فایل ورد کامل پاورپوینت وحدت اسلامی و راهکارهای سیاسی – فرهنگی پیامبر اکرم (ص)

دانلود فایل ورد کامل پاورپوینت وحدت اسلامی و راهکارهای سیاسی – فرهنگی پیامبر اکرم (ص) به همراه یک هدیه ویژه: پاورپوینت رایگان!

یک پیشنهاد فوق‌العاده برای شما!

با تهیه فایل فایل ورد کامل پاورپوینت وحدت اسلامی و راهکارهای سیاسی – فرهنگی پیامبر اکرم (ص)، یک پاورپوینت حرفه‌ای و زیبا را کاملاً رایگان از ما دریافت کنید.

چرا باید فایل ورد کامل پاورپوینت وحدت اسلامی و راهکارهای سیاسی – فرهنگی پیامبر اکرم (ص) را انتخاب کنید؟

• 120 اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

  شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

  لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

  توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی فایل ورد کامل پاورپوینت وحدت اسلامی و راهکارهای سیاسی – فرهنگی پیامبر اکرم (ص)،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

  ---

  بخشی از متن فایل ورد کامل پاورپوینت وحدت اسلامی و راهکارهای سیاسی – فرهنگی پیامبر اکرم (ص) :

  Normal
  ۰

  false
  false
  false

  EN-US
  X-NONE
  AR-SA

  MicrosoftInternetExplorer4

  /* Style Definitions */
  table.MsoNormalTable
  {mso-style-name:”Table Normal”;
  mso-tstyle-rowband-size:0;
  mso-tstyle-colband-size:0;
  mso-style-noshow:yes;
  mso-style-priority:99;
  mso-style-qformat:yes;
  mso-style-parent:””;
  mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt;
  mso-para-margin:0in;
  mso-para-margin-bottom:.0001pt;
  mso-pagination:widow-orphan;
  font-size:11.0pt;
  font-family:”Calibri”,”sans-serif”;
  mso-ascii-font-family:Calibri;
  mso-ascii-theme-font:minor-latin;
  mso-fareast-font-family:”Times New Roman”;
  mso-fareast-theme-font:minor-fareast;
  mso-hansi-font-family:Calibri;
  mso-hansi-theme-font:minor-latin;
  mso-bidi-font-family:Arial;
  mso-bidi-theme-font:minor-bidi;}

  قل هذه سبیلی ادعوا الی الله علی بصیره انا و من
  اتبعنی

  »
  ^(۱)

  ضرورت طرح مساله
  وحدت اسلامی

  در بررسی تاریخ اسلام، سیره نبوی همواره از جمله موضوعات مهم و مورد
  مطالعه اندیشمندان مسلمان بوده است

  .

  تحلیل رویدادها و حوادث ویژه تاریخ
  اسلام و نیز بازشناسی کیفیت موضع گیری های پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در برابر
  رخ دادهای گوناگون زمان، همواره موضوع مطالعه تحلیل گران تاریخ اسلام بوده است

  .

  مساله «وحدت اسلامی » و نقش مؤثر پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در
  ایجاد و گسترش آن در همین راستا قابل توجه است. ضرورت طرح چنین موضوعی را از سه
  منظر می توان ارزیابی کرد

  :

  الف –
  اهمیت سیره شناسی

  مساله وحدت اسلامی و نقش پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در ایجاد آن
  در تحلیل و بررسی سیره نبوی از جمله موضوعات بسیار مهمی است که هر متفکر اسلامی در
  آغاز مطالعه با آن مواجه می شود

  .

  بدون تردید، موضع گیری های پیامبر صلی الله علیه و آله در این مورد، در
  نقش مقام نبوت و رسالت، دارای ارزش ویژه ای برای مسلمانان خواهد بود; چرا که
  خداوند می فرماید: «لقد کان لکم فی رسول الله اسوه حسنه لمن کان یرجو الله والیوم الآخر
  وذکرالله کثیرا» (احزاب: ۲۱

  ) ^(۲)

  «

  اسوه » یعنی پیشوا، راهنما و نمونه و «تاسی » به
  معنای چیزی یا کسی را نمونه گرفتن است

  . ^(۳)

  بنابراین، طبق مفاد این
  آیه کریمه، این روی دادها مانند تمامی وقایع تاریخی مرتبط با پیامبر صلی الله علیه
  و آله در بردارنده نحوه عملکرد، کیفیت تصمیم گیری و حیات دنیوی آن حضرت است و از
  این رو، دارای اهمیت بوده و به عنوان حجت و شاخص شناخته شده است. مسلمانان نیز
  موظف به تعقل و تفکر در ابعاد حیات حضرت رسول صلی الله علیه و آله شده اند

  . ^(۴)

  علامه طباطبائی(ره) می نویسند: «کلمه «اسوه » به معنای اقتدا و پیروی
  است … اسوه در مورد رسول خدا صلی الله علیه و آله عبارت از پیروی اوست و اگر
  تعبیر به «لکم فی رسول الله » (شما در مورد رسول خدا صلی الله علیه و آله تاسی
  دارید

  )

  کرد، که استقرار و استمرار در گذشته را افاده می کند، برای این بود که
  اشاره کند …. شما همیشه باید به آن جناب تاسی کنید. و معنای آیه این است که به
  او تاسی کنید، هم در گفتارش و هم در رفتارش.»(۵

  )

  بنابراین، بررسی سیره پیامبر صلی الله علیه و آله در تحقق وحدت اسلامی،
  به عنوان یکی از زیر مجموعه های بررسی سیره نبوی، ضرورت می یابد

  .

  ب – ضرورت تبیین
  سیره سیاسی

  نقش آفرینی پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در مسائل سیاسی جامعه،
  فلسفه یابی و پی جویی حکمت ها و اهداف آن ها، گویای سیره سیاسی نبوی است. از این
  زاویه، تدابیر نبوی در هدایت، ولایت و رهبری جامعه اسلامی، مشخص کننده راهبردهای
  اداره سیاسی جامعه است و چون مساله «وحدت امت » موضوعی سیاسی است، تحلیل و بررسی
  نقش پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله نیز درباره آن، بهترین راه برای تبیین سیره
  سیاسی نبوی تلقی می گردد. تاثیر وحدت اسلامی در ساخت امت اسلام و ره آورد روشن آن
  برای آینده مسلمانان، نشان دهنده کارکرد سیاسی این موضوع است و بی شک، نظر به نقش
  پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در این مسیر، می تواند راهی فراروی تحلیل سیره
  سیاسی آن حضرت به روی ما بگشاید و مقدمه ای برای الگوگیری و نیز اطاعت از خواست و
  اراده نبوی باشد. «من یطع الرسول فقد اطاع الله ومن تولی فما ارسلناک علیهم حفیظا»
  (نساء: ۸۰

  )
  ^(۶)

  ج – شناسایی سیره
  وحدت

  سیره پیامبر صلی الله علیه و آله در ایجاد امت واحد، می تواند مبین و
  مفسر اصول و معیارهایی برای وضعیت کنونی جهان اسلام باشد. بدین ترتیب، مساله وحدت
  اسلامی نه تنها در مجموعه مباحث سیره نبوی یا سیره سیاسی، بلکه به عنوان موضوعی که
  اکنون مورد ابتلای جوامع اسلامی است، مورد توجه قرار می گیرد. از این رو، با نظری
  به تاریخ اسلام و پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله، استخراج و استنباط
  دستورالعمل های لازم برای به کارگیری در زمان معاصر ممکن خواهد شد. «یا ایها النبی
  انا ارسلناک شاهدا ومبشرا ونذیرا

  » ^(۷)

  مفاهیم و واژه ها

  الف – وحدت امت
  اسلامی

  سیره پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در ایجاد وحدت امت، از زوایای
  گوناگونی قابل بررسی است. بازشناسی این عنوان راهی برای دست یابی به آن ابعاد
  خواهد بود

  .

  «

  وحدت امت اسلامی » به معنای تحقق وحدت اسلامی در
  مجموعه کلی امت اسلام و به صورت کلان، در سرتاسر جهان است، به گونه ای که در
  نهایت، نوید تشکل امت واحد اسلامی به گوش رسد. «وان هذه امتکم امه واحده وانا ربکم
  فاتقون

  » (

  مؤمنون: ۵۲

  )
  ^(۸)

  با دقت در این مفهوم، روشن می شود که وحدت امت اسلامی قابل تجزیه و
  تحلیل به مفاهیم دیگری نیز هست

  :

  اولا، تحقق وحدت امت، نشان از یک آرمان واحد و مطلوب دینی دارد; یعنی
  «امت واحد اسلامی

  ».

  ثانیا، وحدت امت اسلامی، هدف و آرمانی نهایی برای وضعیت موجود و کنونی
  مسلمانان است. قطعا تحقق وحدت مت بدون نظر به شرایط کنونی ملت های مسلمان ممکن
  نیست; زیرا امت اسلامی، همان مجموعه جوامع اسلامی باحفظ خصوصیت ویژه وحدت اسلامی
  می باشد

  .

  ثالثا، از مفهوم «وحدت امت اسلامی » می توان مفهوم دیگری نیز اخذ کرد و
  آن واژه «وحدت اسلامی » است. چنان که وحدت امت را به عنوان حلقه وصل و محور
  زیربنایی امت واحده جهانی (در قلمرو حکومت الهی جهانی) در نظر آوریم، محتاج
  راه حل ها و راه بردهایی برای تغییر وضعیت موجود به سمت کمال مطلوب (وحدت امت)
  هستیم و این جزهمان

  «

  وحدت اسلامی » نخواهد بود

  .

  بدین سان، ضرورت تفکیک و تعریف سه مفهوم بنیادین به منظور بررسی سیره
  پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله (در موضوع بحث) روشن می شود; یعنی جامعه اسلامی،
  امت واحد اسلامی و وحدت اسلامی

  .

  (

  بحث تفصیلی در این باره ما را از مقصد این مقاله
  خارج می سازد. بنابراین، تنها مروری اجمالی و گذرا به هر یک از این واژه ها خواهیم
  داشت

  .)

  ب – جامعه اسلامی

  جامعه اسلامی مجموعه متشکل از مردم مسلمان در یک قلمرو حکومتی و مرز
  خاص جغرافیایی است که دارای اعتقادات و آرمان های دینی باشند. در واقع، می توان
  جامعه اسلامی را تحقق نظام الهی در یک قلمرو خاص دانست، همان گونه که حضرت ابراهیم
  علیه السلام می فرماید: «… و من ذریتنا امه مسلمه لک ..» (بقره: ۱۲۸

  ) ^(۹)

  وقتی سخن از «نظام » به میان می آید، مجموعه ای مرکب از افراد، ارکان و
  روابط اجتماعی خاصی مورد نظر است که بر اساس یک مبنای وحدت بخش، هدف و جهت خاصی را
  می پیمایند. بدین ترتیب، مفهوم جامعه با ویژگی «نظام مندبودن

  »

  در
  برابر مفهوم فرد، قرار می گیرد. بنابراین، جامعه را نمی توان جمع عددی افراد و
  تنها یک تجمع صرف از انسان ها دانست; آن گونه که برخی واژه «جامعه » را در استعمال
  متداول خود مخصوص تجمع افراد انسانی در یک جا دانسته و چنین گفته اند: «مهم ترین
  پیوند و مبنای این گروه و معنای اساسی این ارتباطات، جمع بودن آنها در یک جاست

  » ^(۱۰)

  برخی نیز گفته اند: «جامعه منشا ملیت را تجمع – یعنی، از هم زیستی با
  هم زیستن – گرفته است

  …». ^(۱۱)

  بنابراین، هر جامعه ای دارای نظام اجتماعی خاص است که ساختارهای
  اجتماعی را بر محور آن شکل می دهد. شبیه این کلام را با تفاوت هایی پنهان،

  (۱۲)

  در کتاب نقد دینداری و مدرنیسم می خوانیم: «جامعه یک تجمع صرف از
  انسان ها نیست، بلکه دو خصوصیت مهم جامعه را همراهی می کند: اول، جامعه دارای یک
  ساختار (نظم) اجتماعی است

  (Social Order)

  دوم، نظم اجتماعی جامعه
  می تواند منشا صدور فعل اجتماعی (دسته جمعی) باشد

  . ^(۱۳)

  با این
  همه، آنچه روابط انسان را با انسان ها از سایر روابط بشری با موجودات دیگر متمایز
  می سازد، شاخصه «حب » و فرآیند «تولی انسانی » است

  : «

  یا ایها الناس انا
  خلقناکم من ذکر وانثی وجعلناکم شعوبا وقبائل لتعارفوا ان اکرمکم عندالله اتقاکم ان
  الله علیم خبیر

  .»
  ^(۱۴)

  بدین ترتیب، تمایلات و گرایش های انسانی زمینه تعامل اجتماعی را به
  وجود می آورد و این خود منشا صدور فعل اجتماعی است. از این رهیافت به «نظام ولایت
  اجتماعی » تعبیر می شود. پس تردیدی نیست که نظم اجتماعی جامعه، منشا صدور فعل
  اجتماعی نیز خواهد بود; یعنی، مفهوم نظام با مفهوم ولایت اجتماعی هم سو می گردد و
  آشکار است که قید «الهی » صبغه دینی و رویکرد ارزشی تعلقات جامعه اسلامی را نشان
  می دهد. البته بحث از «حب » در دین و نقش «تولی انسانی » در جامعه، موضوعی
  دامنه دار است، ولی اجمالا می توان گفت: بر اساس آیات الهی، «محبت »، یکی از
  شاخص های مهم تمایز انسانی به شمار می آید. محبت در اوج تعالی خود تنها به ذات
  احدیت تعلق می گیرد; زیرا انسان حقیقتی ماورای تعلق و کشش به خدا ندارد: «انا لله
  وانا الیه راجعون

  »
  ^(۱۵)

  از همین روست که می فرماید: «الا بذکر الله
  تطمئن القلوب

  »
  ^(۱۶)

  پس محبت، مبدا اتصال و حرکت تکاملی انسان به
  سوی خداست. همچنین محبت مایه تشکیل نظام اجتماعی هست

  : «

  ومن آیاته ان خلق لکم من
  انفسکم ازواجا لتسکنوا الیها وجعل بینکم موده ورحمه

  »; ^(۱۷)

  بر این
  اساس، ملاک تجمع خانوادگی و حتی تجمع بزرگ انسانی ( جامعه)، بر محور محبت و مودت
  است

  . ^(۱۸)

  در حدیثی زیبا از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله درباره جامعه
  مؤمنان، همین کلیت با قید آثار ایمان مطرح شده است

  : «

  مثل المؤمنین فی توادهم
  و تراحمهم و تعاطفهم کمثل جسد واحد

  .» ^(۱۹)

  در نهج البلاغه می خوانیم: «ایها الناس، انما یجمع الناس الرضا والسخط
  وانما عقد ناقه ثمود رجل واحد فعمهم الله بالعذاب لماعموه بالرضا. فقال سبحانه:
  فعقدوها فاصبحوا نادمین …» ای مردم، محور اجتماع آدمیان خشنودی و خشم است. آری،
  تنها یک نفر بود که ناقه ثمود را پی کرد، اما چون تمامی قوم ثمود به کار او رضا
  دادند، خداوند همه ایشان راسزاوار عذاب ساخت. و این سخن خدای سبحان است که «پس آن
  ناقه را پی کردند و همگی پشیمان شدند

  .» ^(۲۰)

  نکته ای که باید درباره تعریف جامعه اسلامی افزود این که در این
  دیدگاه، بین «جامعه دینی » و «جامعه اسلامی » تفاوت است. در واقع، جامعه دینی،
  جامعه آرمانی دین است که تعریف آن نیز ناظر به بیان ویژگی ها و مطلوبیت های نهایی
  دین خواهد بود،

  (۲۱)

  در حالی که جامعه اسلامی، تحقق
  آموزه های جامعه آرمانی در وضعیت موجود جوامع مسلمان است که به سبب اعتقاد امت یا
  سازگاری نسبی نظام های اجتماعی با اهداف دینی، عنوان «اسلامی » به خود گرفته است.
  این که در فرهنگ لغات «جماعه » را به «گروه مردم » معنا می کنند نیز شاهدی بر این
  مدعاست

  .
  ^(۲۲)

  بعضی نیز مفهوم «جامعه اسلامی » را با واژه «امت » در فرهنگ سیاسی اسلام
  یکسان قلمداد کرده و گفته اند: «امت (جامعه اسلامی) عبارت از جامعه منظم و هماهنگی
  است که افراد آن دارای هدف و مقصد مشترک باشند … بنابراین، در امت هیچ مرز و
  مبنایی به جز عقیده و ایمان، که اساس هدف و راه مشترک افراد آن جامعه است، وجود
  ندارد

  .»
  ^(۲۳)

  اما با قت بیش تر باید این دو واژه را از
  یکدیگر تفکیک کرد

  .
  ^(۲۴)

  ج – امت واحد
  اسلامی

  مفهوم «امت واحده اسلامی » نیز با توضیحاتی که گذشت، روشن می شود. در
  واقع، می توان امت واحده اسلامی را مجموعه متشکل از جوامع اسلامی در سطح جهانی
  دانست که دارای ویژگی عینیت یابی وحدت امم مسلمان است. در این صورت، امت واحده،
  جریان و تحقق نظام مند وحدت امت اسلامی در جوامع جهانی خواهد بود. امت واحده
  اسلامی، تسری همان هویت حقیقی جامعه اسلامی در شعاع گسترده و جهان شمول است; یعنی،
  تحقق و وجود نظام ولایت اجتماعی الهی در سطح جهانی با حفظ ویژگی ها و ساز و کارهای
  خاص خودش: «ان هذه امتکم امه واحده وانا ربکم فاعبدون.» (انبیاء: ۹۲

  ) ^(۲۵)

  همان گونه که گفته شد و این کریمه نیز به خوبی نشان می دهد، تعبیر «امه
  واحده » حکایت از آن دارد که جامعه اسلامی

  (

  و جوامع) در مسیر تحقق
  وحدت، باید به جایی برسد که یک امت واحد اسلامی تشکیل دهد

  . ^(۲۶)

  و اصولا
  این آرمان بلند در متن هدف خلقت انسان نهادینه شده است: «ولو شاء ربک لجعل الناس
  امه واحده ولا یزالون مختلفین الا من رحم ربک ولذلک خلقهم

  » ^(۲۷)

  توضیح این که «ذلک (در این آیه) اشاره دارد به امت واحدبودن; یعنی، این
  آرمان که همه مردم پیرو ملت واحد می باشند و خداوند مردم را برای این آرمان والا
  آفریده است

  .
  ^(۲۸)

  حضرت امام خمینی(ره) می فرمود: «اسلام آمده است تا تمام ملل دنیا را،
  از عرب و عجم و ترک و فارس، با هم متحد کند و یک امت بزرگ به نام امت اسلام در
  دنیا برقرار کند.»(۲۹

  )

  این بعد آرمان خواهی (امت واحدبودن) در کلام شیوای مثنوی نیز تحت عنوان
  «نفس واحدبودن مؤمنان » مطرح می شود که خود، گویای جامعه آرمانی دینی است

  :

  «

  مؤمنان معدود لیک ایمان یکی جسمشان معدود لیکن
  جان یکی چون نماند خانه ها را قاعده مؤمنان مانند نفس واحده چون از ایشان مجتمع
  بینی دو یار هم یکی باشند و هم ششصد هزار تفرقه در روح حیوانی بود نفس واحد روح
  انسانی بود

  »
  ^(۳۰)

  نکته دیگری که قابل ذکر است این که واژه «امت » در لغت، به «ملت » و
  «گروه وابسته » معنا شده (با جمع امم) و در اصطلاح متکلمان، به پیروان پیامبران
  صلی الله علیه و آله مانند امت محمدی و امت مسیح اطلاق می گردد

  . ^(۳۱)

  در قرآن نیز به معانی گروه و جماعت (قصص: ۲۳)، روش و طریقت و گروه
  هم کیش و متحد (بقره: ۲۱۳)، مقتدا و پیشوا و اسوه

  (

  بقره: ۱۴۳) و اجل و مدت
  (هود: ۸) آمده است

  .

  در روایتی، ابوبصیر از امام صادق علیه السلام درباره آیه «ان هذه امتکم
  امه واحده » سؤال می کند: من امته؟ آن حضرت پاسخ می فرماید: «امت وی مؤمنان هستند
  که آنچه از سوی پروردگار خویش آورده، به جان می پذیرند و همراه دو امانت گران مایه
  او (ثقلین) که به دستور خدا باید همراه آن ها پیش بروند، ره می پویند

  .» ^(۳۲)

  د – وحدت اسلامی

  وحدت اسلامی نیز به کارگیری ابزار تحقق امت واحد به عنوان یک آرمان
  نهایی، در سطح جوامع اسلامی و جهان اسلام خواهد بود: «واعتصموا بالله هو مولیکم
  فنعم المولی ونعم النصیر» (حج: ۷۸

  ) ^(۲۳)

  بنابراین، بار مفهومی وحدت اسلامی، در روش و ابزارمندی آن است و از این
  جهت، شامل تمامی تصمیمات، سیاست گذاری ها و تدابیری می شود که پیامد آن ها سبب
  تحقق وحدت امت اسلامی و در راستای تبدیل جوامع اسلامی به امت واحد الهی است. از
  این رو، خداوند می فرماید: «واعتصموا بحبل الله جمیعا ولا تفرقوا

  » ^(۳۴)

  به بیان استاد شیخ محمد غزالی، دین امر به زدودن شقاق و نزاع می کند و
  به وحدت و همبستگی دعوت می نماید، چه این که خداوند می فرماید: «واعتصموا بحبل
  الله …» و نیز می فرماید: «ولا تنازعوا فتغسلوا

  …» ^(۳۵)

  اکنون با مروری بر واژه هاو مفاهیم مزبور، نکاتی آشکار می شود

  :

  اولا، تفکیک مفهومی این عناوین، بررسی سیره پیامبر صلی الله علیه و آله
  را در ایجاد وحدت امت، دقیق تر و روشن تر خواهد ساخت. تحلیل یک موضوع عام، به
  موضوعات و مسائل خرد بهترین راه برای نظام بخشیدن به پرسش های مطرح شده در مساله
  مورد بررسی و پاسخ بدان هاست

  .

  ثانیا، با دقت در مفاهیم مزبور، در می یابیم که هر یک از این مفاهیم
  تداعی کننده یک مفهوم بنیادین و جوهری هستند

  .

  در حقیقت، این سه واژه
  دارای سه نهادگاه اصلی اند که با تهی شدن از آن هسته اصلی، تعاریف، نه تنها از
  درون متلاشی می شوند، بلکه از بیرون نیز انسجام منطقی شان گسسته خواهد شد

  .

  در تعریف «جامعه اسلامی »، به وضعیت موجود و شرایط اجتماعی خاص زمانی و
  مکانی نظر بود. «امت واحده » بر وضعیت مطلوب، آرمان خواهی و مطلوبیت طلبی تاکید
  داشت و بالاخره، «وحدت اسلامی » نوعی ابزار و عامل تغییر وضعیت موجود به سمت وضعیت
  مطلوب تلقی گردید; یعنی، محور قرارگرفتن ابزارمندی و به کاربستن راه حل ها و
  چاره جویی ها

  .

  تبیین این خاستگاه ها ما را در تعیین نقش ویژه و منحصر به فرد پیامبر
  اکرم صلی الله علیه و آله در هریک از این موضوعات، یاری خواهد داد. درباره جوهره
  اصلی واژه های «امت واحده » و «وحدت دینی » نیز نکاتی قابل ذکر است

  :

  واژه «امت » در قرآن کریم قریب ۵۱ بار با معانی گوناگون به کار رفته و
  در قالب های لفظی: «امه »، «امه واحده » «امه مقتصده »، «امه وسط »، «امه مسلمه »
  ومانند آن آمده است. ولی چنانچه در کاربردهای استعمال «امه واحده » دقت کنیم، شاید
  بتوانیم چنین برداشت کنیم که گویا در این مورد، قرآن از نوعی مطلوبیت گرایی و
  آرمان خواهی سخن می گوید و در این دیدگاه، انسان ها باید به وحدت در فطرت توحیدی و
  ناب خود باز گردند تا آرمان امت واحد برای بشریت محقق گردد

  . ^(۳۶)

  به عنوان
  نمونه، خداوند می فرماید

  :

  «

  کان الناس امه واحده فبعث الله النبیین مبشرین
  ومنذرین وانزل معهم الکتاب بالحق لیحکم بین الناس فیما اختلفوا فیه

  » ^(۳۷)

  «

  وما کان الناس الا امه واحده فاختلفوا» (یونس:
  19

  ) ^(۳۸)

  «

  لکل جعلنا منکم شرعه ومنهاجا ولوشاء الله لجعلکم
  امه واحده ولکن لیبلوکم فی ما اتاکم فاستبقوا الخیرات الی الله مرجعکم جمیعا»
  (مائده: ۴۸

  )
  ^(۳۹)

  آیات ۹۳ نحل، ۵۲ مؤمنون، ۹۲ انبیاء، ۸ شوری، ۳۳ زخرف و ۱۱۸ هود نیز در
  این زمینه جالب توجه است

  .

  آیات وحدت کلمه در قرآن کریم ظاهرا وحدت دینی و اسلامی را به عنوان یک
  راه و ابزار برای تحقق مقاصد دینی و الهی تلقی می کنند و از این رو، اعتصام به حبل
  الهی را مقدمه نجات جامعه از هلاکت و نیز سعادت و هدایت جامعه اسلامی می دانند:
  «واعتصموا بحبل الله جمیعا ولا تفرقوا واذکروا نعمت الله علیکم اذ کنتم اعداء فالف
  بین قلوبکم فاصبحتم بنعمته اخوانا وکنتم علی شفا حفره من النار فانقذکم منها کذلک
  یبین الله لکم آیاته لعلکم تهتدون » (آل عمران: ۱۰۳

  ) ^(۴۰)

  همچنین تفرقه و اختلاف در دین را با اقامه دین حق و آیین توحیدی منافی
  دانسته و می فرماید: «شرع لکم من الدین ما وصی به نوحا والذی اوحینا الیک وما
  وصینا به ابراهیم وموسی وعیسی ان اقیموا الدین ولا تفرقوا فیه » (شوری:۱۳

  ) ^(۴۱)

  همچنین با مذمت از تفرقه و اختلاف بین مسلمانان (عدم به کارگیری وحدت
  اسلامی)، آن را مانند ملل پیشین قلمداد نموده که پس از هدایت الهی، باز به سمت
  اختلاف تمایل یافتند و سزاوار عذاب عظیم شدند: «ولا تکونوا کالذین تفرقوا واختلفوا
  من بعد ما جائتهم البینات واولئک لهم عذاب عظیم »(آل عمران:۱۰۵

  ) ^(۴۲)

  ثالثا، مشخص است که حرکات اصلاحی مصلحان تاریخ در جامعه خود نیز بر
  محور موضوعات سه گانه مذکور دور می زند

  ;

  یعنی، ایجاد تغییر و تحول در ظرفیت
  کنونی جامعه، ترسیم آرمان ها و مطلوبیت های مصلحانه خود و نیز به کارگیری عوامل و
  معادلات اصلاحی برای تحرک جامعه آسیب دیده به سمت جامعه آرمانی بهینه

  فایل فایل ورد کامل پاورپوینت وحدت اسلامی و راهکارهای سیاسی – فرهنگی پیامبر اکرم (ص) دارای ۱۲۰ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

  شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

  لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

  توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی فایل ورد کامل پاورپوینت وحدت اسلامی و راهکارهای سیاسی – فرهنگی پیامبر اکرم (ص)،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

  ---

  بخشی از متن فایل ورد کامل پاورپوینت وحدت اسلامی و راهکارهای سیاسی – فرهنگی پیامبر اکرم (ص) :

  Normal
  ۰

  false
  false
  false

  EN-US
  X-NONE
  AR-SA

  MicrosoftInternetExplorer4

  /* Style Definitions */
  table.MsoNormalTable
  {mso-style-name:”Table Normal”;
  mso-tstyle-rowband-size:0;
  mso-tstyle-colband-size:0;
  mso-style-noshow:yes;
  mso-style-priority:99;
  mso-style-qformat:yes;
  mso-style-parent:””;
  mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt;
  mso-para-margin:0in;
  mso-para-margin-bottom:.0001pt;
  mso-pagination:widow-orphan;
  font-size:11.0pt;
  font-family:”Calibri”,”sans-serif”;
  mso-ascii-font-family:Calibri;
  mso-ascii-theme-font:minor-latin;
  mso-fareast-font-family:”Times New Roman”;
  mso-fareast-theme-font:minor-fareast;
  mso-hansi-font-family:Calibri;
  mso-hansi-theme-font:minor-latin;
  mso-bidi-font-family:Arial;
  mso-bidi-theme-font:minor-bidi;}

  قل هذه سبیلی ادعوا الی الله علی بصیره انا و من
  اتبعنی

  »
  ^(۱)

  ضرورت طرح مساله
  وحدت اسلامی

  در بررسی تاریخ اسلام، سیره نبوی همواره از جمله موضوعات مهم و مورد
  مطالعه اندیشمندان مسلمان بوده است

  .

  تحلیل رویدادها و حوادث ویژه تاریخ
  اسلام و نیز بازشناسی کیفیت موضع گیری های پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در برابر
  رخ دادهای گوناگون زمان، همواره موضوع مطالعه تحلیل گران تاریخ اسلام بوده است

  .

  مساله «وحدت اسلامی » و نقش مؤثر پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در
  ایجاد و گسترش آن در همین راستا قابل توجه است. ضرورت طرح چنین موضوعی را از سه
  منظر می توان ارزیابی کرد

  :

  الف –
  اهمیت سیره شناسی

  مساله وحدت اسلامی و نقش پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در ایجاد آن
  در تحلیل و بررسی سیره نبوی از جمله موضوعات بسیار مهمی است که هر متفکر اسلامی در
  آغاز مطالعه با آن مواجه می شود

  .

  بدون تردید، موضع گیری های پیامبر صلی الله علیه و آله در این مورد، در
  نقش مقام نبوت و رسالت، دارای ارزش ویژه ای برای مسلمانان خواهد بود; چرا که
  خداوند می فرماید: «لقد کان لکم فی رسول الله اسوه حسنه لمن کان یرجو الله والیوم الآخر
  وذکرالله کثیرا» (احزاب: ۲۱

  ) ^(۲)

  «

  اسوه » یعنی پیشوا، راهنما و نمونه و «تاسی » به
  معنای چیزی یا کسی را نمونه گرفتن است

  . ^(۳)

  بنابراین، طبق مفاد این
  آیه کریمه، این روی دادها مانند تمامی وقایع تاریخی مرتبط با پیامبر صلی الله علیه
  و آله در بردارنده نحوه عملکرد، کیفیت تصمیم گیری و حیات دنیوی آن حضرت است و از
  این رو، دارای اهمیت بوده و به عنوان حجت و شاخص شناخته شده است. مسلمانان نیز
  موظف به تعقل و تفکر در ابعاد حیات حضرت رسول صلی الله علیه و آله شده اند

  . ^(۴)

  علامه طباطبائی(ره) می نویسند: «کلمه «اسوه » به معنای اقتدا و پیروی
  است … اسوه در مورد رسول خدا صلی الله علیه و آله عبارت از پیروی اوست و اگر
  تعبیر به «لکم فی رسول الله » (شما در مورد رسول خدا صلی الله علیه و آله تاسی
  دارید

  )

  کرد، که استقرار و استمرار در گذشته را افاده می کند، برای این بود که
  اشاره کند …. شما همیشه باید به آن جناب تاسی کنید. و معنای آیه این است که به
  او تاسی کنید، هم در گفتارش و هم در رفتارش.»(۵

  )

  بنابراین، بررسی سیره پیامبر صلی الله علیه و آله در تحقق وحدت اسلامی،
  به عنوان یکی از زیر مجموعه های بررسی سیره نبوی، ضرورت می یابد

  .

  ب – ضرورت تبیین
  سیره سیاسی

  نقش آفرینی پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در مسائل سیاسی جامعه،
  فلسفه یابی و پی جویی حکمت ها و اهداف آن ها، گویای سیره سیاسی نبوی است. از این
  زاویه، تدابیر نبوی در هدایت، ولایت و رهبری جامعه اسلامی، مشخص کننده راهبردهای
  اداره سیاسی جامعه است و چون مساله «وحدت امت » موضوعی سیاسی است، تحلیل و بررسی
  نقش پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله نیز درباره آن، بهترین راه برای تبیین سیره
  سیاسی نبوی تلقی می گردد. تاثیر وحدت اسلامی در ساخت امت اسلام و ره آورد روشن آن
  برای آینده مسلمانان، نشان دهنده کارکرد سیاسی این موضوع است و بی شک، نظر به نقش
  پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در این مسیر، می تواند راهی فراروی تحلیل سیره
  سیاسی آن حضرت به روی ما بگشاید و مقدمه ای برای الگوگیری و نیز اطاعت از خواست و
  اراده نبوی باشد. «من یطع الرسول فقد اطاع الله ومن تولی فما ارسلناک علیهم حفیظا»
  (نساء: ۸۰

  )
  ^(۶)

  ج – شناسایی سیره
  وحدت

  سیره پیامبر صلی الله علیه و آله در ایجاد امت واحد، می تواند مبین و
  مفسر اصول و معیارهایی برای وضعیت کنونی جهان اسلام باشد. بدین ترتیب، مساله وحدت
  اسلامی نه تنها در مجموعه مباحث سیره نبوی یا سیره سیاسی، بلکه به عنوان موضوعی که
  اکنون مورد ابتلای جوامع اسلامی است، مورد توجه قرار می گیرد. از این رو، با نظری
  به تاریخ اسلام و پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله، استخراج و استنباط
  دستورالعمل های لازم برای به کارگیری در زمان معاصر ممکن خواهد شد. «یا ایها النبی
  انا ارسلناک شاهدا ومبشرا ونذیرا

  » ^(۷)

  مفاهیم و واژه ها

  الف – وحدت امت
  اسلامی

  سیره پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در ایجاد وحدت امت، از زوایای
  گوناگونی قابل بررسی است. بازشناسی این عنوان راهی برای دست یابی به آن ابعاد
  خواهد بود

  .

  «

  وحدت امت اسلامی » به معنای تحقق وحدت اسلامی در
  مجموعه کلی امت اسلام و به صورت کلان، در سرتاسر جهان است، به گونه ای که در
  نهایت، نوید تشکل امت واحد اسلامی به گوش رسد. «وان هذه امتکم امه واحده وانا ربکم
  فاتقون

  » (

  مؤمنون: ۵۲

  )
  ^(۸)

  با دقت در این مفهوم، روشن می شود که وحدت امت اسلامی قابل تجزیه و
  تحلیل به مفاهیم دیگری نیز هست

  :

  اولا، تحقق وحدت امت، نشان از یک آرمان واحد و مطلوب دینی دارد; یعنی
  «امت واحد اسلامی

  ».

  ثانیا، وحدت امت اسلامی، هدف و آرمانی نهایی برای وضعیت موجود و کنونی
  مسلمانان است. قطعا تحقق وحدت مت بدون نظر به شرایط کنونی ملت های مسلمان ممکن
  نیست; زیرا امت اسلامی، همان مجموعه جوامع اسلامی باحفظ خصوصیت ویژه وحدت اسلامی
  می باشد

  .

  ثالثا، از مفهوم «وحدت امت اسلامی » می توان مفهوم دیگری نیز اخذ کرد و
  آن واژه «وحدت اسلامی » است. چنان که وحدت امت را به عنوان حلقه وصل و محور
  زیربنایی امت واحده جهانی (در قلمرو حکومت الهی جهانی) در نظر آوریم، محتاج
  راه حل ها و راه بردهایی برای تغییر وضعیت موجود به سمت کمال مطلوب (وحدت امت)
  هستیم و این جزهمان

  «

  وحدت اسلامی » نخواهد بود

  .

  بدین سان، ضرورت تفکیک و تعریف سه مفهوم بنیادین به منظور بررسی سیره
  پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله (در موضوع بحث) روشن می شود; یعنی جامعه اسلامی،
  امت واحد اسلامی و وحدت اسلامی

  .

  (

  بحث تفصیلی در این باره ما را از مقصد این مقاله
  خارج می سازد. بنابراین، تنها مروری اجمالی و گذرا به هر یک از این واژه ها خواهیم
  داشت

  .)

  ب – جامعه اسلامی

  جامعه اسلامی مجموعه متشکل از مردم مسلمان در یک قلمرو حکومتی و مرز
  خاص جغرافیایی است که دارای اعتقادات و آرمان های دینی باشند. در واقع، می توان
  جامعه اسلامی را تحقق نظام الهی در یک قلمرو خاص دانست، همان گونه که حضرت ابراهیم
  علیه السلام می فرماید: «… و من ذریتنا امه مسلمه لک ..» (بقره: ۱۲۸

  ) ^(۹)

  وقتی سخن از «نظام » به میان می آید، مجموعه ای مرکب از افراد، ارکان و
  روابط اجتماعی خاصی مورد نظر است که بر اساس یک مبنای وحدت بخش، هدف و جهت خاصی را
  می پیمایند. بدین ترتیب، مفهوم جامعه با ویژگی «نظام مندبودن

  »

  در
  برابر مفهوم فرد، قرار می گیرد. بنابراین، جامعه را نمی توان جمع عددی افراد و
  تنها یک تجمع صرف از انسان ها دانست; آن گونه که برخی واژه «جامعه » را در استعمال
  متداول خود مخصوص تجمع افراد انسانی در یک جا دانسته و چنین گفته اند: «مهم ترین
  پیوند و مبنای این گروه و معنای اساسی این ارتباطات، جمع بودن آنها در یک جاست

  » ^(۱۰)

  برخی نیز گفته اند: «جامعه منشا ملیت را تجمع – یعنی، از هم زیستی با
  هم زیستن – گرفته است

  …». ^(۱۱)

  بنابراین، هر جامعه ای دارای نظام اجتماعی خاص است که ساختارهای
  اجتماعی را بر محور آن شکل می دهد. شبیه این کلام را با تفاوت هایی پنهان،

  (۱۲)

  در کتاب نقد دینداری و مدرنیسم می خوانیم: «جامعه یک تجمع صرف از
  انسان ها نیست، بلکه دو خصوصیت مهم جامعه را همراهی می کند: اول، جامعه دارای یک
  ساختار (نظم) اجتماعی است

  (Social Order)

  دوم، نظم اجتماعی جامعه
  می تواند منشا صدور فعل اجتماعی (دسته جمعی) باشد

  . ^(۱۳)

  با این
  همه، آنچه روابط انسان را با انسان ها از سایر روابط بشری با موجودات دیگر متمایز
  می سازد، شاخصه «حب » و فرآیند «تولی انسانی » است

  : «

  یا ایها الناس انا
  خلقناکم من ذکر وانثی وجعلناکم شعوبا وقبائل لتعارفوا ان اکرمکم عندالله اتقاکم ان
  الله علیم خبیر

  .»
  ^(۱۴)

  بدین ترتیب، تمایلات و گرایش های انسانی زمینه تعامل اجتماعی را به
  وجود می آورد و این خود منشا صدور فعل اجتماعی است. از این رهیافت به «نظام ولایت
  اجتماعی » تعبیر می شود. پس تردیدی نیست که نظم اجتماعی جامعه، منشا صدور فعل
  اجتماعی نیز خواهد بود; یعنی، مفهوم نظام با مفهوم ولایت اجتماعی هم سو می گردد و
  آشکار است که قید «الهی » صبغه دینی و رویکرد ارزشی تعلقات جامعه اسلامی را نشان
  می دهد. البته بحث از «حب » در دین و نقش «تولی انسانی » در جامعه، موضوعی
  دامنه دار است، ولی اجمالا می توان گفت: بر اساس آیات الهی، «محبت »، یکی از
  شاخص های مهم تمایز انسانی به شمار می آید. محبت در اوج تعالی خود تنها به ذات
  احدیت تعلق می گیرد; زیرا انسان حقیقتی ماورای تعلق و کشش به خدا ندارد: «انا لله
  وانا الیه راجعون

  »
  ^(۱۵)

  از همین روست که می فرماید: «الا بذکر الله
  تطمئن القلوب

  »
  ^(۱۶)

  پس محبت، مبدا اتصال و حرکت تکاملی انسان به
  سوی خداست. همچنین محبت مایه تشکیل نظام اجتماعی هست

  : «

  ومن آیاته ان خلق لکم من
  انفسکم ازواجا لتسکنوا الیها وجعل بینکم موده ورحمه

  »; ^(۱۷)

  بر این
  اساس، ملاک تجمع خانوادگی و حتی تجمع بزرگ انسانی ( جامعه)، بر محور محبت و مودت
  است

  . ^(۱۸)

  در حدیثی زیبا از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله درباره جامعه
  مؤمنان، همین کلیت با قید آثار ایمان مطرح شده است

  : «

  مثل المؤمنین فی توادهم
  و تراحمهم و تعاطفهم کمثل جسد واحد

  .» ^(۱۹)

  در نهج البلاغه می خوانیم: «ایها الناس، انما یجمع الناس الرضا والسخط
  وانما عقد ناقه ثمود رجل واحد فعمهم الله بالعذاب لماعموه بالرضا. فقال سبحانه:
  فعقدوها فاصبحوا نادمین …» ای مردم، محور اجتماع آدمیان خشنودی و خشم است. آری،
  تنها یک نفر بود که ناقه ثمود را پی کرد، اما چون تمامی قوم ثمود به کار او رضا
  دادند، خداوند همه ایشان راسزاوار عذاب ساخت. و این سخن خدای سبحان است که «پس آن
  ناقه را پی کردند و همگی پشیمان شدند

  .» ^(۲۰)

  نکته ای که باید درباره تعریف جامعه اسلامی افزود این که در این
  دیدگاه، بین «جامعه دینی » و «جامعه اسلامی » تفاوت است. در واقع، جامعه دینی،
  جامعه آرمانی دین است که تعریف آن نیز ناظر به بیان ویژگی ها و مطلوبیت های نهایی
  دین خواهد بود،

  (۲۱)

  در حالی که جامعه اسلامی، تحقق
  آموزه های جامعه آرمانی در وضعیت موجود جوامع مسلمان است که به سبب اعتقاد امت یا
  سازگاری نسبی نظام های اجتماعی با اهداف دینی، عنوان «اسلامی » به خود گرفته است.
  این که در فرهنگ لغات «جماعه » را به «گروه مردم » معنا می کنند نیز شاهدی بر این
  مدعاست

  .
  ^(۲۲)

  بعضی نیز مفهوم «جامعه اسلامی » را با واژه «امت » در فرهنگ سیاسی اسلام
  یکسان قلمداد کرده و گفته اند: «امت (جامعه اسلامی) عبارت از جامعه منظم و هماهنگی
  است که افراد آن دارای هدف و مقصد مشترک باشند … بنابراین، در امت هیچ مرز و
  مبنایی به جز عقیده و ایمان، که اساس هدف و راه مشترک افراد آن جامعه است، وجود
  ندارد

  .»
  ^(۲۳)

  اما با قت بیش تر باید این دو واژه را از
  یکدیگر تفکیک کرد

  .
  ^(۲۴)

  ج – امت واحد
  اسلامی

  مفهوم «امت واحده اسلامی » نیز با توضیحاتی که گذشت، روشن می شود. در
  واقع، می توان امت واحده اسلامی را مجموعه متشکل از جوامع اسلامی در سطح جهانی
  دانست که دارای ویژگی عینیت یابی وحدت امم مسلمان است. در این صورت، امت واحده،
  جریان و تحقق نظام مند وحدت امت اسلامی در جوامع جهانی خواهد بود. امت واحده
  اسلامی، تسری همان هویت حقیقی جامعه اسلامی در شعاع گسترده و جهان شمول است; یعنی،
  تحقق و وجود نظام ولایت اجتماعی الهی در سطح جهانی با حفظ ویژگی ها و ساز و کارهای
  خاص خودش: «ان هذه امتکم امه واحده وانا ربکم فاعبدون.» (انبیاء: ۹۲

  ) ^(۲۵)

  همان گونه که گفته شد و این کریمه نیز به خوبی نشان می دهد، تعبیر «امه
  واحده » حکایت از آن دارد که جامعه اسلامی

  (

  و جوامع) در مسیر تحقق
  وحدت، باید به جایی برسد که یک امت واحد اسلامی تشکیل دهد

  . ^(۲۶)

  و اصولا
  این آرمان بلند در متن هدف خلقت انسان نهادینه شده است: «ولو شاء ربک لجعل الناس
  امه واحده ولا یزالون مختلفین الا من رحم ربک ولذلک خلقهم

  » ^(۲۷)

  توضیح این که «ذلک (در این آیه) اشاره دارد به امت واحدبودن; یعنی، این
  آرمان که همه مردم پیرو ملت واحد می باشند و خداوند مردم را برای این آرمان والا
  آفریده است

  .
  ^(۲۸)

  حضرت امام خمینی(ره) می فرمود: «اسلام آمده است تا تمام ملل دنیا را،
  از عرب و عجم و ترک و فارس، با هم متحد کند و یک امت بزرگ به نام امت اسلام در
  دنیا برقرار کند.»(۲۹

  )

  این بعد آرمان خواهی (امت واحدبودن) در کلام شیوای مثنوی نیز تحت عنوان
  «نفس واحدبودن مؤمنان » مطرح می شود که خود، گویای جامعه آرمانی دینی است

  :

  «

  مؤمنان معدود لیک ایمان یکی جسمشان معدود لیکن
  جان یکی چون نماند خانه ها را قاعده مؤمنان مانند نفس واحده چون از ایشان مجتمع
  بینی دو یار هم یکی باشند و هم ششصد هزار تفرقه در روح حیوانی بود نفس واحد روح
  انسانی بود

  »
  ^(۳۰)

  نکته دیگری که قابل ذکر است این که واژه «امت » در لغت، به «ملت » و
  «گروه وابسته » معنا شده (با جمع امم) و در اصطلاح متکلمان، به پیروان پیامبران
  صلی الله علیه و آله مانند امت محمدی و امت مسیح اطلاق می گردد

  . ^(۳۱)

  در قرآن نیز به معانی گروه و جماعت (قصص: ۲۳)، روش و طریقت و گروه
  هم کیش و متحد (بقره: ۲۱۳)، مقتدا و پیشوا و اسوه

  (

  بقره: ۱۴۳) و اجل و مدت
  (هود: ۸) آمده است

  .

  در روایتی، ابوبصیر از امام صادق علیه السلام درباره آیه «ان هذه امتکم
  امه واحده » سؤال می کند: من امته؟ آن حضرت پاسخ می فرماید: «امت وی مؤمنان هستند
  که آنچه از سوی پروردگار خویش آورده، به جان می پذیرند و همراه دو امانت گران مایه
  او (ثقلین) که به دستور خدا باید همراه آن ها پیش بروند، ره می پویند

  .» ^(۳۲)

  د – وحدت اسلامی

  وحدت اسلامی نیز به کارگیری ابزار تحقق امت واحد به عنوان یک آرمان
  نهایی، در سطح جوامع اسلامی و جهان اسلام خواهد بود: «واعتصموا بالله هو مولیکم
  فنعم المولی ونعم النصیر» (حج: ۷۸

  ) ^(۲۳)

  بنابراین، بار مفهومی وحدت اسلامی، در روش و ابزارمندی آن است و از این
  جهت، شامل تمامی تصمیمات، سیاست گذاری ها و تدابیری می شود که پیامد آن ها سبب
  تحقق وحدت امت اسلامی و در راستای تبدیل جوامع اسلامی به امت واحد الهی است. از
  این رو، خداوند می فرماید: «واعتصموا بحبل الله جمیعا ولا تفرقوا

  » ^(۳۴)

  به بیان استاد شیخ محمد غزالی، دین امر به زدودن شقاق و نزاع می کند و
  به وحدت و همبستگی دعوت می نماید، چه این که خداوند می فرماید: «واعتصموا بحبل
  الله …» و نیز می فرماید: «ولا تنازعوا فتغسلوا

  …» ^(۳۵)

  اکنون با مروری بر واژه هاو مفاهیم مزبور، نکاتی آشکار می شود

  :

  اولا، تفکیک مفهومی این عناوین، بررسی سیره پیامبر صلی الله علیه و آله
  را در ایجاد وحدت امت، دقیق تر و روشن تر خواهد ساخت. تحلیل یک موضوع عام، به
  موضوعات و مسائل خرد بهترین راه برای نظام بخشیدن به پرسش های مطرح شده در مساله
  مورد بررسی و پاسخ بدان هاست

  .

  ثانیا، با دقت در مفاهیم مزبور، در می یابیم که هر یک از این مفاهیم
  تداعی کننده یک مفهوم بنیادین و جوهری هستند

  .

  در حقیقت، این سه واژه
  دارای سه نهادگاه اصلی اند که با تهی شدن از آن هسته اصلی، تعاریف، نه تنها از
  درون متلاشی می شوند، بلکه از بیرون نیز انسجام منطقی شان گسسته خواهد شد

  .

  در تعریف «جامعه اسلامی »، به وضعیت موجود و شرایط اجتماعی خاص زمانی و
  مکانی نظر بود. «امت واحده » بر وضعیت مطلوب، آرمان خواهی و مطلوبیت طلبی تاکید
  داشت و بالاخره، «وحدت اسلامی » نوعی ابزار و عامل تغییر وضعیت موجود به سمت وضعیت
  مطلوب تلقی گردید; یعنی، محور قرارگرفتن ابزارمندی و به کاربستن راه حل ها و
  چاره جویی ها

  .

  تبیین این خاستگاه ها ما را در تعیین نقش ویژه و منحصر به فرد پیامبر
  اکرم صلی الله علیه و آله در هریک از این موضوعات، یاری خواهد داد. درباره جوهره
  اصلی واژه های «امت واحده » و «وحدت دینی » نیز نکاتی قابل ذکر است

  :

  واژه «امت » در قرآن کریم قریب ۵۱ بار با معانی گوناگون به کار رفته و
  در قالب های لفظی: «امه »، «امه واحده » «امه مقتصده »، «امه وسط »، «امه مسلمه »
  ومانند آن آمده است. ولی چنانچه در کاربردهای استعمال «امه واحده » دقت کنیم، شاید
  بتوانیم چنین برداشت کنیم که گویا در این مورد، قرآن از نوعی مطلوبیت گرایی و
  آرمان خواهی سخن می گوید و در این دیدگاه، انسان ها باید به وحدت در فطرت توحیدی و
  ناب خود باز گردند تا آرمان امت واحد برای بشریت محقق گردد

  . ^(۳۶)

  به عنوان
  نمونه، خداوند می فرماید

  :

  «

  کان الناس امه واحده فبعث الله النبیین مبشرین
  ومنذرین وانزل معهم الکتاب بالحق لیحکم بین الناس فیما اختلفوا فیه

  » ^(۳۷)

  «

  وما کان الناس الا امه واحده فاختلفوا» (یونس:
  19

  ) ^(۳۸)

  «

  لکل جعلنا منکم شرعه ومنهاجا ولوشاء الله لجعلکم
  امه واحده ولکن لیبلوکم فی ما اتاکم فاستبقوا الخیرات الی الله مرجعکم جمیعا»
  (مائده: ۴۸

  )
  ^(۳۹)

  آیات ۹۳ نحل، ۵۲ مؤمنون، ۹۲ انبیاء، ۸ شوری، ۳۳ زخرف و ۱۱۸ هود نیز در
  این زمینه جالب توجه است

  .

  آیات وحدت کلمه در قرآن کریم ظاهرا وحدت دینی و اسلامی را به عنوان یک
  راه و ابزار برای تحقق مقاصد دینی و الهی تلقی می کنند و از این رو، اعتصام به حبل
  الهی را مقدمه نجات جامعه از هلاکت و نیز سعادت و هدایت جامعه اسلامی می دانند:
  «واعتصموا بحبل الله جمیعا ولا تفرقوا واذکروا نعمت الله علیکم اذ کنتم اعداء فالف
  بین قلوبکم فاصبحتم بنعمته اخوانا وکنتم علی شفا حفره من النار فانقذکم منها کذلک
  یبین الله لکم آیاته لعلکم تهتدون » (آل عمران: ۱۰۳

  ) ^(۴۰)

  همچنین تفرقه و اختلاف در دین را با اقامه دین حق و آیین توحیدی منافی
  دانسته و می فرماید: «شرع لکم من الدین ما وصی به نوحا والذی اوحینا الیک وما
  وصینا به ابراهیم وموسی وعیسی ان اقیموا الدین ولا تفرقوا فیه » (شوری:۱۳

  ) ^(۴۱)

  همچنین با مذمت از تفرقه و اختلاف بین مسلمانان (عدم به کارگیری وحدت
  اسلامی)، آن را مانند ملل پیشین قلمداد نموده که پس از هدایت الهی، باز به سمت
  اختلاف تمایل یافتند و سزاوار عذاب عظیم شدند: «ولا تکونوا کالذین تفرقوا واختلفوا
  من بعد ما جائتهم البینات واولئک لهم عذاب عظیم »(آل عمران:۱۰۵

  ) ^(۴۲)

  ثالثا، مشخص است که حرکات اصلاحی مصلحان تاریخ در جامعه خود نیز بر
  محور موضوعات سه گانه مذکور دور می زند

  ;

  یعنی، ایجاد تغییر و تحول در ظرفیت
  کنونی جامعه، ترسیم آرمان ها و مطلوبیت های مصلحانه خود و نیز به کارگیری عوامل و
  معادلات اصلاحی برای تحرک جامعه آسیب دیده به سمت جامعه آرمانی بهینه

• مطابق با اصول علمی: فایل ورد کامل پاورپوینت وحدت اسلامی و راهکارهای سیاسی – فرهنگی پیامبر اکرم (ص) براساس استانداردهای آموزشی تهیه شده و برای پروژه‌های تحقیقاتی ایده‌آل است.
• ساختار منظم و حرفه‌ای: طراحی دقیق فایل ورد کامل پاورپوینت وحدت اسلامی و راهکارهای سیاسی – فرهنگی پیامبر اکرم (ص) باعث سهولت در استفاده از آن شده است.
• دریافت یک هدیه ارزشمند: همراه با فایل ورد کامل پاورپوینت وحدت اسلامی و راهکارهای سیاسی – فرهنگی پیامبر اکرم (ص)، یک پاورپوینت شیک و استاندارد نیز در اختیار شما قرار می‌گیرد.
• بدون نیاز به ویرایش: فایل فایل ورد کامل پاورپوینت وحدت اسلامی و راهکارهای سیاسی – فرهنگی پیامبر اکرم (ص) و پاورپوینت هدیه آماده ارائه در جلسات و کنفرانس‌ها هستند.
• محتوای جامع و به‌روز: مطالب موجود در فایل ورد کامل پاورپوینت وحدت اسلامی و راهکارهای سیاسی – فرهنگی پیامبر اکرم (ص) به درک بهتر موضوعات کمک می‌کند.
• ویرایش آسان و سریع: فایل فایل ورد کامل پاورپوینت وحدت اسلامی و راهکارهای سیاسی – فرهنگی پیامبر اکرم (ص) به‌راحتی قابل تغییر و سفارشی‌سازی است.
• تضمین کیفیت و پشتیبانی: فایل ورد کامل پاورپوینت وحدت اسلامی و راهکارهای سیاسی – فرهنگی پیامبر اکرم (ص) و پاورپوینت همراه آن از نظر کیفیت تضمین‌شده هستند و شامل پشتیبانی کامل می‌شوند.

---

بخشی از متن فایل ورد کامل پاورپوینت وحدت اسلامی و راهکارهای سیاسی – فرهنگی پیامبر اکرم (ص) :

Normal
۰

false
false
false

EN-US
X-NONE
AR-SA

MicrosoftInternetExplorer4

/* Style Definitions */
table.MsoNormalTable
{mso-style-name:”Table Normal”;
mso-tstyle-rowband-size:0;
mso-tstyle-colband-size:0;
mso-style-noshow:yes;
mso-style-priority:99;
mso-style-qformat:yes;
mso-style-parent:””;
mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt;
mso-para-margin:0in;
mso-para-margin-bottom:.0001pt;
mso-pagination:widow-orphan;
font-size:11.0pt;
font-family:”Calibri”,”sans-serif”;
mso-ascii-font-family:Calibri;
mso-ascii-theme-font:minor-latin;
mso-fareast-font-family:”Times New Roman”;
mso-fareast-theme-font:minor-fareast;
mso-hansi-font-family:Calibri;
mso-hansi-theme-font:minor-latin;
mso-bidi-font-family:Arial;
mso-bidi-theme-font:minor-bidi;}

قل هذه سبیلی ادعوا الی الله علی بصیره انا و من
اتبعنی

»
^(۱)

ضرورت طرح مساله
وحدت اسلامی

در بررسی تاریخ اسلام، سیره نبوی همواره از جمله موضوعات مهم و مورد
مطالعه اندیشمندان مسلمان بوده است

.

تحلیل رویدادها و حوادث ویژه تاریخ
اسلام و نیز بازشناسی کیفیت موضع گیری های پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در برابر
رخ دادهای گوناگون زمان، همواره موضوع مطالعه تحلیل گران تاریخ اسلام بوده است

.

مساله «وحدت اسلامی » و نقش مؤثر پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در
ایجاد و گسترش آن در همین راستا قابل توجه است. ضرورت طرح چنین موضوعی را از سه
منظر می توان ارزیابی کرد

:

الف –
اهمیت سیره شناسی

مساله وحدت اسلامی و نقش پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در ایجاد آن
در تحلیل و بررسی سیره نبوی از جمله موضوعات بسیار مهمی است که هر متفکر اسلامی در
آغاز مطالعه با آن مواجه می شود

.

بدون تردید، موضع گیری های پیامبر صلی الله علیه و آله در این مورد، در
نقش مقام نبوت و رسالت، دارای ارزش ویژه ای برای مسلمانان خواهد بود; چرا که
خداوند می فرماید: «لقد کان لکم فی رسول الله اسوه حسنه لمن کان یرجو الله والیوم الآخر
وذکرالله کثیرا» (احزاب: ۲۱

) ^(۲)

«

اسوه » یعنی پیشوا، راهنما و نمونه و «تاسی » به
معنای چیزی یا کسی را نمونه گرفتن است

. ^(۳)

بنابراین، طبق مفاد این
آیه کریمه، این روی دادها مانند تمامی وقایع تاریخی مرتبط با پیامبر صلی الله علیه
و آله در بردارنده نحوه عملکرد، کیفیت تصمیم گیری و حیات دنیوی آن حضرت است و از
این رو، دارای اهمیت بوده و به عنوان حجت و شاخص شناخته شده است. مسلمانان نیز
موظف به تعقل و تفکر در ابعاد حیات حضرت رسول صلی الله علیه و آله شده اند

. ^(۴)

علامه طباطبائی(ره) می نویسند: «کلمه «اسوه » به معنای اقتدا و پیروی
است … اسوه در مورد رسول خدا صلی الله علیه و آله عبارت از پیروی اوست و اگر
تعبیر به «لکم فی رسول الله » (شما در مورد رسول خدا صلی الله علیه و آله تاسی
دارید

)

کرد، که استقرار و استمرار در گذشته را افاده می کند، برای این بود که
اشاره کند …. شما همیشه باید به آن جناب تاسی کنید. و معنای آیه این است که به
او تاسی کنید، هم در گفتارش و هم در رفتارش.»(۵

)

بنابراین، بررسی سیره پیامبر صلی الله علیه و آله در تحقق وحدت اسلامی،
به عنوان یکی از زیر مجموعه های بررسی سیره نبوی، ضرورت می یابد

.

ب – ضرورت تبیین
سیره سیاسی

نقش آفرینی پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در مسائل سیاسی جامعه،
فلسفه یابی و پی جویی حکمت ها و اهداف آن ها، گویای سیره سیاسی نبوی است. از این
زاویه، تدابیر نبوی در هدایت، ولایت و رهبری جامعه اسلامی، مشخص کننده راهبردهای
اداره سیاسی جامعه است و چون مساله «وحدت امت » موضوعی سیاسی است، تحلیل و بررسی
نقش پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله نیز درباره آن، بهترین راه برای تبیین سیره
سیاسی نبوی تلقی می گردد. تاثیر وحدت اسلامی در ساخت امت اسلام و ره آورد روشن آن
برای آینده مسلمانان، نشان دهنده کارکرد سیاسی این موضوع است و بی شک، نظر به نقش
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در این مسیر، می تواند راهی فراروی تحلیل سیره
سیاسی آن حضرت به روی ما بگشاید و مقدمه ای برای الگوگیری و نیز اطاعت از خواست و
اراده نبوی باشد. «من یطع الرسول فقد اطاع الله ومن تولی فما ارسلناک علیهم حفیظا»
(نساء: ۸۰

)
^(۶)

ج – شناسایی سیره
وحدت

سیره پیامبر صلی الله علیه و آله در ایجاد امت واحد، می تواند مبین و
مفسر اصول و معیارهایی برای وضعیت کنونی جهان اسلام باشد. بدین ترتیب، مساله وحدت
اسلامی نه تنها در مجموعه مباحث سیره نبوی یا سیره سیاسی، بلکه به عنوان موضوعی که
اکنون مورد ابتلای جوامع اسلامی است، مورد توجه قرار می گیرد. از این رو، با نظری
به تاریخ اسلام و پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله، استخراج و استنباط
دستورالعمل های لازم برای به کارگیری در زمان معاصر ممکن خواهد شد. «یا ایها النبی
انا ارسلناک شاهدا ومبشرا ونذیرا

» ^(۷)

مفاهیم و واژه ها

الف – وحدت امت
اسلامی

سیره پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در ایجاد وحدت امت، از زوایای
گوناگونی قابل بررسی است. بازشناسی این عنوان راهی برای دست یابی به آن ابعاد
خواهد بود

.

«

وحدت امت اسلامی » به معنای تحقق وحدت اسلامی در
مجموعه کلی امت اسلام و به صورت کلان، در سرتاسر جهان است، به گونه ای که در
نهایت، نوید تشکل امت واحد اسلامی به گوش رسد. «وان هذه امتکم امه واحده وانا ربکم
فاتقون

» (

مؤمنون: ۵۲

)
^(۸)

با دقت در این مفهوم، روشن می شود که وحدت امت اسلامی قابل تجزیه و
تحلیل به مفاهیم دیگری نیز هست

:

اولا، تحقق وحدت امت، نشان از یک آرمان واحد و مطلوب دینی دارد; یعنی
«امت واحد اسلامی

».

ثانیا، وحدت امت اسلامی، هدف و آرمانی نهایی برای وضعیت موجود و کنونی
مسلمانان است. قطعا تحقق وحدت مت بدون نظر به شرایط کنونی ملت های مسلمان ممکن
نیست; زیرا امت اسلامی، همان مجموعه جوامع اسلامی باحفظ خصوصیت ویژه وحدت اسلامی
می باشد

.

ثالثا، از مفهوم «وحدت امت اسلامی » می توان مفهوم دیگری نیز اخذ کرد و
آن واژه «وحدت اسلامی » است. چنان که وحدت امت را به عنوان حلقه وصل و محور
زیربنایی امت واحده جهانی (در قلمرو حکومت الهی جهانی) در نظر آوریم، محتاج
راه حل ها و راه بردهایی برای تغییر وضعیت موجود به سمت کمال مطلوب (وحدت امت)
هستیم و این جزهمان

«

وحدت اسلامی » نخواهد بود

.

بدین سان، ضرورت تفکیک و تعریف سه مفهوم بنیادین به منظور بررسی سیره
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله (در موضوع بحث) روشن می شود; یعنی جامعه اسلامی،
امت واحد اسلامی و وحدت اسلامی

.

(

بحث تفصیلی در این باره ما را از مقصد این مقاله
خارج می سازد. بنابراین، تنها مروری اجمالی و گذرا به هر یک از این واژه ها خواهیم
داشت

.)

ب – جامعه اسلامی

جامعه اسلامی مجموعه متشکل از مردم مسلمان در یک قلمرو حکومتی و مرز
خاص جغرافیایی است که دارای اعتقادات و آرمان های دینی باشند. در واقع، می توان
جامعه اسلامی را تحقق نظام الهی در یک قلمرو خاص دانست، همان گونه که حضرت ابراهیم
علیه السلام می فرماید: «… و من ذریتنا امه مسلمه لک ..» (بقره: ۱۲۸

) ^(۹)

وقتی سخن از «نظام » به میان می آید، مجموعه ای مرکب از افراد، ارکان و
روابط اجتماعی خاصی مورد نظر است که بر اساس یک مبنای وحدت بخش، هدف و جهت خاصی را
می پیمایند. بدین ترتیب، مفهوم جامعه با ویژگی «نظام مندبودن

»

در
برابر مفهوم فرد، قرار می گیرد. بنابراین، جامعه را نمی توان جمع عددی افراد و
تنها یک تجمع صرف از انسان ها دانست; آن گونه که برخی واژه «جامعه » را در استعمال
متداول خود مخصوص تجمع افراد انسانی در یک جا دانسته و چنین گفته اند: «مهم ترین
پیوند و مبنای این گروه و معنای اساسی این ارتباطات، جمع بودن آنها در یک جاست

» ^(۱۰)

برخی نیز گفته اند: «جامعه منشا ملیت را تجمع – یعنی، از هم زیستی با
هم زیستن – گرفته است

…». ^(۱۱)

بنابراین، هر جامعه ای دارای نظام اجتماعی خاص است که ساختارهای
اجتماعی را بر محور آن شکل می دهد. شبیه این کلام را با تفاوت هایی پنهان،

(۱۲)

در کتاب نقد دینداری و مدرنیسم می خوانیم: «جامعه یک تجمع صرف از
انسان ها نیست، بلکه دو خصوصیت مهم جامعه را همراهی می کند: اول، جامعه دارای یک
ساختار (نظم) اجتماعی است

(Social Order)

دوم، نظم اجتماعی جامعه
می تواند منشا صدور فعل اجتماعی (دسته جمعی) باشد

. ^(۱۳)

با این
همه، آنچه روابط انسان را با انسان ها از سایر روابط بشری با موجودات دیگر متمایز
می سازد، شاخصه «حب » و فرآیند «تولی انسانی » است

: «

یا ایها الناس انا
خلقناکم من ذکر وانثی وجعلناکم شعوبا وقبائل لتعارفوا ان اکرمکم عندالله اتقاکم ان
الله علیم خبیر

.»
^(۱۴)

بدین ترتیب، تمایلات و گرایش های انسانی زمینه تعامل اجتماعی را به
وجود می آورد و این خود منشا صدور فعل اجتماعی است. از این رهیافت به «نظام ولایت
اجتماعی » تعبیر می شود. پس تردیدی نیست که نظم اجتماعی جامعه، منشا صدور فعل
اجتماعی نیز خواهد بود; یعنی، مفهوم نظام با مفهوم ولایت اجتماعی هم سو می گردد و
آشکار است که قید «الهی » صبغه دینی و رویکرد ارزشی تعلقات جامعه اسلامی را نشان
می دهد. البته بحث از «حب » در دین و نقش «تولی انسانی » در جامعه، موضوعی
دامنه دار است، ولی اجمالا می توان گفت: بر اساس آیات الهی، «محبت »، یکی از
شاخص های مهم تمایز انسانی به شمار می آید. محبت در اوج تعالی خود تنها به ذات
احدیت تعلق می گیرد; زیرا انسان حقیقتی ماورای تعلق و کشش به خدا ندارد: «انا لله
وانا الیه راجعون

»
^(۱۵)

از همین روست که می فرماید: «الا بذکر الله
تطمئن القلوب

»
^(۱۶)

پس محبت، مبدا اتصال و حرکت تکاملی انسان به
سوی خداست. همچنین محبت مایه تشکیل نظام اجتماعی هست

: «

ومن آیاته ان خلق لکم من
انفسکم ازواجا لتسکنوا الیها وجعل بینکم موده ورحمه

»; ^(۱۷)

بر این
اساس، ملاک تجمع خانوادگی و حتی تجمع بزرگ انسانی ( جامعه)، بر محور محبت و مودت
است

. ^(۱۸)

در حدیثی زیبا از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله درباره جامعه
مؤمنان، همین کلیت با قید آثار ایمان مطرح شده است

: «

مثل المؤمنین فی توادهم
و تراحمهم و تعاطفهم کمثل جسد واحد

.» ^(۱۹)

در نهج البلاغه می خوانیم: «ایها الناس، انما یجمع الناس الرضا والسخط
وانما عقد ناقه ثمود رجل واحد فعمهم الله بالعذاب لماعموه بالرضا. فقال سبحانه:
فعقدوها فاصبحوا نادمین …» ای مردم، محور اجتماع آدمیان خشنودی و خشم است. آری،
تنها یک نفر بود که ناقه ثمود را پی کرد، اما چون تمامی قوم ثمود به کار او رضا
دادند، خداوند همه ایشان راسزاوار عذاب ساخت. و این سخن خدای سبحان است که «پس آن
ناقه را پی کردند و همگی پشیمان شدند

.» ^(۲۰)

نکته ای که باید درباره تعریف جامعه اسلامی افزود این که در این
دیدگاه، بین «جامعه دینی » و «جامعه اسلامی » تفاوت است. در واقع، جامعه دینی،
جامعه آرمانی دین است که تعریف آن نیز ناظر به بیان ویژگی ها و مطلوبیت های نهایی
دین خواهد بود،

(۲۱)

در حالی که جامعه اسلامی، تحقق
آموزه های جامعه آرمانی در وضعیت موجود جوامع مسلمان است که به سبب اعتقاد امت یا
سازگاری نسبی نظام های اجتماعی با اهداف دینی، عنوان «اسلامی » به خود گرفته است.
این که در فرهنگ لغات «جماعه » را به «گروه مردم » معنا می کنند نیز شاهدی بر این
مدعاست

.
^(۲۲)

بعضی نیز مفهوم «جامعه اسلامی » را با واژه «امت » در فرهنگ سیاسی اسلام
یکسان قلمداد کرده و گفته اند: «امت (جامعه اسلامی) عبارت از جامعه منظم و هماهنگی
است که افراد آن دارای هدف و مقصد مشترک باشند … بنابراین، در امت هیچ مرز و
مبنایی به جز عقیده و ایمان، که اساس هدف و راه مشترک افراد آن جامعه است، وجود
ندارد

.»
^(۲۳)

اما با قت بیش تر باید این دو واژه را از
یکدیگر تفکیک کرد

.
^(۲۴)

ج – امت واحد
اسلامی

مفهوم «امت واحده اسلامی » نیز با توضیحاتی که گذشت، روشن می شود. در
واقع، می توان امت واحده اسلامی را مجموعه متشکل از جوامع اسلامی در سطح جهانی
دانست که دارای ویژگی عینیت یابی وحدت امم مسلمان است. در این صورت، امت واحده،
جریان و تحقق نظام مند وحدت امت اسلامی در جوامع جهانی خواهد بود. امت واحده
اسلامی، تسری همان هویت حقیقی جامعه اسلامی در شعاع گسترده و جهان شمول است; یعنی،
تحقق و وجود نظام ولایت اجتماعی الهی در سطح جهانی با حفظ ویژگی ها و ساز و کارهای
خاص خودش: «ان هذه امتکم امه واحده وانا ربکم فاعبدون.» (انبیاء: ۹۲

) ^(۲۵)

همان گونه که گفته شد و این کریمه نیز به خوبی نشان می دهد، تعبیر «امه
واحده » حکایت از آن دارد که جامعه اسلامی

(

و جوامع) در مسیر تحقق
وحدت، باید به جایی برسد که یک امت واحد اسلامی تشکیل دهد

. ^(۲۶)

و اصولا
این آرمان بلند در متن هدف خلقت انسان نهادینه شده است: «ولو شاء ربک لجعل الناس
امه واحده ولا یزالون مختلفین الا من رحم ربک ولذلک خلقهم

» ^(۲۷)

توضیح این که «ذلک (در این آیه) اشاره دارد به امت واحدبودن; یعنی، این
آرمان که همه مردم پیرو ملت واحد می باشند و خداوند مردم را برای این آرمان والا
آفریده است

.
^(۲۸)

حضرت امام خمینی(ره) می فرمود: «اسلام آمده است تا تمام ملل دنیا را،
از عرب و عجم و ترک و فارس، با هم متحد کند و یک امت بزرگ به نام امت اسلام در
دنیا برقرار کند.»(۲۹

)

این بعد آرمان خواهی (امت واحدبودن) در کلام شیوای مثنوی نیز تحت عنوان
«نفس واحدبودن مؤمنان » مطرح می شود که خود، گویای جامعه آرمانی دینی است

:

«

مؤمنان معدود لیک ایمان یکی جسمشان معدود لیکن
جان یکی چون نماند خانه ها را قاعده مؤمنان مانند نفس واحده چون از ایشان مجتمع
بینی دو یار هم یکی باشند و هم ششصد هزار تفرقه در روح حیوانی بود نفس واحد روح
انسانی بود

»
^(۳۰)

نکته دیگری که قابل ذکر است این که واژه «امت » در لغت، به «ملت » و
«گروه وابسته » معنا شده (با جمع امم) و در اصطلاح متکلمان، به پیروان پیامبران
صلی الله علیه و آله مانند امت محمدی و امت مسیح اطلاق می گردد

. ^(۳۱)

در قرآن نیز به معانی گروه و جماعت (قصص: ۲۳)، روش و طریقت و گروه
هم کیش و متحد (بقره: ۲۱۳)، مقتدا و پیشوا و اسوه

(

بقره: ۱۴۳) و اجل و مدت
(هود: ۸) آمده است

.

در روایتی، ابوبصیر از امام صادق علیه السلام درباره آیه «ان هذه امتکم
امه واحده » سؤال می کند: من امته؟ آن حضرت پاسخ می فرماید: «امت وی مؤمنان هستند
که آنچه از سوی پروردگار خویش آورده، به جان می پذیرند و همراه دو امانت گران مایه
او (ثقلین) که به دستور خدا باید همراه آن ها پیش بروند، ره می پویند

.» ^(۳۲)

د – وحدت اسلامی

وحدت اسلامی نیز به کارگیری ابزار تحقق امت واحد به عنوان یک آرمان
نهایی، در سطح جوامع اسلامی و جهان اسلام خواهد بود: «واعتصموا بالله هو مولیکم
فنعم المولی ونعم النصیر» (حج: ۷۸

) ^(۲۳)

بنابراین، بار مفهومی وحدت اسلامی، در روش و ابزارمندی آن است و از این
جهت، شامل تمامی تصمیمات، سیاست گذاری ها و تدابیری می شود که پیامد آن ها سبب
تحقق وحدت امت اسلامی و در راستای تبدیل جوامع اسلامی به امت واحد الهی است. از
این رو، خداوند می فرماید: «واعتصموا بحبل الله جمیعا ولا تفرقوا

» ^(۳۴)

به بیان استاد شیخ محمد غزالی، دین امر به زدودن شقاق و نزاع می کند و
به وحدت و همبستگی دعوت می نماید، چه این که خداوند می فرماید: «واعتصموا بحبل
الله …» و نیز می فرماید: «ولا تنازعوا فتغسلوا

…» ^(۳۵)

اکنون با مروری بر واژه هاو مفاهیم مزبور، نکاتی آشکار می شود

:

اولا، تفکیک مفهومی این عناوین، بررسی سیره پیامبر صلی الله علیه و آله
را در ایجاد وحدت امت، دقیق تر و روشن تر خواهد ساخت. تحلیل یک موضوع عام، به
موضوعات و مسائل خرد بهترین راه برای نظام بخشیدن به پرسش های مطرح شده در مساله
مورد بررسی و پاسخ بدان هاست

.

ثانیا، با دقت در مفاهیم مزبور، در می یابیم که هر یک از این مفاهیم
تداعی کننده یک مفهوم بنیادین و جوهری هستند

.

در حقیقت، این سه واژه
دارای سه نهادگاه اصلی اند که با تهی شدن از آن هسته اصلی، تعاریف، نه تنها از
درون متلاشی می شوند، بلکه از بیرون نیز انسجام منطقی شان گسسته خواهد شد

.

در تعریف «جامعه اسلامی »، به وضعیت موجود و شرایط اجتماعی خاص زمانی و
مکانی نظر بود. «امت واحده » بر وضعیت مطلوب، آرمان خواهی و مطلوبیت طلبی تاکید
داشت و بالاخره، «وحدت اسلامی » نوعی ابزار و عامل تغییر وضعیت موجود به سمت وضعیت
مطلوب تلقی گردید; یعنی، محور قرارگرفتن ابزارمندی و به کاربستن راه حل ها و
چاره جویی ها

.

تبیین این خاستگاه ها ما را در تعیین نقش ویژه و منحصر به فرد پیامبر
اکرم صلی الله علیه و آله در هریک از این موضوعات، یاری خواهد داد. درباره جوهره
اصلی واژه های «امت واحده » و «وحدت دینی » نیز نکاتی قابل ذکر است

:

واژه «امت » در قرآن کریم قریب ۵۱ بار با معانی گوناگون به کار رفته و
در قالب های لفظی: «امه »، «امه واحده » «امه مقتصده »، «امه وسط »، «امه مسلمه »
ومانند آن آمده است. ولی چنانچه در کاربردهای استعمال «امه واحده » دقت کنیم، شاید
بتوانیم چنین برداشت کنیم که گویا در این مورد، قرآن از نوعی مطلوبیت گرایی و
آرمان خواهی سخن می گوید و در این دیدگاه، انسان ها باید به وحدت در فطرت توحیدی و
ناب خود باز گردند تا آرمان امت واحد برای بشریت محقق گردد

. ^(۳۶)

به عنوان
نمونه، خداوند می فرماید

:

«

کان الناس امه واحده فبعث الله النبیین مبشرین
ومنذرین وانزل معهم الکتاب بالحق لیحکم بین الناس فیما اختلفوا فیه

» ^(۳۷)

«

وما کان الناس الا امه واحده فاختلفوا» (یونس:
19

) ^(۳۸)

«

لکل جعلنا منکم شرعه ومنهاجا ولوشاء الله لجعلکم
امه واحده ولکن لیبلوکم فی ما اتاکم فاستبقوا الخیرات الی الله مرجعکم جمیعا»
(مائده: ۴۸

)
^(۳۹)

آیات ۹۳ نحل، ۵۲ مؤمنون، ۹۲ انبیاء، ۸ شوری، ۳۳ زخرف و ۱۱۸ هود نیز در
این زمینه جالب توجه است

.

آیات وحدت کلمه در قرآن کریم ظاهرا وحدت دینی و اسلامی را به عنوان یک
راه و ابزار برای تحقق مقاصد دینی و الهی تلقی می کنند و از این رو، اعتصام به حبل
الهی را مقدمه نجات جامعه از هلاکت و نیز سعادت و هدایت جامعه اسلامی می دانند:
«واعتصموا بحبل الله جمیعا ولا تفرقوا واذکروا نعمت الله علیکم اذ کنتم اعداء فالف
بین قلوبکم فاصبحتم بنعمته اخوانا وکنتم علی شفا حفره من النار فانقذکم منها کذلک
یبین الله لکم آیاته لعلکم تهتدون » (آل عمران: ۱۰۳

) ^(۴۰)

همچنین تفرقه و اختلاف در دین را با اقامه دین حق و آیین توحیدی منافی
دانسته و می فرماید: «شرع لکم من الدین ما وصی به نوحا والذی اوحینا الیک وما
وصینا به ابراهیم وموسی وعیسی ان اقیموا الدین ولا تفرقوا فیه » (شوری:۱۳

) ^(۴۱)

همچنین با مذمت از تفرقه و اختلاف بین مسلمانان (عدم به کارگیری وحدت
اسلامی)، آن را مانند ملل پیشین قلمداد نموده که پس از هدایت الهی، باز به سمت
اختلاف تمایل یافتند و سزاوار عذاب عظیم شدند: «ولا تکونوا کالذین تفرقوا واختلفوا
من بعد ما جائتهم البینات واولئک لهم عذاب عظیم »(آل عمران:۱۰۵

) ^(۴۲)

ثالثا، مشخص است که حرکات اصلاحی مصلحان تاریخ در جامعه خود نیز بر
محور موضوعات سه گانه مذکور دور می زند

;

یعنی، ایجاد تغییر و تحول در ظرفیت
کنونی جامعه، ترسیم آرمان ها و مطلوبیت های مصلحانه خود و نیز به کارگیری عوامل و
معادلات اصلاحی برای تحرک جامعه آسیب دیده به سمت جامعه آرمانی بهینه

.

اصلاح و با