم که قطعا چنین ضرورت و ملازمه ای را میان
همکاری کارکردی – مثلا در بخش اقتصاد و تاثیر آن بر بخش سیاست – به اثبات برسانیم.
اما در یک نظر اجمالی، چنین به نظر می رسد که ممکن است این سخن کارکردگرایان نیز
چندان از واقعیت به دور نباشد; زیرا اگر در گذشته، تفکیک اقتصاد از سیاست و سیاست
از اقتصاد ممکن بود امروزه تفکیک این امور از یکدیگر چنان دشوار است که گاهی مشخص
نیست آیا سیاست برای اقتصاد کار می کند یا اقتصاد برای سیاست. به هر حال،
می خواهیم ببینیم که آیا در مسائل سیاسی – امنیتی خاورمیانه، منافع مشترکی مشاهده
می شود یا خیر؟در این قسمت، می خواهیم بدانیم که بر اساس این سخن کارکردگراها که
می گویند: همکاری کارکردی در یک بخش بر بخش دیگر نیز تاثیر می گذارد، آیا همگرایی
اقتصادی ممالک این منطقه بر همگرایی سیاسی – امنیتی آنها نیز مؤثر ست یا نه. در
صورت مثبت بودن پاسخ، میزان این تاثیر چه اندازه است؟به نظر می رسد اینکه کارکردگراها می گویند: در تاثیرگذاری یک بخش بر
بخشی دیگر ملازمه ای از همگرایی وجود دارد و کارکردگرایان جدید وجود چنین
ملازمه ای را انکار می کنند، این دو سخن را این گونه بتوان جمع کرد که بگوییم: سخن
هر دو دسته مقرون به صحت است; به این معنی که به مناطق مورد نظر هر کدام بستگی
دارد. منطقه مورد نظر ما(
خاورمیانه) از جمله مناطقی اس صفحه استاندارد:
فایل فایل ورد کامل پاورپوینت همگرایی در خاورمیانه شامل ۱۲۰ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ استشما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.
لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.
توجه : در صورت مشاهده بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی فایل ورد کامل پاورپوینت همگرایی در خاورمیانه،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد
بخشی از متن فایل ورد کامل پاورپوینت همگرایی در خاورمیانه :
Normal
۰false
false
falseEN-US
X-NONE
AR-SAMicrosoftInternetExplorer4
/* Style Definitions */
table.MsoNormalTable
{mso-style-name:”Table Normal”;
mso-tstyle-rowband-size:0;
mso-tstyle-colband-size:0;
mso-style-noshow:yes;
mso-style-priority:99;
mso-style-qformat:yes;
mso-style-parent:””;
mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt;
mso-para-margin:0in;
mso-para-margin-bottom:.0001pt;
mso-pagination:widow-orphan;
font-size:11.0pt;
font-family:”Calibri”,”sans-serif”;
mso-ascii-font-family:Calibri;
mso-ascii-theme-font:minor-latin;
mso-fareast-font-family:”Times New Roman”;
mso-fareast-theme-font:minor-fareast;
mso-hansi-font-family:Calibri;
mso-hansi-theme-font:minor-latin;
mso-bidi-font-family:Arial;
mso-bidi-theme-font:minor-bidi;}مقدمه
تاریخ آمیخته ای از فرازها و نشیب ها، تلخی ها و شیرینی ها و جنگ ها و
صلح هاست. از زمانی که اجتماعات و قبایل در میان انسان ها به وجود آمدند، پیمان
دوستی و مودت نیز میان طایفه ها و قبیله ها به منظور سرکوبی قبیله ای دیگر پدیدار
گشت. کشمکش و نزاع، که نتیجه واگرایی است از این نیز قدیمی تر است و سابقه آن به
زمان هابیل و قابیل می رسد. هاتفان سبز امروز بر خلاف فاتحان سرخ دیروز به این
باور رسیده اند که با زور و ارعاب هرگز قادر به ایجاد وحدت و همگرایی و نظم و ثبات
در عرصه نظام بین المللی نیستند. از این رو، نخبگان و فرمانروایان عصر جدید با
تغییری جدی در روش خود – ولی با همان نیت – به استعمار کشورهای کوچک تر مشغول شدند
و در واقع، به این نتیجه رسیدند که تامین آن اهداف با استفاده از شیوه های سیاسی
ممکن تر از روش نظامی است. لذا، این بار با عنوان «استعمار» وارد عمل شدند.
در این میان، معدود کشورهایی هم بودند که به دلیل محدودیت جغرافیایی،
سیاسی و اقتصادی لازم دیدند گرد هم آیند و با فشردن دست یکدیگر و محکم کردن
حلقه های ارتباطی، اجازه ندهند که زیر دست و پا له شوند. در حقیقت، هر یک از اینها
به نوعی وحدت گرایش داشتند، لکن وحدت در نوع اخیر آن، به صورت عقد قرارداد و ایجاب
و قبول جلوه می نمود، هرچند بقیه انواع آن از نوع ایقاع – یعنی یک طرفه – بوده و
از سوی میهمانان ناخوانده با زور بر کشوری تحمیل می گردیده و آن را در خود هضم
می کرده است.
منظور ما از اتحاد واقعی و صحیح – که همگرایی نام دارد – صرفا اشاره به
اتحادها و تشکل هایی چون جنبش غیر متعهدها، جامعه مشترک المنافع اروپا، سازمان
وحدت آفریقا، اتحادیه کشورهای جهان سوم در قاره آمریکا، اتحادیه کشورهای آسیایی و
مانند آن است که البته هم موارد موفقی در این نمونه ها وجود دارد و هم موارد ناموفق.
ویژگی این نوع همگرایی ارتقای سطح توانایی کشورهای ضعیف در مصاف با
قدرتمندان است; زیرا با توان اقتصادی، سیاسی و نظامی، بهتر می توان در روابط
بین الملل و ارتباطات بین دول سخن گفت تا در هنگام ضعف و تنهایی. همچنین هر پیمان
یا معاهده منطقه ای یا طرفینی میان دو یا چند کشور گام هایی در این راستا تلقی
می شود.
این مقاله به بررسی عملی ترین نوع همگرایی در عصر جدید در منطقه
خاورمیانه می پردازد. در این بحث، فرض بر این است که هر یک از کشورهای مسلمان
خاورمیانه دارای منافع ملی و احیانا فراملی می باشد. همه این کشورها دارای دشمن یا
دشمنانی مشترک و نیز دارای منافعی مشترک می باشند و برای سهولت دستیابی به منافع
خود، نیاز به امنیتی تضمین شده دارند. از همه مهم تر اینکه همه مسلمان هستند و
برای حراست از دستورات اسلام اهتمام می ورزند. در نتیجه، وجود مشترکات یقینی در
میان این کشورها، محکم ترین سکوی پرش به سوی هدف – یعنی همگرا شدن–
می باشد.
لذا، با توجه به اینکه مشترکات و زمینه های پیشنهادی به منظور همگرایی در این
منطقه وجود دارد، امکان همگرا شدن این کشورها موجود است. اما در عین حال، موانعی
نیز وجود دارد که به نظر می رسد علت تاخیر در حصول همگرایی، وجود همین موانع باشد.
پس چنانچه موانع برطرف گردند، پدیده همگرایی نیز ظاهر خواهد شد. این موانع عبارتند
از:
۱-
ناهمگونی اعضا و عدم تعادل اقتصادی و درآمد
سرانه آنها;
۲-
دخالت ابرقدرت ها و استکبار جهانی; زیرا
همگرایی در این منطقه بسیار حساس و مهم جهانی تسلط بر قریب شصت درصد از نفت جهان و
بازارهای مصرفی داخلی و پیامدهای دیگری را به همراه خواهد داشت.
۳-
عدم توجه اعضا به زمینه های موجود و منافع
مشترک در راستای همگرایی و بی توجهی به نتایج مثبت این مساله.
قرآن و همگرایی
«
ای اهل کتاب، بیایید از آن کلمه حق، که میان من
و شما یکسان است، پیروی کنیم – و آن کلمه این است – که به جز خدای یکتا را نپرستیم
و چیزی را با او شریک قرار ندهیم و بعضی بعض دیگر را به جای خدا به ربوبیت نگیریم.
پس اگر از حق روی گردانند بگویید: شما گواه باشید که تسلیم فرمان خداوندیم.»
(آل عمران: ۶۴) (۱)
به نظر می رسد کتاب خدا، که بیان خالق انسان هاست، می تواند محکم ترین
ریسمان وحدت در جوامع بشری به شمار آید. سخن مزبور از قرآن مجید صرفا یک شعار در
جهت وحدت نیست، بلکه بهترین گواه بر صدق گفته های مسلمانان در راستای ایجاد و حفظ
وحدت می باشد. محور وحدت در آیه شریفه مورد بحث، پرستش خدای یگانه است که
عالی ترین نقطه مشترک میان اهل کتاب و مسلمانان است.
با توجه به اینکه روح انسانی نیز همانند جسم او، نیازمند تغذیه و
دریافت غذا می باشد، قطعا می توان کلمه مشترکی را که خداوند بیان فرموده است یکی
از منافع ملی به حساب آورد. و چون کشورهای صنعتی و توسعه یافته، به میزان پیشرفتشان
در صنعت، در اخلاق و ارزش های انسانی سیر قهقرایی داشته اند. بنابراین، می توان
این نقطه مشترک را–
یعنی رجعت به پرستش واقعی خداوند که همانا فطرت پاک همه
انسان هاست – برترین و بهترین منفعت ملی همه جوامع به شمار آورد. چنانچه بروز
مکاتب گوناگون در این گونه جوامع از قبیل پانکیزم، هیپی گری و مانند آن گواه صدق
چنین ادعایی است.
هرگاه مسلمانان جهان به کتاب خدا مراجعه و عمل کنند طبق آیه شریفه
مزبور و آیات مشابه آن، باید با غیر مسلمانان نیز دست دوستی، اتحاد و همزیستی
مسالمت آمیز بدهند. این اتحاد بر محورهای مشخصی بوده و مشروط به آن است که آنان
(غیر مسلمانان) نیز از توطئه و خصومت علیه مسلمانان بپرهیزند و خواهان بازگشت به
فطرت خود باشند. لیکن قرآن کریم می فرماید: پیش از آن، لازم است مسلمانان جهان به
اتحادی مطلوب دست یازند و به ریسمان محکم خداوند که همان راه راست می باشد چنگ
زنند و از تفرقه، کشمکش و نزاع بپرهیزند. در غیر این صورت، آنچنان ضعیف خواهند شد
که خاکستر ایشان بر باد فنا و نیستی خواهد رفت:
«
و همگی به ریسمان محکم خداوندی چنگ زنید و
پراکنده نشوید و به یاد آرید نعمت بزرگ خدا را که شما با هم دشمن بودید، خدا در
دل های شما الفت و مهربانی قرار داد و با نعمت خداوندی با یکدیگر برادر شدید و بر
لبه پرتگاه بودید، خداوند شما را از آن نجات داد.» (آل عمران:۱۰۳) (۲)
بنابراین، استناد به کلام خداوند در قرآن و پیگیری مساله وحدت و ارائه
تعالیم و دستوارت سلبی و ایجابی و نفیی و اثباتی و یا امر و نهی قرآن در این
رابطه، برای همه مسلمانان و مؤمنان، دارای سندیت و اعتبار قطعی می باشد، حتی برای
آن دسته از اهل کتاب که آسمانی بودن این کتاب و رسالت پیامبر اسلام(ص) را باور
داشته و بدان معترف اند.
اسلام بیش از همه، بر وحدت و همگرایی میان آحاد ملت ها و دولت ها تاکید
دارد و قرآن شریف در چندین مورد می فرماید که شما انسان ها از نفس واحده – یعنی یک
فرد – به وجود آمده اید. لذا، منظور خدای متعال آن است که مجددا به اصل و فطرت
خویش بازگشت نمایید و از جنگ و نزاع بر سر منافع شخصی بپرهیزید. (۳)
زمینه های همگرایی
در خاورمیانهزمینه های فایل ورد کامل پاورپوینت همگرایی در خاورمیانه بسیارند، لکن اهم اموری را که می توان
به عنوان این زمینه ها مطرح ساخت عبارتند از:
الف منافع مشترک
همان گونه زمینه های همگرایی در این نقطه از جهان بی شمارند، منافع
مشترک دولت ها و ملت ها نیز در این منطقه بسیارند که می توان از جمله آنها، به
موارد ذیل اشاره نمود:
۱-
اقتصادی
:
اقتصاد در جهان امروز یک ارزش حاکم و پذیرفته شده است و ارزش های دیگر
در مقابل آن کم ارج شده اند. (۴)
البته این بدان معنی
نیست که اقتصاد زیربنا و محور تحلیل و تفسیر همه چیز قرار گیرد، لکن در یک نگرش
واقع بینانه، می توان گفت: اقتصاد سالم کمک بزرگی برای حل مشکلات کشور و سامان دهی
امور سیاسی، فرهنگی و غیر آن می باشد. پس هرچند اقتصاد زیربنا نیست، اما
مشکل گشاست. چنانچه در امور شخصی و فردی نیز چنین است.
متاسفانه اقتصاد کشورهای خاورمیانه عمدتا تک محصولی و بر پایه نفت
استوار است; زیرا «تا چندی پیش، کشاورزی منبع اصلی درآمد ملی را در همه کشورهای
خاورمیانه تشکیل می داد. در واقع، تنها در سی (یا پنجاه) ساله اخیر است که با رشد
درآمدهای نفتی و صنعتی شدن، اهمیت نسبی کشاورزی در اقتصاد بعضی از کشورهای مورد
نظر رو به کاهش نهاده است.» (۵)
اشکال از اینجا ناشی می شود که کشورهایی که تا حدودی وضع اقتصادی بهتری
نسبت به بقیه دارند صرفا به فروش نفت متکی هستند. معنای آن این است که با پایان
یافتن ذخایر نفتی، اگر چاره ای اساسی نیندیشیده باشند، مجددا بر ویرانه هایی
خواهند نشست که پیش از دستیابی به صنعت نفت بر آنها نشسته بودند. کافی است چند دهه
پیش را به یاد آوریم که چگونه فقر گریبانگیر مردم مناطق خلیج فارس و بعضا
خاورمیانه بود. بنابراین، به منظور رسیدن به اقتصادی صحیح و مبتنی بر صادرات و
احیانا واردات حساب شده باید دوراندیشی کرد.
اینک مختصرا به بررسی وضعیت اقتصادی هریک از این کشورها می پردازیم تا
وجوه مشترک اقتصادی میان آنها را برای همگرایی بازیابیم:
اقتصاد برخی از این کشورها را می توان با قدری تلاش از مخمصه تک محصولی
و تک صادراتی نجات بخشید، هرچند بعضی دیگر به تلاش بیشتری محتاج اند. به عنوان
نمونه، از کشور عراق می توان به عنوان کشوری نام برد که از لحاظ دستیابی به
زمین های هموار و ذخایر آبی، بیشتر از هر کشور دیگری در منطقه برای کشاورزی مستعد
می باشد.
(۶)اقتصاد دو کشور ایران و عراق می توانند بر دو پایه استوار گردند: تولید
نفت و کشاورزی. ایران و عراق، هر دو، در دهه های پیش از ۱۳۴۰ ه.ش از نظر محصولات
کشاورزی و گندم به مرز خودکفایی رسیده بودند و به طور معمول، باید به صادرات محصولات
کشاورزی می پرداختند، اما متاسفانه هنوز در پیچ و خم واردات آن مانده اند.
کشور عراق اگر نتواند از لحاظ صدور نفت مقام اول را در خاورمیانه احراز
کند از حیث صدور خرما می تواند چنین مقامی را احراز نماید; زیرا مناطق مرکزی و
جنوبی عراق پوشیده از دشت هایی آبرفتی است که از ته نشین شدن رسوبات رودهای دجله و
فرات به وجود آمده است. این منطقه مرکز عمده کشاورزی کشور و جایگاه بعضی از
کهن ترین تمدن های جهان است. خرما، گندم، جو، برنج، پنبه و سبزیجات از محصولات
عمده این کشور به شمار می آیند. در انتهای جنوبی این دشت آبرفتی، زمین های باتلاقی
وسیعی وجود دارد. پرباران ترین نخلستان های عراق در امتداد شط العرب واقع شده است. (۷)
ایران نیز تا پیش از انجام اصلاحات اراضی گرچه یک کشاورزی سنتی و
ابتدایی داشت، ولی می توانست ادعای خودکفایی داشته باشد. اما پس از اصلاحات اراضی،
کشاورزی آن از هم متلاشی شد. اکنون وضعیت کشاوری در ایران رو به بهبود است، بویژه
با ارزشی که اخیرا دولت جمهوری اسلامی برای کشاورزی و کشاورزان قایل شده است.
بنابراین، با توجه به آمادگی اراضی پست سواحل دریای خزر، اراضی پست خوزستان، دشت
ورامین، خراسان و دیگر جاهای مناسب ایران برای این امر، امید بیشتری به اصلاح
کشاورزی در ایران وجود دارد.
یکی دیگر از کشورهای این منطقه، که اقتصادش با کشاورزی عجین است، سوریه
می باشد. اهمیت اساسی کشاورزی در اقتصاد سوریه، امری بدیهی است. کشاورزی در این
کشور نه تنها شامل غلات و پنبه صادراتی است، بلکه مواد خام بیشتر صنایع کارخانه ای
سوریه را نیز فراهم کرده و در عین حال، بیشترین جمعیت فعال را به کار گرفته است.
پس از پایان جنگ جهانی دوم، رشد و توسعه اقتصادی بسیار سریع انجام
گرفت; چنان که وارینر خاطر نشان کرده، تنها چند کشور عقب افتاده طی دهه ۱۹۵۰ در
کشاورزی و صنعت پیشرفتی سریع همپای سوریه داشته اند. در واقع، بین سال های ۱۹۵۳ –
1961 ، رشد سالانه تولید ناخالص داخلی در حدود سه درصد بوده است. به رغم مشکلات
گوناگون دهه۱۹۶۰
، نرخ رشد سالانه طی
سال های ۱۹۶۳ – ۱۹۷۱ به حدود پنج درصد رسید. این نرخ های نسبتا بالای رشد تا پیش
از ملی شدن صنعت نفت در سال ۱۹۶۴ عمدتا مبتنی بر تولید کشاورزی بود. (۸)
مصر نیز از جمله کشورهایی است که می توان بر اقتصاد متکی به کشاورزی اش
حساب کرد. به گفته هرودوت، مصر هدیه «نیل » است.
در عین حال، کشاورزی نیز کل اقتصاد یک کشور یا یک منطقه نیست. کشورهای
دیگر منطقه خاورمیانه نیز می توانند هرکدام به نوبه خود، چیزی را جایگزین نفت
نمایند و اقتصاد خود را بیمه کنند; مثلا، کشورهای ترکیه و ایران از بقیه کشورهای
خاورمیانه به صنعتی شدن نزدیکترند. با وجود این، کشورهایی که می خواهند از راه
صنعتی شدن، اقتصاد خود را بیمه کنند، باید بر صادرات محصولات صنعتی تکیه نمایند.
لذا، بهتر است ابتدا بر صدور یک کالای صنعتی و بالا بردن کمیت و کیفیت آن
سرمایه گذاری کنند.
بنابراین، از این مبحث می توان چنین نتیجه گرفت که اولا، کشورهای این
منطقه تک محصولی اند و این را ضایعه بزرگی می دانند که مایلند از آن خلاص شوند.
ثانیا، هر یک از این کشورها توان آن را دارند که بجز «نفت » در زمینه های اقتصادی دیگری
نیز فعالیت کنند.
بدین وسیله، ارزش همگرایی تا حدودی روشن می شود; زیرا مجموعه این
کشورها می توانند بازار تولید و مصرف را در میان خود به وجود آورند و آنگاه دیگر
نیازی نیست کشورهای صادر کننده برای صدور محصولات خود به اقصی نقاط دنیا سفر کنند
و عاقبت، آن را نفروخته بازگردانند یا به قیمت ناچیزی به فروش برسانند، بلکه بازار
مصرف تولیدات هر محصولی، اعم از کشاورزی، صنعتی و غیر آن، تا میزان قابل توجهی از
پیش مهیا و قابل اعتماد است. بنابر این، هر یک از کشورهای منطقه، دارای منافع
اقتصادی اختصاصی و ملی هستند که با منافع اشتراکی و فراملی شان رابطه تنگاتنگی دارد.
علاوه بر اینکه بازار تولید و مصرف به واسطه همگرایی اقتصادی تضمین
می شود، تعدادی از کشورهای موجود در این منطقه نیز دارای رودها و آب های مشترکی
هستند; از جمله کشورهای عراق، سوریه و ترکیه بر سر دجله و فرات، مصر و سودان و
فلسطین اشغالی بر سر نیل و ایران و عراق در مورد اروند رود. از سوی دیگر، می دانیم
که در آینده، مناقشات پس از نفت بر سر «آب » خواهد بود، چنانچه نظر برخی از
متفکران معاصر نیز چنین است:
«…
آب می رود که به عنوان یک ماده استراتژیک جای
نفت را – که به هر حال، عمر مفیدش در بسیاری از مناطق به پایان رسیده است – بگیرد.
در منطقه خاورمیانه، آب از یک سو، عامل تنش و جدایی و از سوی دیگر، عامل همگرایی و
همکاری بوده است…»
(۹)«
فرضیه اصلی کتاب جنگ آب، مناقشات آینده در
خاورمیانه بر این اساس استوار است که در سال های آینده، آب عامل اصلی تنش و تعارض
در این منطقه خواهد بود و به تدریج، جای نفت را به عنوان متغیر تاثیرگذار بر
سیاست های منطقه ای خواهد گرفت.» (۱۰)
بنابراین، از نظر اقتصادی گرایش به همگرایی برای کشورهای خاورمیانه،
فواید فراوانی دارد که حل مشکل آب و نفت در آینده و ایجاد بازارهای فروش برای مواد
و تولیدات از آن جمله اند.
۲-
سیاسی – امنیتی
:
بر اساس نظریه نوکارکردگرایی، ضرورتا همگرایی اقتصادی به اتحاد سیاسی
منتهی نخواهد شد. از نظر کارکردگراها، همکاری کارکردی در یک بخش، در بخش دیگر
تاثیر می گذارد; مثلا، همکاری اقتصادی باعث احساس ضرورت همکاری در بخش سیاست
می شود. ولی از نظر نوکارکردگراها چنین ضرورتی وجود ندارد.
در اینجا در صدد آن نیستیم که قطعا چنین ضرورت و ملازمه ای را میان
همکاری کارکردی – مثلا در بخش اقتصاد و تاثیر آن بر بخش سیاست – به اثبات برسانیم.
اما در یک نظر اجمالی، چنین به نظر می رسد که ممکن است این سخن کارکردگرایان نیز
چندان از واقعیت به دور نباشد; زیرا اگر در گذشته، تفکیک اقتصاد از سیاست و سیاست
از اقتصاد ممکن بود امروزه تفکیک این امور از یکدیگر چنان دشوار است که گاهی مشخص
نیست آیا سیاست برای اقتصاد کار می کند یا اقتصاد برای سیاست. به هر حال،
می خواهیم ببینیم که آیا در مسائل سیاسی – امنیتی خاورمیانه، منافع مشترکی مشاهده
می شود یا خیر؟در این قسمت، می خواهیم بدانیم که بر اساس این سخن کارکردگراها که
می گویند: همکاری کارکردی در یک بخش بر بخش دیگر نیز تاثیر می گذارد، آیا همگرایی
اقتصادی ممالک این منطقه بر همگرایی سیاسی – امنیتی آنها نیز مؤثر ست یا نه. در
صورت مثبت بودن پاسخ، میزان این تاثیر چه اندازه است؟به نظر می رسد اینکه کارکردگراها می گویند: در تاثیرگذاری یک بخش بر
بخشی دیگر ملازمه ای از همگرایی وجود دارد و کارکردگرایان جدید وجود چنین
ملازمه ای را انکار می کنند، این دو سخن را این گونه بتوان جمع کرد که بگوییم: سخن
هر دو دسته مقرون به صحت است; به این معنی که به مناطق مورد نظر هر کدام بستگی
دارد. منطقه مورد نظر ما(
خاورمیانه) از جمله مناطقی اس صفحه منظم و آماده استفاده است.
- مورد تأیید علمی: فایل فایل ورد کامل پاورپوینت همگرایی در خاورمیانه بر اساس استانداردهای دانشگاهی تدوین شده و برای پروژههای علمی مناسب است.
- طراحی بینقص: فایل فایل ورد کامل پاورپوینت همگرایی در خاورمیانه با ساختاری مرتب و منظم طراحی شده که کار با آن را آسان میکند.
- هدیه رایگان: همراه با فایل ورد کامل پاورپوینت همگرایی در خاورمیانه، یک پاورپوینت شکیل و حرفهای نیز به شما تقدیم میشود.
- آماده ارائه: فایل ورد کامل پاورپوینت همگرایی در خاورمیانه و پاورپوینت هدیه بهگونهای طراحی شدهاند که بدون نیاز به ویرایش، برای جلسات و ارائهها آماده باشند.
- مطالب بهروز و مفید: محتوای علمی فایل ورد کامل پاورپوینت همگرایی در خاورمیانه بهگونهای تدوین شده که فهم مطالب را برای شما آسانتر کند.
- قابلیت ویرایش آسان: فایل فایل ورد کامل پاورپوینت همگرایی در خاورمیانه بهراحتی قابل تغییر و سفارشیسازی است.
- تضمین کیفیت: کیفیت فایل ورد کامل پاورپوینت همگرایی در خاورمیانه و پاورپوینت هدیه تضمینشده است و پشتیبانی کامل ارائه میشود.
بخشی از متن فایل ورد کامل پاورپوینت همگرایی در خاورمیانه :
Normal
۰
false
false
false
EN-US
X-NONE
AR-SA
MicrosoftInternetExplorer4
/* Style Definitions */
table.MsoNormalTable
{mso-style-name:”Table Normal”;
mso-tstyle-rowband-size:0;
mso-tstyle-colband-size:0;
mso-style-noshow:yes;
mso-style-priority:99;
mso-style-qformat:yes;
mso-style-parent:””;
mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt;
mso-para-margin:0in;
mso-para-margin-bottom:.0001pt;
mso-pagination:widow-orphan;
font-size:11.0pt;
font-family:”Calibri”,”sans-serif”;
mso-ascii-font-family:Calibri;
mso-ascii-theme-font:minor-latin;
mso-fareast-font-family:”Times New Roman”;
mso-fareast-theme-font:minor-fareast;
mso-hansi-font-family:Calibri;
mso-hansi-theme-font:minor-latin;
mso-bidi-font-family:Arial;
mso-bidi-theme-font:minor-bidi;}
مقدمه
تاریخ آمیخته ای از فرازها و نشیب ها، تلخی ها و شیرینی ها و جنگ ها و
صلح هاست. از زمانی که اجتماعات و قبایل در میان انسان ها به وجود آمدند، پیمان
دوستی و مودت نیز میان طایفه ها و قبیله ها به منظور سرکوبی قبیله ای دیگر پدیدار
گشت. کشمکش و نزاع، که نتیجه واگرایی است از این نیز قدیمی تر است و سابقه آن به
زمان هابیل و قابیل می رسد. هاتفان سبز امروز بر خلاف فاتحان سرخ دیروز به این
باور رسیده اند که با زور و ارعاب هرگز قادر به ایجاد وحدت و همگرایی و نظم و ثبات
در عرصه نظام بین المللی نیستند. از این رو، نخبگان و فرمانروایان عصر جدید با
تغییری جدی در روش خود – ولی با همان نیت – به استعمار کشورهای کوچک تر مشغول شدند
و در واقع، به این نتیجه رسیدند که تامین آن اهداف با استفاده از شیوه های سیاسی
ممکن تر از روش نظامی است. لذا، این بار با عنوان «استعمار» وارد عمل شدند
.
در این میان، معدود کشورهایی هم بودند که به دلیل محدودیت جغرافیایی،
سیاسی و اقتصادی لازم دیدند گرد هم آیند و با فشردن دست یکدیگر و محکم کردن
حلقه های ارتباطی، اجازه ندهند که زیر دست و پا له شوند. در حقیقت، هر یک از اینها
به نوعی وحدت گرایش داشتند، لکن وحدت در نوع اخیر آن، به صورت عقد قرارداد و ایجاب
و قبول جلوه می نمود، هرچند بقیه انواع آن از نوع ایقاع – یعنی یک طرفه – بوده و
از سوی میهمانان ناخوانده با زور بر کشوری تحمیل می گردیده و آن را در خود هضم
می کرده است
.
منظور ما از اتحاد واقعی و صحیح – که همگرایی نام دارد – صرفا اشاره به
اتحادها و تشکل هایی چون جنبش غیر متعهدها، جامعه مشترک المنافع اروپا، سازمان
وحدت آفریقا، اتحادیه کشورهای جهان سوم در قاره آمریکا، اتحادیه کشورهای آسیایی و
مانند آن است که البته هم موارد موفقی در این نمونه ها وجود دارد و هم موارد ناموفق
.
ویژگی این نوع همگرایی ارتقای سطح توانایی کشورهای ضعیف در مصاف با
قدرتمندان است; زیرا با توان اقتصادی، سیاسی و نظامی، بهتر می توان در روابط
بین الملل و ارتباطات بین دول سخن گفت تا در هنگام ضعف و تنهایی. همچنین هر پیمان
یا معاهده منطقه ای یا طرفینی میان دو یا چند کشور گام هایی در این راستا تلقی
می شود
.
این مقاله به بررسی عملی ترین نوع همگرایی در عصر جدید در منطقه
خاورمیانه می پردازد. در این بحث، فرض بر این است که هر یک از کشورهای مسلمان
خاورمیانه دارای منافع ملی و احیانا فراملی می باشد. همه این کشورها دارای دشمن یا
دشمنانی مشترک و نیز دارای منافعی مشترک می باشند و برای سهولت دستیابی به منافع
خود، نیاز به امنیتی تضمین شده دارند. از همه مهم تر اینکه همه مسلمان هستند و
برای حراست از دستورات اسلام اهتمام می ورزند. در نتیجه، وجود مشترکات یقینی در
میان این کشورها، محکم ترین سکوی پرش به سوی هدف – یعنی همگرا شدن
–
می باشد.
لذا، با توجه به اینکه مشترکات و زمینه های پیشنهادی به منظور همگرایی در این
منطقه وجود دارد، امکان همگرا شدن این کشورها موجود است. اما در عین حال، موانعی
نیز وجود دارد که به نظر می رسد علت تاخیر در حصول همگرایی، وجود همین موانع باشد.
پس چنانچه موانع برطرف گردند، پدیده همگرایی نیز ظاهر خواهد شد. این موانع عبارتند
از
:
۱-
ناهمگونی اعضا و عدم تعادل اقتصادی و درآمد
سرانه آنها
;
۲-
دخالت ابرقدرت ها و استکبار جهانی; زیرا
همگرایی در این منطقه بسیار حساس و مهم جهانی تسلط بر قریب شصت درصد از نفت جهان و
بازارهای مصرفی داخلی و پیامدهای دیگری را به همراه خواهد داشت
.
۳-
عدم توجه اعضا به زمینه های موجود و منافع
مشترک در راستای همگرایی و بی توجهی به نتایج مثبت این مساله
.
قرآن و همگرایی
«
ای اهل کتاب، بیایید از آن کلمه حق، که میان من
و شما یکسان است، پیروی کنیم – و آن کلمه این است – که به جز خدای یکتا را نپرستیم
و چیزی را با او شریک قرار ندهیم و بعضی بعض دیگر را به جای خدا به ربوبیت نگیریم.
پس اگر از حق روی گردانند بگویید: شما گواه باشید که تسلیم فرمان خداوندیم.»
(آل عمران: ۶۴
) (۱)
به نظر می رسد کتاب خدا، که بیان خالق انسان هاست، می تواند محکم ترین
ریسمان وحدت در جوامع بشری به شمار آید. سخن مزبور از قرآن مجید صرفا یک شعار در
جهت وحدت نیست، بلکه بهترین گواه بر صدق گفته های مسلمانان در راستای ایجاد و حفظ
وحدت می باشد. محور وحدت در آیه شریفه مورد بحث، پرستش خدای یگانه است که
عالی ترین نقطه مشترک میان اهل کتاب و مسلمانان است
.
با توجه به اینکه روح انسانی نیز همانند جسم او، نیازمند تغذیه و
دریافت غذا می باشد، قطعا می توان کلمه مشترکی را که خداوند بیان فرموده است یکی
از منافع ملی به حساب آورد. و چون کشورهای صنعتی و توسعه یافته، به میزان پیشرفتشان
در صنعت، در اخلاق و ارزش های انسانی سیر قهقرایی داشته اند. بنابراین، می توان
این نقطه مشترک را
–
یعنی رجعت به پرستش واقعی خداوند که همانا فطرت پاک همه
انسان هاست – برترین و بهترین منفعت ملی همه جوامع به شمار آورد. چنانچه بروز
مکاتب گوناگون در این گونه جوامع از قبیل پانکیزم، هیپی گری و مانند آن گواه صدق
چنین ادعایی است
.
هرگاه مسلمانان جهان به کتاب خدا مراجعه و عمل کنند طبق آیه شریفه
مزبور و آیات مشابه آن، باید با غیر مسلمانان نیز دست دوستی، اتحاد و همزیستی
مسالمت آمیز بدهند. این اتحاد بر محورهای مشخصی بوده و مشروط به آن است که آنان
(غیر مسلمانان) نیز از توطئه و خصومت علیه مسلمانان بپرهیزند و خواهان بازگشت به
فطرت خود باشند. لیکن قرآن کریم می فرماید: پیش از آن، لازم است مسلمانان جهان به
اتحادی مطلوب دست یازند و به ریسمان محکم خداوند که همان راه راست می باشد چنگ
زنند و از تفرقه، کشمکش و نزاع بپرهیزند. در غیر این صورت، آنچنان ضعیف خواهند شد
که خاکستر ایشان بر باد فنا و نیستی خواهد رفت
:
«
و همگی به ریسمان محکم خداوندی چنگ زنید و
پراکنده نشوید و به یاد آرید نعمت بزرگ خدا را که شما با هم دشمن بودید، خدا در
دل های شما الفت و مهربانی قرار داد و با نعمت خداوندی با یکدیگر برادر شدید و بر
لبه پرتگاه بودید، خداوند شما را از آن نجات داد.» (آل عمران:۱۰۳
) (۲)
بنابراین، استناد به کلام خداوند در قرآن و پیگیری مساله وحدت و ارائه
تعالیم و دستوارت سلبی و ایجابی و نفیی و اثباتی و یا امر و نهی قرآن در این
رابطه، برای همه مسلمانان و مؤمنان، دارای سندیت و اعتبار قطعی می باشد، حتی برای
آن دسته از اهل کتاب که آسمانی بودن این کتاب و رسالت پیامبر اسلام(ص) را باور
داشته و بدان معترف اند
.
اسلام بیش از همه، بر وحدت و همگرایی میان آحاد ملت ها و دولت ها تاکید
دارد و قرآن شریف در چندین مورد می فرماید که شما انسان ها از نفس واحده – یعنی یک
فرد – به وجود آمده اید. لذا، منظور خدای متعال آن است که مجددا به اصل و فطرت
خویش بازگشت نمایید و از جنگ و نزاع بر سر منافع شخصی بپرهیزید
. (۳)
زمینه های همگرایی
در خاورمیانه
زمینه های فایل ورد کامل پاورپوینت همگرایی در خاورمیانه بسیارند، لکن اهم اموری را که می توان
به عنوان این زمینه ها مطرح ساخت عبارتند از
:
الف منافع مشترک
همان گونه زمینه های همگرایی در این نقطه از جهان بی شمارند، منافع
مشترک دولت ها و ملت ها نیز در این منطقه بسیارند که می توان از جمله آنها، به
موارد ذیل اشاره نمود
:
۱-
اقتصادی
:
اقتصاد در جهان امروز یک ارزش حاکم و پذیرفته شده است و ارزش های دیگر
در مقابل آن کم ارج شده اند
. (۴)
البته این بدان معنی
نیست که اقتصاد زیربنا و محور تحلیل و تفسیر همه چیز قرار گیرد، لکن در یک نگرش
واقع بینانه، می توان گفت: اقتصاد سالم کمک بزرگی برای حل مشکلات کشور و سامان دهی
امور سیاسی، فرهنگی و غیر آن می باشد. پس هرچند اقتصاد زیربنا نیست، اما
مشکل گشاست. چنانچه در امور شخصی و فردی نیز چنین است
.
متاسفانه اقتصاد کشورهای خاورمیانه عمدتا تک محصولی و بر پایه نفت
استوار است; زیرا «تا چندی پیش، کشاورزی منبع اصلی درآمد ملی را در همه کشورهای
خاورمیانه تشکیل می داد. در واقع، تنها در سی (یا پنجاه) ساله اخیر است که با رشد
درآمدهای نفتی و صنعتی شدن، اهمیت نسبی کشاورزی در اقتصاد بعضی از کشورهای مورد
نظر رو به کاهش نهاده است
.» (۵)
اشکال از اینجا ناشی می شود که کشورهایی که تا حدودی وضع اقتصادی بهتری
نسبت به بقیه دارند صرفا به فروش نفت متکی هستند. معنای آن این است که با پایان
یافتن ذخایر نفتی، اگر چاره ای اساسی نیندیشیده باشند، مجددا بر ویرانه هایی
خواهند نشست که پیش از دستیابی به صنعت نفت بر آنها نشسته بودند. کافی است چند دهه
پیش را به یاد آوریم که چگونه فقر گریبانگیر مردم مناطق خلیج فارس و بعضا
خاورمیانه بود. بنابراین، به منظور رسیدن به اقتصادی صحیح و مبتنی بر صادرات و
احیانا واردات حساب شده باید دوراندیشی کرد
.
اینک مختصرا به بررسی وضعیت اقتصادی هریک از این کشورها می پردازیم تا
وجوه مشترک اقتصادی میان آنها را برای همگرایی بازیابیم
:
اقتصاد برخی از این کشورها را می توان با قدری تلاش از مخمصه تک محصولی
و تک صادراتی نجات بخشید، هرچند بعضی دیگر به تلاش بیشتری محتاج اند. به عنوان
نمونه، از کشور عراق می توان به عنوان کشوری نام برد که از لحاظ دستیابی به
زمین های هموار و ذخایر آبی، بیشتر از هر کشور دیگری در منطقه برای کشاورزی مستعد
می باشد
.
(۶)
اقتصاد دو کشور ایران و عراق می توانند بر دو پایه استوار گردند: تولید
نفت و کشاورزی. ایران و عراق، هر دو، در دهه های پیش از ۱۳۴۰ ه.ش از نظر محصولات
کشاورزی و گندم به مرز خودکفایی رسیده بودند و به طور معمول، باید به صادرات محصولات
کشاورزی می پرداختند، اما متاسفانه هنوز در پیچ و خم واردات آن مانده اند
.
کشور عراق اگر نتواند از لحاظ صدور نفت مقام اول را در خاورمیانه احراز
کند از حیث صدور خرما می تواند چنین مقامی را احراز نماید; زیرا مناطق مرکزی و
جنوبی عراق پوشیده از دشت هایی آبرفتی است که از ته نشین شدن رسوبات رودهای دجله و
فرات به وجود آمده است. این منطقه مرکز عمده کشاورزی کشور و جایگاه بعضی از
کهن ترین تمدن های جهان است. خرما، گندم، جو، برنج، پنبه و سبزیجات از محصولات
عمده این کشور به شمار می آیند. در انتهای جنوبی این دشت آبرفتی، زمین های باتلاقی
وسیعی وجود دارد. پرباران ترین نخلستان های عراق در امتداد شط العرب واقع شده است
. (۷)
ایران نیز تا پیش از انجام اصلاحات اراضی گرچه یک کشاورزی سنتی و
ابتدایی داشت، ولی می توانست ادعای خودکفایی داشته باشد. اما پس از اصلاحات اراضی،
کشاورزی آن از هم متلاشی شد. اکنون وضعیت کشاوری در ایران رو به بهبود است، بویژه
با ارزشی که اخیرا دولت جمهوری اسلامی برای کشاورزی و کشاورزان قایل شده است.
بنابراین، با توجه به آمادگی اراضی پست سواحل دریای خزر، اراضی پست خوزستان، دشت
ورامین، خراسان و دیگر جاهای مناسب ایران برای این امر، امید بیشتری به اصلاح
کشاورزی در ایران وجود دارد
.
یکی دیگر از کشورهای این منطقه، که اقتصادش با کشاورزی عجین است، سوریه
می باشد. اهمیت اساسی کشاورزی در اقتصاد سوریه، امری بدیهی است. کشاورزی در این
کشور نه تنها شامل غلات و پنبه صادراتی است، بلکه مواد خام بیشتر صنایع کارخانه ای
سوریه را نیز فراهم کرده و در عین حال، بیشترین جمعیت فعال را به کار گرفته است
.
پس از پایان جنگ جهانی دوم، رشد و توسعه اقتصادی بسیار سریع انجام
گرفت; چنان که وارینر خاطر نشان کرده، تنها چند کشور عقب افتاده طی دهه ۱۹۵۰ در
کشاورزی و صنعت پیشرفتی سریع همپای سوریه داشته اند. در واقع، بین سال های ۱۹۵۳ –
1961 ، رشد سالانه تولید ناخالص داخلی در حدود سه درصد بوده است. به رغم مشکلات
گوناگون دهه
۱۹۶۰
، نرخ رشد سالانه طی
سال های ۱۹۶۳ – ۱۹۷۱ به حدود پنج درصد رسید. این نرخ های نسبتا بالای رشد تا پیش
از ملی شدن صنعت نفت در سال ۱۹۶۴ عمدتا مبتنی بر تولید کشاورزی بود
. (۸)
مصر نیز از جمله کشورهایی است که می توان بر اقتصاد متکی به کشاورزی اش
حساب کرد. به گفته هرودوت، مصر هدیه «نیل » است
.
در عین حال، کشاورزی نیز کل اقتصاد یک کشور یا یک منطقه نیست. کشورهای
دیگر منطقه خاورمیانه نیز می توانند هرکدام به نوبه خود، چیزی را جایگزین نفت
نمایند و اقتصاد خود را بیمه کنند; مثلا، کشورهای ترکیه و ایران از بقیه کشورهای
خاورمیانه به صنعتی شدن نزدیکترند. با وجود این، کشورهایی که می خواهند از راه
صنعتی شدن، اقتصاد خود را بیمه کنند، باید بر صادرات محصولات صنعتی تکیه نمایند.
لذا، بهتر است ابتدا بر صدور یک کالای صنعتی و بالا بردن کمیت و کیفیت آن
سرمایه گذاری کنند
.
بنابراین، از این مبحث می توان چنین نتیجه گرفت که اولا، کشورهای این
منطقه تک محصولی اند و این را ضایعه بزرگی می دانند که مایلند از آن خلاص شوند.
ثانیا، هر یک از این کشورها توان آن را دارند که بجز «نفت » در زمینه های اقتصادی دیگری
نیز فعالیت کنند
.
بدین وسیله، ارزش همگرایی تا حدودی روشن می شود; زیرا مجموعه این
کشورها می توانند بازار تولید و مصرف را در میان خود به وجود آورند و آنگاه دیگر
نیازی نیست کشورهای صادر کننده برای صدور محصولات خود به اقصی نقاط دنیا سفر کنند
و عاقبت، آن را نفروخته بازگردانند یا به قیمت ناچیزی به فروش برسانند، بلکه بازار
مصرف تولیدات هر محصولی، اعم از کشاورزی، صنعتی و غیر آن، تا میزان قابل توجهی از
پیش مهیا و قابل اعتماد است. بنابر این، هر یک از کشورهای منطقه، دارای منافع
اقتصادی اختصاصی و ملی هستند که با منافع اشتراکی و فراملی شان رابطه تنگاتنگی دارد
.
علاوه بر اینکه بازار تولید و مصرف به واسطه همگرایی اقتصادی تضمین
می شود، تعدادی از کشورهای موجود در این منطقه نیز دارای رودها و آب های مشترکی
هستند; از جمله کشورهای عراق، سوریه و ترکیه بر سر دجله و فرات، مصر و سودان و
فلسطین اشغالی بر سر نیل و ایران و عراق در مورد اروند رود. از سوی دیگر، می دانیم
که در آینده، مناقشات پس از نفت بر سر «آب » خواهد بود، چنانچه نظر برخی از
متفکران معاصر نیز چنین است
:
«…
آب می رود که به عنوان یک ماده استراتژیک جای
نفت را – که به هر حال، عمر مفیدش در بسیاری از مناطق به پایان رسیده است – بگیرد.
در منطقه خاورمیانه، آب از یک سو، عامل تنش و جدایی و از سوی دیگر، عامل همگرایی و
همکاری بوده است
…»
(۹)
«
فرضیه اصلی کتاب جنگ آب، مناقشات آینده در
خاورمیانه بر این اساس استوار است که در سال های آینده، آب عامل اصلی تنش و تعارض
در این منطقه خواهد بود و به تدریج، جای نفت را به عنوان متغیر تاثیرگذار بر
سیاست های منطقه ای خواهد گرفت
.» (۱۰)
بنابراین، از نظر اقتصادی گرایش به همگرایی برای کشورهای خاورمیانه،
فواید فراوانی دارد که حل مشکل آب و نفت در آینده و ایجاد بازارهای فروش برای مواد
و تولیدات از آن جمله اند
.
۲-
سیاسی – امنیتی
:
بر اساس نظریه نوکارکردگرایی، ضرورتا همگرایی اقتصادی به اتحاد سیاسی
منتهی نخواهد شد. از نظر کارکردگراها، همکاری کارکردی در یک بخش، در بخش دیگر
تاثیر می گذارد; مثلا، همکاری اقتصادی باعث احساس ضرورت همکاری در بخش سیاست
می شود. ولی از نظر نوکارکردگراها چنین ضرورتی وجود ندارد
.
در اینجا در صدد آن نیستیم که قطعا چنین ضرورت و ملازمه ای را میان
همکاری کارکردی – مثلا در بخش اقتصاد و تاثیر آن بر بخش سیاست – به اثبات برسانیم.
اما در یک نظر اجمالی، چنین به نظر می رسد که ممکن است این سخن کارکردگرایان نیز
چندان از واقعیت به دور نباشد; زیرا اگر در گذشته، تفکیک اقتصاد از سیاست و سیاست
از اقتصاد ممکن بود امروزه تفکیک این امور از یکدیگر چنان دشوار است که گاهی مشخص
نیست آیا سیاست برای اقتصاد کار می کند یا اقتصاد برای سیاست. به هر حال،
می خواهیم ببینیم که آیا در مسائل سیاسی – امنیتی خاورمیانه، منافع مشترکی مشاهده
می شود یا خیر؟
در این قسمت، می خواهیم بدانیم که بر اساس این سخن کارکردگراها که
می گویند: همکاری کارکردی در یک بخش بر بخش دیگر نیز تاثیر می گذارد، آیا همگرایی
اقتصادی ممالک این منطقه بر همگرایی سیاسی – امنیتی آنها نیز مؤثر ست یا نه. در
صورت مثبت بودن پاسخ، میزان این تاثیر چه اندازه است؟
به نظر می رسد اینکه کارکردگراها می گویند: در تاثیرگذاری یک بخش بر
بخشی دیگر ملازمه ای از همگرایی وجود دارد و کارکردگرایان جدید وجود چنین
ملازمه ای را انکار می کنند، این دو سخن را این گونه بتوان جمع کرد که بگوییم: سخن
هر دو دسته مقرون به صحت است; به این معنی که به مناطق مورد نظر هر کدام بستگی
دارد. منطقه مورد نظر ما
(
خاورمیانه) از جمله مناطقی است که اقتصاد
آن با اوضاع سیاسی – امنیتی، اجتماعی و فرهنگی به یکدیگر گره خورده اس

- لینک دانلود فایل بلافاصله بعد از پرداخت وجه به نمایش در خواهد آمد.
- همچنین لینک دانلود به ایمیل شما ارسال خواهد شد به همین دلیل ایمیل خود را به دقت وارد نمایید.
- ممکن است ایمیل ارسالی به پوشه اسپم یا Bulk ایمیل شما ارسال شده باشد.
- در صورتی که به هر دلیلی موفق به دانلود فایل مورد نظر نشدید با ما تماس بگیرید.
پاورپوینت فایل | مرجع دانلود فایل
هنوز هیچ نقد و بررسی وجود ندارد.